Presentatie Gemeentefinanciën
Tekst van het document
Gemeentefinanciën
Alles wat je altijd al wilde weten over gemeentefinanciën
1 - Gemeente Baarle-Nassau |
Agendapunten • Enquête • Structureel-Incidenteel • Reserves en voorzieningen • Sturingsmogelijkheden Raad
2 - Gemeente Baarle-Nassau | Baarlese Bossen
Enquête 2 mensen gereageerd via enquête
1 persoon via mail (Beantwoording in presentatie Bas)
3 - Gemeente Baarle-Nassau |
Enquête
4 - Gemeente Baarle-Nassau |
Structureel - Incidenteel 1.
Wat is de verhouding?
2.
Is er sprake van een verschuiving in de verhouding?
3.
Streef je naar zo min mogelijk incidentele lasten
4.
Wat betekent het als incidentele lasten relatief hoog zijn ten opzicht van structurele lasten
5.
Wanneer dekken we iets structureel incidenteel of deels?
5 - Gemeente Baarle-Nassau | Baarlese Bossen
Structureel - Incidenteel •
Begrippen
• • •
Structureel voor langjarige periode Incidenteel korte periode eindig (in praktijk i.v.m. gemeente fin. 4 jaar) Lasten en Baten
6 - Gemeente Baarle-Nassau | Baarlese Bossen
1.500 1.000 500 1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
8
9
10
870 870 500 500 1.000 130 -2.180
880 880 500 500 1.000 120 -2.060
890 890
-500
-1.000 -1.500 -2.000 -2.500 -3.000
-3.500 Totaal lasten
Jaar Incidentele lasten Structurele lasten Totaal lasten Incidentele inkomsten Structurele inkomsten Totaal inkomsten Saldo Eigen Vermogen
1
2
3
800 800 200 600 800 -
810 810 500 500 1.000 190 190
Totaal inkomsten
Saldo
Eigen Vermogen
5
6
820 820
4 400 830 1.230
840 840
850 850
7 400 860 1.260
500 500 -320 -130
500 500 -730 -860
500 500 -340 -1.200
500 500 -350 -1.550
500 500 -760 -2.310
7 - Gemeente Baarle-Nassau | Baarlese Bossen
500 500 -390 -2.450
Structureel - Incidenteel •
Wat is de verhouding? • De gulden financieringsregel, De gulden financieringsregel bepaalt dat de overheid alleen
leent om te investeren en niet om bestaande uitgaven te financieren. De overheid zou dus alleen geld moeten lenen om investeringen te financieren die de lange-termijn welvaart ten goede komen, terwijl de huidige uitgaven moeten worden gedekt en gefinancierd door inkomsten uit belastingen.
•
Is er sprake van een verschuiving in de verhouding?
•
Streef je naar zo min mogelijk incidentele lasten
•
Wat betekent het als incidentele lasten relatief hoog zijn ten opzicht van structurele lasten
•
Wanneer dekken we iets structureel incidenteel of deels?
8 - Gemeente Baarle-Nassau | Baarlese Bossen
Reserves en voorzieningen 1. Wanneer en op welke wijze reserves en voorzieningen kunnen worden ingezet? 2. Op welke wijze gebeurd dat? 3. Jaarrekening blijkt afname 30% is dat normaal? 4. Wat kunnen we daaraan doen? 5. Hoe is dat bij andere gemeenten?
9 - Gemeente Baarle-Nassau | Baarlese Bossen
Reserves en voorzieningen 1.
Wanneer en op welke wijze reserves en voorzieningen kunnen worden ingezet?
1.
Reserve 1.
Algemeen
2.
Bestemmingsreserve
1.
1.
2. 3.
Risico’s afdekkingen
egalisatiereserve
Voorziening, (nog te betalen kosten) Een voorziening is een toekomstige verplichting waarvan de omvang en het tijdstip van uitkering onbekend zijn. Doorgaans wordt een voorziening geboekt als lang vreemd vermogen. Voorbeelden zijn voorzieningen voor pensioenen, belastingen en schadeclaims. Welke zijde van de balans? Actief of Passief?
2.
Op welke wijze gebeurd dat?
3.
Jaarrekening blijkt afname 30% is dat normaal?
4.
Wat kunnen we daaraan doen?
5.
Hoe is dat bij andere gemeenten?
10 - Gemeente Baarle-Nassau | Baarlese Bossen
Sturingsmogelijkheden 1.
Aan welke knoppen kunnen wij draaien?
1. 2. 3. 4. 2.
Budgetrecht raad Kosten verhogen Lasten verlagen Meerjarige Kaders
Hoe zit het met vrije beleidsruimte?
• •
• • •
De vrije beleidsruimte van gemeenten bedraagt nog geen 20% van de totale uitgaven Gemeenten hebben vooral te maken hebben met een groot aantal taken die hen door het Rijk zijn opgelegd. Dat beperkt de ruimte om keuzes te maken. Daar komt bij dat gemeenten zich niet alleen aan wet- en regelgeving hebben te houden, maar zich ook rekenschap dienen te geven van maatschappelijke normen. Zo is er in theorie wel beleidsvrijheid in het sociaal domein, maar maatschappelijk worden verschillen daar veel minder geaccepteerd dan in sommige andere domeinen. Er bestaat dan ook geen absoluut objectieve maat voor het vaststellen van de mate van beleidsvrijheid. Dat erkent ook de ROB. De ROB heeft in een adviesrapport een analyse gemaakt van het gemeentelijke takenpakket en inzichtelijk gemaakt welke factoren de mate van beleidsvrijheid bepalen. Wanneer we de lijn uit dat rapport doorvertalen naar de begrotingscijfers 2023, komen we uit op een vrije beleidsruimte van ongeveer € 13 miljard. Dat is nog geen 20% van de totale uitgaven. Een korting van € 3 miljard betekent het inleveren van ongeveer een kwart van de vrije beleidsruimte. Dat is een forse opgave voor de gemeentebesturen.
11 - Gemeente Baarle-Nassau | Baarlese Bossen
Sturingsmogelijkheden 1.
Aan welke knoppen kunnen wij draaien?
1. 2. 3. 4. 2.
Budgetrecht raad Kosten verhogen Lasten verlagen Meerjarige Kaders
Hoe zit het met vrije beleidsruimte?
• •
• • •
De vrije beleidsruimte van gemeenten bedraagt nog geen 20% van de totale uitgaven Gemeenten hebben vooral te maken hebben met een groot aantal taken die hen door het Rijk zijn opgelegd. Dat beperkt de ruimte om keuzes te maken. Daar komt bij dat gemeenten zich niet alleen aan wet- en regelgeving hebben te houden, maar zich ook rekenschap dienen te geven van maatschappelijke normen. Zo is er in theorie wel beleidsvrijheid in het sociaal domein, maar maatschappelijk worden verschillen daar veel minder geaccepteerd dan in sommige andere domeinen. Er bestaat dan ook geen absoluut objectieve maat voor het vaststellen van de mate van beleidsvrijheid. Dat erkent ook de ROB. De ROB heeft in een adviesrapport een analyse gemaakt van het gemeentelijke takenpakket en inzichtelijk gemaakt welke factoren de mate van beleidsvrijheid bepalen. Wanneer we de lijn uit dat rapport doorvertalen naar de begrotingscijfers 2023, komen we uit op een vrije beleidsruimte van ongeveer € 13 miljard. Dat is nog geen 20% van de totale uitgaven. Een korting van € 3 miljard betekent het inleveren van ongeveer een kwart van de vrije beleidsruimte. Dat is een forse opgave voor de gemeentebesturen.
12 - Gemeente Baarle-Nassau | Baarlese Bossen
Handelingsperspectief voor gemeenten Staar je niet blind op de periode tot en met 2025 ? De periode vanaf het voorlaatste jaar van de nieuwe meerjarenbegroting – 2026 – wordt cruciaal. Hoewel een volgend college en een volgende gemeenteraad uitvoering moeten geven aan de begroting voor 2026, is het van belang om nu al voor te sorteren op de situatie daarna. Dat betekent dat plannen en maatregelen moeten worden opgesteld om invulling te geven aan de financiële situatie vanaf dat moment. Maak reële inschattingen voor kostenstijging en inflatie Het is cruciaal dat gemeenten reële inschattingen maken van de kostenstijgingen voor de komende jaren. Een gemeente die nu nog een optimistisch perspectief schetst voor 2026, doet er verstandig aan om de eigen gehanteerde uitgangpunten te toetsen aan de hiervoor geschetste ontwikkelingen. Geef actief invulling aan samenwerkingsarrangementen op regionaal niveau Beleidsdossiers worden complexer en kunnen steeds minder op het niveau van de individuele gemeente worden opgelost. Dat leidt tot een complex geheel van maatschappelijke opgaven, financieringsarrangementen en ingewikkelde, soms tegenstrijdige belangen. Het is cruciaal dat gemeenten hier de komende jaren actief op inzetten.
Geef prioriteit aan uitvoeringskracht en kwaliteit van de organisatie Niet alleen de maatschappelijke opgaven, maar ook de krapte op de arbeidsmarkt vragen erom actief te investeren in de eigen organisatie. Dat betekent investeringen in aantrekkelijk werkgeverschap, innovatieve vormen van samenwerking en op maat gesneden training en opleiding, zowel op inhoud als op vaardigheden en persoonlijke effectiviteit. Bereid je tijdig voor op een slechtweerscenario De provinciale toezichthouders lijken mee te gaan in het advies van de VNG om voor 2026 en volgende jaren een begroting te presenteren met reële tekorten. Dat geeft gemeenten de tijd om zich voor te bereiden op een slechtweerscenario, wanneer volgend jaar of mogelijk nog later mocht blijken dat de compensatie van het Rijk tegen gaat vallen. 13 - Gemeente Baarle-Nassau |
Zijn er nog vragen?
14 - Gemeente Baarle-Nassau |