Presentatie bewonersavond 15 feb 2021

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Informatieavond Baarle-Nassau 15 februari 2021 Agenda 1. Introductie wethouder Nico Sommen 2. Presentatie Lokale handreiking grootschalige opwek zonne-energie en windenergie, Liselore Burgmans en Gerbert Smulders 3. Interactieve sessie: uw mening over wind- en zonne-energie

Grote of Roode beek ten westen van Chaam

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Informatieavond Baarle-Nassau 15 februari 2021 Opgave 1. RES West-Brabant 2. Eigen ambitie: CO2 neutraal 3. Lokale initiatieven

Grote of Roode beek ten westen van Chaam

RES West-Brabant Opgave voor Alphen-Chaam en Baarle-Nassau Opgave 1. RES 2. Eigen ambitie: CO2 neutraal 3. Lokale initiatieven

1 TWh = 85 windmolens 1 TWh = 1000 GWh 1 GWh = 0,085 windmolens

48 GWh = 4,08 windmolens 96 GWh = 8,16 windmolens

1 TWh = 1000 ha. zonnepark 1 TWh = 1000 GWh 1 GWh = 1 ha. zonnepark

11 GWh = 11 ha. zon op dak 4 GWh = 4 ha. zon op dak 15 GWh = 15 ha. zon op dak

Ambitie Alphen-Chaam en Baarle-Nassau 2050 ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Duurzaam Alphen-Chaam & Duurzaam Baarle-Nassau Ambitie klimaatbestendig

Ambitie biodivers

Ambitie circulair

Ambitie CO2-neutraal • Alle energie die we gebruiken is duurzaam opgewekt. • Bij voorkeur op eigen grondgebied of in regio

Alphen-Chaam Ambitie CO2-neutraal

Baarle-Nassau Ambitie CO2-neutraal

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Wat is de opgave? Opstellen lokale handreiking voor grootschalige (en kleinschalige) opwek zon op veld en een visie op windenergie. 3 lokale handreikingen • Gilze en Rijen: zonne-energie • Alphen-Chaam: wind- en zonne-energie • Baarle-Nassau: wind- en zonne-energie

Landelijk gebied ten westen van Ulicoten

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Aandachtspunten opgave • • • • •

Integraliteit. Connectie maken met lopend beleid. Uitnodigingskader en heldere toetsingsregels Technische en financiële criteria Ruimtelijke landschappelijke onderlegger Regels komen voort vanuit een idee

Landelijk gebied nabij Snijders-Chaam

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Proces 1. Startgesprek 2. Gesprekken wethouders 3. Aanhaken RES/REKS proces 4. Eerste analyse + interviews stakeholders 5. Stakeholdersbijeenkomst (4 nov 2020) 6. Bijeenkomsten raden/commissies (dec & jan) 7. Bewonersbijeenkomsten (feb) 8. 1e concept kader (maart) 9. Bespreken met ABG-team 10. Stakeholders 11. 2e concept handreiking 12. Raden 13. Aanpassen (met ABG-team) 14. Inspraak 15. Definitieve handreiking

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE Gebiedsanalyse

Topografische kaart

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Goede landbouwgronden: - Akkers (wit) - Overgang nat-droog Slechte landbouwgronden: - Heidegronden (roze)

Historische kaart 1900

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Oude ontginningen: - Rondom Chaam - Rondom Alphen - Rondom Ulicoten - Rondom Baarle-Nassau - Rondo Castelré

Strijbeekse Heide

Bleeke Heide Chaamsche Heide

Kwaalburgsche Heide

Jonge ontginningen: - Gilzesche Heide - Bleeke Heide - Chaamsche Heide - Kwaalburgsche Heide - Ulicoten Heide - Strumptsche Heide - Tommelsche Heide - Retsche Heide - Bedafsche Heide Bossen: - Chaamse Bossen en Alphense Bergen Broekontginning: - Rijens Broek/Lange Rekken

Castelré

Beekdalen: - Beekdal Merkske - Beekdal Mark + Strijbeekse Heide

Sferen/deelgebieden

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Bossen: • Chaamse Bossen/Alphense Bergen Beeksystemen: • Van zuid -> noord: Leij • Van oost -> west: Mark + Merkske Ecologische verbindingen: • Bels Lijntje • Laag Heiveldsche beek • Leij • Etc. Natte natuurparel: • Galdersche Beek • Bovenmarkdal • Sint Annabos/Chaamse Bossen • Chaamse Beek/het Broek • Strijbeekse Heide • ‘t Merkske Weidevogelgebied: Rielsche Heide Stiltegebieden: • Chaamse Bossen • Chaamdijk • Singelheide Natura 2000: • Ulvenhoutse Bos • Regte Heide & Riels Laag

Natuurwaarden

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Cultuurhistorische landschappen: • Landgoederen ten zuiden van Breda • Oudzandlandschap bij Castelré Complexen Cultuurhistorisch belang • Landgoederen Anneville, Hondsdonk en Luchtenberg • Landgoed De Hoevens • Graanmaalderij (2x) • Landgoed De Gaarshof • Landgoed De Kievit • Klooster De Grens Historisch geografische vlakken: • Chaamse Bossen/Alphense Bergen • Akkercomplexen: Leg en Houtgoor, Kwaalburgse Akkers, Kerkakkers, Akkerstraat, Oordeel, Nijhoven, Terhoven • Heideontginningen: De Withagen, Martina’s Hoeve • Landgoed Hollandse Bossen, Landgoed Kievitshof Historisch Groen Historische stedenbouw - Buurtschappen: Alphen-Oosterwijk, Looneind, Loveren en Ulicoten

Cultuurhistorische waarden

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Sferen + uitsluitingen + nee, tenzij

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Technische randvoorwaarden windenergie, RES West-Brabant

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Dorpsranden: • Alphen • Chaam • Galder • Baarle-Nassau • Ulicoten (Snel)wegen en spoorlijnen: • Provinciale wegen • Bels Lijntje Bedrijventerreinen RWZI Chaam Kassen, boomkwekerijen VAB’s Oude vuilstorten MOB-complexen Vakantieparken Golfbanen Zandwinplassen

Koppelkansen

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Mogelijkheden wind- en zonne-energie • Leidende principes • Koppelkansen

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Algemeen leidende principes

Duurzame energie als ontwerpopgave § Vele manieren, altijd maatwerk § Vaak nieuwe landschappelijk laag § Landschap altijd vertrekpunt! § Ontwerpkracht voor meerwaarde

De passende ontwikkelstrategie § Inpassing § Ontwikkeling § transformatie

Sluit aan op gebied specifieke kenmerken § Beleving van het landschap § Aansluiting op sferen § Karakter van het gebied

Uitsluiting en terughoudendheid § Bestaande natuurwaarden uitsluiten § Windbossen met nieuw bos § Zorgvuldig met cultuurhistorie

Zorgvuldig met beekdalen § In beginsel uitgesloten § Verstoorde beekdalen ecologisch en landschappelijk versterken

Energietransitie als onderdeel van gebiedsontwikkeling § Werk met werk maken § Integrale gebiedsgerichte opgave § Meervoudig ruimtegebruik § Maatschappelijke meerwaarde § Benut koppelkansen

LEIDENDE PRINCIPES ABG – VISIE ZONNE& WINDENERGIE

Leidende principes windenergie

Optimaal ruimtegebruik binnen zoekgebieden § Bij deels benutten zoekgebied logische uitbreidingsruimte overhouden

Sluit aan op maat en schaal omgeving § Grootschalige landschappen § Industrie- en bedrijventerreinen § Grootschalige infrastructuur

De opstelling: minimaal 3 windturbines § Bij clusteren overlapt de impact

De opstelling: helder ontwerp § Van grote afstand zichtbaar § Ontwerp draagt bij aan landschapsbeleving

De opstelling: afstand tussen clusters § Ongewenste interferentie

Infrastructuur als drager § Beleving weggebruiker logisch § Beleving vanuit omgeving § Landschap moet zich er voor lenen

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Locaties lenen zich voor 8– 12 windmolens Ambitie RES = 1 locatie Eigen ambitie = 2 tot 3 locaties Kies voor concentratie. Kijk of locaties samen te voegen zijn.

Technische randvoorwaarden windenergie + uitsluitingen

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Windenergie Kwaalburgsche heide • • • •

Buiten de radar, weinig bewoning Grootschalig landschap, jonge heideontginning Bosrand als decor, verschillende bosschages Bijna geen boerderijen, mais, aardappelen, grasland, graan, boomkwekerijen

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Windenergie Kwaalburgsche heide • • • •

Windmolens ca. 8 tot 10 Combineren met zonnevelden Zonnevelden landschappelijk inpassen met houtwallen en bosschages Windmolens en landbouw: meervoudig ruimtegebruik

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Windenergie Kwaalburgsche heide • Windmolens ca. 8 tot 10 • Combineren met nieuw bos (natuurontwikkeling) • Windmolens en natuur: meervoudig ruimtegebruik

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Windenergie Tommelsche heide • • • •

Weinig bebouwing Grootschalig landschap, jonge heideontginning Bosrand als decor, verschillende bosschages Agrarisch en natuur

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Windenergie Tommelsche heide • • • •

Windmolens ca. 6 tot 8 Combineren met zonnevelden Zonnevelden landschappelijk inpassen met houtwallen en bosschages Windmolens en landbouw: meervoudig ruimtegebruik

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Windenergie Tommelsche heide • • • •

Windmolens ca. 6 tot 8 Combineren met zonnevelden en nieuw bos Zonnevelden landschappelijk inpassen met houtwallen en bosschages Windmolens, natuur en landbouw: meervoudig ruimtegebruik

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Zonneladder – Provincie Noord-Brabant

Zonnedaken voorrang boven zonnevelden • % dakoppervlak geschikt voor zonnepanelen en benut zal worden. • Alle (mogelijke) initiatieven voor zon op dak inventariseren + voorrang geven • Beschikbare netcapaciteit inzichtelijk maken -> voorrang zon op dak t.o.v. zonneparken

LEIDENDE PRINCIPES ABG – VISIE ZONNE& WINDENERGIE

Leidende principes zonne-energie

Voorkeur vanuit landschappelijk oogpunt § Daken en gevels § Onbenutte terreinen bebouwd gebied § Gronden buitengebied niet zijnde natuur of landbouw § Landbouwgrond dichtbij gebouwde omgeving § Landbouwgrond: meervoudig ruimtegebruik en concentratie

Zonnevelden en VAB’s § Maatwerk § Passend bij landschappelijk karakter

Voorkom versnippering § Concentratie: minder randlengte

Zonnevelden nabij kernen als onderdeel overgangszone stad-land § Werk met werk maken § Integrale gebiedsgerichte opgave § Meervoudig ruimtegebruik

Inpassen zonnevelden passend bij het landschap § Maat en schaal § Landschappelijke structuur versterken

Wind en zon combineren § Efficiënt ruimtegebruik § Vullen elkaar aan § Energielandschap

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Zonneladder ABG 1. Ja: op daken, op infrastructuur 2. Ja, mits: stedelijk gebied en stedelijke functies (bv. rwzi, langs grote wegen, bedrijventerrein) 3. Nee, tenzij: agrarisch landschap 4. Nee: beken, NNB, natte natuurparels, weidevogelgebied Uiteraard met randvoorwaarden zoals maatschappelijk draagvlak en meervoudigheid

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Ja: zonnepanelen op daken en gevels • Meervoudig ruimtegebruik • Opwekking en gebruik bij elkaar

Ja: Op daken en gevels

Trede 1: Op daken

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Ja, mits: zonnepanelen op bedrijventerreinen Fase1

Fase2

Overkappen met zonnepanelen Tijdelijke zonnevelden

Waterberging & vergroening Zonnebermen

Ja, mits: Stedelijk gebied & stedelijke functies

Trede 1: Daken + onbenutte bebouwde locaties Trede 2: Pauzelandschappen + langs infrastructuur Trede 3: Langs dorps- en stadsranden

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Ja, mits: zonnepanelen langs infrastructuur

Geluidsschermen en voorzieningen

Zonnebermen Ja, mits: Stedelijk gebied & stedelijke functies

Trede 2: langs infrastructurele werken

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Ja, mits / Nee, tenzij: zonnepanelen langs infrastructuur

Energielandschap

Ja, mits: Stedelijk gebied & stedelijke functies Nee, tenzij: Landschap

Trede 2: langs infrastructuur Trede 3: minder efficiënte landbouwgrond Trede 4: productieve landbouwgrond

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Ja, mits: zonnepanelen op RWZI • Waterschap Brabantse Delta • RWZI Chaam en RWZI Baarle-Nassau Ja, mits: Stedelijk gebied & stedelijke functies

Trede 1: Onbenutte bebouwde locaties

RWZI Baarle-Nassau

RWZI Chaam

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Ja, mits: Zonnepanelen op RWZI • Waterschap Brabantse Delta • RWZI Chaam 2. Stedelijk gebied & stedelijke functies

Trede 1: Onbenutte bebouwde locaties

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Ja, mits: zonnepanelen op RWZI + parkeerterrein bedrijf • Weilanden / graslanden benutten • Graslanden benutten • Bloemrijk grasland • Overkappingen over parkeerterrein • Zonnepanelen op daken

Ja, mits: stedelijk gebied & stedelijke functies

Trede 1: Onbenutte bebouwde locaties

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Ja, mits: zonnepanelen parkeerplaatsen

Overkappingen met zonnepanelen Ja, mits: stedelijk gebied & stedelijke functies

Trede 1: Op infrastructurele werken Trede 2: Langs infrastructurele werken

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Ja, mits: zonnepanelen in dorpsranden (maatwerk)

Nee: Waarden beschermen

Ja, mits / nee, tenzij: Overgangszone

Fase1

Ja, mits: Integreren in uitbreidingen Ja, mits: Stedelijk gebied & stedelijke functies Nee, tenzij: Landschap

Fase2

Ja, mits: Tijdelijke zonnepanelen

Trede 3: Langs dorpsrand

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Nee, tenzij: bij agrarische bedrijven en VAB’s • Agrarisch lint • Bouwblokken met (beperkte) landschappelijke inpassing • Uitzicht en doorzichten Nee, tenzij: Landschap

Trede 3: minder efficiënte landbouwgrond Trede 4: productieve landbouwgrond

Agrarisch lint in Rijen

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Nee, tenzij: bij agrarische bedrijven en VAB’s • • • •

Zonnepanelen op daken stallen en boerderijen Zonnevelden in (bestaande) kamers VAB’s en nevenfunctie Op bouwblokken

Ja, mits: VAB’s en bouwblokken Nee, tenzij: Landschap

Trede 3: minder efficiënte landbouwgrond Trede 4: productieve landbouwgrond

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Nee, tenzij: zonnepanelen kassen • Grote kassen • Stedelijke functie

Nee, tenzij: Landschap

Trede 4: productieve landbouwgrond

Nabij Ulicoten

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Nee, tenzij: zonnepanelen boomkwekerijen en kassen

Solarkassen Nee, tenzij: Landschap

Trede 4: productieve landbouwgrond

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Nee, tenzij: zonnepanelen boomkwekerijen en kassen

Nee, tenzij: Landschap

Trede 4: productieve landbouwgrond

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Nee, tenzij: Zonnepanelen + behoud landbouwgrond • Verrijdbare zonnepanelen voor witlof, asperges, zoete aardappelen • Meervoudig ruimtegebruik, win-win situatie • Agrarische grond blijft behouden

Meervoudig ruimtegebruik

Nee, tenzij: Landschap

Trede 4: productieve landbouwgrond

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Nee, tenzij: zonnepanelen en bosrandontwikkeling • Bosrand met uitsteeksels • Open gebied grotendeels omringd door bos

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Nee, tenzij: zonnepanelen en bosrandontwikkeling • Extra bosrand en zoomontwikkeling • Zonnevelden met bloemrijk grasland

Nee, tenzij: Landschap

Trede 3: buffer rond natuurgebieden Trede 4: productieve landbouwgrond Trede 5: natuurgebieden

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Nee, tenzij: zonnepanelen + natuur- en landschapsontwikkeling

Nee, tenzij: kamers vullen en maken

Nee, tenzij: Heide ontwikkeling Nee, tenzij: Landschap

Nee, tenzij: Bosrand ontwikkeling

Nee, tenzij: nieuw landgoed, nieuwe bossen Trede 3: buffer rond natuurgebieden, minder efficiënte landbouwgrond, recreatiegronden Trede 4: productieve landbouwgrond

Stakeholders

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Met wie hebben we gesproken? Boeren • ZLTO Gilze-Rijen • ZLTO Alphen-Chaam • ZLTO Baarle-Nassau Energiecoöperaties • Energie Gilze Rijen • Duurzaam Alphen-Chaam Techniek en exploitatie • Enexis • Green Trust Natuur, landschap en water • Waterschap Brabantse Delta • Mark & Leij • Natuurlijk Gilze en Rijen (stuk) Interviews

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Wat zeggen de boeren?

Kijk op opgave • Er is een spanningsveld tussen het gezamenlijk en het individuele belang. • Eigenlijk niet ten koste van grond • Voor individuele boer aantrekkelijk verdienmodel Indien wel zonne-energie op land, hoe dan? • We doen het zelf als ondernemer • Burgers doen met ons mee voor maatschappelijk draagvlak • Bij voorkeur meervoudig ruimtegebruik: teelten, schapen, etc. • Concentreren in grote eenheden • Bij voorkeur op slechtere landbouwgronden • Bij voorkeur eerst nabij dorpsranden • Kansen voor herbestemming VAB’s Interviews

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Wat zeggen de energiecoöperaties?

Kijk op opgave • We hebben samen een opgave, dus we zitten er positief in. Indien wel zonne-energie op land, hoe dan? • Bewoners moeten meedoen! • Zonne-energie op land alleen kleinschalig • Zoek naar koppelkansen • Niet ten kosten van natuur- en landschapswaarden • Benut eerst de overhoeken en slechtere gronden

Interviews

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Vanuit techniek en exploitatie

Kijk op opgave • Netwerkbeheerder is faciliterend. • Ontwikkelaar wil graag duurzame energie ontwikkelen. Indien wel zonne-energie op land, hoe dan? • Bij voorkeur nabij energiestations, maar durf op lange termijn te denken! Staar je niet blind op het netwerk. • Planzekerheid is cruciaal voor investeringen • Combineer wind- en zonne-energie • Probeer te clusteren

Interviews

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Vanuit natuur, landschap en water

Kijk op opgave • Duurzame energie ... Indien wel zonne-energie op land, hoe dan? • Zorgvuldig omgaan met ruimte, dus stapelen en koppelen • Altijd goed inpassen met respect voor landschapsbeeld. De schaal hangt samen met de schaal van de omgeving. • Altijd goed inpassen met natuurwaarden, bodemkwaliteit en water. • Bos als middel om goed in te passen. • Bos, maar ook begeleidende beplanting als middel voor klimaatadaptatie • Kans voor versterking natuurwaarden t.o.v. huidig landbouwgebruik

Interviews

ABG – VISIE ZONNE- & WINDENERGIE

Hoe kijkt u naar de dilemma’s ?

Mural: stellingen en stemmingen