Presentatie accountant BDO 7 juni 2022

Nieuwe perspectieven voor raadsleden ABG-gemeenten

7 juni 2022

Programma 

Introductie



Wat is de rol van de raad? En wat doet de accountant?



Introductie lezen van de jaarstukken

Introductie Even voorstellen…

Dennis Meeuwissen

Neil van Engelen

Partner

Senior Manager

+31(6) 52615067

+31(6) 28697791

dennis.meeuwissen@bdo.nl

neil.van.engelen@bdo.nl

Professionele ervaring

Professionele ervaring

Tekenend auditpartner, eindverantwoordelijk voor de controle van diverse gemeenten en gemeenschappelijke regelingen. Lid van de Branchegroep Lokale Overheid van BDO en voorzitter van de projectgroep data-analyse binnen BDO.

Verantwoordelijk voor de (vaktechnische) aansturing van diverse controles bij gemeenten en gemeenschappelijke regelingen. Lid van de sectorcommissie decentrale overheden van de NBA en bureau vaktechniek binnen BDO. “Het moet aan iedere burger uit te leggen zijn.”

Nationaal profiel Voordelen van een wereldwijd netwerk met een sterke lokale betrokkenheid

Branchegroep Lokale overheid Visie op de sector

Kennisdeling

Overheden, zowel op landelijk als regionaal niveau, krijgen te maken met steeds meer taken en bijbehorende uitdagingen. Denk hierbij aan het sociaal domein, de energietransitie en eisen aan de transparantie richting burgers. Dat de financiële middelen hiertoe veelal ook niet toereikend zijn, geeft extra druk op de interne bedrijfsvoering van deze overheden. BDO helpt u de (nieuwe) uitdagingen het hoofd te bieden.

De branchegroep Lokale overheid publiceert geregeld whitepapers en organiseert diverse evenementen over en voor de sector:

Expertise Wij werken onder meer voor:



Benchmark Nederlandse gemeenten



Zes bouwstenen voor een toekomstbestendige uitvoering Participatiewet (whitepaper)



Verandercapaciteit bij gemeenten (onderzoek)



Kennissessies, rondetafelsessies

Contactpersonen



gemeenten;



Rob Bouman | voorzitter Lokale overheid



provincies;



Marc Steehouwer | Audit & Assurance



sociale werkvoorzienings- en leerwerkbedrijven;



Frank van der Lee | Advisory



gemeentelijke samenwerkingsorganisaties;



Jeroen Cremers | Belastingadvies



veiligheidsregio’s;



waterschappen;



ministeries.

Wij investeren in de sector

Bijvoorbeeld onze financiële benchmark Benchmarkrapport biedt inzicht 

Doel van het benchmarkonderzoek is transparantie over de financiële performance van gemeenten.



Inclusief aanvullende interviews + ronde tafelgesprek; gemeenten aan het woord.



Onderlinge vergelijkbaarheid is mogelijk middels ranking (GTK 2020).



Het onderzoek schetst een totaalbeeld.

Onderzoeksuitkomsten richten zich op: 

de financiële performance en ranking van Nederlandse gemeenten op basis van cijfers van 2020 met behulp van financiële kengetallen en begroting 2022;



grote maatschappelijke opgaven;



de ontwikkelingen binnen het sociaal domein;



bedrijfsvoering gemeenten;



de effecten van corona op de financiële positie van gemeenten.

Achtergrond en doelstelling Wat zagen we de afgelopen jaren? 

2019: Financiële positie en effect Sociaal Domein



2020: Veenbrand: tekorten lopen op



2021: Financiële situatie onhoudbaar

Waar staan gemeenten nu? 

Regeerakkoord nieuwe kabinet



Verkiezingen gemeenteraad: 16 maart 2022



Uitdagingen?

Verkiezingen 

Hoogleraar Staatsrecht Douwe Jan Elzinga: “Als er voor de nieuwe gemeenteraden iets te kiezen valt, zal het te vaak gaan over waarop nu weer te bezuinigen”



“De rechterhand van de rijksoverheid weet in veel gevallen niet wat de linkerhand van diezelfde rijksoverheid voor effecten realiseert en dat maakt het decentraal bestuur in ons land grillig en onberekenbaar.”



Meer verantwoordelijkheden maar minder keuzevrijheiden. Zie ook artikel Volkskrant ‘Waarom de bruggen verdwijnen uit Pekela’.

Belangrijkste conclusies Tekorten nemen af, uitdagingen groter 



Incidentele voordelen maskeren structurele problematiek 

Met een positief resultaat van € 4,6 miljard was 2020 financieel een goed jaar.



Gemeenten verwachtten een tekort van € 1,3 miljard en vorig jaar (2019) bedroeg dit tekort € 747 miljoen.



De meevallende cijfers zijn voor een flink deel toe te schrijven aan: 

de verkoop van Eneco-aandelen door 44 gemeenten. Dit gaat om een bedrag van € 4,1 miljard;



een onvoorziene eenmalige bijdrage van € 1 miljard voor jeugdzorg;



coronasteun € 1 miljard;



uitgestelde activiteiten en investeringen.

Regionale verschillen zijn groter dan ooit: 

35% gemeenten een gezamenlijk tekort van € 509 miljoen.



65% van de gemeenten een gezamenlijk overschot hebben van € 5,1 miljard.

Aanbevelingen Een bedrijfsmatig fundament is meer en meer noodzaak Grote maatschappelijke opgaven zoals de energietransitie, digitalisering, woningbouw, sociaal domein en corona





Relatie Rijk en gemeenten: 

Onzekerheden moeten worden teruggedrongen



Corona vraagt om structureel financieel beleid



Gemeenten moeten kritisch zijn bij accepteren van opgaven (en ook over de verantwoording daarvan)



Andere vormen van samenwerken en financiering ontwikkelen

Het creëren van een bedrijfsmatig fundament meer en meer noodzaak: 

Digitalisering en uitbreidend takenpakket



Energietransitie vraagt om een gezamenlijke aanpak



Opgavengericht en van buiten naar binnen denken



Risicomanagement en zero based budgetting

Algemene inleiding: wat is de rol van de Raad? En wat doet de accountant?

Rollen Raad en College Gemeenteraad Kaderstellen

College/ ambtenaren Uitvoeren

Verordeningen

Gemeenteraad Controleren

Jaarrekening Accountant

Begroting

Uitvoeren Beleid

Paragrafen

Beleidsnota’s Beleidsregels

Paragrafen

Tussentijdse rapportages

Lokale rekenkamer

Beleidsevaluaties

Recht van enquête

Verantwoording afleggen

Wat is de primaire taak van de accountant? 

De accountant controleert primaire de jaarrekening op getrouwheid en rechtmatigheid en dus niet op doelmatigheid en doeltreffendheid.



De accountant controleert achteraf. Dus als het geld al is uitgegeven.



Ten aanzien van het jaarverslag beoordeelt de accountant of dat deze in overeenstemming is met de jaarrekening.



Bij de controle van de jaarrekening kijkt de accountant ook naar de interne beheersing en rapport zijn bevindingen hierover in de managementletter.



Als onderdeel van de jaarrekening controleert de accountant eveneens de SiSa-verantwoording en de WNTverantwoording.



De accountant doet geen specifiek fraude onderzoek maar dient wel kritisch te zijn op potentiële signalen van fraude. Bij eventuele vermoeden van fraude dan gelden hiervoor specifieke vereisten.



De controle van de jaarrekening leidt tot een controleverklaring en het verslag van bevindingen.

Introductie lezen van de jaarstukken

Wet- en regelgeving Wet- regelgeving gemeenten

 Algemene Verordening Gegevensbescherming  Gemeentewet

 Participatiewet

 Wet Maatschappelijke Ondersteuning

 Wet Normalisering Rechtspositie Ambtenaren

Aanvullingen en afwijkingen BW 2 titel 9 Gemeentewet (art. 186) bepalen dat de begroting, de begrotingswijzigingen, de meerjarenraming, het jaarverslag en de jaarrekening, van provincies en gemeenten voldoen aan bij of krachtens algemene maatregel van bestuur te geven regel

 Wet Normering Topinkomens

 Wet Openbaarheid van Bestuur

Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV)

Jaarstukken

Gemeenten versus bedrijfsleven Verslaggeving Gemeenten

Verslaggeving bedrijfsleven

IPSAS

IAS

Uitgangspunten Gemodificeerd stelsel van baten en lasten

Stramien

Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV)

BW 2 Titel 9

Commissie BBV

Richtlijnen voor Jaarverslaggeving

Wat zijn de jaarstukken? De jaarstukken bestaan uit:



Aanbiedingsbrief



Kerngegevens / samenvatting



Jaarverslag





Programmaverantwoording



Financiën, algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien



Paragrafen

Jaarrekening

Samenhang begroting en jaarstukken Begroting Beleid

Paragrafen

Financieel

Programmaplan

Baten en lasten en toelichting

Financiële positie en toelichting

Jaarstukken

Paragrafen

Programmaverantwoording Jaarverslag

Programma rekening en toelichting

Balans en toelichting Jaarrekening

Overige gegevens

Programmaverantwoording

De 3 W’s per programma

De realisatie

1. WAT wordt beoogd?

1. WAT is bereikt

2. WAT gaan we doen?

2. WAT hebben we gedaan

3. WAT mag het kosten?

3. WAT heeft het gekost

Zijn uw vragen beantwoord? Bedankt voor uw aandacht

Keuze opties – notitie VNG 

Speerpunten in de controle die met meer diepgang worden gecontroleerd.



Actieve participatie in de auditcommissie als onafhankelijke adviseur.



Organiseren van informatiebijeenkomsten voor raadsleden.



Beoordeling van de begroting aan de hand van het BBV.



…

Specifieke aandachtsgebieden en concrete taken 

De auditcommissie adviseert de Raad welke accountant door de Raad dient te worden benoemd.



De auditcommissie overlegt met het college over de bezoldiging van de accountant en over opdrachtverlening tot niet-controlewerkzaamheden, en adviseert de Raad inzake het al of niet goedkeuring daaraan verlenen.



De auditcommissie kan de externe accountant uitnodigen een vergadering van de auditcommissie bij te wonen.



De externe accountant kan ook zelf verzoeken om een vergadering van de auditcommissie bij te wonen



De externe accountant woont de vergadering van de Raad bij waarin de jaarrekening wordt besproken.



De auditcommissie rapporteert jaarlijks aan de Raad over de ontwikkelingen in de relatie met de externe accountant, waaronder in het bijzonder zijn onafhankelijkheid, de wenselijkheid van rotatie van verantwoordelijke partners, en het verrichten van niet-controle werkzaamheden.



Ten minste eenmaal in de vier jaar maakt de auditcommissie een grondige beoordeling van het functioneren van de externe accountant en de capaciteiten waarin deze functioneert. De belangrijkste conclusies worden aan de Raad meegedeeld ten behoeve van de beoordeling van de voordracht tot benoeming van de externe accountant.



Optioneel: de auditcommissie overweegt jaarlijks overleg te voeren met de externe accountant buiten aanwezigheid van het college en de vertegenwoordiging van de ambtelijke organisatie.

Voorschriften voor de jaarrekening Kader vormt het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV): Art. 1-6

Algemene bepalingen

Art. 7-21

De begroting

Art. 22-23

De meerjarenraming

Art. 24-58

De jaarstukken

Art. 59-65

Waarderingsaspecten

Art. 66-70

Uitvoeringsinformatie: • productenraming en –realisatie • overzicht kapitaallasten • lijst verbonden partijen • toelichting grondexploitatie

Art. 71-74

Info t.b.v. derden (Iv3)

Art. 75

De Commissie BBV

Art. 76-79

Overgangsbepalingen