BLN Programmabegroting 2025 - definitief

Dat betekent iets voor onder andere de wijze waarop we bestaande budgetten inzetten, voor de opdrachten of afspraken die we met partners en inwoners maken en voor de wijze waarop we de toegang tot hulp en ondersteuning organiseren.

DOELSTELLINGEN 2025 6.1 Voorbereiding op de financiële situatie in 2026 (ravijn jaar) Realiseren van ombuigingsopgaven (versoberingen en veranderingen) die door de raad in het kader van het somber financieel perspectief vastgesteld zijn of nog gaan worden. 6.2 Inwoners kunnen mee doen op een manier die bij hen past Doorlopend geven we uitvoering aan Baarle BRUIST!. Dit doen we in overleg met inwoners en maatschappelijke partners. Met hen brengen we focus en prioriteiten aan op basis van de actuele ontwikkelingen en (financiële) kaders. De uitwerking van Baarle BRUIST! omvat ook de activiteiten voor de andere programma's (4, 5 en 7) binnen het brede sociale domein. Voor een efficiënte uitvoering streven we naar zo veel mogelijk afstemming met gemeenten Alphen-Chaam en Gilze en Rijen. 6.3 Hulp en ondersteuning beschikbaar houden voor inwoners die dat echt nodig hebben • We ontwikkelen de toegang tot hulp en ondersteuning door. Daarbij houden we rekening met de ontwikkelingen die de Hervormingsagenda jeugd en IZA met zich meebrengen en met de aanbevelingen van de evaluatie van het Sociaal Team. We betrekken hierbij onze partners zoals het Dorpsteam, de GGD, de huisartsen en de adviesraad sociaal domein. Ook hebben we oog voor inwoners die de weg naar hulp en ondersteuning minder makkelijk of (te) laat vinden. • We evalueren het subsidiekader Basisondersteuning.

42

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

6.4 Kansrijk opgroeien • Samen met gemeenten in de regio Hart van Brabant geven we invulling aan de opgaven binnen de Hervormingsagenda jeugd en het toekomstscenario Kind & Gezin. Deze agenda kent verschillende componenten, die in meer of mindere mate om lokale invulling vragen. 6.5 Vitaal ouder worden • Om te bevorderen dat ouderen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen en daarbij (informele) hulp kunnen krijgen als dat nodig is, ontwikkelen we een lokale aanpak wonen met zorg. In 2024 stelden we hiervoor de bouwstenen vast: de 'Regionale woonzorg visie Hart van Brabant' en het 'Lokaal omgevingsprogramma Wonen'. 6.6 Veerkrachtige Samenleving • We willen de sociale basis versterken. Hiervoor ontwikkelen we een strategie op basis waarvan we keuzes kunnen maken, zowel inhoudelijk als financieel. We voldoen hiermee ook aan één van de verplichtingen van het landelijk Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). • De pilot Frits & Fruitig, die we verlengden tot het voorjaar van 2025, gaan we evalueren. Op basis van de ervaringen en het maatschappelijk en financieel rendement besluiten we of en in welke vorm de pilot wordt voortgezet. 6.7 Bestaanszekerheid • We bereiden de nieuwe Wet van school naar duurzaam werk voor. Deze wet vergroot de mogelijkheden om jongeren tot 27 jaar te ondersteunen bij de overgang van school naar werk en het behoud van werk.

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 6.1 6.2.1

6.4

Doelstelling Voorbereiding ravijn jaar Bevorderen dat onze inwoners mee kunnen doen op een manier die bij hen past Bevorderen dat onze inwoners mee kunnen doen op een manier die bij hen past Hulp en ondersteuning beschikbaar houden voor inwoners die dat echt nodig hebben Kansrijk opgroeien

6.5 6.6.1

Vitaal ouder worden Veerkrachtige samenleving

6.6.2

Veerkrachtige samenleving

6.7

Bestaanszekerheid vergroten

6.2.2

6.3

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

Specifieke activiteit Realiseren van ombuigingsopgaven Uitvoering geven aan Baarle-BRUIST!

Evalueren van het subsidiekader basisondersteuning Doorontwikkeling van de toegang tot hulp en ondersteuning Voorbereiden en invulling geven aan Hervormingsagenda jeugd en toekomstscenario Kind & Gezin Ontwikkelen lokale aanpak wonen met zorg Ontwikkelen strategie voor versterken sociale basis Evaluatie Pilot vrij-toegankelijke dagbesteding (Frits&Fruitig) Voorbereiding wet 'Van school naar duurzaam werk'

43

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) We effectueren en monitoren de bezuinigingen die de gemeenteraad vaststelde in de perspectiefnota 2025. 6.8 Bevorderen meedoen • We gaan door met de inclusie aanpak zoals de gemeenteraad die eind 2023 vaststelde. • We continueren onze aanpak basisvaardigheden. • We implementeren de communicatiestrategie. Hierbij hebben we extra aandacht voor hoe we inwoners in een kwetsbare positie kunnen bereiken. • We geven lokaal op een effectieve wijze vorm aan de samenwerking met het Regionaal Werkcentrum. • We monitoren ons subsidiebeleid op maatschappelijke effecten. 6.9 Hulp en ondersteuning beschikbaar houden voor inwoners die dat echt nodig hebben 6.10 Kansrijk Opgroeien • We geven uitvoering aan de bevindingen uit het onderzoek van de jongerenaanjager. • We werken de aanbevelingen vanuit het designtraject Kansrijke Start verder uit. 6.11 Vitaal ouder worden • We continueren het bewustwordingstraject rondom vitaal ouder worden. • We monitoren de ontwikkelingen bij Janshove. 6.12 Veerkrachtige samenleving • We zetten in op verenigingsondersteuning. • We ontwikkelen het mantelzorgbeleid door. 6.13 Bestaanszekerheid • We continueren de opvang van Oekraïners in onze gemeente en voldoen hiermee aan de regionale afspraken over het huisvesten van verschillende groepen vluchtelingen.

• We geven uitvoering aan het plan van aanpak dak- en thuisloosheid en bereiden de decentralisatie beschermd wonen voor.

44

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Code

Omschrijving taakveld

Rekening Begroting Begroting 2023

2024

2025

Meerjarenbegroting 2026

2027

2028

Totaal lasten programma 6

9.396

8.398

7.651

7.812

7.722

7.790

Totaal baten programma 6

2.991

1.452

1.509

1.581

1.437

1.437

Saldo lasten en baten programma 6

-6.405

-6.946

-6.141

-6.231

-6.285

-6.353

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

45

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2025 en begroting 2024 zijn: Bedragen x € 1.000 1 2 3

4 5 6 7 8

9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19

20

21

22 23 24 25

26

46

Omschrijving De te betalen bijdrage aan de GR ABG is toegenomen. In 2024 is eenmalig een budget opgenomen i.v.m. de uit te betalen energietoeslag. In 2024 is eenmalig een extra bedrag opgenomen voor bijzondere bijstand om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen. Met ingang van 2025 is een bezuiniging opgenomen op de minima regelingen. In 2024 is een eenmalige budget opgenomen t.b.v. het project "Aanpak vroegsignalering schulden" In 2024 zijn eenmalige budgetten geraamd voor de maatschappelijke begeleiding van statushouders en inburgering. In 2025 is een extra budget opgenomen t.b.v. extra formatie in verband met de opvang van vluchtelingen. Dit budget wordt gedekt vanuit de rijksmiddelen. In 2024 is een eenmalige budget opgenomen voor het opstellen van een organisatieadvies in verband met de opvang van vluchtelingen. Hier staat in 2024 ook een bedrag aan middelen tegenover (Oekraïne gelden) Met ingang van 2025 is een bezuiniging opgenomen op de WMO De budgetten voor de WMO zijn in 2025 verhoogd a.g.v. prijsstijgingen en een toename van het aantal inwoners dat gebruik maakt van betreffende voorzieningen. De bijdrage voor het Kleinschalig Collectief Vervoer is met ingang van 2025 structureel verhoogd. In 2024 is een eenmalig budget geraamd t.b.v. de financiële bijdrage aan Janshove.

Hierdoor zijn de kosten in 2025 lager dan in 2024. De bijdrage voor beschermd wonen is met ingang van 2025 vervallen. De eigen bijdrage HbH is met ingang van 2025 toegenomen. Met ingang van 2025 is een bezuiniging opgenomen op de subsidie voor het dienstencentrum Ulicoten. Voor 2025 is een bezuiniging opgenomen op de subsidie voor het CCB Met ingang van 2025 is een bezuiniging opgenomen op de "sociale basis". In 2024 is een eenmalig budget opgenomen voor het herstartplan corona. In 2024 is een eenmalig bedrag aan GALA-middelen opgenomen dat is overgeheveld vanuit 2023. Hiertegen staat hetzelfde bedrag aan lasten. Hierdoor zijn zowel de lasten als de baten in 2025 lager dan in 2024. In 2024 zijn eenmalige budgetten opgenomen voor "Visie sociaal domein", "Aanpak armoede en schulden", "Aanpak dak- en thuisloosheid", "Versterking ondersteuning wijkteams", "Gezond in de stad" en "Aanpak wachtlijsten jeugdzorg". Hierdoor zijn de kosten in 2025 lager dan in 2024. In 2025 zijn eenmalige budgetten opgenomen voor het doorontwikkelen van de toegang tot ondersteuning en hulp en voor het project "Hefbomen versnellen transformatie" dat tot bezuinigingen moet leiden. In 2024 is een eenmalig budget geraamd t.b.v. het project "Koploper gemeente cliëntondersteuning". Hierdoor zijn de kosten in 2025 lager dan in 2024.

Het budget voor toezicht en handhaving jeugdzorg is in 2025 verhoogd ten opzichte van 2024. In 2024 is een eenmalig budget opgenomen voor de uittredingskosten van de GR GIA + MCZ. Omdat het investeringsproject nieuwbouw CCB niet door de gemeente zelf wordt gerealiseerd kan ook geen rente aan deze investering worden toegerekend. In de primaire begroting 2024 was dit nog wel het uitgangspunt. Diverse kleine verschillen Totaal

L/B L L L

Bedrag -41 167 12

V/N N V V

L L

10 5

V V

L

38

V

L B L B

-43 43 6 -6

N V V N

L L

100 -25

V N

L

-55

N

L

292

V

L B L

30 35 10

V V V

L L L L B

20 11 69 16 -16

V V V V N

L

118

V

L

-32

N

L

27

V

L

-16

N

L

18

V

L

6

V

L/B

6 805

V V

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

Volksgezondheid en milieu

Volksgezondheid en milieu Wat willen we bereiken? Een gezond en actief leven voor onze inwoners We willen bereiken dat onze inwoners 'fit en veerkrachtig zijn'. Zij kunnen beter mee doen aan de samenleving op een manier die bij hen past en het draagt bij aan hun kwaliteit van leven. We werken vanuit het model voor positieve gezondheid: we focussen niet alleen op klachten en problemen maar ook op de veerkracht van mensen en preventie. Met die bredere benadering dragen we bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren. Ons beleid krijgt de komende periode een stevige impuls in het kader van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven (GALA) Akkoord In deze akkoorden maakten gemeenten, verzekeraars en het rijk afspraken om - een gezonde generatie in 2040 te bevorderen - om zorg en toegankelijk en betaalbaar te houden. Om deze doelen te bereiken wordt de nadruk verlegt van het bieden van zorg, naar het bevorderen van gezondheid. De afspraken richten zich daarom op meer (domeinoverstijgende) samenwerking en een beweging ‘naar de voorkant’, met meer aandacht voor preventie, en meer aandacht voor het verkleinen van gezondheidsverschillen.

De beweging naar voren betekent dat inwoners vanuit het medisch domein eerder en vaker een beroep doen op hulp en ondersteuning binnen het sociaal domein. Het versterken van de sociale basis en transformatie van het sociaal domein nemen daarom in urgentie toe. We realiseren ons steeds meer dat gezondheid van veel factoren afhankelijk is en daarmee ook vanuit veel perspectieven beïnvloedt kan worden. Om deze kansen optimaal te benutten zullen we in de breedte van onze opgaven nagaan wat de impact kan zijn op gezondheid ('Health in all policies'), zoals ook in omgevingsplannen en inrichting van de openbare ruimte. Riolering Klimaatverandering zorgt steeds meer voor zware regenval en droogte. Riolering is een belangrijk onderdeel in de waterketen. We maken zoveel als mogelijk werk- met- werk om gelijktijdig onze doelstellingen op klimaatadaptie te realiseren. Ook koppelen we zoveel mogelijk regenwater af als er

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

47

werkzaamheden aan de riolering zijn. Bij de aanpak van het watervraagstuk werken we samen met waterschap Brabantse Delta. Het beleid en het beheer van de riolering is vastgelegd in het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) voor de periode 2021-2025. Hierin zijn activiteiten benoemd om de riolering te onderhouden en te verbeteren. We geven uitvoering aan het bestaand vGRP en breiden dit uit naar een Water- en Rioleringsprogramma (WRP), waarbij we uitdrukkelijk water, bodem en klimaat meenemen. Afvalinzameling Sinds 2022 is onze gemeente door middel van de BGTS aangesloten bij IOK Afvalbeheer. Deze inzameling verloopt tot op heden naar tevredenheid. We plannen eventuele verbetermaatregelen n.a.v. de evaluatie van de afvalinzameling. Zwerfafval Op dit moment lijkt het dat er weer een rijksbijdrage wordt verstrekt voor het tegengaan van zwerfafval. Hoe deze er uit gaat zien, evenals de hoogte van deze bijdrage is vooralsnog niet bekend. De rijksbijdrage wordt verstrekt per aantal inwoners van de gemeente. Nadat bekend is wat de hoogte van de bijdrage is, zal bezien worden welke werkzaamheden we voor het tegengaan van zwerfafval kunnen uitvoeren. Duurzaamheid De gemeente Baarle-Nassau heeft een grote opgave op het gebied van duurzaamheid. In 2024 is daarom de Strategie duurzaamheid opgeleverd en vastgesteld.

Hierin staat beschreven aan welke thema's de gemeente samen, dichtbij en zichtbaar gaat werken en welke ambities we op de verschillende duurzaamheidsthema’s hebben. Via gerichte inzet van communicatie en participatie betrekken we onze inwoners, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties, want een duurzame toekomst maken we samen!

DOELSTELLINGEN 2025 7.1 Bevorderen van een gezond en actief leven van onze inwoners De opdracht voor gemeenten in 2025 valt uiteen in twee delen waarvoor zij geoormerkte middelen ontvangen. 7.1.1. GALA De eerste betreft het uitvoeren van ons lokaal Plan voor GALA op basis van een Brede SPUK regeling waar het herijkte Sportakkoord nauw mee samenhangt. In ons Integraal Plan van aanpak voor GALA 'MeeDoen en MeeBewegen' staat op hoofdlijnen beschreven hoe we met de geoormerkte middelen, samen met partners en inwoners, werken aan een gezond en actief leven voor onze inwoners. In 2025 gaan we daarmee door. Hiertoe behoren onder andere de implementatie en uitvoering van de ketenaanpakken en de aanpak middelengebruik. 7.1.2. IZA De tweede betreft het bijdragen aan het Regioplan IZA van de regio West Brabant. Gemeenten werken hierin regionaal samen met organisaties in het zorg-, welzijns- en sociaal domein, verzekeraars en patiëntenorganisaties. Regie hiervoor ligt bij de zorgverzekeraars. Het IZA regioplan ligt de nadruk op 'de beweging naar voren' en preventie, zodat zorg en ondersteuning toegankelijk en betaalbaar blijven. In 2024 hebben we het in december 2023 vastgestelde regioplan verder uitgewerkt aan de hand van 4 actielijnen. Na een periode waarin de nadruk lag op de uitwerking van het regioplan zal vanaf 2025 de nadruk op de uitvoering ervan liggen. 48

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

7.2 Verminderen restafval en meer gescheiden afval inzamelen Verdere uitvoering van het afvalbeleid met als doel het nastreven van de VANG (Van Afval Naar Grondstof)-doelstellingen. 7.3 Onderhoud en verbetermaatregelen riolering Om te anticiperen op de gevolgen voor klimaatverandering zijn de mogelijkheden onderzocht om een zogenaamde "blauwe ader" aan te leggen. Dit is een "hoofd" infiltratieriool waarin het hemelwater kan worden geïnfiltreerd en/of worden afgevoerd. In augustus 2023 is het hemelwaterstructuurplan opgeleverd. Het definitief tracé van het hemelwaterstructuurplan werken we in 2025 verder uit. De uitkomst verwerken we in het ontwerp voor de herinrichting Singel, Nieuwstraat en Molenstraat, en bij andere toekomstige herinrichtingen. We willen de achterstand, die op verschillende onderdelen op het gebied van riolering is ontstaan, aanpakken en de basis op orde brengen. Deze inzichten zijn ook noodzakelijk voor de input voor het nieuwe systeemoverzicht Stedelijk water (SSW). 7.4 Schone Lucht Akkoord (SLA) In het coalitieakkoord 2022-2026 is opgenomen dat we verder invulling geven aan het Schone Lucht Akkoord. Voor deze opgave zetten we vooral in op communicatie en stimuleringsmaatregelen. In 2024 ronden we de regionale verkenning om met meerdere gemeenten in de regio Hart van Brabant (incl. AC en GR) samen te werken met de Provincie af.

In 2025 wordt de gemeenteraad een voorstel gepresenteerd om wel of niet deel te nemen aan het Schone Lucht Akkoord. 7.5 Energietransitie Uitvoering geven aan de in 2024 opgestelde strategie duurzaamheid. In 2050 wil gemeente BaarleNassau energieneutraal zijn. In het 4e kwartaal 2024 of het 1e kwartaal 2025 wordt de RES 2.0. aan de gemeenteraad aangeboden. 7.6 Klimaatadaptatie en biodiversiteit We sluiten in Baarle-Nassau aan bij de landelijke ambitie en willen in 2030 beter voorbereid zijn op extremer weer. 7.7 Circulariteit In 2030 wil gemeente Baarle-Nassau 50% minder primaire grondstoffen gebruiken. We voeren ons afvalbeheer duurzaam uit, stimuleren bio-based grondstoffen en we verminderen het gebruik van primaire grondstoffen in eigen organisatie. 7.8 Duurzame mobiliteit In de gemeente Baarle-Nassau stimuleren we schone en duurzame vormen van mobiliteit, stimuleren en faciliteren we de transitie van fossiele mobiliteit naar elektrische mobiliteit en verduurzamen we de mobiliteit van onze eigen organisatie. 7.9 Communicatie en participatie duurzaamheid Via verschillende kanalen houden we op regelmatige basis contact met onze inwoners, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties. Hiermee informeren we hen over de ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid en betrekken hen zoveel mogelijk in de route naar een duurzamere leefomgeving.

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

49

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 7.1.1 7.1.2 7.1.3 7.1.4

7.2 7.3 7.4

7.5.1

Doelstelling Bevorderen van een gezond en actief leven Bevorderen van een gezond en actief leven Bevorderen van een gezond en actief leven Bevorderen van een gezond en actief leven Verminderen restafval en meer gescheiden afvalinzameling Onderhoud riolering en verbetermaatregelen riolering Schone Luchtakkoord

Energietransitie We verbruiken minder energie

Specifieke activiteit Uitvoeren van het GALA plan 'MeeDoen en MeeBewegen' Implementeren en doorontwikkelen van de zogenaamde ketenaanpakken Aanpak middelengebruik in samenhang met mentale gezondheid jongeren uitvoeren Bijdragen aan het regioplan IZA in de regio West- Brabant en bijhorende transformatieplannen Monitoren VANG-doelstellingen en evalueren nieuw afvalbeleid Het opstellen van een WRP •

Verbeteren communicatie en stimuleringsmaatregelen • Onderzoek vervolg verdere samenwerking regionaal en met provincie, mede op basis van het bestaande beleid binnen de gemeente. We gaan werken aan de uitvoering van de eerste tranche Lokale Aanpak Isolatie (vanuit het NIP), waarvoor we ook een SMP gaan opstellen. Daarnaast zetten we de acties van energiecoaches, energieloketten en wijkaanpakken voort.

7.5.2

Energietransitie We stappen over op duurzame warmte

7.5.3

Energietransitie We stappen over op duurzame warmte Energietransitie We stappen over op duurzame warmte Klimaatadaptatie en biodiversiteit We zijn beter voorbereid op perioden van extreme weersomstandigheden Klimaatadaptatie en biodiversiteit We nemen samen met bewoners en ondernemers maatregelen Klimaatadaptatie en biodiversiteit We zijn een biodiverse gemeente

7.5.4 7.6.1

7.6.2

7.6.3

50

En we nemen de duurzaamheidsdoelstellingen mee in de prestatieafspraken met de woningcorporatie. We gaan de Transitievisie warmte evalueren en starten met het opstellen van het Warmteprogramma (=Transitievisie Warmte 2.0). Verdiepen en uitbreiden van de duurzame wijkaanpakken Verkennen nut en noodzaak lokaal warmtebronnenonderzoek Voorbereiding stresstesten en risicodialogen.

Deelname aan landelijke en/of organisatie/stimuleren van lokale bewustwordingsinitiatieven. Opstellen van een Soorten Management Plan (SMP)

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

Nr. 7.7.1

7.7.2

7.7.3

7.7.4

7.7.5

7.8.1

7.8.2 7.9

Doelstelling Circulariteit We verminderen het gebruik van primaire grondstoffen Circulariteit We verminderen het gebruik van primaire grondstoffen Circulariteit We verminderen het gebruik van primaire grondstoffen, ook in onze eigen organisatie Circulariteit We verminderen het gebruik van primaire grondstoffen, ook in onze eigen organisatie Circulariteit We verminderen het gebruik van primaire grondstoffen, ook in onze eigen organisatie Duurzame mobiliteit

Duurzame mobiliteit Communicatie en participatie duurzaamheid

Specifieke activiteit We werken in regionaal verband aan het opstellen van een plan van aanpak circulariteit in relatie tot grondstoffen. Uitreiking groene pluim

We adviseren actief bij het gebruik van de handreiking duurzaam bouwen in projecten o.a. bestuurszetel en ABG-kantoor Samen met afdeling inkoop onderzoeken we hoe we circulariteit vorm kunnen geven bij inkoop, aanbestedingen en MVOI. We voeren ons afvalbeheer duurzaam uit

We houden nauw contact met afdeling verkeer om duurzaamheid in het beleid te borgen. Zij nemen duurzaamheid mee in het mobiliteitsbeleid, en geven uitvoering aan het Fietsbeleidsplan We stellen laadbeleid op We stellen een participatiecommunicatiestrategie op, in lijn met de strategie

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 7.10 Bevorderen van een gezond en actief leven Onze GALA aanpak is een integrale aanpak waarin we gezondheid, sport cultuur en de sociale basis elkaar versterken om een gezonde leefstijl en positieve gezondheid te bevorderen. Het IZA regioplan richt zich daarnaast op duurzame toegankelijkheid van gezondheidszorg voor iedereen. Samen met maatschappelijke partners, inwoners, regiogemeenten en zorgpartijen werken we aan gezond opgroeien, vitaal ouder worden, een veerkrachtige samenleving en eerlijke (gezondheid) kansen. Daarnaast en als onderdeel hiervan voert onze GGD de taken vanuit de Wet op de Publieke Gezondheid uit. 7.11 Uitvoering wettelijke taken milieu Omgevingsdienst Midden- en West Brabant (OMWB) De Gemeenschappelijke regeling OMWB voert de taken uit voor de gemeente op het gebied van milieu. Jaarlijks stellen we een uitvoeringsprogramma op, op basis van de begroting van de OMWB. De kaderbrief en de begroting van de OMWB leggen we ieder jaar voor aan de raad, met de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen. 7.12 Riolering en Water In 2025 leggen we de focus op het verder op orde brengen van het planmatig beheer van de riolering. We brengen voor het reguliere onderhoud in beeld waar de komende jaren kleine onderhoudsmaatregelen nodig zijn voor de riolering, gemalen en drukriolering. Uiteindelijk streven

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

51

we ook naar het in beeld brengen van het groot onderhoud/vervanging. Dit doen we door grotere delen van het rioolstelsel te reinigen en inspecteren, datakwaliteit te verbeteren en diverse vervanging/relining projecten op te starten. 7.13 We werken in de regio samen aan verschillende duurzaamheidsthema's Wij blijven samen met onze partners (in regioverband) uitvoering geven aan de regionale klimaatagenda, door het borgen van klimaatadaptatie in beleid en projecten in de openbare ruimte. Daarnaast zetten we in op mee-koppelkansen bij bestaande en nieuwe projecten. We dragen in 2025 in regionaal verband bij aan de uitvoering van de RES 2.0. We werken samen met partijen (o.a. ondernemersverenigingen) om duurzaamheid bij bedrijven verder te stimuleren. 7.14 We blijven subsidieregelingen en leningen aanbieden en de afhandeling verzorgen. Bovendien continueren we een digitaal loket voor inwoners. We continueren de duurzaamheidslening en de klimaatsubsidie. Ook blijft het fysieke en digitale energieloket geopend voor onze inwoners.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Code

Omschrijving taakveld

Rekening Begroting Begroting 2023

2024

2025

Meerjarenbegroting 2026

2027

2028

Totaal lasten programma 7

2.463

2.812

3.562

2.607

2.714

2.779

Totaal baten programma 7

1.892

2.099

2.408

1.853

1.939

2.001

Saldo lasten en baten programma 7

-571

-713

-1.155

-754

-775

-777

52

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2025 en begroting 2024 zijn: Bedragen x € 1.000 1 2 3

4 5 6

7

Omschrijving De bijdrage aan de GGD is toegenomen t.o.v. 2024. In 2024 zijn eenmalige lasten en baten geraamd t.b.v. het preventieakkoord. De kosten op het taakveld riolering zijn fors toegenomen ten opzichte van 2024. Het betreft hier o.a. kosten voor reiniging en inspectie (achterstallig), het SSW, het grondwatermeetnet, het actualiseren en updaten van de digitale paspoorten van de gemalen en het vervangen van leidingwerk van de gemalen. Tevens zijn ook de energielasten toegenomen. Verder wordt in 2025 vanuit de exploitatie riolering ook een dotatie gedaan aan de voorziening riolering (t.l.v. de algemene reserve). Tegenover de hogere kosten staan ook hogere opbrengsten vanuit de rioolheffing als gevolg van een verhoging van de tarieven. Daarnaast wordt in verband met de gestegen kosten in 2025 ook een hoger bedrag onttrokken ten laste van de voorziening riolering. In verband met de toename van het saldo aan verstrekte duurzaamheidsleningen wordt hieraan ook meer rente toegerekend. De bijdrage aan de Omgevingsdienst is toegenomen t.o.v. 2024 De kosten van een deel van het eigen personeel op het gebied van duurzaamheid worden in 2024 verantwoord in de eigen gemeente (in plaats van in de ABG). Dit is noodzakelijk om de ontvangen rijksmiddelen voor duurzaamheid op een juiste manier te kunnen verantwoorden. Diverse kleine verschillen Totaal

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

L/B L L B L B

Bedrag -19 10 -10 -731 319

V/N N V N N V

L

-11

N

L L

-50 55

N V

L

-5 -442

N N

53

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Wat willen we bereiken? De gemeente Baarle-Nassau is een aantrekkelijke gemeente met vitale kernen en een aantrekkelijk buitengebied. We willen deze positie behouden en versterken. In onze toekomstvisie Baarle BRUIST! en onze omgevingsvisie hebben we vastgelegd welke doelen we willen bereiken. We doen dit samen met onze partners, inwoners en ondernemers.

DOELSTELLINGEN 2025 8.1 Actualiseren Omgevingsvisie Het is voor een gemeente wettelijk verplicht om uiterlijk op 1 januari 2027 één – door de gemeenteraad – vastgestelde Omgevingsvisie te hebben. In deze visie legt de gemeente haar ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn vast. Op 26 juni 2019 stelde de gemeenteraad de huidige Omgevingsvisie vast. De afgelopen jaren is gewerkt aan het actualiseren van de huidige Omgevingsvisie, zodanig dat deze voldoet aan de vereisten van de Omgevingswet, met specifieke aandacht voor de beleidsaspecten ‘wonen', ‘buitengebied’ en ‘gezondheid’. De vaststelling van de Omgevingsvisie vindt plaats begin 2025. 8.2 Ontwikkelen Omgevingsplan buitengebied Baarle-Nassau Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 is het een wettelijke verplichting voor alle gemeenten om uiterlijk in 2032 een gebiedsdekkend Omgevingsplan vast te stellen. De voorbereiding voor Baarle-Nassau Buitengebied loopt. Het plan voor het buitengebied is gebaseerd op drie pijlers: (i) beleidskeuzes (op basis van o.a. de omgevingsvisie), (ii) inventarisatie en (iii) het ontwerp van de regelset. Daarnaast zal een planMER deel uit maken van de procedure. De verdere voorbereiding en de formele procedure inclusief participatie zullen plaatsvinden in de jaren 2025, 2026 en 2027.

8.3 Uitvoering Programma Wonen Wonen is een belangrijk thema, ook in de huidige raadsperiode. In de gemeente Baarle-Nassau streven we naar voldoende betaalbare en comfortabele woningen voor alle inwoners in alle levensfasen. Omdat het thema wonen meerdere beleidsvelden raakt is een integrale aanpak nodig. Kader en richting worden mede bepaald door de SRBT-woondeal, regionale woningmarktonderzoeken en de regionale woonzorgvisie.

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

55

In het Programma Wonen zijn de lokale ambities geformuleerd. Dit programma dient als bouwsteen voor de omgevingsvisie en geeft uitvoering aan het woonbeleid van Baarle-Nassau. Het vormt daarmee de basis voor de aanpak van het woningtekort. Er wordt bepaald welke aanpak financieel en praktisch haalbaar is. In 2025 gaan we aan de slag met de volgende deeltaken: toetsingskader nieuwbouw, afwegingskader woningsplitsing en verkamering en marktconsultatie met corporatie, bouwers en verhuurders. 8.4 Ontwikkelen plan Flexwoningen De woningnood voor betaalbare woningen voor diverse doelgroepen is groot. Flexwoningen bieden hiervoor mogelijk een praktische oplossing. We ronden het onderzoek dat gestart is in 2024 af met een beeld wat er op 1) Financieel-, 2) Infrastructureel-, 3) Planologisch- 4) Stedenbouwkundig- 5) Impact- en 6) volkshuisvestelijk en 7) samenwerking Leystromen nodig is. Om daarna met een ontwerp resultaat te komen en voorstel voor de realisatie van de (tijdelijke) flexwoningen op een nader te bepalen locatie (in samenwerking met Leystromen). 8.5 Ontwikkeling woningbouwplan Loveren fase 2 Baarle-Nassau Er is een krediet beschikbaar gesteld voor de planvorming van de gemeentelijke woningbouwlocatie Loveren fase 2. Ontwikkelaars met grond in of aangrenzend aan de gemeentelijke percelen hebben aangegeven te willen participeren.

De ruimtelijke en milieutechnische mogelijkheden voor woningbouw op de locatie verkennen we verder. Daarnaast wordt de samenwerkingsvorm met partijen uitgewerkt. In 2025 wordt de participatie opgestart en het stedenbouwkundig plan vastgesteld. Er wordt een beeldkwaliteitsplan opgesteld. Daarna starten we de procedure voor wijziging van het Omgevingsplan.

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 8.1

Doelstelling Actualiseren Omgevingsvisie (uit 2019)

8.2.1 8.2.1 8.2.3 8.3.1

Ontwikkelen Omgevingsplan buitengebied Baarle-Nassau Ontwikkelen Omgevingsplan buitengebied Baarle-Nassau Ontwikkelen Omgevingsplan buitengebied Baarle-Nassau Uitvoeren programma Wonen

8.3.2

Uitvoeren programma Wonen

8.3.3

Uitvoeren programma Wonen

8.4.1 8.4.2

Ontwikkelen plan flexwoningen Ontwikkelen plan flexwoningen

8.5.1

Ontwikkelen woningbouwplan Loveren fase 2

56

Specifieke activiteit Vaststellen (geactualiseerde) Omgevingsvisie Afronden inventarisatie Beleidskeuzes maken Start vormgeven regelset Opstellen toetsingskader nieuwbouw Opstellen afwegingskader woningsplitsing en verkamering Marktconsultatie met corporatie, verhuurders en bouwers Onderzoeken haalbaarheid Komen tot voorstel met keuze tot verder voorbereiden en realiseren locatie en investeringskrediet voor flexwonen. (Locatie, Kavelpaspoort, Huisnummer Besluit, kredietaanvraag) Starten participatie

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

Nr. 8.5.2

Doelstelling Ontwikkelen woningbouwplan Loveren fase 2

8.5.3

Ontwikkelen woningbouwplan Loveren fase 2

Specifieke activiteit Vaststellen stedenbouwkundig plan Opstellen wijziging omgevingsplan

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 8.6 Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) Op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht dient iedere gemeente te beschikken over de volgende documenten: 1. een actueel beleidsplan VTH; 2. een uitvoeringsprogramma VTH; en 3. een jaarverslag VTH . De provincie houdt hier toezicht op. Eind 2023 is het beleidsplan 2024 vastgesteld. Het beleidsplan en het jaarlijkse uitvoeringsplan vormen de basis voor de activiteiten op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. In 2024 is een nieuw beleidsplan opgesteld voor de komende jaren welke wij in 2025 verder gevolg aan geven. 8.7 Aangepaste werkwijze vergunningverlening onder de Omgevingswet De Omgevingswet stelt andere eisen aan de werkwijze bij de vergunningverlening. In 2025 passen we dit verder toe en maken we gebruik van het nieuwe softwarepakket. We houden "de winkel open" en zorgen dat de inwoner zo goed mogelijk wordt geholpen bij het (aan)vragen. 8.8 Wet kwaliteitsborging voor het bouwen De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden. Bij de inwerkingtreding van deze wet is ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen in werking getreden. Kern van de wet is de privatisering van het toezicht op de kwaliteit van de nieuwbouw. De rol van de gemeente is hierin veranderd.

De consequenties van de wet voor de vergunningverlening en het (bouw-)toezicht wordt begin 2025 in beeld gebracht wat dit voor de werkzaamheden in capaciteit betekent. 8.9 Omgevingswet Implementatie Omgevingswet De Omgevingswet is in werking getreden op 1 januari 2024. We werken in 2025 verder aan de Omgevingsvisie, die begin 2025 wordt vastgesteld. Er is een overgangstermijn tot 31 december 2031 om het tijdelijk omgevingsplan definitief te maken. Een belangrijk onderdeel is het herzien en opnemen van alle gebiedsdekkende bestemmingsplannen in het definitieve omgevingsplan. 8.10 Prestatieafspraken met woningcorporatie Leystromen We komen samen met de woningcorporatie tot nieuwe, bij voorkeur meerjarige prestatieafspraken, voor 2025 en verder. Daarbij stellen we jaarlijks een uitvoeringsagenda op samen met de corporatie. 8.11 Regionale samenwerking thema wonen We nemen, bestuurlijk en ambtelijk, deel aan regionale overlegstructuren en maken hier optimaal gebruik van om onze ambities te verwezenlijken. Zo maken we o.a. (via de woontafel) ambtelijk deel uit van het kernteam wonen van de Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT). Bestuurlijk nemen we bijvoorbeeld ook deel aan de Opgave Evenredige verdeling van SRBT. En sluiten we aan bij overleg over wonen in regio Breda eo en voor wonen met zorg bij de regio Hart van Brabant.

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

57

8.12 Wet Versterking regie volkshuisvesting De wet Versterking regie volkshuisvesting zorgt voor de wettelijke verankering van alles wat op het gebied van volkshuisvesting in gang is gezet. Een gemeente kan specifieke doelgroepen, eigen inwoners en mensen met bepaalde beroepen ondersteunen bij het vinden van een betaalbare huurwoning of nieuwbouw koopwoning. 8.13 Wijziging huisvestingswet Wanneer er sprake is van schaarste van bepaalde woningtypen kan dit probleem door middel van een huisvestingsverordening worden aangepakt. Een regionaal onderzoek moet uitwijzen of er sprake is van schaarste en welke wettelijke instrumenten we hierbij kunnen inzetten. Dit onderzoek wordt regionaal in Q4 2024 of in Q1 2025 uitgevoerd. We bezien daarna de verdere uitwerking in de lokale verordening. 8.14 Ecologische verbindingszones Natuurnetwerk Brabant Voor de realisatie van de ecologische verbindingszones (EVZ's) Schouwloop en Huisvennenloop werken we samen met Waterschap Brabantse Delta. Voor de Huisvennenloop is de benodigde grondaankoop afgerond en wordt een inrichtingsplan opgesteld. Bij de Schouwloop richten we ons momenteel op de laatste benodigde grondaankoop. 8.15 Gebiedsontwikkelingsplan Van Gogh Nationaal Park Baarle-Nassau werkt samen met meerdere medeoverheden en andere partners in Van Gogh Nationaal Park (NP) in oprichting (i.o.). Het besluit om Van Gogh NP i.o.

aan te wijzen als nationaal park is uitgesteld door de minister. In 2024 wordt een besluit verwacht. Het samenwerkingsverband treft voorbereidingen om afhankelijk van het besluit de samenwerking al dan niet te continueren. 8.16 Stimuleringsregeling Landschap De Stimuleringsregeling Landschap (nu Stila, voorheen Stika) subsidieert particulieren om landschapselementen aan te leggen en te beheren. De provincie verdubbelt het bedrag dat de gemeente hiervoor inzet. De provincie zet een veldcoördinator in als contactpersoon voor particulieren die gebruik willen maken van de regeling. 8.17 Transitie buitengebied | gebiedsgerichte aanpak Regte Heide en Riels Laag De Regte Heide en het Riels Laag is een Natura 2000-gebied in de gemeente Goirle. Het gebied heeft te maken met een te hoge stikstofdepositie en verdroging. Mede daardoor worden kwaliteitsdoelstellingen niet gehaald en vergunningen niet verleend. De provincie Noord-Brabant heeft een Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) ontwikkeld om met gebiedspartners te werken aan natuurherstel in Natura 2000-gebieden. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar de Natura 2000-gebieden zelf, maar ook naar het gehele beïnvloedingsgebied daarvan. In het geval van de Regte Heide en het Riels Laag ligt een deel van de gemeente Baarle-Nassau (en Alphen-Chaam) in dit beïnvloedingsgebied.

Wij werken als gemeente op bestuurlijk en ambtelijk niveau mee in deze gebiedsgerichte aanpak. Hierbij is aandacht voor de invloed op en van gebieden over de grens met België. 8.18 Regionale en provinciale visievorming Rijk en provincie hebben nieuwe planvormen en werkvormen geïntroduceerd in de NOVI (Nationale omgevingsvisie) en NOVEX (Nationale omgevingsvisie extra). Tegelijk zijn er diverse nationale programma’s gelanceerd of in voorbereiding. Provincies en gemeenten worden gevraagd op hun eigenschaalniveau keuzes te maken en voorstellen te doen aan het Rijk ten behoeve van bijvoorbeeld het MIEK (Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en klimaat), de PLG (Programma Landelijk Gebied) en het Ruimtelijke Voorstel.

58

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

Binnen de SRBT (Stedelijke Regio Breda-Tilburg) hebben we met 19 gemeenten en 4 waterschappen in samenspraak met Provincie en Rijk ontwikkelprincipes uitgewerkt die in samenhang het ambitiepakket en de beleidsinhoudelijke basis vormen om de gemeentelijke wensen in de diverse Rijksvisies en Rijksprogramma’s in te brengen. Daarmee beogen we gezamenlijke financiering van gezamenlijke opgaven. E.e.a. is dusdanig geformuleerd dat er voor de raad nog alle ruimte is om nog eigen keuzes te maken binnen de gemeentelijke omgevingsvisie. Tegelijkertijd biedt de ontwikkelstrategie haakjes die we kunnen gebruiken om (nieuw) beleid te verankeren of (toekomstige) financieringsvraagstukken mede te onderbouwen. De werkwijze waar continu afstemming plaatsvindt tussen de verschillende schaalniveaus en rijksopgaven vergt veel inzet van de bestuurlijke en ambtelijke organisatie.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Code

Omschrijving taakveld

Rekening Begroting Begroting 2023

2024

2025

Meerjarenbegroting 2026

2027

2028

Totaal lasten programma 8

1.766

1.871

1.549

1.236

1.246

1.290

Totaal baten programma 8

1.132

974

809

425

411

411

Saldo lasten en baten programma 8

-634

-898

-740

-811

-835

-879

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

59

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2025 en begroting 2024 zijn: Bedragen x € 1.000 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

13

60

Omschrijving De te betalen bijdrage aan de GR ABG is toegenomen. In 2024 is een eenmalig budget geraamd voor het opstellen van de gebiedsvisie transformatiegebieden, hierdoor zijn de kosten in 2025 lager. In 2024 is een eenmalig budget geraamd ten behoeve van de Omgevingswet, hierdoor zijn de kosten in 2025 lager. In 2024 is eenmalig een budget geraamd ten behoeve van de aanpak van "Vrijkomende Agrarische Bebouwing", hierdoor zijn de kosten in 2025 lager. In 2024 is een eenmalig budget geraamd voor het actualiseren van het bestemmingsplan buitengebied, hierdoor zijn de kosten in 2025 lager. In 2024 is een eenmalig budget geraamd ten behoeve van het project "inventarisatie/toekomst agrarische sector", hierdoor zijn de kosten in 2025 lager. In 2024 zijn eenmalige budgetten geraamd voor het opstellen van woonwagenbeleid en een woonvisie, hierdoor zijn de kosten in 2025 lager. In 2024 is een eenmalig budget opgenomen ten behoeve van extra beleidscapaciteit wonen. Hierdoor zijn de kosten in 2025 lager. In 2025 (en 2026) zijn extra middelen geraamd voor de ontwikkeling van het thema wonen. In 2024 is een eenmalig budget geraamd ten behoeve van het project "Ontwikkeling tijdelijke woningbouw", hierdoor zijn de kosten in 2025 lager. De geraamde legesopbrengsten vertonen een dalende trend t/m 2025.

Bouwgrondexploitaties (De lasten en de baten op de grondexploitaties verschillen van jaar tot jaar. Per saldo zijn deze in het jaar, inclusief de winstnemingen, aan elkaar gelijk) (winstneming in 2024 € 15.000 - winstneming in 2025 € 26.000). Diverse kleine verschillen Totaal

L/B L L

Bedrag -32 6

V/N N V

L

89

V

L

8

V

L

49

V

L

50

V

L

11

V

L

10

V

L

-17

N

L

50

V

B L B

-78 97 -86

N V N

L/B

1 158

V V

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

Algemeen

Algemeen Algemene Dekkingsmiddelen Algemeen Binnen de begroting onderscheiden we algemene en specifieke dekkingsmiddelen. Specifieke dekkingsmiddelen zijn de inkomsten die direct samenhangen met een bepaald programma. Dat kunnen de inkomsten zijn van het Rijk met een specifiek bestedingsdoel, de opbrengsten van gronden of opbrengsten uit verleende diensten zoals het verstrekken van een paspoort. Ook de rioolheffing en afvalstoffenheffing zijn specifieke dekkingsmiddelen. De specifieke dekkingsmiddelen verantwoorden we steeds binnen het betreffende programma. De algemene dekkingsmiddelen zijn dekkingsmiddelen die we vrij kunnen aanwenden. Dit geld is op voorhand dus niet gebonden aan een bepaald programma of doel, maar zetten we in om tekorten op de programma's te dekken. De dekking bestaat voor het grootste gedeelte uit de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de lokale heffingen die niet bestedingsgebonden zijn. De overige dekkingsmiddelen bestaan uit rentebaten en dividend. Treasury De uitvoering van treasury is geregeld in de wet Financiering Decentrale Overheden (wet Fido). Het doel van deze wet is onder andere om op een verantwoorde, prudente en professionele wijze de inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie (financieringsactiviteiten) van de gemeente middels een statuut te regelen. Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf Financiering.

Belastingen Voor nadere informatie over de belastingen wordt ook verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Onroerende zaakbelasting De geraamde opbrengsten onroerende zaakbelasting nemen in de begroting 2025 toe met 3%. Voor de jaren 2026 tot en met 2027 is jaarlijks een opbrengstenstijging geraamd van telkens 3%. Voor 2028 is nog geen opbrengstenstijging geraamd. Forensenbelasting De geraamde opbrengsten forensenbelasting nemen in de begroting 2025 toe met 3%. Voor de jaren 2026 tot en met 2027 is jaarlijks een opbrengstenstijging geraamd van telkens 3%. Voor 2028 is nog geen opbrengstenstijging geraamd.

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

61

Toeristenbelasting De geraamde opbrengsten toeristenbelasting nemen in de begroting 2025 toe met 3%. Voor de jaren 2026 tot en met 2027 is jaarlijks een opbrengstenstijging geraamd van telkens 3%. Voor 2028 is nog geen opbrengstenstijging geraamd. Reclamebelasting De geraamde opbrengsten reclamebelasting nemen in de begroting 2025 toe met 3%. Voor de jaren 2026 tot en met 2027 is jaarlijks een opbrengstenstijging geraamd van telkens 3%. Voor 2028 is nog geen opbrengstenstijging geraamd. Precariobelasting De geraamde opbrengsten precariobelasting nemen in de begroting 2025 toe met 3%. Voor de jaren 2026 tot en met 2027 is jaarlijks een opbrengstenstijging geraamd van telkens 3%. Voor 2028 is nog geen opbrengstenstijging geraamd. Algemene uitkering De ramingen van de algemene uitkering zijn gebaseerd op de meicirculaire gemeentefonds 2024. In de 1e begrotingswijziging (zie tabel 3, blz. 9) zijn de wijzigingen naar aanleiding van de septembercirculaire opgenomen. Stelpost inflatie Deze stelpost kan gedurende het jaar aangewend worden ten behoeve van lastenstijgingen, als gevolg van inflatie, waarmee in het geraamde budget nog geen rekening gehouden is. Een deel van de budgetten (+/- € 9 mln.) is m.i.v. 2024 nog niet geïndexeerd. Hiervoor is bovengenoemde stelpost bedoeld.

Overhead Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces worden gerekend tot de overhead. Overhead bestaat in elk geval uit: 1. Leidinggevenden in het primaire proces. 2. Financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie. 3. P&O/HRM. 4. Inkoop (inclusief aanbesteding en contractmanagement). 5. Interne en externe communicatie met uitzondering van communicatie met de klant. 6. Juridische zaken. 7. Bestuurszaken en bestuursondersteuning 8. Informatievoorziening en automatisering (ICT). 9. Facilitaire zaken en huisvesting. 10. Documentaire Informatie Voorziening (DIV). 11. Managementondersteuning in het primair proces. De totale overheadkosten van de gemeente Baarle-Nassau worden in 2025 geraamd op een bedrag van ongeveer € 4.275.000 (zie tabel 1). Een groot deel van deze kosten wordt gemaakt en verantwoord in de ABG-organisatie. Op basis van een in het verleden vastgestelde verdeelsleutel wordt 21,6% van de kosten door de ABG-organisatie in rekening gebracht bij de gemeente BaarleNassau.

62

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

Tabel 1 2023 2024 2025 2026 2027 2028 (werk.) (begr.) (begr.) (begr.) (begr.) (begr.) Aandeel overheadkosten in bijdrage ABG 3.494.109 3.996.952 4.126.332 4.315.844 4.480.155 4.660.209 Stelpost lagere bijdrage ABG 0 0 -100.000 -100.000 -100.000 -100.000 Kap.last. Materieel/huisvesting + onderhoud huisvesting 252.171 338.240 336.589 331.642 323.454 321.378 Salariskosten secretaris (100%) 119.321 130.000 130.000 130.000 130.000 130.000 Inhuur derden 29.500 0 0 0 0 0 Overige kosten secretaris 5.488 3.000 3.000 3.000 3.000 3.000 Opleidingskosten 0 9.200 0 0 0 0 Werving en selectie 18.450 0 0 0 0 0 Robuust rechtbeschermingssysteem 0 18.359 0 9.893 9.893 9.893 VNG 12.879 12.474 12.474 12.474 12.474 12.474 P&C (art. 213a, betalingsverkeer, begroting en jaarrekening) 20.817 18.200 18.200 18.200 18.200 18.200 Advieskosten (fiscaal) 0 6.153 0 0 0 0 Archief 66.698 56.900 56.900 56.900 56.900 56.900 Verzekeringen 14.614 14.676 14.676 14.676 14.676 14.676 Juridische advieskosten 2.051 3.500 3.500 3.500 3.500 3.500 Diverse kosten gemeentehuis en -werf 37.701 131.525 69.730 117.646 485.729 485.729 Vergoeding salariskosten secretaris (40% i.v.m.

directie ABG) -54.520 -52.000 -52.000 -52.000 -52.000 -52.000 Opgelegde kosten dwangbevelen en aanmaningen -4.506 -8.100 -8.100 -8.100 -8.100 -8.100 Huuropbrengst ABG (materieel/huisvesting) -252.171 -338.240 -336.589 -331.642 -323.454 -321.378 Minderopbrengst verhuur gemeentehuis t.o.v. kosten -21.868 0 0 0 0 0 Totale overheadkosten 3.740.734 4.340.839 4.274.712 4.522.033 5.054.427 5.234.481 Omschrijving

Vennootschapsbelasting Met ingang van 2016 zijn publiekrechtelijke rechtspersonen, zoals Gemeenschappelijke Regelingen en Gemeenten, Vennootschapsbelasting (VpB) plichtig indien, en voor zover, zij een onderneming drijven. Er is sprake van een onderneming indien cumulatief voldaan wordt aan de volgende voorwaarden: • • •

Een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid; die deelneemt aan het economische verkeer; met het oogmerk om winst te behalen.

Wanneer aan alle bovenstaande voorwaarden wordt voldaan dan wordt de betreffende activiteit aangemerkt als een onderneming. Het gevolg daarvan is dat de onderneming (lees: gemeente) een aangifte VpB moet indienen bij de belastingdienst. Wij zijn tot de conclusie gekomen dat van alle activiteiten 'slechts' het grondbedrijf aangemerkt wordt als winstgevende onderneming. Om te kunnen bepalen wat de daadwerkelijke belastingdruk op het grondbedrijf wordt, dient het BBV resultaat gecorrigeerd te worden naar het fiscale resultaat. In het oog springende verschillen tussen beide winstbepalingen zijn: • • • •

Slechts de werkelijk betaalde rente mag als kosten opgevoerd worden; grondbedrijf vreemde activiteiten moeten geëlimineerd worden; toekomstige prijsstijgingen mogen niet opgevoerd worden als kosten/baten; kapitaalstortingen en onttrekkingen moeten geëlimineerd worden.

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

63

Het belastingtarief van de VpB is als volgt: Belastbaar bedrag 2022

Tarief 2022

Belastbaar bedrag 2023-2024

Tarief 2023-2024

t/m € 395.000

15,0%

t/m € 200.000

19,0%

meer dan € 395.000

25,8%

meer dan € 200.000

25,8%

Vanwege verrekenbare verliezen uit het verleden zal er de komende jaren naar verwachting geen sprake zijn van betaling van vennootschapsbelasting.

Onvoorzien Wettelijk is voorgeschreven dat in de programmabegroting een post voor onvoorziene uitgaven is geraamd. Er zijn geen voorschriften, of normen, over de omvang van deze post. Het is aan de raad om aan te geven welke omvang zij nodig acht. De raming voor 2025 bedraagt € 13.000. Dit is het totaalbedrag dat beschikbaar is voor alle programma's tezamen. Bij aanwending moet worden voldaan aan de volgende criteria (de drie O’s): Onvoorzien, Onontkoombaar en Onuitstelbaar.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Code

Omschrijving taakveld

Rekening Begroting Begroting 2023

9A

2025

2026

2027

2028

L

211

192

405

711

1.021

1.286

B

16.976

18.071

18.734

18.539

19.240

19.800

L

4.074

4.739

4.671

4.914

5.438

5.616

B

333

398

397

392

384

381

L

0

0

0

0

0

0

B

0

0

0

0

0

0

L

0

1

13

13

13

13

B

0

0

0

0

0

0

Totaal lasten programma 9 Algemeen

4.285

4.932

5.089

5.638

6.472

6.915

Totaal baten programma 9 Algemeen

17.309

18.469

19.131

18.930

19.623

20.182

Saldo lasten en baten programma 9 Algemeen

13.025

13.537

14.042

13.293

13.151

13.267

9B

9C

9D

64

Algemene dekkingsmiddelen

2024

Meerjarenbegroting

Overhead

Vennootschapsbelasting

Onvoorzien

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

65

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2025 en begroting 2024 zijn: Bedragen x € 1.000 1 2

3 4

5

6 7 8 9 10 11

12

13

66

Omschrijving De te betalen bijdrage aan de GR ABG is toegenomen. De opbrengst als gevolg van de verkoop van de aandelen Bouwfonds is in het verleden belegd bij een externe partij. Omdat deze belegging in 2024 vrijvalt wordt hieraan ook geen rente meer toegerekend. Tevens komt de jaarlijkse opbrengst als gevolg van deze belegging met ingang van 2025 te vervallen. In 2024 is een eenmalig budget geraamd voor opleidingskosten. In 2024 is een eenmalig (€ 9.000) en een structureel (€ 9.000) budget geraamd ten behoeve van een robuust rechtbeschermingssysteem. In 2025 zijn de structurele middelen geheel bezuinigd. In 2024 is een eenmalig budget geraamd voor advieskosten t.b.v. de berekening van het btw mengpercentage. Dit percentage wordt gebruikt om te bepalen welk deel van de btw wij terug kunnen vragen bij het Rijk en de Belastingdienst. In 2024 is een eenmalig budget geraamd voor een onderzoek naar het toekomstig gebruik van het gemeentehuis. In verband met de aankoop van het pand ten behoeve van de nieuwe centrale huisvesting stijgen de rentekosten van de ABG in 2025. Op basis van de betaalde bijdrage aan de ABG in 2023 wordt met ingang van de 2025 voortaan ook begrotingstechnisch rekening gehouden met een lagere bijdrage. Op basis van de geactualiseerde financieringsbehoefte voor 2025 is het geraamde bedrag voor rentelasten op geldleningen toegenomen t.o.v. 2024.

De algemene uitkering uit het gemeentefonds is ten opzichte van 2024 toegenomen. De stelpost voor onvoorziene lasten is in de begroting 2024 nagenoeg geheel aangewend (op € 1.000 na > was € 28.000). De opgenomen stelpost voor 2025 bedraagt € 13.000 In de begroting 2025 is een stelpost opgenomen voor indexaties (€ 223.000). De resterende stelpost in de begroting 2024 bedraagt nog € 21.000. De stelpost kan aangewend worden voor budgetten, waarbij gedurende het begrotingsjaar blijkt dat deze onvoldoende of niet geïndexeerd zijn bij het opstellen van de begroting. De opbrengsten Onroerende Zaakbelasting, Forensenbelasting, Toeristenbelasting, Reclamebelasting en Precariobelasting zijn ten opzichte van 2024 toegenomen, o.a. als gevolg van prijsindexatie. Totaal

L/B L L

Bedrag -136 7

V/N N V

B

-28

N

L L

9 18

V V

L

6

V

L

100

V

L

-38

N

L

100

V

L

-11

N

B L

609 -12

V N

L

-202

N

B

83

V

505

V

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

Paragrafen

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

67

Lokale heffingen

Lokale heffingen Inleiding De gemeentelijke heffingen zijn na de doeluitkeringen en de algemene uitkering uit het Gemeentefonds de belangrijkste bron van inkomsten. In de paragraaf Lokale heffingen doen wij verslag van: • de geraamde inkomsten; •

het beleid ten aanzien van de lokale heffingen;

•

de berekeningswijze van de gemeentelijke tarieven en welke beleidsuitgangspunten hieraan ten grondslag liggen;

•

de ontwikkeling van de lokale lastendruk;

•

het kwijtscheldingsbeleid.

Lokale heffingen De lokale heffingen zijn met € 4,8 miljoen goed voor 19% van de gemeentelijke inkomsten. In onderstaand overzicht zijn de inkomsten voor de jaren 2023 tot en met 2025 weergegeven. Hierbij is een onderverdeling gemaakt in gebonden heffingen (aan te wenden voor doel) en vrij besteedbare heffingen. De inkomsten uit lokale heffingen nemen in 2025 met € 89.000 toe ten opzichte van 2024. Deze hogere inkomsten zitten verspreid over diverse heffingen. De in deze paragraaf genoemde tariefvoorstellen voor 2025 zijn indicatief, de definitieve tarieven worden momenteel uitgewerkt en later meegenomen in het raadsvoorstel voor de nieuwe belastingverordeningen 2025.

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

69

Heffingen

Realisatie 2023

Begroot 2024

Begroot 2025

Gebonden heffingen Afvalstoffenheffing

653.189

704.000

686.000

Leges Markten en kermissen

631.898 19.606

579.490 26.240

502.080 26.674

Rioolheffing

651.851

639.000

740.000

1.956.544

1.948.730

1.954.754

Forensenbelasting OZB Niet-woningen eigenaren

286.456 417.193

376.115 562.619

388.415 579.519

OZB Niet-woningen gebruikers OZB Woningen eigenaren

267.377 989.318

341.407 1.252.169

351.607 1.289.769

Reclame en precariobelasting Toeristenbelasting

38.514 163.005

52.703 163.919

54.603 167.919

Totaal Vrij besteedbare heffingen

2.161.863

2.748.932

2.831.832

Totaal opbrengsten

4.118.407

4.697.662

4.786.586

Totaal Gebonden heffingen Vrij besteedbare heffingen

Gebonden heffingen Bij de gebonden heffingen is kostendekkendheid het uitgangspunt. De gebruiker betaalt in principe de integrale kosten van de geleverde producten en diensten. Een meer dan kostendekkende heffing is niet toegestaan; daarentegen kunnen bestuurlijke overwegingen aanleiding zijn tot het vaststellen van lagere tarieven. Het BBV schrijft voor dat gemeenten in de paragraaf lokale heffingen inzicht verschaffen in de berekeningswijze van de gemeentelijke tarieven. Naast de kosten op de betreffende taakvelden worden namelijk nog een aantal posten extracomptabel toegerekend aan de tarieven, zoals overhead, rente en BTW. Hieronder wordt achtereenvolgens ingegaan op de tariefberekeningen van de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de gemeentelijke leges.

70

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

Afvalstoffenheffing De gemeente is verplicht om huishoudelijk afval op te halen. Van de opbrengst afvalstoffenheffing betaalt de gemeente de inzamelings- en verwerkingskosten, maar ook de exploitatie van de milieustraat. Inwoners van Baarle-Nassau betalen een vastrecht en een variabel tarief (per kilo restafval). De afvalstoffenheffing wordt geïncasseerd door Brabant Water. De afvalstoffenheffing is een bestemmingsheffing, dit houdt in dat de geïnde gelden aangewend moeten worden voor het doel. Uitgangspunt in Baarle-Nassau is een 100% kostendekkende afvalstoffenheffing: de tarieven bewegen mee met de ontwikkeling van de toerekenbare kosten. De voorziening Afvalstoffenheffing vormt de sluitpost van de exploitatie. De voorziening heeft een egaliserende functie, ze kan worden gebruikt om via het tarief te sparen voor grote uitgaven in de toekomst (onderhoud, vervanging) of om ongewenste schommelingen van het tarief op te vangen. In onderstaande tabel is de exploitatieopzet van de afvalstoffenheffing 2025 afgezet tegen die van 2024. 2024 2025 Kosten taakvelden Begroting gemeente Baarle-Nassau 787.495 811.457 Begroting ABG (60%) 39.485 39.485 Inkomsten taakvelden -233.000 -233.000 Netto kosten taakveld Afval 593.980 617.942 Toe te rekenen kosten: Overhead ABG (40%) incl. (omslag)rente BTW Totale kosten

26.324 57.343 677.647

26.324 57.343 701.609

Opbrengst heffingen

704.000

686.000

Dekking Mutatie voorziening (positief = toevoegen, negatief = onttrekken)

104% 26.353

98% 15.609-

De toerekenbare kosten voor de heffing zijn per saldo in 2025 met € 24.000 toegenomen ten opzichte van de gewijzigde begroting 2024. De opbrengst afvalstoffenheffing 2025 is gebaseerd op de werkelijke opbrengst 2023 (€ 653.000) + 2% verhoging in 2024 en 3% verhoging in 2025. De begrote opbrengst in 2024 is niet bijgesteld (n.a.v. de werkelijke opbrengst in 2023). De huidige stand van de egalisatievoorziening afvalstoffenheffing (saldo jaarrekening 2023) ligt met € 134.979 boven het gewenste niveau van € 100.000. In de begroting 2025 is rekening gehouden met een indexering van 3%. In onderstaande tabel is het tariefvoorstel 2025 afgezet tegen het tarief 2024.

Vastrecht eenpersoonshuishouden Vastrecht meerpersoonshuishouden Tarief per kilo restafval

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

2024 € 175,92 € 227,88 € 0,28

2025 € 181,20 € 234,72 € 0,28

wijziging € 5,28 (+3%) € 6,84 (+3%) n.v.t.

71

Rioolheffing Voor de afvoer van afvalwater en de zuivering daarvan, heeft de gemeente de plicht om voor een goed werkend rioleringsstelsel te zorgen. Ook heeft de gemeente de zorgplicht om de grondwaterstand en de afvoer van hemelwater (regenwater) te beheren. Om al deze watertaken te bekostigen wordt er één belasting geheven, de rioolheffing. De gemeentelijke watertaken gaan gepaard met relatief grote uitgaven en hebben een langjarige planning. In het verbreed gemeentelijk rioleringsplan (VGRP) is het onderhoud aan het rioleringsstelsel voor de komende jaren in kaart gebracht. Voor de rioolheffing geldt een vast tarief per kubieke meter water dat vanuit het perceel van de belastingplichtige wordt afgevoerd. De rioolheffing is, evenals de afvalstoffenheffing, een bestemmingsheffing. Ook hier is een 100% kostendekkende heffing het uitgangspunt in Baarle-Nassau. In onderstaande tabel is de exploitatieopzet van de rioolheffing 2025 afgezet tegen die van 2024. 2024

2025

Kosten taakvelden Begroting gemeente Baarle-Nassau Begroting ABG (60%) Inkomsten taakvelden Netto kosten taakveld riool

688.601 94.120 -4.000 778.721

912.066 94.120 -4.000 1.002.185

Toe te rekenen kosten: Overhead ABG (40%) incl. (omslag)rente BTW Totale kosten

62.746 111.599 953.066

62.746 207.359 1.272.291

Opbrengst heffingen

639.000

740.000

Dekking Mutatie voorziening (positief = toevoegen, negatief = onttrekken)

67% -314.066

58% -532.291

Uit de tabel valt af te lezen dat de rioolheffing in 2025 voor een bedrag van € 532.000 minder dan kostendekkend is. Dit wordt met name veroorzaakt door het wegwerken van achterstanden in 2025 (o.a. reiniging en inspectie). Hiervoor is een extra storting in de voorziening riolering noodzakelijk. Daarnaast zien we ons genoodzaakt de rioolheffing gedurende de jaren 2025 t/m 2027 extra te verhogen met jaarlijks 10% (bovenop de reguliere verhoging van 4,5%) ter compensatie van de (hoge) inflatie gedurende de periode 2021-2024. In onderstaande tabel wordt het tariefvoorstel 2025 afgezet tegen het tarief 2024.

Rioolheffing per m3

2024 € 1,47

2025 € 1,68

wijziging € 0,21 (+14,5%)

72

Programmabegroting 2025 Baarle-Nassau

Retributies Retributies worden geheven als de gemeente een dienst verleent aan een individu of een van haar bezittingen ter beschikking stelt. Voorbeelden van retributies zijn leges, markt- en standplaatsgelden en lijkbezorgingsrechten (grafrechten). In 2018 zijn de meeste tarieven voor de drie ABG gemeenten geharmoniseerd. De geharmoniseerde tarieven worden gezamenlijk voor de drie gemeenten geïndexeerd (2,3% in 2025). Voor de overige tarieven is dezelfde index gehanteerd. Jaarlijks bij het opstellen van de begroting wordt een kostendekkendheidsanalyse gemaakt van de legesverordening. De lasten worden berekend aan de hand van de normatieve tijdsbesteding en de toerekenbare uurtarieven. De baten worden berekend op basis van de verwachte productie en de geïndexeerde legestarieven. De kostendekkendheidsanalyse van de legesverordening wordt momenteel uitgewerkt en later meegenomen in het raadsvoorstel voor de nieuwe belastingverordeningen 2025.

Vrij besteedbare heffingen De vrij besteedbare heffingen zijn een belangrijk politiek instrument en maken integraal onderdeel uit van het gemeentelijk (belasting-)beleid. De geïnde gelden vormen een algemene inkomstenbron voor de gemeente.

Onroerende zaakbelasting Inwoners betalen onroerendezaakbelasting (OZB) als zij op 1 januari van een belastingjaar eigenaar zijn van een woning of gebruiker en/of eigenaar van een niet-woning. De OZB is gebaseerd op de WOZ-waarde op 1 januari van het voorgaande jaar. De gemeente bepaalt de OZB-aanslag op basis van de getaxeerde waarde van de onroerende zaak (de WOZ-waarde). Deze waarderingsgrondslag wordt jaarlijks middels hertaxatie, volgens de regels in de Wet Waardering Onroerende Zaken (Wet WOZ), vastgesteld. Het beleid tot nu toe is altijd geweest dat de OZB-opbrengst niet beïnvloed wordt door de hertaxaties van het onroerend goed. Met andere woorden: als de totale waarde van het onroerend goed daalt, als gevolg van lagere taxatiewaarden, zullen de OZB-tarieven extra stijgen zodat de totale opbrengst gelijk blijft (het omgekeerde geldt uiteraard ook). Net als in voorgaande jaren is ook voor 2025 dit beleidsuitgangspunt gehanteerd. Voorstel tarieven 2025 Woningen eigenaren Niet-woningen eigenaren Niet-woningen gebruikers