BLN Programmabegroting 2024

In 2024 stellen we een initiatief voor realisatie hiervan voor. 5.17 Exploitatie CCB De druk op de exploitatie van het bestaande gebouw neemt toe in verband met veroudering, fors gestegen energiekosten en de nieuwe CAO afspraken. Samen met Baarle-Hertog bewaken we dit scherp en sturen we continu bij om het gebouw houdbaar en betaalbaar te houden voor de gemeenschap.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Code

Omschrijving taakveld

Rekening Begroting Begroting 2022

2023

2024

Meerjarenbegroting 2025

2026

2027

Totaal lasten programma 5

1.780

2.113

1.934

1.947

1.940

1.968

Totaal baten programma 5

231

149

177

178

156

156

-1.549

-1.964

-1.757

-1.769

-1.784

-1.813

Saldo lasten en baten programma 5

40

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2024 en begroting 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1 2 3 4 5 6

7 8 9 10 11 12 13

Omschrijving De te betalen bijdrage aan de GR ABG is toegenomen. De investering "Buitensportaccommodaties" (2008) is in 2023 volledig afgeschreven. Met ingang van 2024 wordt de rente vanuit het taakveld treasury toegerekend aan de diverse taakvelden in de begroting. Dit leidt tot een nadeel op dit programma en een voordeel op het taakveld Treasury. Per saldo is het effect neutraal. De inkomsten voor de inzet van de buurtsportcoaches nemen in 2024 toe omdat we hogere tarieven doorbelasten aan de gebruikers. De subsidie aan Theek 5 is in 2024 lager dan in 2023. Enerzijds wordt dit veroorzaakt omdat in 2023 een nabetaling van € 8.000 over 2022 heeft plaats gevonden en anderzijds wordt de subsidie verder verlaagd (besparing € 8.000). Op basis van het geactualiseerde sportbeleidsplan nemen de jaarlijkse onderhoudslasten van de buitensportaccommodaties pers saldo af. Dit wordt met name veroorzaakt doordat een aantal investeringen is doorgeschoven naar een later jaar. In 2023 is een eenmalig budget opgenomen t.b.v. het onderzoek voor sportpark Ulicoten. In 2023 is een eenmalig budget geraamd t.b.v. het project "Opstellen kerkenvisie". Hierdoor zijn de kosten in 2024 lager dan in 2023. In 2023 is een eenmalig budget geraamd voor het opstellen van een cultuurhistorische waardenkaart. In 2023 is een eenmalig budget geraamd t.b.v. het landschapsverbeteringsplan.

Hierdoor zijn de kosten in 2024 lager dan in 2023. In 2023 is een eenmalig budget geraamd t.b.v. achterstallig onderhoud en bijvriendelijk beheer (Bels Lijntje) en herplant van een bosperceel nabij de visvijver. Hierdoor zijn de kosten in 2024 lager dan in 2023. Het budget ten behoeve van het project "Stimuleringsregeling Landschap" is in 2023 komen te vervallen. Diverse kleine verschillen Totaal

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

L/B L L L

Bedrag -43 32 -16

V/N N V N

B

25

V

L

16

V

L

27

V

L

25

V

L

25

V

L

35

V

L

75

V

L

15

V

L

-16

N

L/B

7 207

V V

41

42

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

Sociaal domein

Sociaal domein Wat willen we bereiken? Algemeen In onze visie voor het sociaal domein ‘Baarle BRUIST! Met elkaar, voor elkaar' , hebben we onze ambities voor het sociaal domein bepaald. We willen bereiken dat onze inwoners mee kunnen doen op een manier die bij hen past en de kostenstijging in het sociaal domein afremmen. Om te zorgen dat onze inwoners mee kunnen (blijven) doen versterken we de sociale basis, het gewone, alledaagse leven en zorgen we voor (professionele) hulp en ondersteuning als dat nodig is. Samen met inwoners en maatschappelijke partners werken we daaraan. We doen dat door maatwerk te bieden en actief netwerken in de samenleving (informeel en professioneel) te versterken. 'Meedoen' krijgt vorm op 5 leefgebieden. Concreet streven we ernaar dat inwoners: -

Prettig wonen in hun buurt; Financieel kunnen rondkomen; Thuis veilig en kansrijk zijn; Zinnig hun dag in kunnen vullen; Fit en veerkrachtig zijn;

Voor veel ontwikkelingen en ambities is de afgelopen jaren de basis gelegd. Daar bouwen op door. Tegelijkertijd zien we ook dat maatschappelijke ontwikkelingen andere prioriteiten en andere werkwijzen van ons vragen. De afnemende koopkracht en de druk op de bestaanszekerheid, het tekort aan woningen en de personeelskrapte brengen voor veel inwoners onzekerheden met zich mee. Niet iedereen heeft voldoende veerkracht (meer) om met de uitdagingen in het leven om te kunnen gaan. Op de groep die wel veerkrachtig is, en kan bijdragen aan oplossingen, wordt een steeds groter beroep gedaan. Door vergrijzing zal de druk op de schouders van 20 - 65 jarigen de komende jaren verder toenemen. Drie opgaven vragen de komende jaren de volle aandacht: het herstellen van bestaanszekerheid, het vergroten van kansengelijkheid en het makkelijker maken van gezond leven. Het zijn grote opgaven die sterk met elkaar samenhangen en daarom een langjarige en niet vrijblijvende samenwerking van de overheid, inwoners en alle maatschappelijke partners in en rondom het sociaal en medisch domein vragen.

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

43

Nieuwe ontwikkelingen GALA We zoeken steeds meer de samenhang tussen de verschillende beleidsterreinen. Zo ontwikkelen we in het kader van GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord - zie programma 7) een samenhangende lokale aanpak op het gebied van positieve gezondheid, preventie, sport en bewegen, cultuur én de versterking van de sociale basis; Meedoen en Meebewegen. Hervormingsagenda Jeugd Na de decentralisatie in 2015 is hard gewerkt aan verbetering van de jeugdzorg (tegengaan van versnippering, betere toegang, inzet op vakmanschap). Dat gebeurde lokaal en regionaal alsook landelijk. Het vond veelal plaats vanuit een benadering gericht op het individuele kind en minder op de context. Daarom zijn op dit moment verdergaande hervormingen in de jeugdzorg en in relatie met andere domeinen noodzakelijk om het stelsel van zorg en ondersteuning voor de jeugd meer in balans te brengen. In de zomer van 2023 stelde het Rijk de hervormingsagenda Jeugd vast. Deze agenda bevat een groot pakket afspraken om de jeugdzorg te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen en tegelijkertijd de kwaliteit en effectiviteit van de jeugdhulp te verbeteren. De impact hierop voor gemeenten en partners in de zorg, welzijnswerk en onderwijs is groot. De regionale en lokale vertaling ervan zal in 2024 veel tijd van ons en van onze partners vragen.

Vluchtelingenopvang Ook voor de opvang van vluchtelingen staan we voor grote uitdagingen. De hogere taakstellingen voor de huisvesting van statushouders en het meewerken aan noodopvang om de overbelasting van de asielzoekerscentra te beperken en de opvang van Oekraïense oorlogsvluchtelingen vraagt ook van onze gemeente in 2024 stevige inspanningen. Nieuwe werkwijzen In 2024 bouwen we op een aantal onderdelen van het sociaal domein verder aan andere werkwijzen als gevolg van de nieuwe inkoop sociaal domein en de nieuwe subsidieafspraken over de basisondersteuning. Samen met onze partners monitoren we, leren we en sturen we zo nodig bij. Innovaties Om effectief in te kunnen spelen op deze en andere ontwikkelingen reserveren we gedurende deze bestuursperiode (tot en met 2026) incidenteel innovatiebudget. Dit stelt ons in staat om snel in te spelen op kansen die zich voordoen en om zo ook uitvoering te geven aan ambities die voortkomen uit alle gewijzigde opgaven en het nieuwe coalitieakkoord.

DOELSTELLINGEN 2024 6.1 We willen bereiken dat onze inwoners mee kunnen doen op een manier die bij hen past Jaarlijks maken we in overleg met inwoners en maatschappelijke partners een uitvoeringsagenda Baarle BRUIST!. Hierin brengen we focus en prioriteiten aan op basis van de actuele ontwikkelingen en (financiële) kaders. De uitvoeringsagenda is daarmee een nadere uitwerking van de programmabegroting waarin we ook de activiteiten voor de andere programma's (4, 5 en 7) binnen het brede sociale domein opnemen. Voor een efficiënte uitvoering streven we naar zo veel mogelijk afstemming met Alphen-Chaam en Gilze en Rijen. 6.2 Verbeteren van de kwaliteit en effectiviteit van jeugdhulp Samen met gemeenten in de regio Hart van Brabant geven we invulling aan de opgaven binnen de Hervormingsagenda jeugd. Deze agenda kent verschillende componenten, die in meer of mindere mate om lokale invulling vragen.

44

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

Inhoudelijk: 1. Inperking van de reikwijdte: jeugdhulp voor de meest kwetsbare jeugdigen en gezinnen 2. Betere verbinding met onderwijs, volwassenen-ggz en bestaanszekerheid 3. Stevige lokale teams en toegang 4. Afbouw residentiële jeugdhulp: zo thuis mogelijk 5. Kwaliteitsverbetering en verbetering van het lerend vermogen Stelselmatig: 1. Verbeteren regionale samenwerking en landelijke contractering specialistische zorg 2. Eenvoudigere uitvoering en inkoop, vermindering administratieve lasten en aanpak 3. Negatieve effecten marktwerking Afspraken Rijk – gemeenten 1. Verbeteren inzicht in jeugdstelsel d.m.v. data en monitoring 2. Afspraken over een meerjarig financieel kader en financieel bestuurlijke verhoudingen De eerder toegezegde evaluatie van het Sociaal Team voeren we uit in het perspectief van deze hervormingsagenda (onderdeel 3.) In de komende periode wordt duidelijk welke concrete activiteiten we in het kader van deze hervormingsagenda in 2024 regionaal en lokaal gaan oppakken. We willen de inzet van specialistische jeugdhulp voorkomen en zorgen voor gerichtere doorverwijzing bij complexe problemen. Er is te weinig draagvlak gebleken voor de beoogde vorm van een praktijkondersteuner bij de huisartsen voor geestelijke gezondheidsproblemen onder jeugdigen (POH GGZ Jeugd).

We gaan onderzoeken hoe we op een andere manier toch de verbinding kunnen maken tussen het medisch domein en Jeugdhulp om zo financieel en inhoudelijk meer zicht te hebben op die route. 6.3. Verbeteren van de toegang tot ondersteuning Inwoners die ondersteuning nodig hebben moeten deze snel en eenvoudig kunnen vinden. Vooral bij problemen om meerdere domeinen is dat nog wel eens lastig. Daarom gaan we werken aan verbetering van de integrale dienstverleningen, toegankelijkheid en bekendheid van hulp en ondersteuning. Dat doen we samen met onze partners zoals het dorpsteam. Op 1 juli 2024 treedt naar verwachting de nieuwe Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (Wams) in werking. Deze wet gaat domeinoverstijgende samenwerking gemakkelijker maken. Daarnaast verbeteren we ook de informatie voor onze inwoners over mogelijkheden voor hulp en ondersteuning en over het activiteitenaanbod. We constateren dat de informatie nu versplinterd is, niet goed vindbaar en niet altijd aansluit bij de mogelijkheden en behoeften van onze inwoners en/of specifieke doelgroepen. 6.4 Bevorderen van bestaanszekerheid In 2023 hebben we onderzoek gedaan naar het bereik en de effectiviteit van het armoede/ minima beleid en de kansen van verbetering van dit beleid. Op basis hiervan verbreden we in 2024 de meedoen-regelingen.

Daarnaast zetten we in op een betere bekendheid van regelingen en waar mogelijk vereenvoudigen we de regelingen en aanvraagprocedures. We blijven maatwerk bieden en verbinden dit waar mogelijk ook met andere organisaties en het bedrijfsleven. We gaan door met het budgetcafé en leveren ook van daaruit maatwerk. Juist omdat dit toegankelijk is voor inwoners die net buiten diverse regelingen vallen maar wel geconfronteerd zijn met problemen rondom energiearmoede, duur wonen en koopkrachtverlies.

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

45

6.5 Een actueel subsidiebeleid dat onze beleidsdoelen ondersteunt. We gaan ons subsidiebeleid evalueren en actualiseren. We hebben ons subsidiebeleid in 2021 aangepast en willen de effecten daarvan toetsen. Daarnaast moet het subsidiebeleid ook als gevolg van nieuwe ontwikkelingen (zoals GALA) worden geactualiseerd. 6.6 Vergroten van de betrokkenheid van onze gemeenschap bij beleid en uitvoering We stellen in 2024 met Alphen-Chaam en Gilze en Rijen een gezamenlijk participatiekader vast. Daarbij maken we het mogelijk dat er voor twee jaar een aanjager in de organisatie kan worden aangesteld die er mede voor zorgt dat we onze ambities op participatie en ook op inclusie in het dagelijks handelen verankeren.

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 6.1

Doelstelling Bevorderen dat onze inwoners mee kunnen doen en op een manier die bij hen past Verbeteren van de kwaliteit en effectiviteit van jeugdhulp

Specifieke activiteit Uitvoeringsagenda Baarle- BRUIST! 2024 uitvoeren

6.2.2

Verbeteren van de kwaliteit en effectiviteit van jeugdhulp

We maken regionale afspraken over de invulling en uitvoering van de hervormingsagenda jeugd

6.2.3

Verbeteren van de kwaliteit en effectiviteit van jeugdhulp

We onderzoeken alternatieven voor de inzet van een POH-jeugd.

6.3.1

Verbeteren van de toegang tot ondersteuning

We realiseren een integrale toegang voor hulp en ondersteuning bij meervoudige problematiek.

6.3.2

Verbeteren van de toegang tot ondersteuning

We verbeteren de informatie over mogelijkheden voor hulp en ondersteuning en over het activiteitenaanbod.

6.4.1

Bevorderen van bestaanszekerheid

We verbreden de meedoen-regelingen

6.4.2

Bevorderen van bestaanszekerheid

We vereenvoudigen de regelingen en aanvraagprocedures voor inkomensondersteuning.

6.5

Een actueel subsidiebeleid dat onze beleidsdoelen ondersteunt.

We evalueren en actualiseren ons subsidiebeleid.

6.6

Vergroten van de betrokkenheid van onze gemeenschap bij beleid en uitvoering

we stellen het (ABG-brede) kader voor participatie vast en faciliteren de implementatie daarvan.

6.2.1

46

We evalueren sociaal team in het licht van de hervormingsagenda.

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 6.7 Prettig wonen in je wijk Meedoen Meedoen aan het gewone, alledaagse leven is niet voor iedereen vanzelfsprekend. We willen belemmeringen die inwoners ervaren zoveel mogelijk wegnemen. Het beleidskader inclusie stellen we nog in 2023 vast. In 2024 gaan we samen met inwoners met de verdere uitvoering aan de slag. We willen de onderlinge betrokkenheid van inwoners vergroten. Daarvoor borgen we de inzet van de dorpsverbinders als onderdeel van de opdracht aan het Dorpsteam, faciliteren en stimuleren we het gebruik van platform Bijzonder Baarle, en ondersteunen we verenigingen op basis van hun behoeften. Het goede ideeënfonds dat initiatieven van inwoners mogelijk maakt, zetten we voort met de incidenteel middelen die hiervoor nog beschikbaar zijn. We gaan na of en hoe we hier een vervolg aan willen geven. In 2024 starten met de jongerenaanjager om de samenwerking met jongeren op gang te brengen en beter aan te kunnen sluiten bij hun behoeften en mogelijkheden. Wonen Samen met het ruimtelijk domein (zie programma 8) werken we integraal aan opgaven op het gebied van wonen. Vanuit het sociaal domein werken we mee aan de activiteiten rondom passende huisvesting voor bijzondere doelgroepen (aandachtsgroepen) en rondom wonen met zorg. Hierover gaan we ook actief overleg starten met de lokale partners, instellingen en inwoners.

Zowel lokaal als regionaal bouwen we door op de aanpak voor dak- en thuisloosheid. 6.8 Veilige en kansrijke thuissituatie Mantelzorgondersteuning Als gevolg van de vergrijzing zien we een toename van het aantal mantelzorgers in onze gemeente. Ook zijn we ons steeds meer bewust van het risico op overbelasting, iets dat zeker bij jonge mantelzorgers langdurig effect heeft. De opdracht voor het dorpsteam voor mantelzorgondersteuning uit 2023 wordt daarom vanaf 2024 structureel ingebed. Voorkomen huiselijk geweld en kindermishandeling. Geweld hoort nergens thuis. We blijven investeren in het bestrijden van huiselijk geweld en kindermishandeling. We voeren daarbij met onze partners de landelijke richtlijnen uit, waarbij we eerst inzetten op het borgen van de veiligheid en daarna op hulp om het geweld structureel te stoppen. 6.9 Zinnige daginvulling Basisvaardigheden We gaan door met faciliteren van de activiteiten van het Taalhuis en de aanpak van laaggeletterdheid om basisvaardigheden (lezen, schrijven, rekenen, digitale vaardigheden) van inwoners te bevorderen. Dagbesteding In 2023 zijn we samen met de gemeente Alphen-Chaam gestart met een pilot voor laagdrempelige dagbesteding bij Frits&Fruitig. Deze pilot evalueren we in 2024 en bepalen op basis daarvan of en hoe we hiermee verder gaan. Met de Schoonmaakcoöperatie loopt een pilot op de gemeentehuizen van Alphen-Chaam,

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

47

Baarle-Nassau en Gilze en Rijen gericht op re-integratie. Ook deze pilot wordt in 2024 geëvalueerd. De samenwerking met het Werkgevers Service Punt (WSP) Midden Brabant intensiveren we zodat meer regionale projecten en regelingen impact hebben voor onze lokale arbeidsmarkt. Op die manier helpen we onze inwoners, ondersteunen we ondernemers en stimuleren we een inclusieve arbeidsmarkt. 6.10 Fit en Veerkrachtig GALA We bevorderen positieve gezondheid van onze inwoners op basis van het plan van aanpak voor GALA en IZA (zie programma 7) Hierin verbinden we sport, gezondheid cultuur en de sociale basis. We benaderen dit vanuit het model voor positieve gezondheid. 6.11 Passende hulp en ondersteuning Maatwerk Hulp en ondersteuning is het meest effectief als deze aansluit bij de persoonlijke omstandigheden van een inwoner en zijn sociale netwerk. We blijven investeren in het verbeteren van onze werkwijze om meer maatwerk te bieden. Dat doen we onder andere door aan te blijven sluiten bij de regionale pact/ doorbraak methode. We verminderen en voorkomen daarbij de administratieve lasten en bureaucratie. . Transformatie basisondersteuning In 2023 zijn met ons dorpsteam en met zorgaanbieders andere subsidie- en inkoopafspraken gemaakt. Samen met onze partners monitoren we, leren we en sturen zo nodig bij. Daarin zoeken steeds vaker de aansluiting op wijk- en buurtniveau.

Decentralisatie beschermd wonen Ondanks verder uitstel van de wet gaan wel we door met de voorbereiding op de decentralisatie beschermd wonen. In 2024 worden de wettelijke en financiële kaders voor de decentralisatie van beschermd wonen duidelijk. We werken deze uit in onze regionale samenwerkingsafspraken binnen Hart van Brabant. Monitoren Jaarlijks monitoren we de stand van zaken in het sociaal domein en informeren de raad hierover.

48

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Code

Omschrijving taakveld

Rekening Begroting Begroting 2022

2023

2024

Meerjarenbegroting 2025

2026

2027

Totaal lasten programma 6

7.200

8.116

7.283

7.284

7.326

7.271

Totaal baten programma 6

1.202

1.379

1.343

1.379

1.451

1.350

Saldo lasten en baten programma 6

-5.998

-6.737

-5.940

-5.905

-5.875

-5.922

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

49

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2024 en begroting 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1 2 3 4

5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24

25 26

50

Omschrijving De te betalen bijdrage aan de GR ABG is toegenomen. In 2023 wordt voor het laatst afgeschreven op de inventaris en inrichting van De Bremerpoort. Met ingang van 2024 wordt de rente vanuit het taakveld treasury toegerekend aan de diverse taakvelden in de begroting. Dit leidt tot een nadeel op dit programma en een voordeel op het taakveld Treasury. Per saldo is het effect neutraal. In 2023 is extra budget geraamd ten behoeve van uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz (levensonderhoud startende ondernemers). Met ingang van 2024 is het budget voor deze uitkeringen weer gelijk gesteld aan de middelen die we hiervoor van het Rijk ontvangen. In 2023 zijn een eenmalige budgetten opgenomen voor het op orde brengen van de basis voor integrale dienstverlening (impuls integraal werken) en voor systeemleren. In 2023 is eenmalig een budget opgenomen i.v.m. de uit te betalen energietoeslag. In 2023 zijn eenmalige budgetten opgenomen t.b.v. de projecten "Aanpak vroegsignalering schulden" en "aanpak armoede en schulden". In 2023 is een eenmalig budget opgenomen voor onderzoek van het minimabeleid en de implementatie van eventuele aanpassingen n.a.v. dit onderzoek. In 2023 is een eenmalig budget geraamd voor de programmamanager Vluchtelingen. Deze wordt betaald vanuit de ontvangen middelen voor de opvang van Oekraïners.

In 2023 is een eenmalig budget geraamd voor de maatschappelijke begeleiding van statushouders. In 2023 is een eenmalig bedrag geraamd voor "Verbreding aanbod reintegratiemogelijkheden". Met ingang van 2024 wordt een structureel budget geraamd t.b.v. de inkoopstrategie WMO-begeleiding en de Jeugdzorg. De budgetten voor de WMO zijn in 2024 verhoogd a.g.v. prijsstijgingen en een toename van het aantal inwoners dat gebruik maakt van betreffende voorzieningen. In 2023 is een eenmalig budget geraamd t.b.v. de financiële bijdrage aan Janshove. Hierdoor zijn de kosten in 2024 lager dan in 2023. In 2023 is een eenmalig budget geraamd t.b.v. de brede aanpak van dak- en thuisloosheid. Hierdoor zijn de kosten in 2024 lager dan in 2023. Op basis van het geactualiseerde onderhoudsplan 2024-2033 nemen de jaarlijkse onderhoudslasten van De Bremerpoort toe. In 2023 is een aanvullende subsidie over 2022 uitbetaald aan het CCB. Hierdoor is de subsidie in 2024 lager dan in 2023. In 2023 is een eenmalig budget geraamd voor het opzetten van een nieuwe exploitatie voor het CCB. In 2023 is een eenmalig budget opgenomen t.b.v. het project "visie sociaal domein". In 2023 is eenmalig een budget opgenomen voor het versterken van de ondersteuning aan wijkteams. In 2023 is een eenmalig budget geraamd t.b.v. het project "Koploper gemeente cliëntondersteuning".

Hierdoor zijn de kosten in 2024 lager dan in 2023. In 2023 is een eenmalig budget opgenomen voor het herstartplan corona. In 2024 (eens in de twee jaar) is een budget geraamd voor een burgerpeiling. Het budget voor het Zorg- en Veiligheidshuis is m.i.v. 2024 verplaatst vanuit het programma 1 "Veiligheid" naar programma 6 "Sociaal domein". Per saldo is deze wijziging uiteraard neutraal. Het budget voor de uitvoeringskosten van de jeugdzorg is verlaagd t.o.v. 2023. Diverse kleine verschillen Totaal

L/B L L

Bedrag -64 7

V/N N V

L

-44

N

L

62

V

L

7

V

L L

160 19

V V

L

15

V

L B L

35 -35 17

V N V

L

15

V

L

-12

N

L

-34

N

L

292

V

L

26

V

L

-9

N

L

20

V

L

11

V

L L

39 12

V V

L

46

V

L L L

92 -11 -8

V N N

L L/B

142 -3 797

V N V

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

Volksgezondheid en milieu

Volksgezondheid en milieu Wat willen we bereiken? Een gezond en actief leven voor onze inwoners We willen bereiken dat onze inwoners 'fit en veerkrachtig zijn'. Zij kunnen beter mee doen aan de samenleving op een manier die bij hen past en het draagt bij aan hun kwaliteit van leven. We werken vanuit het model voor positieve gezondheid: we focussen niet alleen op klachten en problemen maar ook op de veerkracht van mensen en preventie. Met die bredere benadering dragen we bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren. Ons beleid krijgt de komende periode een stevige impuls in het kader van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven (GALA) Akkoord In deze akkoorden maakten gemeenten, verzekeraars en het rijk afspraken om - een gezonde generatie in 20240 te bevorderen - om zorg en toegankelijk en betaalbaar te houden. Om deze doelen te bereiken wordt de nadruk verlegt van het bieden van zorg, naar het bevorderen van gezondheid. De afspraken richten zich daarom op meer (domeinoverstijgende) samenwerking en een beweging ‘naar de voorkant’, met meer aandacht voor preventie. We realiseren ons steeds meer dat gezondheid van veel factoren afhankelijk is en daarmee ook vanuit veel perspectieven beïnvloedt kan worden.

Om deze kansen optimaal te benutten zullen we in de breedte van onze opgaven nagaan wat de impact kan zijn op gezondheid ('Health in all policies'), zoals ook in het ruimtelijk beleid als de omgevingsvisie. Riolering Het beleid en het beheer van de riolering is vastgelegd in het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) voor de periode 2021-2025. Hierin zijn activiteiten benoemd om de riolering te onderhouden en te verbeteren. Belangrijke aandachtspunten hierin zijn niet alleen de gevolgen van de klimaatomslag, maar ook die van energietransitie en circulaire economie. Met de hiervoor benodigde kosten/ investeringen hebben we binnen de exploitatie rekening gehouden. Afvalinzameling Sinds 2022 is onze gemeente door middel van de BGTS aangesloten bij IOK Afvalbeheer. Deze inzameling verloopt tot op heden naar tevredenheid. We plannen eventuele verbetermaatregelen n.a.v. de evaluatie van de afvalinzameling.

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

51

Zwerfafval Ondanks eerdere berichten lijkt het er nu op dat in 2024 weer een rijksbijdrage wordt verstrekt voor het tegengaan van zwerfafval. Hoe deze er uit gaat zien is nog niet bekend, maar de hoogte van de bijdrage zal niet lager zijn dan voorgaande jaren. Nadat bekend is wat de hoogte van de bijdrage is, zal bezien worden welke werkzaamheden we voor het tegengaan van zwerfafval kunnen uitvoeren. Duurzaamheid De gemeente Baarle-Nassau heeft een grote opgave op het gebied van duurzaamheid. In 2023 is daarom de nieuwe duurzaamheidsvisie opgeleverd. Hierin staat beschreven waar de gemeente samen met haar bewoners, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties aan gaat werken om stappen te zetten richting een klimaatadaptieve, CO2 neutrale en circulaire gemeente.

DOELSTELLINGEN 2024 7.1 Bevorderen van een gezond en actief leven van onze inwoners De opdracht voor gemeenten in 2024 valt uiteen in twee delen waarvoor zij geoormerkte middelen ontvangen. GALA De eerste betreft het uitvoeren van een lokaal Plan voor GALA op basis van een Brede SPUK regeling waar het herijkte Sportakkoord nauw mee samenhangt. In 2023 ontwikkelden we voor onze gemeente een samenhangende aanpak op het gebied van gezondheid, sport, cultuur én de sociale basis. In ons Integraal Plan van aanpak voor GALA 'MeeDoen en MeeBewegen' staat op hoofdlijnen beschreven hoe we, samen met partners en inwoners, gaan werken aan een gezond en actief leven voor onze inwoners en hoe we de hiervoor geoormerkte middelen in zetten. In 2024 voeren we het uitvoeringsprogramma hiervoor uit. IZA De tweede betreft het bijdragen aan het Regioplan IZA van de regio West Brabant. Gemeenten werken hierin regionaal samen met organisaties in het zorg-, welzijns- en sociaal domein, verzekeraars èn patiëntenorganisaties. Regie hiervoor ligt bij de zorgverzekeraars. Onze gemeente is via de gemeente Breda vertegenwoordigd in deze samenwerking. Op basis van het Regiobeeld (eind juni 2023 opgeleverd) is eind december 2023 het Regioplan vastgesteld. Op basis van dit plan werken organisaties samen aan de belangrijkste zorg en gezondheidsopgaven in onze regio.

In het Regioplan staat beschreven welke onderwerpen worden opgepakt, en wat de inzet en bijdrage van de betrokken organisaties is en hoe we de voortgang hierop monitoren. Voor de bijdragen vanuit gemeenten is in de regio West-Brabant in de periode 2024 - 2026 een budget van ongeveer 6 miljoen per jaar beschikbaar. 7.2 Verbeteren energielabels (koop)woningen in de gemeente Om de energielabels van (koop)woningen in de gemeente Baarle-Nassau te verbeteren werken we vanuit een brede aanpak. De beschikbare gelden van het Nationaal Isolatie Programma (NIP) worden gebruikt om gericht (op buurt- en/of wijkniveau) slecht geïsoleerde koopwoningen (met energielabel D, E, F en G) aan te pakken. Dit doen we door samen met woningcorporatie Leystromen om de bewoners van deze woningen zoveel mogelijk te ontzorgen, zowel financieel als procedureel. Ook stellen we een plan van aanpak op voor het verduurzamen van woningen van specifieke doelgroepen. Hieronder vallen VvE’s en monumenten.

52

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

7.3 Verminderen restafval en meer gescheiden afval inzamelen Verdere uitvoering van het afvalbeleid met als doel het nastreven van de VANG (Van Afval Naar Grondstof)-doelstellingen. 7.4 Onderhoud en verbetermaatregelen riolering Om te anticiperen op de gevolgen voor klimaatverandering zijn de mogelijkheden onderzocht om een zogenaamde "blauwe ader" aan te leggen. Dit is een "hoofd" infiltratieriool waarin het hemelwater kan worden geïnfiltreerd en/of worden afgevoerd. In augustus 2023 is het hemelwaterstructuurplan opgeleverd. De conclusies en aanbevelingen nemen we mee bij nieuwe (her) inrichtingen. 7.5 Schone Lucht Akkoord (SLA) In het coalitieakkoord 2022-2026 is opgenomen dat we verder invulling geven aan het Schone Lucht Akkoord. Voor deze opgave zetten we vooral in op communicatie en stimuleringsmaatregelen. In 2023 ronden we de regionale verkenning om met meerdere gemeenten in de regio Hart van Brabant (incl. AC en GR) samen te werken met de Provincie af. Op basis daarvan volgt een mogelijk vervolg in 2024. 7.6 Uitvoeren lokaal warmtebronnenonderzoek In Regionale EnergieStrategie (RES) verband wordt een regionaal warmtebronnenonderzoek uitgevoerd.

De uitkomsten van dit regionale onderzoek worden benut voor een verdiepend lokaal warmtebronnenonderzoek (om vast te stellen welke wijken op wat voor temperatuur met welke bron duurzaam verwarmd kunnen worden) om bij te dragen aan de uitvoering van de Transitievisie Warmte (TVW).

Wat gaan we ervoor doen? Nr. Doelstelling 7.1.1. Bevorderen van een gezond en actief leven 7.1.2. Bevorderen van een gezond en actief leven 7.2.1 Verbeteren energielabels (koop)woningen in de gemeente Baarle-Nassau 7.2.2 7.3 7.4

Verbeteren energielabels (koop)woningen in de gemeente Baarle-Nassau Verminderen restafval en meer gescheiden afvalinzameling Onderhoud riolering en verbetermaatregelen riolering

7.5

Schone Luchtakkoord

7.6

Uitvoeren lokaal warmtebronnenonderzoek

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

Specifieke activiteit Uitvoeren van het GALA plan 'MeeDoen en MeeBewegen' Bijdragen aan het regioplan IZA in de regio WestBrabant Stimuleren van bewoners om slecht geïsoleerde (koop)woningen aan te passen naar de isolatiestandaard op basis van vastgesteld plan van aanpak (1e tranche); Vaststellen plan van aanpak voor verduurzamen van woningen van specifieke doelgroepen. Monitoren VANG-doelstellingen en evalueren nieuw afvalbeleid Implementeren conclusies en aanbevelingen uit het hemelwaterstructuurplan in de herinrichting Singel, Nieuwstraat, Molenstraat.  Verbeteren communicatie en stimuleringsmaatregelen  Onderzoek vervolg verdere samenwerking regionaal en met provincie Informeren over resultaten onderzoek.

53

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 7.7 Bevorderen van een gezond en actief leven Het GALA plan is een integraal plan waarin we gezondheid, sport cultuur en de sociale basis elkaar versterken. De activiteiten op gebied van gezondheidsbevordering maken hier deel van uit. Daarnaast voert onze GGD de taken vanuit de Wet op de Publieke Gezondheid uit. 7.8 Uitvoering wettelijke taken milieu Omgevingsdienst Midden- en West Brabant (OMWB) De Gemeenschappelijke regeling OMWB voert de taken uit voor de gemeente op het gebied van milieu. Jaarlijks stellen we een uitvoeringsprogramma op, op basis van de begroting van de OMWB. De kaderbrief en de begroting van de OMWB leggen we ieder jaar voor aan de raad, met de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen. 7.9 Riolering en Water Zodra de personele capaciteit op orde is, leggen we de focus op het verder op orde brengen van het planmatig beheer van de riolering. We brengen voor het reguliere onderhoud in beeld waar de komende jaren kleine onderhoudsmaatregelen nodig zijn voor de riolering, gemalen en drukriolering. Uiteindelijk streven we ook naar het in beeld brengen van het groot onderhoud/vervanging. Ook leggen we de focus op klimaatadaptatie. 7.10 Uitvoering geven aan strategisch actieplan duurzaamheid De nieuwe duurzaamheidsvisie is in 2023 afgerond. Deze visie bevat een strategisch actieplan.

We gaan samen met de samenleving aan de slag met activiteiten uit dit strategisch actieplan, vertaald in een tweejaarlijks uitvoeringsplan. 7.11 Uitvoering geven aan burgerparticipatie over grootschalige opwek We verkennen in 2024 de vraag hoe bewoners betrokken willen worden bij het thema grootschalige opwek. We benutten daarbij de inzichten uit het participatietraject van de nieuwe duurzaamheidsvisie en de Omgevingsvisie. 7.12 Bewustwording en stimuleren van bewoners en bedrijven om zelf maatregelen te treffen op het gebied van CO2-reductie en klimaatadaptatie, circulariteit We blijven activiteiten organiseren, communicatiecampagnes opzetten, subsidieregelingen en leningen aanbieden en de afhandeling verzorgen. Bovendien continueren we een digitaal loket voor inwoners. 7.13 Effecten van klimaatverandering (hittestress, wateroverlast, droogte, overstroming) verminderen of voorkomen Wij blijven samen met onze partners (in regioverband) uitvoering geven aan de regionale klimaatagenda, door het borgen van klimaatadaptatie in beleid en projecten in de openbare ruimte. 7.14 Uitvoering geven aan de energietransitie We dragen in 2024 in regionaal verband bij aan de uitvoering van de RES en het Fonds RES. Samen met onze partners bekijken we bovendien waar uitbreiding van de wijkaanpak mogelijk is door uitvoering te geven aan de Transitievisie Warmte (TVW).

7.15 Circulariteit bij bedrijven stimuleren We werken samen met partijen (o.a. Regio West-Brabant en ondernemersverenigingen) om de circulariteit bij bedrijven verder te stimuleren. We sluiten aan op regionale initiatieven en samenwerkingen om de circulaire economie in onze gemeente te stimuleren. In een circulaire economie worden producten en grondstoffen steeds opnieuw gebruikt. Nieuwe grondstoffen worden (indien ze benodigd zijn) op een duurzame manier gewonnen. 54

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Code

Omschrijving taakveld

Rekening Begroting Begroting 2022

2023

2024

Meerjarenbegroting 2025

2026

2027

Totaal lasten programma 7

2.192

2.169

2.264

2.336

2.419

2.498

Totaal baten programma 7

1.594

1.616

1.656

1.710

1.773

1.826

Saldo lasten en baten programma 7

-598

-553

-608

-626

-646

-672

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2024 en begroting 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1

2 3 4 5 6 7

Omschrijving De exploitatie afval vormt een gesloten exploitatie. Verschillen tussen 2023 en 2024 ontstaan alleen door kosten die extra comptabel worden toegerekend (o.a. rente en btw) De exploitatie riolering vormt een gesloten exploitatie. Verschillen tussen 2023 en 2024 ontstaan alleen door kosten die extra comptabel worden toegerekend (o.a. rente en btw) De te betalen bijdrage aan de GR ABG is toegenomen. De bijdrage aan de GGD is toegenomen t.o.v. 2023. De bijdrage aan de Omgevingsdienst is toegenomen t.o.v. 2023 In 2023 zijn eenmalige lasten en baten geraamd t.b.v. het preventieakkoord. Diverse kleine verschillen Totaal

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

L/B L B

Bedrag -27 14

V/N N V

L B

-42 36

N V

L L L L B L/B

-5 -8 -20 10 -10 -3 -55

N N N V N N N

55

56

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Wat willen we bereiken? De gemeente Baarle-Nassau is een aantrekkelijke gemeente met vitale kernen en een aantrekkelijk buitengebied. We willen deze positie behouden en versterken. In onze toekomstvisie Baarle BRUIST en onze omgevingsvisie hebben we vastgelegd welke doelen we willen bereiken. We doen dit samen met onze partners, inwoners en ondernemers.

DOELSTELLINGEN 2024 8.1 Actualiseren Omgevingsvisie Het is voor een gemeente wettelijk verplicht om uiterlijk op 1 januari 2027 één – door de gemeenteraad – vastgestelde Omgevingsvisie te hebben. In deze visie legt de gemeente haar ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn vast. Op 26 juni 2019 stelde de gemeenteraad de huidige Omgevingsvisie vast. In 2022 is gestart met het actualiseren van de huidige Omgevingsvisie, zodanig dat deze voldoet aan de vereisten van de Omgevingswet, met specifieke aandacht voor de ontwikkelingen in de lokale woningmarkt (waaronder ook woningbouwlocaties voor Baarle-Nassau en Ulicoten) en het buitengebied van Baarle-Nassau (met in achtneming van de resultaten van de gebiedsvisie Transformatiegebieden). De vaststelling van de Omgevingsvisie vindt plaats in 2024. 8.2 Ontwikkelen Omgevingsplan buitengebied Baarle-Nassau De voorbereiding voor het Omgevingsplan is jaren gaande. Het plan voor het buitengebied is gebaseerd op drie pijlers: (i) beleidskeuzes, (ii) inventarisatie en (iii) het ontwerp van de regelset. De formele procedure (met o.a. aandacht voor participatie van inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties), nodig voor vaststelling van het plan start in 2024. De vaststelling van het Omgevingsplan vindt plaats in 2025.

8.3 Ontwikkelen Paraplubestemmingsplan Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. We leggen in 2023 een ontwerp paraplubestemmingsplan ter inzage zodat gewijzigd(e) wet- en regelgeving en beleid (onder meer over archeologie en parkeren) goed overgaat naar het Omgevingsplan. Het Paraplubestemmingsplan wordt in 2024 vastgesteld. 8.4 Ontwikkelen Programma WonenPlus Wonen is een belangrijk thema in de huidige raadsperiode. In de gemeente Baarle-Nassau streven we naar voldoende betaalbare en comfortabele woningen voor alle inwoners in alle levensfasen.

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

57

Om dit te realiseren is een integrale aanpak nodig, omdat het thema Wonen meerdere beleidsdomeinen raakt. Kader en richting worden mede bepaald via o.a. de SRBT-woondeal, regionale woningmarktonderzoeken en de regionale woonzorgvisie. In de nog op te stellen WoonvisiePlus (Q1-2024) formuleren we de lokale ambities als bouwsteen voor de omgevingsvisie. De WoonvisiePlus vertalen we naar een programma om daarmee verder uitvoering te geven aan het woonbeleid in de gemeente. 8.5 Ontwikkelen plan voor realisatie Flexwoningen De woningnood voor tijdelijke bewoning is groot. Flexwoningen bieden hiervoor mogelijk een praktische oplossing. We gaan – in afstemming met de woningcorporatie en de regio en met oog voor de flexibele woonvormen zoals vastgesteld in de WoonvisiePlus – een plan ontwikkelen op basis van beschikbare locaties. 8.6 Onderzoek uitvoeren naar permanent wonen op recreatieparken In 2023 is gestart met de voorbereidingen voor een onderzoek naar het toestaan van permanent wonen op recreatieparken. In 2024 wordt het onderzoek afgerond. 8.7 Ontwikkeling woningbouwplan Loveren fase 2 Baarle-Nassau Er is een krediet beschikbaar gesteld voor de planvorming van de gemeentelijke woningbouwlocatie Loveren fase 2.

Daarmee hebben we de kansen en belemmeringen van het plangebied in beeld gebracht en zijn we gestart met het opstellen van het stedenbouwkundig plan en met de planologische onderzoeken ten behoeve van de planologische procedure. Zodra de (stedenbouwkundige) plannen en onderzoeken zijn afgerond zal met de planologische procedure worden gestart. 8.8 Gebiedsvisie transformatiegebieden Baarle-Nassau In 2023 zoeken we aansluiting bij het proces van de omgevingsvisie. We trekken samen op in het participatietraject. De Gebiedsvisie bieden we in 2024 ter vaststelling aan.

Wat gaan we ervoor doen? Nr. 8.1

Doelstelling Actualiseren Omgevingsvisie (uit 2019)

8.2

Ontwikkelen Omgevingsplan buitengebied gemeente Baarle-Nassau (doorlopen formele procedure) Ontwikkelen Paraplubestemmingsplan

8.3 8.4.1

8.7

Ontwikkelen Programma WonenPlus voor de gemeente Baarle-Nassau Ontwikkelen Programma WonenPlus voor de gemeente Baarle-Nassau Ontwikkelen plan realisatie flexwoningen Onderzoek uitvoeren naar permanent wonen op recreatieparken Ontwikkelen woningbouwplan Loveren fase 2

8.8

Gebiedsvisie transformatiegebieden Baarle-Nassau

8.4.2 8.5 8.6

58

Specifieke activiteit Vaststellen (geactualiseerde) Omgevingsvisie Start wijziging omgevingsplanprocedure Vaststellen Paraplubestemmingsplan Vaststellen WoonvisiePlus Vaststellen uitvoeringsagenda Ontwikkelen van een plan Onderzoek afronden. Starten planologische procedure Vaststellen gebiedsvisie

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

REGULIERE TAKEN (GOING CONCERN) 8.9 Vergunningverlening. Toezicht en Handhaving (VTH) Op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht dient iedere gemeente te beschikken over de volgende documenten: 1. een actueel beleidsplan VTH; 2. een uitvoeringsprogramma VTH; en 3. een jaarverslag VTH . De provincie houdt hier toezicht op. Eind 2019 is het beleidsplan 2020-2024 vastgesteld. Het beleidsplan en het jaarlijkse uitvoeringsplan vormen de basis voor de activiteiten op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Wij starten in 2023/ 2024 met het opzetten van het beleidsplan voor de jaren 2024 en verder. 8.10 Aanpassing werkwijze Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving aan Omgevingswet De Omgevingswet stelt andere eisen aan de werkwijze bij de vergunningverlening. In 2024 gaan we dit verder toepassen en gebruikmaken van het nieuwe softwarepakket maar houden "de winkel open" en zorgen dat de inwoner zo goed mogelijk wordt geholpen bij het (aan)vragen. 8.11 Voorbereiding invoering Wet kwaliteitsborging voor het bouwen De Omgevingswet treedt 1 januari 2024 in werking. Bij de inwerkingtreding van deze wet gaat ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen in werking. Kern van de wet is de privatisering van het toezicht op de kwaliteit van de nieuwbouw. De rol van de gemeente verandert hierdoor.

In 2022 hebben we, voor zover mogelijk, de consequenties van de wet voor de vergunningverlening en het (bouw-)toezicht in beeld gebracht en de systemen aangepast. Zodra de wet in werking treedt gaan we echt werken met de nieuwe wet en zorgen dat de inwoners en ondernemers de juiste dienstverlening krijgen. 8.12 Omgevingswet Uitvoering implementatiestrategie Omgevingswet De Omgevingswet treedt in werking op 1 januari 2024. De werkzaamheden in 2024 staan voornamelijk in het teken van optimaliseren van de werkprocessen, begeleiden van klanten en het oplossen van eventuele kinderziektes die een dergelijk grote wetswijziging met zich mee kan brengen. Tevens werken we in 2024 verder aan de update van de Omgevingsvisie, die in de loop van 2024 wordt vastgesteld. Structurele effecten Omgevingswet De Omgevingswet beoogt een actueel, integraal, dynamisch, gebiedsgericht en samenhangend stelsel van kerninstrumenten, zoals de Omgevingsvisie, Programma’s en Omgevingsplan. Om dit te bereiken gaan we ons structureel anders organiseren en de structurele financiële gevolgen van de Omgevingswet in kaart brengen inclusief het effect op de leges. 8.13 Prestatieafspraken met woningcorporatie Leystromen We bereiden bestuurlijk en ambtelijk samen met woningcorporatie Leystromen de prestatieafspraken 2025 voor.

Deze voorbereiding bestaat uit het opstellen van de afspraken en het (intern) afstemmen de daaraan gekoppelde uitvoeringsagenda. 8.14 Regionale samenwerking thema wonen We nemen, bestuurlijk en ambtelijk, deel aan regionale overlegstructuren en maken hier optimaal gebruik van om onze ambities te verwezenlijken. Zo maken we o.a. (via de woontafel) deel uit van het kernteam wonen van de Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT) en sluiten we aan bij overleggen over wonen (en zorg) in zowel de regio Hart van Brabant als de Subregio Breda. Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

59

8.15 Invoeren Wet Goed Verhuurderschap De Rijksoverheid wil door middel van nieuwe wetgeving gemeenten meer grip geven op de lokale woningmarkt. De Wet Goed Verhuurderschap is inmiddels vastgesteld; als gevolg hiervan zijn we verplicht een meldpunt in te richten, waar huurders problemen met hun verhuurder kunnen melden. Bij overtreding van deze wet is een gemeente verplicht over te gaan tot handhaving. De verdere uitwerking van de wet vraagt om een integrale aanpak met betrokkenheid van verschillende disciplines (o.a. Handhaving, Wonen, Sociaal Domein en Juridische Zaken). Daarnaast ontwikkelt de Rijksoverheid de Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting; over de verplichtingen en instrumenten die hieruit voortkomen volgt in 2024 meer duidelijkheid. 8.16 Ontwikkelen woningbouwplan Maaijkant (Ulicoten) In 2022 is het toen resterende bouwvolume (in casu: vijf rijwoningen en drie patiowoningen) verkocht aan een projectontwikkelaar. De bouw van deze woningen is gestart in 2023. De oplevering is naar verwachting in 2024. De wijk wordt na oplevering van deze woningen woonrijp gemaakt. 8.17 Ecologische verbindingszones Natuurnetwerk Brabant Voor de realisatie van de ecologische verbindingszones (EVZ's) Schouwloop en Huisvennenloop werken we samen met Waterschap Brabantse Delta. Voor de Huisvennenloop is de benodigde grondaankoop afgerond en wordt een inrichtingsplan opgesteld.

Bij de Schouwloop richten we ons momenteel op de laatste benodigde grondaankoop. 8.18 Gebiedsontwikkelingsplan Van Gogh Nationaal Park De stuurgroep Van Gogh Nationaal Park heeft met vele betrokken partijen het streven om voor het kenmerkende mozaïek van bijzondere natuurgebieden en landschappen - dat loopt van de Oostelijke Langstraat en de Loonse en Drunense Duinen via Het Groene Woud tot voorbij het Nuenens Broek in het oosten en Zundert en Etten-Leur in het westen - de status van Nationaal Park nieuwe stijl te verkrijgen. Gemeente Baarle-Nassau participeert in dit samenwerkingsverband. Het besluit om Van Gogh NP i.o. aan te wijzen als nationaal park is uitgesteld door de minister. Baarle-Nassau heeft op verzoek van het samenwerkingsverband besloten om de samenwerking nog een jaar te continueren. Na dit jaar wordt verdere samenwerking besproken. 8.19 Stimuleringsregeling Landschap De Stimuleringsregeling Landschap (nu Stila, voorheen Stika) subsidieert particulieren om landschapselementen aan te leggen en te beheren. De provincie verdubbelt het bedrag dat de gemeente hiervoor inzet. De provincie zet een veldcoördinator in als contactpersoon voor particulieren die gebruik willen maken van de regeling. 8.20 Transitie buitengebied | gebiedsgerichte aanpak Regte Heide en Riels Laag De Regte Heide en het Riels Laag is een Natura 2000-gebied in de gemeente Goirle.

Het gebied heeft te maken met een te hoge stikstofdepositie en verdroging. Mede daardoor worden kwaliteitsdoelstellingen niet gehaald en vergunningen niet verleend. De provincie Noord-Brabant heeft een Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) ontwikkeld om met gebiedspartners te werken aan natuurherstel in Natura 2000-gebieden. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar de Natura 2000-gebieden zelf, maar ook naar het gehele beïnvloedingsgebied daarvan. In het geval van de Regte Heide en het Riels Laag ligt een deel van de gemeente Baarle-Nassau (en Alphen-Chaam) in dit beïnvloedingsgebied. Wij werken als gemeente op bestuurlijk en ambtelijk niveau mee in deze gebiedsgerichte aanpak. Hierbij is aandacht voor de invloed op en van gebieden over de grens met België. 60

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

8.21 Regionale en provinciale visievorming Rijk en provincie hebben nieuwe planvormen en werkvormen geïntroduceerd in de NOVI (Nationale omgevingsvisie) en NOVEX (Nationale omgevingsvisie extra). Tegelijk zijn er diverse nationale programma’s gelanceerd of in voorbereiding. Provincies en gemeenten worden gevraagd op hun eigenschaalniveau keuzes te maken en voorstellen te doen aan het Rijk ten behoeve van bijvoorbeeld het MIEK (Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en klimaat), de PLG (Programma Landelijk Gebied) en het Ruimtelijke Voorstel. Binnen de SRBT (Stedelijke Regio Breda-Tilburg) hebben we met 19 gemeenten en 4 waterschappen in samenspraak met Provincie en Rijk ontwikkelprincipes uitgewerkt die in samenhang het ambitiepakket en de beleidsinhoudelijke basis vormen om de gemeentelijke wensen in de diverse Rijksvisies en Rijksprogramma’s in te brengen. Daarmee beogen we gezamenlijke financiering van gezamenlijke opgaven. E.e.a. is dusdanig geformuleerd dat er voor de raad nog alle ruimte is om nog eigen keuzes te maken binnen de gemeentelijke omgevingsvisie. Tegelijkertijd biedt de ontwikkelstrategie haakjes die we kunnen gebruiken om (nieuw) beleid te verankeren of (toekomstige) financieringsvraagstukken mede te onderbouwen.

De werkwijze waar continu afstemming plaatsvindt tussen de verschillende schaalniveaus en rijksopgaven vergt veel inzet van de bestuurlijke en ambtelijke organisatie.

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Code

Omschrijving taakveld

Rekening Begroting Begroting 2022

2023

2024

Meerjarenbegroting 2025

2026

2027

Totaal lasten programma 8

1.388

1.683

1.553

1.194

1.137

1.161

Totaal baten programma 8

1.164

685

982

515

419

419

Saldo lasten en baten programma 8

-224

-998

-570

-679

-718

-742

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

61

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2024 en begroting 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

62

Omschrijving De te betalen bijdrage aan de GR ABG is toegenomen. In 2023 is eenmalig een budget geraamd ten behoeve van de aanpak van "Vrijkomende Agrarische Bebouwing", hierdoor zijn de kosten in 2024 lager. In 2023 is een eenmalig budget geraamd voor het actualiseren van het bestemmingsplan buitengebied, hierdoor zijn de kosten in 2024 lager. In 2023 is een eenmalig budget geraamd voor het opstellen van de gebiedsvisie transformatiegebieden, hierdoor zijn de kosten in 2024 lager. In 2023 zijn eenmalige budgetten geraamd voor het opstellen van woonwagenbeleid en een woonvisie, hierdoor zijn de kosten in 2024 lager. In 2023 is een eenmalig budget geraamd voor het actualiseren van de omgevingsvisie en het opstellen van de programma's, hierdoor zijn de kosten in 2024 lager. In 2023 is een eenmalig budget geraamd ten behoeve van implementatie van de Omgevingswet, hierdoor zijn de kosten in 2024 lager. In 2023 is een eenmalig budget geraamd ten behoeve van het project "inventarisatie/toekomst agrarische sector", hierdoor zijn de kosten in 2024 lager. In 2023 is een eenmalig budget geraamd ten behoeve van het project "Ontwikkeling tijdelijke woningbouw", hierdoor zijn de kosten in 2024 lager. In 2023 is een eenmalig budget opgenomen ten behoeve van extra beleidscapaciteit wonen. Hierdoor zijn de kosten in 2024 lager. De geraamde legesopbrengsten vertonen een dalende trend t/m 2025.

Bouwgrondexploitaties (De lasten en de baten op de grondexploitaties verschillen van jaar tot jaar. Per saldo zijn deze in het jaar, inclusief de winstnemingen, aan elkaar gelijk) (winstneming in 2023 € 7.000 - winstneming in 2024 € 14.000). Diverse kleine verschillen Totaal

L/B L L

Bedrag -50 8

V/N N V

L

93

V

L

18

V

L

20

V

L

25

V

L

206

V

L

50

V

L

50

V

L

10

V

B L B

-15 -305 312

N N V

L

6 428

V V

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

Algemeen

Algemeen Algemene Dekkingsmiddelen Algemeen Binnen de begroting onderscheiden we algemene en specifieke dekkingsmiddelen. Specifieke dekkingsmiddelen zijn de inkomsten die direct samenhangen met een bepaald programma. Dat kunnen de inkomsten zijn van het Rijk met een specifiek bestedingsdoel, de opbrengsten van gronden of opbrengsten uit verleende diensten zoals het verstrekken van een paspoort. Ook de rioolheffing en afvalstoffenheffing zijn specifieke dekkingsmiddelen. De specifieke dekkingsmiddelen verantwoorden we steeds binnen het betreffende programma. De algemene dekkingsmiddelen zijn dekkingsmiddelen die we vrij kunnen aanwenden. Dit geld is op voorhand dus niet gebonden aan een bepaald programma of doel, maar zetten we in om tekorten op de programma's te dekken. De dekking bestaat voor het grootste gedeelte uit de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de lokale heffingen die niet bestedingsgebonden zijn. De overige dekkingsmiddelen bestaan uit rentebaten en dividend. Treasury De uitvoering van treasury is geregeld in de wet Financiering Decentrale Overheden (wet Fido). Het doel van deze wet is onder andere om op een verantwoorde, prudente en professionele wijze de inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie (financieringsactiviteiten) van de gemeente middels een statuut te regelen. Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf Financiering.

Belastingen Voor nadere informatie over de belastingen wordt ook verwezen naar de paragraaf Lokale heffingen. Onroerende zaakbelasting De geraamde opbrengsten onroerende zaakbelasting nemen in de begroting 2024 toe met 28%. Voor de jaren 2025 tot en met 2027 is jaarlijks een opbrengstenstijging geraamd van telkens 3%. Forensenbelasting De geraamde opbrengsten forensenbelasting nemen in de begroting 2024 toe met 28%. Voor de jaren 2025 tot en met 2027 is jaarlijks een opbrengstenstijging geraamd van telkens 3%. Toeristenbelasting De geraamde opbrengsten toeristenbelasting nemen in de begroting 2024 toe met 51%. Voor de jaren 2025 tot en met 2027 is jaarlijks een opbrengstenstijging geraamd van telkens 3%. Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

63

Reclamebelasting De geraamde opbrengsten reclamebelasting nemen in de begroting 2024 toe met 28%. Voor de jaren 2025 tot en met 2027 is jaarlijks een opbrengstenstijging geraamd van telkens 3%. Precariobelasting De geraamde opbrengsten precariobelasting nemen in de begroting 2024 toe met 28%. Voor de jaren 2025 tot en met 2027 is jaarlijks een opbrengstenstijging geraamd van telkens 3%. Algemene uitkering De ramingen van de algemene uitkering zijn gebaseerd op de meicirculaire gemeentefonds 2023. In de 1e begrotingswijziging zijn de wijzigingen naar aanleiding van de septembercirculaire opgenomen. Stelpost inflatie Deze stelpost kan gedurende het jaar aangewend worden ten behoeve van lastenstijgingen, als gevolg van inflatie, waarmee in het geraamde budget nog geen rekening gehouden is. Tabel: stelpost inflatie Omschrijving

2024

2025

2026

2027

Stelpost inflatie meerjarenraming 2024-2027

270.000

630.000

990.000

1.350.000

270.000

630.000

990.000

1.350.000

Saldo

Een deel van de budgetten (+/- € 9 mln.) is m.i.v. 2024 nog niet geïndexeerd. Hiervoor is bovengenoemde stelpost bedoeld. Gemiddeld houden we rekening met een prijsstijging van 3% voor 2024 en 4% voor de jaren 2025 tot en met 2027.

Overhead Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces worden gerekend tot de overhead. Overhead bestaat in elk geval uit: 1. Leidinggevenden in het primaire proces. 2. Financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie. 3. P&O/HRM. 4. Inkoop (inclusief aanbesteding en contractmanagement). 5. Interne en externe communicatie met uitzondering van communicatie met de klant. 6. Juridische zaken. 7. Bestuurszaken en bestuursondersteuning 8. Informatievoorziening en automatisering (ICT). 9. Facilitaire zaken en huisvesting. 10. Documentaire Informatie Voorziening (DIV). 11. Managementondersteuning in het primair proces. De totale overheadkosten van de gemeente Baarle-Nassau worden in 2024 geraamd op een bedrag van ongeveer € 3.990.000 (zie tabel 1). Een groot deel van deze kosten wordt gemaakt en verantwoord in de ABG-organisatie. Op basis van een in het verleden vastgestelde verdeelsleutel wordt 21,6% van de kosten door de ABG-organisatie in rekening gebracht bij de gemeente BaarleNassau.

64

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

Tabel 1 2022 2023 2024 2025 2026 2027 (werk.) (begr.) (begr.) (begr.) (begr.) (begr.) Aandeel overheadkosten in bijdrage ABG 2.974.010 3.599.232 3.804.046 3.883.316 4.027.014 4.168.690 Kap.last. Materieel/huisvesting + onderhoud huisvesting 254.676 240.036 338.240 336.039 331.098 322.916 Salariskosten secretaris (100%) 111.200 85.000 130.000 130.000 130.000 130.000 Inhuur derden 44.200 57.600 Overige kosten secretaris 9.124 20.000 3.000 3.000 3.000 3.000 Robuust rechtbeschermingssysteem 7.007 18.222 9.359 9.614 9.893 9.893 VNG 12.309 12.474 12.474 12.474 12.474 12.474 P&C (art. 213a, betalingsverkeer, begroting en jaarrekening) 5.838 27.700 18.200 18.200 18.200 18.200 Archief 91.982 61.200 56.900 56.900 56.900 56.900 Verzekeringen 13.333 12.276 12.276 12.276 12.276 12.276 Juridische advieskosten 9.181 3.500 3.500 3.500 3.500 3.500 Diverse kosten gemeentehuis en -werf 8.518 23.732 413.000 Vergoeding salariskosten secretaris (40% i.v.m. directie ABG) -55.293 -52.000 -52.000 -52.000 -52.000 -52.000 Opgelegde kosten dwangbevelen en aanmaningen -9.153 Huuropbrengst ABG (materieel/huisvesting) -254.676 -240.036 -338.240 -336.039 -331.098 -322.916 Vergoeding uitgeleend personeel -9.180 -8.100 -8.100 -8.100 -8.100 -8.100 Minderopbrengst verhuur gemeentehuis t.o.v. kosten 2.287 Totale overheadkosten 3.215.363 3.860.836 3.989.655 4.069.180 4.213.157 4.767.833 Omschrijving

Vennootschapsbelasting Met ingang van 2016 zijn publiekrechtelijke rechtspersonen, zoals Gemeenschappelijke Regelingen en Gemeenten, Vennootschapsbelasting (VpB) plichtig indien, en voor zover, zij een onderneming drijven. Er is sprake van een onderneming indien cumulatief voldaan wordt aan de volgende voorwaarden:   

Een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid; die deelneemt aan het economische verkeer; met het oogmerk om winst te behalen.

Wanneer aan alle bovenstaande voorwaarden wordt voldaan dan wordt de betreffende activiteit aangemerkt als een onderneming. Het gevolg daarvan is dat de onderneming (lees: gemeente) een aangifte VpB moet indienen bij de belastingdienst. Wij zijn tot de conclusie gekomen dat van alle activiteiten 'slechts' het grondbedrijf aangemerkt wordt als winstgevende onderneming. Om te kunnen bepalen wat de daadwerkelijke belastingdruk op het grondbedrijf wordt, dient het BBV resultaat gecorrigeerd te worden naar het fiscale resultaat. In het oog springende verschillen tussen beide winstbepalingen zijn:    

Slechts de werkelijk betaalde rente mag als kosten opgevoerd worden; grondbedrijf vreemde activiteiten moeten geëlimineerd worden; toekomstige prijsstijgingen mogen niet opgevoerd worden als kosten/baten; kapitaalstortingen en onttrekkingen moeten geëlimineerd worden.

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

65

Het belastingtarief van de VpB is als volgt: Belastbaar bedrag 2023

Tarief 2022

Belastbaar bedrag (voornemen 2024)

Tarief (voornemen 2023

t/m € 200.000

19%

t/m € 170.000

19,7%

meer dan € 200.000

25,8%

meer dan € 170.000

25,8%

Vanwege verrekenbare verliezen uit het verleden zal er de komende jaren, voor de enige nog lopende grondexploitatie, naar verwachting geen sprake zijn van betaling van vennootschapsbelasting.

Onvoorzien Wettelijk is voorgeschreven dat in de programmabegroting een post voor onvoorziene uitgaven is geraamd. Er zijn geen voorschriften, of normen, over de omvang van deze post. Het is aan de raad om aan te geven welke omvang zij nodig acht. De raming voor 2024 bedraagt € 28.000. Dit is het totaalbedrag dat beschikbaar is voor alle programma's tezamen. Bij aanwending moet worden voldaan aan de volgende criteria (de drie O’s): Onvoorzien, Onontkoombaar en Onuitstelbaar.

66

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

Wat gaat het kosten? Bedragen X € 1.000 Code

Omschrijving taakveld

Rekening Begroting Begroting 2022

9A

2024

2025

2026

2027

L

184

530

431

882

1.299

1.695

B

16.072

16.140

17.656

18.478

19.122

19.713

L

3.541

4.161

4.388

4.465

4.604

5.151

B

326

300

398

396

391

383

L

0

0

0

0

0

0

B

0

0

0

0

0

0

L

0

28

28

28

28

28

B

0

0

0

0

0

0

Totaal lasten programma 9 Algemeen

3.725

4.718

4.846

5.375

5.931

6.874

Totaal baten programma 9 Algemeen

16.398

16.441

18.054

18.874

19.513

20.096

Saldo lasten en baten programma 9 Algemeen

12.673

11.722

13.208

13.499

13.583

13.222

9B

9C

9D

Algemene dekkingsmiddelen

2023

Meerjarenbegroting

Overhead

Vennootschapsbelasting

Onvoorzien

Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau

67

Toelichting budgetverschillen De belangrijkste verschillen tussen de ramingen in begroting 2024 en begroting 2023 zijn: Bedragen x € 1.000 1 2

3

4

5 6 7

8 9

10 11 12

13 14

68

Omschrijving De te betalen bijdrage aan de GR ABG is toegenomen. De kosten van het gemeentehuis en de gemeentewerf zijn per saldo toegenomen. Dit wordt veroorzaakt door toegerekende rentelasten vanuit het taakveld treasury en hogere onderhoudskosten. Hiertegenover staat een hogere huuropbrengst vanuit de ABG. Onder andere als gevolg van een rentestijging en een extra aan te trekken geldlening in 2024 is het geraamde bedrag voor rentelasten op geldleningen toegenomen t.o.v. 2023. Met ingang van 2024 wordt de rente vanuit het taakveld treasury toegerekend aan de diverse taakvelden in de begroting. Omdat de toegerekende rente als baat verantwoord wordt op het taakveld treasury leidt dit, t.o.v. de begroting 2023, tot een voordeel op dit taakveld. De algemene uitkering uit het gemeentefonds is ten opzichte van 2023 toegenomen. In 2023 is een eenmalige stelpost geraamd ter compensatie van de gevolgen van corona (de stelpost is opgebouwd uit de ontvangen rijksmiddelen) In de begroting 2024 is een stelpost opgenomen voor indexaties. Deze kan aangewend worden voor budgetten, waarbij gedurende het begrotingsjaar blijkt dat deze onvoldoende of niet geïndexeerd zijn bij het opstellen van de begroting. De opbrengsten Onroerende Zaakbelasting, Forensenbelasting, Toeristenbelasting, Reclamebelasting en Precariobelasting zijn ten opzichte van 2023 toegenomen, o.a.