BLN Programmabegroting 2024
Tekst van het document
als gevolg van prijsindexatie. Omdat de functie van gemeentesecretaris in 2023 tijdelijk is uitgebreid met extra uren en omdat voor de functie van directeur ABG extern is ingehuurd zijn in 2023 extra kosten gemaakt. Hierdoor zijn de salariskosten van deze gecombineerde functie in 2024 lager. In 2023 is een eenmalig budget geraamd i.v.m. werving van de gemeentesecretaris. In 2023 is een eenmalig budget geraamd ten behoeve van een robuust rechtbeschermingssysteem. In 2023 is een eenmalig budget geraamd voor advieskosten t.b.v. de berekening van het btw mengpercentage. Dit percentage wordt gebruikt om te bepalen welk deel van de btw wij terug kunnen vragen bij het Rijk en de Belastingdienst. In 2023 is een eenmalig budget geraamd voor een onderzoek naar het toekomstig gebruik van het gemeentehuis. Diverse kleine verschillen Totaal
L/B L L B
Bedrag -216 -98 98
V/N N N V
L
-42
N
L
317
V
B L
895 104
V V
L
-270
N
B
620
V
L
13
V
L L
17 9
V V
L
9
V
L
20
V
L/B
10 1.486
V V
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
Paragrafen
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
69
Lokale heffingen
Lokale heffingen Inleiding
De gemeentelijke heffingen zijn na de doeluitkeringen en de algemene uitkering uit het Gemeentefonds de belangrijkste bron van inkomsten. In de paragraaf Lokale heffingen doen wij verslag van: de geraamde inkomsten;
het beleid ten aanzien van de lokale heffingen;
de berekeningswijze van de gemeentelijke tarieven en welke beleidsuitgangspunten hieraan ten grondslag liggen;
de ontwikkeling van de lokale lastendruk;
het kwijtscheldingsbeleid.
Lokale heffingen
De lokale heffingen zijn met € 4,7 miljoen goed voor 21% van de gemeentelijke inkomsten. In onderstaand overzicht zijn de inkomsten voor de jaren 2022 tot en met 2024 weergegeven. Hierbij is een onderverdeling gemaakt in gebonden heffingen (aan te wenden voor doel) en vrij besteedbare heffingen. De inkomsten uit lokale heffingen nemen in 2024 met € 601.000 toe ten opzichte van 2023. Het verschil wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de hogere OZB-opbrengst in 2024.
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
71
Realisatie 2022
Begroot 2023
Begroot 2024
Gebonden heffingen Afvalstoffenheffing
698.614
690.000
704.000
Leges Markten en kermissen Rioolheffing
867.322 20.156 584.865
602.150 25.812 659.000
587.990 26.240 639.000
2.170.957
1.976.962
1.957.230
Forensenbelasting OZB Niet-woningen eigenaren OZB Niet-woningen gebruikers OZB Woningen eigenaren
309.958 415.565 249.950 956.511
320.415 439.519 266.707 978.269
410.115 562.619 341.407 1.252.169
Reclame en precariobelasting Toeristenbelasting
41.309 99.149
49.803 98.019
63.703 142.919
Totaal Vrij besteedbare heffingen
2.072.442
2.152.732
2.772.932
Totaal opbrengsten
4.243.399
4.129.694
4.730.162
Heffingen
Totaal Gebonden heffingen Vrij besteedbare heffingen
Gebonden heffingen
Bij de gebonden heffingen is kostendekkendheid het uitgangspunt. De gebruiker betaalt in principe de integrale kosten van de geleverde producten en diensten. Een meer dan kostendekkende heffing is niet toegestaan; daarentegen kunnen bestuurlijke overwegingen aanleiding zijn tot het vaststellen van lagere tarieven. Het BBV schrijft voor dat gemeenten in de paragraaf lokale heffingen inzicht verschaffen in de berekeningswijze van de gemeentelijke tarieven. Naast de kosten op de betreffende taakvelden worden namelijk nog een aantal posten extracomptabel toegerekend aan de tarieven, zoals overhead, rente en BTW. Hieronder wordt achtereenvolgens ingegaan op de tariefberekeningen van de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de gemeentelijke leges.
72
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
Afvalstoffenheffing
De gemeente is verplicht om huishoudelijk afval op te halen. Van de opbrengst afvalstoffenheffing betaalt de gemeente de inzamelings- en verwerkingskosten, maar ook de exploitatie van de milieustraat. Inwoners van Baarle-Nassau betalen een vastrecht en een variabel tarief (per kilo restafval). De afvalstoffenheffing wordt geïncasseerd door Brabant Water. De afvalstoffenheffing is een bestemmingsheffing, dit houdt in dat de geïnde gelden aangewend moeten worden voor het doel. Uitgangspunt in Baarle-Nassau is een 100% kostendekkende afvalstoffenheffing: de tarieven bewegen mee met de ontwikkeling van de toerekenbare kosten. De voorziening Afvalstoffenheffing vormt de sluitpost van de exploitatie. De voorziening heeft een egaliserende functie, ze kan worden gebruikt om via het tarief te sparen voor grote uitgaven in de toekomst (onderhoud, vervanging) of om ongewenste schommelingen van het tarief op te vangen. In onderstaande tabel is de exploitatieopzet van de afvalstoffenheffing 2024 afgezet tegen die van 2023. 2023
2024
Kosten taakvelden Begroting gemeente Baarle-Nassau Begroting ABG (60%) Inkomsten taakvelden Netto kosten taakveld Afval
804.288 39.485 -232.934 610.839
794.125 39.485 -233.000 600.610
Toe te rekenen kosten: Overhead ABG (40%) incl. (omslag)rente BTW Totale kosten
26.324 68.911 706.074
26.324 57.343 684.277
Opbrengst heffingen
690.000
704.000
Dekking Mutatie voorziening (positief = toevoegen, negatief = onttrekken)
98% 16.074-
103% 19.723
De toerekenbare kosten voor de heffing zijn per saldo in 2024 met € 22.000 afgenomen ten opzichte van de gewijzigde begroting 2023. Daarnaast nemen de opbrengsten met € 14.000 toe. De huidige stand van de egalisatievoorziening afvalstoffenheffing (saldo jaarrekening 2022) ligt met € 198.113 boven het gewenste niveau van € 100.000. In de begroting 2024 is rekening gehouden met een indexering van 2%. In onderstaande tabel is het tariefvoorstel 2024 afgezet tegen het tarief 2023.
Vastrecht eenpersoonshuishouden Vastrecht meerpersoonshuishouden Tarief per kilo restafval
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
2023 € 172,44 € 223,44 € 0,26
2024 € 175,92 € 227,88 € 0,28
wijziging € 3,48 (+2%) € 4,44 (+2%) € 0,02 (+8%)
73
Rioolheffing
Voor de afvoer van afvalwater en de zuivering daarvan, heeft de gemeente de plicht om voor een goed werkend rioleringsstelsel te zorgen. Ook heeft de gemeente de zorgplicht om de grondwaterstand en de afvoer van hemelwater (regenwater) te beheren. Om al deze watertaken te bekostigen wordt er één belasting geheven, de rioolheffing. De gemeentelijke watertaken gaan gepaard met relatief grote uitgaven en hebben een langjarige planning. In het verbreed gemeentelijk rioleringsplan (VGRP) is het onderhoud aan het rioleringsstelsel voor de komende jaren in kaart gebracht. Voor de rioolheffing geldt een vast tarief per kubieke meter water dat vanuit het perceel van de belastingplichtige wordt afgevoerd. De rioolheffing is, evenals de afvalstoffenheffing, een bestemmingsheffing. Ook hier is een 100% kostendekkende heffing het uitgangspunt in Baarle-Nassau. In onderstaande tabel is de exploitatieopzet van de rioolheffing 2024 afgezet tegen die van 2023. 2023
2024
Kosten taakvelden Begroting gemeente Baarle-Nassau Begroting ABG (60%) Inkomsten taakvelden Netto kosten taakveld riool
423.460 94.120 -3.934 513.646
457.601 94.120 -4.000 547.721
Toe te rekenen kosten: Overhead ABG (40%) incl. (omslag)rente BTW Totale kosten
62.746 109.843 686.235
62.746 111.599 722.066
Opbrengst heffingen
659.000
639.000
Dekking Mutatie voorziening (positief = toevoegen, negatief = onttrekken)
96% -27.235
88% -83.066
Uit de tabel valt af te lezen dat de rioolheffing in 2024 voor een bedrag van € 83.000 minder dan kostendekkend is. De onderhoudslasten nemen toe en de opbrengsten nemen af door het dalende waterverbruik, ondanks de tariefstijging van 4,5%. Ten behoeve van de sluitende exploitatie wordt het jaarlijkse tekort/overschot verrekend met de voorziening VGRP. Op basis van het VGRP 2021-2025 dient gedurende deze planperiode het tarief jaarlijks met 4,5% verhoogd te worden. In onderstaande tabel wordt het tariefvoorstel 2024 afgezet tegen het tarief 2023. Rioolheffing per m3
2023 € 1,41
2024 € 1,47
wijziging € 0,06 (+4,5%)
74
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
Retributies
Retributies worden geheven als de gemeente een dienst verleent aan een individu of een van haar bezittingen ter beschikking stelt. Voorbeelden van retributies zijn leges, markt- en standplaatsgelden en lijkbezorgingsrechten (grafrechten). In 2018 zijn de meeste tarieven voor de drie ABG gemeenten geharmoniseerd. De geharmoniseerde tarieven worden gezamenlijk voor de drie gemeenten geïndexeerd (3% in 2024). Voor de overige tarieven is dezelfde index gehanteerd. Jaarlijks bij het opstellen van de begroting wordt een kostendekkendheidsanalyse gemaakt van de legesverordening. De lasten worden berekend aan de hand van de normatieve tijdsbesteding en de toerekenbare uurtarieven. De baten worden berekend op basis van de verwachte productie en de geïndexeerde legestarieven. Na meerdere malen uitstel treedt de nieuwe Omgevingswet op 1 januari 2024 definitief in werking. De Omgevingswet staat voor een nieuwe manier van denken en doen in de gebiedsontwikkeling en leidt tot een aantal wijzigingen in titel 2 van de legesverordening. Deze wijzigingen en de financiële gevolgen daarvan worden momenteel uitgewerkt en later meegenomen in het raadsvoorstel voor de nieuwe belastingverordeningen 2024.
Vrij besteedbare heffingen
De vrij besteedbare heffingen zijn een belangrijk politiek instrument en maken integraal onderdeel uit van het gemeentelijk (belasting-)beleid. De geïnde gelden vormen een algemene inkomstenbron voor de gemeente.
Onroerende zaakbelasting
Inwoners betalen onroerendezaakbelasting (OZB) als zij op 1 januari van een belastingjaar eigenaar zijn van een woning of gebruiker en/of eigenaar van een niet-woning. De OZB is gebaseerd op de WOZ-waarde op 1 januari van het voorgaande jaar. De gemeente bepaalt de OZB-aanslag op basis van de getaxeerde waarde van de onroerende zaak (de WOZ-waarde). Deze waarderingsgrondslag wordt jaarlijks middels hertaxatie, volgens de regels in de Wet Waardering Onroerende Zaken (Wet WOZ), vastgesteld. Het beleid tot nu toe is altijd geweest dat de OZB-opbrengst niet beïnvloed wordt door de hertaxaties van het onroerend goed. Met andere woorden: als de totale waarde van het onroerend goed daalt, als gevolg van lagere taxatiewaarden, zullen de OZB-tarieven extra stijgen zodat de totale opbrengst gelijk blijft (het omgekeerde geldt uiteraard ook). Net als in voorgaande jaren is ook voor 2024 dit beleidsuitgangspunt gehanteerd. Voorstel tarieven 2024 Woningen eigenaren Niet-woningen eigenaren Niet-woningen gebruikers
2023 0,083% 0,165% 0,133%
2024 N.t.b. N.t.b. N.t.b.
De WOZ waardering is ten tijde van het opstellen van deze begroting nog niet bekend, waardoor de tarieven nog niet berekend kunnen worden. In deze begroting is een inkomstenstijging verwerkt van 28% (27% indexatie en 1% areaalontwikkeling).
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
75
Toeristenbelasting Voor personen die niet staan ingeschreven in de gemeente heffen wij een toeristenbelasting als zij blijven overnachten in een hotel, een pension of een ander vakantieonderkomen. Voor de toeristenbelasting zijn de houders van de hotels, pensions en campings belastingplichtig. Zij kunnen het tarief aan de toerist doorberekenen. Voorstel tarieven 2024 Tarief per overnachting
2023 € 1,31
2024 € 1,98
wijziging € 0,67 (+51%)
Forensenbelasting
Forensenbelasting wordt geheven op natuurlijke personen die, zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben, op meer dan 90 dagen van het belastingjaar voor zichzelf en/of hun gezin een gemeubileerde woning in de gemeente beschikbaar houden. Voorstel tarieven 2024 maximaal 15 m2 meer dan 15 m2, doch niet meer dan 20 m2 meer dan 20 m2, doch niet meer dan 30 m2 meer dan 30 m2, doch niet meer dan 40 m2 meer dan 40 m2, doch niet meer dan 60 m2 meer dan 60 m2, doch niet meer dan 80 m2 meer dan 80 m2, doch niet meer dan 100 m2 meer dan 100 m2
2023 € 83,00 € 123,00 € 153,00 € 212,00 € 258,00 € 337,00 € 419,00 € 500,00
2024 € 106,00 € 157,00 € 196,00 € 271,00 € 330,00 € 431,00 € 536,00 € 640,00
wijziging € 23 (+28%) € 34 (+28%) € 43 (+28%) € 59 (+28%) € 72 (+28%) € 94 (+28%) € 117 (+28%) € 140 (+28%)
Reclamebelasting
Deze belasting wordt geheven van elke ondernemer die een reclame-uiting heeft binnen de bebouwde kom van de gemeente Baarle-Nassau. De opbrengst van deze belasting wordt geheel aangewend ter bevordering van de lokale economie. In Baarle-Nassau zijn 2 zones aangewezen waarbinnen de belastingplicht geldt. De belasting wordt berekend op basis van de WOZ-waarde van de bedrijfsvestiging. Voorstel tarieven 2024 Bij een WOZ-waarde t/m € 150.000: - Zone 1, vast bedrag
2023
2024
wijziging
€ 157,00
€ 201,00
+28%
- Zone 2, vast bedrag Bij een WOZ-waarde boven de € 150.000, voor iedere € 1.000 daarboven: - Zone 1 - Zone 2 Maximumbedrag per vestiging:
€ 78,00
€ 100,00
+28%
€ 1,22 € 0,61 € 785,00
€ 1,56 € 0,78 € 1.005,00
+28% +28% +28%
76
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
Precariobelasting
De precariobelasting wordt geheven van degenen die één of meer voorwerpen heeft in de openbare ruimte, zoals terrassen. Voorstel tarieven 2024 Per m2 per jaar Per m2 per maand
2023 € 27,60 € 2,76
2024 € 35,30 € 3,53
wijziging € 7,70 (+28%) € 0,77 (+28%)
Ontwikkeling van de lokale lastendruk
Jaarlijks brengt het Coelo (het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) een Atlas van de lokale lasten uit. Daarin is op het vlak van de lokale lastendruk een vergelijking van alle Nederlandse gemeenten gemaakt. Uitgangspunt voor de berekening van de lokale lastendruk zijn de lasten OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing voor een gemiddeld meerpersoonshuishouden. De volgende tabel geeft de meerjarige ontwikkeling van de lokale woonlasten weer voor de jaren 2022-2024: Woonlasten Onroerende zaakbelasting* Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal woonlasten Stijging (Absoluut) Stijging (Relatief) Gemiddelde woonlasten (COELO) Provincie Noord-Brabant Gemeenten < 25.000 inwoners Gemeente Alphen-Chaam Gemeente Gilze en Rijen Gemeente Goirle Gemeente Hilvarenbeek Gemeente Zundert
2022 € 361 € 266 € 183 € 810 € 70 9,4%
2023 € 371 € 270 € 173 € 814 €4 0,5%
2024 € 471 € 275 € 181 € 927 € 113 13,9%
€ 841 n.t.b. € 1.058 € 683 € 938 € 914 € 975
€ 877 € 985 € 1.062 € 736 € 942 € 790 € 1.124
n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b.
Bij de berekening van de woonlasten voor Baarle-Nassau gaan we uit van de waarden die door het COELO voor een meerpersoonshuishouden gehanteerd worden: - OZB: gemiddelde woningwaarde volgens COELO op waarde peildatum (2023 = € 447.330), plus 28% voor 2024 en min 1% areaalontwikkeling voor 2024; - Afvalstoffenheffing: begrote opbrengsten 2023 plus 2%; (2024: vastrecht € 228 + 168 kg restafval à € 0,28) - Rioolheffing: waterverbruik meerpersoonshuishouden met een waterverbruik van 123 m³, plus 4,5% tariefstijging voor 2024. Wijziging begrote woonlasten 2023 + 2024 t.o.v. de perspectiefnota Omdat we voor de woonlasten altijd aansluiting zoeken bij de bedragen zoals deze door het COELO worden berekend, zijn de begrote woonlasten voor 2023 gewijzigd. Het automatische gevolg hiervan is uiteraard dat ook de begrote woonlasten voor 2024 zijn gewijzigd. Bij de PPN is de begrote ozb voor 2023 berekend op € 368. Het COELO heeft deze inmiddels berekend op € 371 als gevolg van een iets hogere gemiddelde woz-waarde.
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
77
Bij de PPN is de begrote rioolheffing voor 2023 berekend op € 191. Het COELO heeft deze inmiddels berekend op € 173 als gevolg van een lager gemiddeld waterverbruik.
Kwijtscheldingen
Zoals binnen onze gemeente gebruikelijk bestaat de mogelijkheid om voor de aanslagen rioolheffing en afvalstoffenheffing jaarlijks een verzoek om kwijtschelding in te dienen. Personen die aan de voorwaarden voldoen (betrokkenen hebben geen vermogen en de betalingscapaciteit is te laag om de aanslag te betalen), kunnen door het indienen van een dergelijk verzoek voor één of beide heffingen kwijtschelding ontvangen. In de tariefberekeningen voor de afvalstoffen- en rioolheffing is rekening gehouden met de inkomstenderving door kwijtschelding.
78
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding
In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is bepaald dat gemeenten hun beleid voor risicomanagement moeten vastleggen en op basis van een risicoprofiel hun financiële weerstandsvermogen moeten bepalen. Risicomanagement is vooral bedoeld er voor te zorgen dat het optreden van risico’s zo weinig mogelijk nadelige gevolgen heeft op de uitvoering van het bestaande beleid en het realiseren van de gestelde doelen. Door het in beeld brengen en kwantificeren van de risico’s kan bepaald worden welk bedrag nodig is om de nadelige gevolgen op te vangen indien risico’s zich daadwerkelijk voordoen.
Risicoprofiel
De risicoanalyse heeft plaats gevonden ten tijde van het opstellen van de begroting 2024. Er zijn circa 40 risico’s geïdentificeerd waarvan de kans en financieel gevolg zijn ingeschat. Door aan elk risico een score toe te kennen zijn risico’s te rangschikken en te prioriteren om te managen. De risicoscore wordt bepaald door de formule kans x geldgevolg. In deze paragraaf worden de tien risico’s met de hoogste score gepresenteerd waarbij de risico’s van de bouwgrondexploitaties niet zijn meegenomen (op de enige nog lopende bouwgrondexploitatie lopen we ook geen risico meer). De tien grootste risico’s per 1 januari 2024 zijn: Programma
0. Bestuur en ondersteuning
2. Verkeer, vervoer en waterstaat 5. Sport, cultuur en recreatie
Omschrijving risico
Kans
Hogere fin. bijdrage aan ABG Hogere bijdrage ABG interne organisatie Onjuist uitgevoerde bestuurlijke processen leiden tot juridische claims en/of extra kosten ABG ICT (o.a.een mogelijke hack) Onderhoud openbare ruimte
40% 20%
€ €
10%
€
1.000.000 €
100.000
25% 20%
€ €
280.800 € 500.000 €
71.280 100.000
30%
€
175.000 €
52.500
50% 50%
€ €
150.000 € 125.000 €
75.000 62.500
50%
€
250.000 €
125.000
80%
€
140.000 €
112.000
€
938.280
Onderhoud openbaar groen (parken/plantsoenen) 6. Sociaal Domein Gebruik huishoudelijke hulp 8. Volkshuisvesting, Lagere legesopbrengsten Ruimtelijke Ordening omgevingsvergunningen en Stedelijke Vernieuwing 9. Algemene Door de stijgende inflatie is de dekkingsmiddelen stelpost indexatie niet toereikend Door aanpassing verdeelmaatstaven of lagere uitgaven van het Rijk kan de algemene uitkering dalen
Financieel gevolg
Benodigde weerstandscapaciteit 400.000 € 160.000 400.000 € 80.000
Totaal:
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
79
De totaal benodigde weerstandscapaciteit van alle risico's van de gemeente Baarle-Nassau bedraagt € 1.346.000. Dat is € 13.000 minder dan de berekende benodigde weerstandscapaciteit in het kader van de jaarrekening 2022. De beperkte afname wordt veroorzaakt door een wijziging van het risicobedrag bij corona. Omdat risico’s zich in de meeste gevallen niet tegelijkertijd zullen voordoen, kan risicosimulatie worden toegepast. Op basis van een dergelijke simulatie zal de benodigde weerstandscapaciteit lager uitvallen dan het totaal van de risico’s. Risicosimulatie is een ingewikkelde statistische kansberekening die alleen toegevoegde waarde heeft als de massa, dat wil zeggen het aantal risico’s, groot genoeg is. Dat is in Baarle-Nassau niet het geval.
Weerstandscapaciteit / Weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de financiële middelen die de gemeente kan inzetten om de nadelige gevolgen van de risico’s (niet begrote kosten) op te vangen en bevat twee componenten:
80
een incidentele component bestaande uit de algemene weerstandsreserves en het geraamde bedrag voor onvoorziene lasten die als buffer dienen voor het tijdelijk opvangen van negatieve exploitatieresultaten; een structurele component bestaande uit de onbenutte belastingcapaciteit en capaciteit uit hoofde van de overige heffingen.
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
De onbenutte capaciteit uit belastingen en heffingen zijn geen middelen die direct beschikbaar zijn en er spelen politieke overwegingen een rol voordat tot een verhoging van de gemeentelijke tarieven wordt overgegaan. Daarom is ervoor gekozen deze niet mee te nemen in de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit. De beschikbare weerstandscapaciteit is als volgt berekend: nr. Omschrijving
2023
2024
2025
2026
2027
2.585.498
1.881.200
1.863.641
1.863.641
1.863.641
A Algemene reserve stand per 01 januari Claims op basis van raadsbesluiten 1 Bestemming resultaat jaarrekening 2022 2 BP met verbrede reikwijdte 3 Beleid Vrijkomende Agrarische Verbouwing 4 Omgevingswet 5 Aanpak vroegsignalering schulden 6 Visie sociaal domein 7 Woonwagenbeleid 8 Extra capaciteit wonen 9 Deelname Van Gogh Nationaal Park 10 Grensstation 11 Actualis. omgevingsvisie + opstellen programma's 12 Onderzoek toekomstig gebruik gemeentehuis 13 Realisatie basisinfrastructuur Bels Lijntje 14 Uittredingskosten GR Veilig thuis 15 Pilot subsidieverwerving 16 Opstellen cultuurhistorische waardenkaart 17 Ondernemerspeiling 18 Digitalisering persoonskaarten 19 Inhuur capaciteit t.b.v. opzetten exploitatie CCB 20 Stort. voorziening wegen (achterstallig onderhoud)
512.000 -93.044 -8.179 -19.074 -8.786 -39.087 -5.000 -10.341 -8.500 -10.000 -25.000 -11.482 -30.000 -35.650 -20.000 -35.000 -15.000 -7.000 -11.000 -69.000
(Meerjaren)begroting 21 Resultaat jaarrekening 2023 t/m 2027
-755.155
pm
pm
pm
pm
1.881.200
1.863.641
1.863.641
1.863.641
1.863.641
1.210.538
1.199.868
1.214.623
1.217.941
1.217.941
7.330 -18.000
14.755
3.318
1.199.868
1.214.623
1.217.941
1.217.941
1.217.941
27.670
27.670
27.670
27.670
27.670
D beschikbare weerstandscapaciteit
3.108.738
3.105.934
3.109.252
3.109.252
3.109.252
E benodigde weerstandscapaciteit
1.346.000
1.346.000
1.346.000
1.346.000
1.346.000
2,31
2,31
2,31
2,31
2,31
uitstekend
uitstekend
stand per 31-12 (afgerond)
-17.559
B Algemene bedrijfsreserve grondexploitaties stand per 01 januari 1 Winstneming Maaijkant 2e fase 2 Gebiedsvisie voor transformatiegebieden kern BLN stand per 31-12 (afgerond) C Onvoorzien
F weerstandsvermogen (ratio) kwalificatie
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
uitstekend uitstekend uitstekend
81
Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is te definiëren als “het vermogen van de gemeente Baarle-Nassau om financiële risico’s op te kunnen vangen teneinde haar taken te kunnen voortzetten”. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen voor zijn afgesloten (de benodigde weerstandscapaciteit). Het weerstandsvermogen is van belang bij het beoordelen van de financiële positie van de gemeente en wordt uitgedrukt in een verhoudingsgetal, de weerstandsratio. Op basis van de benodigde en de beschikbare weerstandscapaciteit wordt het weerstandsvermogen bepaald via de volgende formule:
Weerstandsratio
Beschikbare Weerstandscapaciteit = -----------------------------Benodigde Weerstandscapaciteit
=
€ 3.108.738 ------------------ = 2,31 € 1.346.000
Het weerstandsvermogen voor 2023 is momenteel 2,31. Dit is iets lager dan bij de laatste herberekening bij de jaarrekening 2022. Voor de beoordeling van de weerstandsratio zijn een aantal klassen gedefinieerd: Ratio weerstandsvermogen > 2,0 1,4 < x ≤ 2,0 1,0 < x < 1,4 0,8 < x < 1,0 0,6 < x < 0,8 < 0,6
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
Bij de vaststelling van de perspectiefnota 2013-2016 heeft de gemeenteraad besloten de norm te stellen op ruim voldoende (1,4 - 2,0). Momenteel wordt dus voldaan aan deze norm. Tenslotte dient nog te worden opgemerkt dat bovenstaande berekening een momentopname is. Door het voortschrijdend inzicht en de voortgang van de lopende projecten veranderen de risico’s continu.
82
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
Financiële kengetallen
De kengetallen helpen de leden van de gemeenteraad inzicht te krijgen in de financiële positie van de gemeente. Het doel van de kengetallen en de beoordeling ervan is om raadsleden inzicht te geven in de financiële positie van hun gemeente. Financiële kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit
Rekening 2022 12% 12% 60% 3% -1% 90%
Begroting 2023 25% 25% 50% 0% -3% 90%
Begroting 2024 37% 36% 41% 0% 0% 98%
Begroting 2025 46% 45% 38% 1% 0% 98%
Begroting 2026 48% 48% 36% 1% 0% 97%
Begroting 2027 45% 44% 35% -2% 0% 97%
Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de baten. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Normaal bevindt de netto schuldquote van een gemeente zich ergens tussen de 0% en 100%. De percentages voor Baarle-Nassau lopen op, dit betekent dat de schuld toeneemt. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel inals exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen (betreft met name leningen aan sportverenigingen en startersleningen). Uit de kengetallen valt af te lezen dat er slechts in beperkte mate gelden zijn doorgeleend. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen.
Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserves) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. In het algemeen wordt een getal tussen 25% en 40% als een minimum gezien. BaarleNassau voldoet met circa 41% voor 2024 aflopend naar 35% in 2027 aan deze norm. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt thans het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. De aard van de lasten en baten bepaalt in eerste instantie of een begrotingspost als incidenteel of structureel aangemerkt wordt. Om de structurele lasten en baten te bepalen worden de incidentele lasten en baten van de totale lasten en baten afgetrokken. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. Het percentage voor Baarle-Nassau bedraagt voor 2024 0% en voor 2025 en 2026 1%, wat duidt op een sluitende begroting. Voor 2027 is op dit moment sprake van een behoorlijk tekort.
(Voor 2026 en 2027 geldt wel dat dit inclusief de correctie op de algemene uikering is die door BaarleNassau zelf is doorgevoerd.)
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
83
Grondexploitatie Grondexploitaties kunnen een forse impact hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. Voor de berekening van dit kengetal wordt de boekwaarde van de in exploitatie genomen gronden, gedeeld door de totale baten uit de programmabegroting of jaarstukken (ingevolge artikel 17 onderdeel van het BBV = exclusief mutaties reserves) en uitgedrukt in een percentage. Het financiële effect van de huidige grondexploitaties op de begroting van BaarleNassau is zeer beperkt. Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Coelo publiceert deze lasten ieder jaar in de Atlas van de lokale lasten. Onder de woonlasten wordt verstaan de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Dit wordt afgezet tegen de gemiddelde woonlasten in Nederland in het voorafgaande jaar. Baarle-Nassau heeft lagere woonlasten dan gemiddeld, dat blijkt ook uit dit kengetal.
84
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
Onderhoud kapitaalgoederen
Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen
Wij zijn inrichter, beheerder en voor een groot deel ook eigenaar van de openbare ruimte in BaarleNassau. Bij de inrichting en het beheer van de openbare ruimte ontstaan kapitaalgoederen zoals wegen, riolering, water en groen. Kapitaalgoederen zijn van directe invloed op een goed, veilig en efficiënt leef-, werk- en woonmilieu voor de inwoners. Daarnaast is het financieel belang van goed beheer en onderhoud van kapitaalgoederen groot, omdat we de waarde ervan dienen te behouden en het een aanzienlijk beslag op onze begroting legt. Naast producent en beheerder van die kapitaalgoederen zijn we er zelf ook gebruiker van. Bij het uitvoeren van onze taken maken we bijvoorbeeld gebruik van het gemeentehuis en de gemeentewerf.
Beleidsdocumenten
Wegbeheerplan 2019-2024 VGRP 2021-2025 Onderhoudsplanningen gebouwen 2024-2033 Beleidsplan sport en bewegen 2021-2025 "Baarle Beweegt" Groenvisie Grenzeloos groen 2017
Wegen
Beleidskader Wegbeheer is een wezenlijk onderdeel van het beheer van de openbare ruimte. Om deze openbare ruimte, welke voor een belangrijk gedeelte het leefgenot en de veiligheid voor onze inwoners bepaalt, op een verantwoorde wijze te kunnen beheren zijn middelen nodig. Om deze middelen zo efficiënt en effectief mogelijk in te zetten is bestuurlijk gekozen voor de methode van Rationeel wegbeheer van de CROW. In het door de raad op 7 november 2018 vastgestelde wegbeheerplan is opgenomen de minimale technische kwaliteit van de verharding conform de CROW-richtlijn te houden (minimaal niveau B). In 2022 is voor het laatst een weginspectie uitgevoerd. Uit de inspectie is gebleken dat sprake is van achterstallig onderhoud (kwaliteitsniveau D) waar de komende jaren prioriteit aan gegeven dient te worden. Conform de regelgeving uit het Besluit Begroten en Verantwoorden, is hiervoor in 2023 een voorziening gevormd. Verder zal, op basis van de weginspecties, het wegbeheerplan geactualiseerd worden voor de periode 2023-2027. Naar verwachting is het wegbeheerplan gereed in december 2023.
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
85
Financiële consequenties De financiële consequenties van het nieuwe wegbeheerplan 2023-2027 zijn nog niet bekend. De financiële ramingen in de begroting 2024-2027 zijn daarom nog gebaseerd op het oude wegbeheerplan. Financiële consequenties in de begroting De uitgevoerde onderhoudswerkzaamheden wijken vaak af ten opzichte van de planning uit het wegbeheerplan. Dit wordt met name veroorzaakt door het feit dat projecten integraal aangepakt worden. Daarbij wordt niet alleen naar de onderhoudstoestand van de weg gekeken maar ook naar eventueel noodzakelijke maatregelen op het gebied van verkeer, groen, riolering en openbare verlichting. Omdat het bedrag voor onderhoud (groot en klein) in de praktijk van jaar tot jaar niet erg veel afwijkt, is de onderhoudsvoorziening opgeheven. In plaats daarvan wordt jaarlijks in de begroting een bedrag voor uit te voeren onderhoudswerkzaamheden opgenomen. Voor de periode 2024 tot en met 2027 is jaarlijks een vast bedrag opgenomen voor groot onderhoud. Dit bedrag is nog gebaseerd op de gemiddelde onderhoudskosten (€ 300.000) gedurende de planperiode van het huidige wegbeheerplan, verhoogd met een vast bedrag (€ 59.000) naar aanleiding van de laatste weginspecties. De jaarlijks geraamde kosten komen daarmee op een bedrag van € 359.000. In 2023 is tevens een voorziening gevormd van € 893.000.
De komende jaren zal deze voorziening aangewend worden om het achterstallig onderhoud weg te werken.
Riolering en water Beleidskader De raad heeft op 4 november 2020 het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 (VGRP) vastgesteld. Het beleid, zoals opgenomen in het VGRP, is gericht op:
Het inzamelen van het binnen gemeentelijk gebied geproduceerde afvalwater; Het inzamelen van hemelwater; Het transporteren van het ingezamelde water naar een geschikt lozingspunt; Het voorkomen van ongewenste emissies naar oppervlaktewater, bodem en grondwater; Het zoveel mogelijk beperken van overlast voor de woonomgeving (in de breedste zin van het woord); Het doelmatig beheren van de riolering, het oppervlaktewater en grondwater tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten.
Financiële consequenties Op basis van het VGRP 2021-2025 bedragen de jaarlijkse kosten voor onderhoud aan de riolering € 190.000. Financiële consequenties in de begroting De jaarlijkse onderhoudskosten worden verantwoord binnen de gesloten exploitatie riolering. Het saldo tussen de totale lasten en baten binnen de exploitatie riolering wordt toegevoegd of onttrokken aan de voorziening riolering.
86
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
Gebouwen
Beleidskader In 2023 zijn de onderhoudsplannen van de gemeentelijke gebouwen opnieuw geactualiseerd voor de periode 2024-2033. Jaarlijks wordt bekeken of er tussentijdse aanpassingen nodig zijn. De onderhoudsplannen geven inzicht in het geplande groot en klein onderhoud voor 2024 en een doorkijk voor de komende jaren. Voor al het in 2024 geplande onderhoud geldt, dat telkens wordt bekeken of het onderhoud noodzakelijk is of dat bepaalde werkzaamheden doorgeschoven kunnen worden. Daarnaast worden de onderhoudswerkzaamheden zoveel mogelijk afgestemd met de gebruikers van de gebouwen. Financiële consequenties Op basis van de onderhoudsplannen is gedurende de periode 2024-2033 voor groot onderhoud een totaalbedrag benodigd van € 2.588.000. Financiële consequenties in de begroting De afgelopen jaren is gebleken dat de uitgevoerde onderhoudswerkzaamheden vaak afwijken ten opzichte van de onderhoudsplanningen. Dit wordt met name veroorzaakt door onderhoudswerkzaamheden pas uit te voeren wanneer deze noodzakelijk zijn en niet wanneer deze gepland zijn. Voor de periode 2024 tot en met 2027 zijn de volgende bedragen opgenomen voor groot onderhoud; 2024 € 192.000, 2025 € 206.000, 2026 € 197.000 en 2027 € 203.000.
Buitensportaccommodaties
Beleidskader De raad heeft op 29 september 2021 het beleidsplan sport en bewegen 2021-2025 "Baarle Beweegt" vastgesteld. Hierin is tevens het beleid met betrekking tot het groot onderhoud (vervangingsinvesteringen) aan de buitensportaccommodaties opgenomen. Het groot onderhoud betreft met name kosten voor het onderhouden/vervangen van de atletiekbaan, de tennisbanen, de voetbalvelden, regeninstallaties, veldverlichting, hekwerken/afrasteringen, netten, ballenvangers, doelen en de dugouts. Financiële consequenties in de begroting In de huidige meerjarenbegroting zijn de volgende bedragen geraamd voor groot onderhoud (vervanging); 2024 € 30.000, 2025 € 30.000, 2026 € 26.000 en 2027 € 26.000. De bedragen die zijn opgenomen in het investeringsplan zijn hierbij buiten beschouwing gelaten.
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
87
Groen
Beleidskader Op 12 juli 2017 heeft de raad ingestemd met de Groenvisie Grenzeloos Groen. Grenzeloos groen betekent dat groen geen barrières vormt. Ook niet voor flora en fauna. Bij de inrichting van het groen is (bio)diversiteit daarom een belangrijk uitgangspunt. Het doel van de groenvisie is de groene karakteristiek van de gemeente te versterken en toekomstbestendig te houden. Op basis van de groenvisie worden de onderhoudswerkzaamheden gebaseerd op beeldkwaliteit, kwaliteitsniveau A in het centrum en kwaliteitsniveau B in de woon- en werkomgeving. Omdat de kwaliteit van het openbaar groen om uiteenlopende oorzaken geleidelijk afneemt, is planmatige vervanging noodzakelijk om op lange termijn de groene uitstraling te behouden. Daarnaast zal ook de groen- en boomstructuur van de hoofdwegen versterkt worden. Dit wordt gekoppeld aan de herinrichtingen die plaats zullen vinden. Daarbij zal met name aandacht besteed worden aan het realiseren van groeiplaatsen voor bomen. Financiële consequenties In de groenvisie is voor het centrum kwaliteitsniveau A vastgesteld en kwaliteitsniveau B voor de woon- en werkomgeving. In de praktijk blijkt het niet mogelijk om in het centrumgebied het gewenste kwaliteitsniveau A te realiseren met het huidig beschikbare budget.
Daarnaast worden, in verband met renoveren, herstellen en omvormen, met als doel het openbaar groen binnen de kern in 4 jaar op het gewenste kwaliteitsniveau te brengen, middelen gereserveerd. Financiële consequenties in de begroting Voor het totale groenonderhoud is in de begroting jaarlijks een bedrag van € 352.000 opgenomen (exclusief onderhoud bomen). Daarnaast is voor renovatie, herstel en omvorming jaarlijks een bedrag beschikbaar van € 60.000.
88
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
Financiering
Financiering Inleiding
Regelgeving met betrekking tot de uitvoering van taken op het gebied van treasury is opgenomen in de Wet Financiering Decentrale Overheden (wet Fido). Het doel van deze wet is onder andere om op een verantwoorde, prudente en professionele wijze de inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie (financieringsactiviteiten) van de gemeente middels een statuut te regelen.
Treasurystatuut
Het beleid op dit onderdeel is voor onze gemeente vastgelegd in het Treasurystatuut 2019 gemeente Baarle-Nassau (raad 18 december 2019).
Renteschema a.
De externe rentelasten over de korte en lange financiering
€
278.000
b.
De externe rentebaten (idem) Saldo rentelasten en rentebaten
€ €
278.000
€
278.000
d1. Rente over eigen vermogen
+/+ €
-
d2. Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente
+/+ € €
278.000
-/-
c1. De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend c2. De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend
-/- €
-
-/- €
-
+/+ €
-
c3. De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Aan taakvelden toe te rekenen externe rente
e.
De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)
f.
Renteresultaat op het taakveld Treasury
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
-/Voordelig
€
324.582 (46.582)
89
Kasgeldlimiet
De kasgeldlimiet geeft het renterisico op korte termijn weer. Hieronder vallen alle kortlopende financieringen met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar. Het doel van deze limiet is om te voorkomen dat bij herfinanciering van de leningen, bij een (aanzienlijk) hogere rentestand, grote verschillen optreden in de hoogte van de rente die de gemeente moet betalen. Het niveau van de kasgeldlimiet is beperkt tot 8,5% van het totaal van de begroting. Voor onze gemeente is dit circa € 1,9 miljoen.
Renterisiconorm
De renterisiconorm is ingesteld als instrument om de renterisico’s voor de vaste schuld te beheersen en wordt gebruikt in relatie tot het aangaan van vaste geldleningen. Het betreft de norm die het feitelijk renterisico op de vaste schuld met een looptijd van langer dan één jaar bepaalt. Jaarlijks mogen de renterisico’s door renteherziening en herfinanciering niet hoger zijn dan 20% van het begrotingstotaal. Op basis van de nu bekende gegevens (vaste schulden, renteherziening, aflossingen en nieuwe geldleningen) lopen wij geen renterisico in 2024.
Financieringsbehoefte
Per 1 januari 2024 is naar verwachting sprake van een financieringstekort van 1,5 mln. De financieringsbehoefte bedraagt in 2024 ongeveer € 2,8 mln. Het verwachte financieringstekort loopt dan ook op tot een bedrag van € 4,3 mln. (€ 1,5 mln. + € 2,8 mln.). Dit betekent dat de gemeente hiervoor in 2024 middelen aan moet trekken. Omdat het financieringstekort na 2024 nog verder oploopt, is het uitgangspunt de benodigde middelen in 2024 grotendeels met lang geld te financieren (3 mln.). Het restant financieren we in 2024 met kort geld.
Houdbare overheidsfinanciën Rijk en decentrale overheden In Europa zijn regels afgesproken over de overheidsfinanciën. Zij bepalen de normen voor het begrotingstekort (EMU-saldo) en de overheidsschuld (EMU-schuld). De Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet HOF) bevat het benodigde wettelijke instrumentarium voor het bereiken en in stand houden van houdbare overheidsfinanciën. De meest in het oog springende afspraak is het bereiken van begrotingsevenwicht op middellange termijn. Hiermee wordt uitdrukking gegeven aan de noodzaak van structurele reductie van het EMU-tekort en het garanderen van een houdbare EMU-schuld. De beheersing van het EMU-saldo is een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het Rijk en de decentrale overheden. De eindverantwoordelijkheid voor de overheidsfinanciën als geheel ligt bij het Rijk. Gemeenten dienen hun tekort te houden onder de af te spreken percentages. Het Rijk wil gemeenten een boete opleggen via een korting op het Gemeentefonds wanneer zij de aan hen toegewezen EMU-norm overschrijden.
Schatkistbankieren Schatkistbankieren houdt in dat tegoeden worden aangehouden in de Nederlandse schatkist. Hierdoor hoeft de Nederlandse staat minder geld te lenen op de financiële markten en daalt de staatsschuld. Schatkistbankieren is ingevoerd voor gemeenten, provincies, waterschappen, en gemeenschappelijke regelingen. Dit heeft een positief effect op de omvang van de EMU-schuld.
90
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
Bedrijfsvoering
Bedrijfsvoering Inleiding Bedrijfsvoering bestaat uit de onderdelen: personeel, informatisering, automatisering, communicatie, organisatie, facilitaire dienstverlening en financieel beheer & beleid (waaronder de administratieve organisatie, treasury, planning & control en de interne controle). De kwaliteit van de bedrijfsvoering beïnvloedt in belangrijke mate de effectiviteit van de externe dienstverlening. De bedrijfsvoering van de gemeente Baarle-Nassau is vanaf 1 januari 2016 ondergebracht in de ABGorganisatie. De ABG-organisatie is de gezamenlijke ambtelijke organisatie van de bestuurlijk zelfstandige gemeenten Alphen-Chaam, Baarle-Nassau en Gilze en Rijen. De ABG-organisatie is uitgegroeid tot een sterke organisatie die haar meerwaarde voor haar gemeenten en de samenleving heeft bewezen. In de regio heeft de ABG-organisatie inmiddels ook haar positie verworven als volwaardig ambtelijk gesprekspartner. De ABG-organisatie en haar medewerkers leveren een duidelijke bijdrage aan een prettige en goed georganiseerde woon-, werk- en leefomgeving. Juist het werken in een complexe omgeving van meerdere gemeenten, besturen, vervlochten regio’s met overlappende disciplines en verschillende rollen biedt een blijvende uitdaging en vraagt maximale flexibiliteit en samenwerking.
Onze ambitie om te werken aan de verdere ontwikkeling en uitvoering van beleid en dienstverlening voor inwoners, organisaties en bestuur is onverminderd groot. In 2024 wordt verder ingegaan op de ingezette realisatie van een gemeenschappelijke centrale huisvesting. Dat wordt gedaan volgens de afgesproken fasering. De paragraaf bedrijfsvoering is thematisch ingedeeld volgens het zogenaamde Overheidsontwikkelmodel (OOM). Beleid en strategie De ABG-organisatie heeft de verantwoordelijkheid, de ontwikkeling en uitvoering van beleid en dienstverlening voor inwoners, organisaties en bestuur van haar 3 gemeenten, te verzorgen. De gekozen samenwerking moet de kwaliteit en continuïteit versterken. Een belangrijke randvoorwaardelijke stap naar de verdere doorontwikkeling van de organisatie is het proces naar centrale huisvesting. Management Om richting te geven aan de doorontwikkeling van de organisatie, hanteert het management een aantal uitgangspunten die gericht zijn op de individuele medewerker en op de organisatiecultuur. Deze sturingsfilosofie maakt duidelijk wat de organisatie enerzijds en de medewerker anderzijds van elkaar mogen verwachten. Als ABG-organisatie streven we naar het verder verinnerlijken van de ABG-waarden, te weten: daadkracht, eigenaarschap en verbindend vermogen. Vanuit onze Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
91
sturingsfilosofie zetten we daarbij in op harmonisatie, planmatig werken en project- en procesmatig werken. Medewerkers In 2024 gaan we verder met het samen met de medewerkers verder verinnerlijken van de ABGwaarden, namelijk: daadkracht, eigenaarschap en verbindend vermogen. We willen hiervoor de juiste tools bieden om onze mensen in staat te stellen om naast hun inhoudelijke expertise zich ook meer op sociaal-communicatieve kwaliteiten te ontwikkelen. Hierbij oog te hebben voor de situatie waarin ‘de opdrachtgever’ verkeert, beïnvloeden en intensieve samenwerking met in- en externe partners zijn dan van groot belang. Het samenspel tussen bestuurders en de gemeentelijke organisatie vergt iets van de adviseurs. Maar ook onderkennen we dat een optimalisering van de samenwerking iets vraagt van de bestuurders. Om die reden worden ook zij ‘aangehaakt’ in het ontwikkeltraject. De inzet bij ziekteverzuim is om dit preventief te beïnvloeden (vroegsignalering, tijdige aandacht, training verzuimbegeleiding management). In 2022 was het percentage ziekteverzuim binnen de ABG gemiddeld 5,1%. Dit is lager dan het landelijk gemiddeld verzuimcijfer (6,7% in 2022). De ABG organisatie wil een aantrekkelijk werkgever zijn voor onze zittende medewerkers, die we graag willen behouden. We willen ook in staat zijn om goede medewerkers aan te trekken en aan ons te binden.
Een speerpunt van het ABG-plan is dan ook het behouden en aantrekken van medewerkers. We worden echter geconfronteerd met een krapte op de arbeidsmarkt. We constateren dat, hoewel de invulling van vacatures langer duurt dan voorheen, we er nog steeds in slagen personeel op de arbeidsmarkt of inhuurmarkt te vinden. Het betekent echter wel dat vacatures langer open blijven staan dan we in het verleden gewend waren. Dit vraagt het maken van keuzes en hierover is de organisatie blijvend in gesprek met het bestuur. We constateren in deze markt wel dat we, om goede mensen binnen te halen, in toenemende mate een arbeidsmarkttoelage of een hogere schaal moeten toekennen en dat de prijzen op de inhuurmarkt stijgen. Dit maakt het belang om een interessant werkgever te zijn en te blijven voor onze zittende medewerkers van groot belang. Er loopt op dit moment een onderzoek naar de arbeidsvoorwaarden met de vraag of we nog steeds marktconform en in verhouding tot de werkzaamheden, complexiteit en formaat van de gemeenten/organisatie waarderen. Komend jaar zetten we al extra in op het bieden van goede opleidingsmogelijkheden. Hiertoe is bij de kadernota 2024 besloten het opleidingsbudget op te tillen naar de landelijke norm van 2% van de loonsom.
We bieden individuele opleidingen aan maar ook gezamenlijke opleidingen op het gebied van bestuurlijk- ambtelijk samenspel en opgave gericht werken. Verder zijn de opties om keuzes te maken binnen het IKB verruimd, wordt ingezet op de gezonde werkvloer en het on boarding proces “het warme ABG welkom” wordt vernieuwd. Middelen en processen De ontwikkeling op ICT-vlak heeft een grote invloed op de hele bedrijfsvoering. Op financieel terrein zijn wij in 2022 gestart met het vormgeven van drie ontwikkellijnen die de groei naar een toekomstbestendige financiële organisatie mogelijk maken. In 2023 gaan we door op deze inzet en verwachten we de eerste concrete resultaten te kunnen presenteren. Deze ontwikkellijnen zijn: Operationele financiële processen & dashboards; hieronder valt o.a. de stroomlijning van processen van Purchase to Pay (p2p) en digitalisering van rapportageprocessen; Rechtmatigheidsverklaring AO/IC; Kwaliteitsborging en financial control; De adviseur als businesspartner; het vergroten van de beleids- en besluitvorming ondersteunende rol als partner van de organisatie. 92
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
In 2024 zullen wij opnieuw een afweging maken op welke onderdelen we slimme technieken kunnen gebruiken om onze financiële huishouding verder te kunnen verbeteren. Dit kan zijn door verdere ontwikkelingen in (control)dashboards of de inzet van Robots (RPA). Samen met de deelnemende Equalit gemeenten wordt invulling gegeven aan de gezamenlijk opgestelde strategische agenda. In de strategische agenda staan drie thema’s centraal: Goede gemeentelijke dienstverlening die aansluit bij de behoefte en verwachting van de inwoners en bedrijven; Data gedreven werken waarbij op een integrale, gefundeerde en duurzame manier met data wordt omgegaan; Werken op een moderne betrouwbare infrastructuur en waar verantwoord mogelijk doorontwikkeling naar Common Ground. Rechtmatigheidsverklaring Vanaf het controlejaar 2023 legt niet de accountant maar het college van burgemeester en wethouders verantwoording af over rechtmatigheid. Deze verantwoording steunt op de verbijzonderde interne controle (VIC). De VIC toetst of de maatregelen van interne controle in de financiële processen goed werken en wordt gebruikt om de kwaliteit van deze processen te verbeteren. Het opstellen en uitvoeren van de VIC wordt door de ambtelijke organisatie uitgevoerd. De controlerend accountant maakt voor zijn controle gebruik van de VIC-werkzaamheden en de bevindingen die daaruit volgen.
De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording is mede bedoeld om het gesprek te ondersteunen tussen de gemeenteraad en het college over de (financiële) rechtmatigheid. Met als doel om de kaderstellende- en controlerende rol van de gemeenteraad op dit vlak te versterken.
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
93
Verbonden partijen
Verbonden partijen Inleiding
Samenwerkingsverbanden kunnen belangrijke voordelen opleveren met betrekking tot kosten, doelmatigheid en kwaliteit van de te leveren producten. Individuele gemeenten zijn soms te klein om kwalitatief goede producten tegen een acceptabele kostprijs te leveren. Samenwerking kan zich uitstrekken over alle beleidsterreinen (programma’s) en op het gebied van de bedrijfsvoering. Een samenwerking kan diverse vormen aannemen (bijvoorbeeld: openbaar lichaam, gemeenschappelijke regeling, centrumgemeente). Soms zijn verbonden partijen wettelijk voorgeschreven zoals de Veiligheidsregio en de Omgevingsdienst.
Visie en beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen Voor het aangaan van een verbonden partij moet aan de volgende criteria worden voldaan: 1. Er is sprake van een publiek belang. 2. Het publieke belang kan niet goed behartigd worden door middel van subsidies, regelgeving, toezicht of het inkopen van diensten of producten. 3. Een verbonden partij is de beste manier om de taken uit te voeren. 4. De (financiële) risico’s die gepaard gaan met het aangaan van een verbonden partij staan in een redelijke verhouding tot het te dienen publieke belang. Dit is verder uitgewerkt in onze eigen nota Verbonden Partijen. Daarnaast is in 2022 ook de Wet gemeenschappelijke regelingen aangepast om de democratische legitimiteit van deze regelingen te vergroten.
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
95
96 n.v.t. Het grensoverschrijdend overleg en de grensoverschrijdende samenwerking tussen de deelnemende gemeenten bevorderen en de gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeenten behartigen. 15.325 Samenwerking deelnemende gemeenten
7 Nazorg gesloten stortplaatsen Bavel-Dorst en Zevenbergen
9 BGTS Belgisch-Nederlands Grensoverleg (BeNeGO)
15 Rewin West-Brabant
Samenwerkingsverbanden 25.800 Stimuleren vestiging van bedrijven in West-Brabant
n.v.t. Bankier in de non-profit sector
14 BNG Bank
is opgevraagd
1-1-2022
5.062.000.000
1-1-2022 684.676.000
n.v.t. Zorgdragen voor de openbare watervoorziening
Deelnemingen
is opgevraagd
n.b.
is opgevraagd
31-12-2022
4.615.000.000
690.022.000
31-12-2022
is opgevraagd
n.b.
n.b. 31-12-2022
103.265
n.v.t.
692.000
1.002.998
-
6.106.000
14.369.000
3.163.000
4.912.000
315.000
31-12-2024
is opgevraagd
1-1-2022
143.995.000.000
534.399.000
1-1-2022
is opgevraagd
n.b.
1-1-2022
1.732.360
n.v.t.
6.386.000
24.656.038
723.301
10.500.000
28.702.000
3.004.000
55.277.000
6.992.000
1-1-2024
is opgevraagd
31-12-2022
107.459.000.000
575.801.000
31-12-2022
is opgevraagd
n.b.
31-12-2022
n.b.
n.v.t.
6.386.000
24.240.332
723.301
10.500.000
33.917.000
2.560.000
59.803.000
8.156.000
31-12-2024
Eigen vermogen Vreemd vermogen Vreemd vermogen
1-1-2022
n.v.t.
713.000
1.015.309
-
6.183.000
14.369.000
2.829.000
5.276.000
414.000
1-1-2024
Eigen vermogen
13 Brabant Water
12 BGTS Academie voor Muziek en Woord De Noorderkempen
11 BGTS Baarle (1-12-2021)
10 Regio Hart van Brabant
Het bevorderen van het grensoverschrijdend overleg en de grensoverschrijdende samenwerking tussen de gemeenten Baarle-Hertog en Baarle-Nassau en de gemeenschappelijke belangen van deze gemeenten te behartigen, en dit in het belang en ten dienste van de natuurlijke personen en rechtspersonen van of gevestigd in (één van) beide gemeenten. Het verzorgen van deeltijd kunstonderwijs in muziek en woord en in andere
9.782 Waarborgen doelmatige aanwending gelden bestemd voor nazorg 31.514 Samenwerking deelnemende gemeenten
6 Regionaal Bureau Leerplicht West-Brabant
941
25.634 Uitvoeren taken op het gebied van de leerplicht
5 GGD West-Brabant
8 Regio West-Brabant
259.374 Leveren van een bijdrage aan de openbare gezondheidszorg
4 Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord
8.882.019 Behartiging van de sturing en beheersing van ondersteunende processen en uitvoeringstaken van de deelnemende gemeenten. 561.786 Samenwerking op het terrein van openbare veiligheid
Financieel belang Bestuurlijk belang 2024
427.295 Samenwerking op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving n.v.t. Samenwerking op het gebied van ambulancevervoer
3 Omgevingsdienst Midden- en West Brabant
2 Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant
Gemeenschappelijke regelingen 1 ABG organisatie
Organisatie
is opgevraagd
1-1-2022
149.057.000.000
1.219.075.000
1-1-2022
is opgevraagd
n.b.
1-1-2022
1.835.625
n.v.t.
7.099.000
25.671.347
723.301
16.683.000
43.071.000
5.833.000
60.553.000
7.406.000
1-1-2024
Balanstotaal
is opgevraagd
31-12-2022
112.074.000.000
1.265.823.000
31-12-2022
is opgevraagd
n.b.
31-12-2022
n.b.
n.v.t.
7.078.000
25.243.330
723.301
16.606.000
48.286.000
5.723.000
64.715.000
8.471.000
31-12-2024
Balanstotaal
is opgevraagd
2022
300.000.000
5.347.000
2022
is opgevraagd
n.b.
2022
-
n.v.t.
231.000
-
-
-
-
-75.000
-4.823.000
72.000
2024
Resultaat
Visie en beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
Grondbeleid
Grondbeleid Algemeen Het grondbeleid van de gemeente is een belangrijk sturingsinstrument voor de invulling van de aanwezige en toekomstige bouwmogelijkheden in onze gemeente. Op basis van dit beleid realiseert de gemeente doelstellingen op het gebied van ruimtelijke ordening, volkshuisvesting en economisch beleid. In september 2020 heeft de gemeenteraad van Baarle-Nassau de nieuwe nota grondbeleid vastgesteld. De nota grondbeleid geeft het juridische- en beleidsmatige kader aan waarbinnen de gemeente opereert. Uitgangspunt is actief grondbeleid, maar met de huidige mogelijkheden van kostenverhaal en sturing via bestemmingsplan en overeenkomst of grondexploitatieplan, dienen bij elke mogelijkheid van grondaankoop de risico’s en kosten goed in beeld gebracht te worden. Ook bij private ontwikkelingen kunnen we sturen op ruimtelijke en volkshuisvestelijke doelen. Dit doen we dan via de invulling van het benodigde ruimtelijke plan en het afsluiten van (anterieure) overeenkomsten. Daarbij kunnen we op grond van de Grondexploitatiewet kostenverhaal (van te maken gemeentelijke kosten) plegen. Beleidsdocumenten Wet- en regelgeving, het Besluit Begroting en Verantwoording (hierna; BBV) en de bestemmingsplannen vormen de algemene kaders van het te voeren grondbeleid. Onder andere de nota grondbeleid en de notitie grondprijzen sluiten hier op aan.
Actief grondbeleid Van actief grondbeleid is sprake als de gemeente grond koopt, die bouw- en woonrijp maakt en weer verkoopt of in erfpacht uitgeeft aan ontwikkelaars, aannemers en particulieren. Bij actief grondbeleid exploiteert de gemeente gronden voor eigen rekening en risico. Bouwgronden in exploitatie hebben betrekking op grondexploitaties in de uitvoeringsfase, waarvan de gronden in eigendom zijn van de gemeente, waarvoor de raad een grondexploitatiecomplex en een grondexploitatiebegroting heeft vastgesteld. De gemeente Baarle-Nassau heeft per 30 juni 2023 één lopende grondexploitatie waarvoor door de gemeenteraad in het verleden een exploitatieopzet is vastgesteld. In tabel 1 hieronder zijn de lasten en baten voor deze woningbouwexploitatie opgenomen die in de begroting 2024 zijn verantwoord. Tevens zijn voor deze exploitatie de nog te verwachte lasten en baten in de toekomst en het verwachte resterende (dus exclusief reeds genomen winsten) resultaat op eindwaarde opgenomen.
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
97
Tabel 1 grondexploitaties per 30 juni 2023 Exploitatie
Boekwaarde Lasten Baten per 31-12- t/m 30-06- t/m 30-062022 2023 2023
Winstneming 2023
Boekwaarde per 30-062023
Verwachte Verwachte Verwachte Verwacht lasten baten eindwaarde eindjaar
Maaijkant, 2e fase
-288.104
11.490
552.671
-
-829.285
742.403
13.936
100.818
Totaal
-288.104
11.490
552.671
-
-829.285
742.403
13.936
100.818
2025
In tabel 2 worden de verwachte resterende resultaten (op eindwaarde), zoals deze zijn opgenomen in de begroting 2024, vergeleken met de verwachte resterende resultaten (op eindwaarde) zoals die zijn opgenomen in de jaarstukken 2022. Tabel 2 verwachte eindwaarde begroting 2024 ten opzichte van jaarstukken 2022 Exploitatie
Verwachte EW Verwacht Verwachte EW Verwacht Verschil EW jaarstukken eindjaar per begroting eindjaar per jaarstukken 2022 2022 31-12-2022 2024 30-06-2023 vs begroting 2024
Maaijkant, 2e fase
36.110
Totaal
36.110
2025
100.818
2025
100.818
64.707 64.707
De opbouw van het totale resultaat per project (het verwachte resterende resultaat op eindwaarde plus de gerealiseerde tussentijdse winstnemingen tot en met 2022) wordt in de tabel hieronder weergegeven. Tabel 3 totale resultaat Exploitatie
Verwachte EW Winstnemingen begroting t/m 2022 2024
Totaal resultaat project (EW)
Maaijkant, 2e fase
100.818
34.792
135.610
Totaal
100.818
34.792
135.610
Onderstaand volgt een toelichting op de ontwikkeling van het resultaat op eindwaarde (afgerond op duizendtallen). Maaijkant, 2e fase De ontwikkeling van de woonwijk Maaijkant 2e fase is in uitvoering. Het bestemmingsplan is onherroepelijk verklaard. Het resterende bouwvolume (vijf rijwoningen en drie patiowoningen) is verkocht aan een ontwikkelaar. De bouwwerkzaamheden zijn begin 2023 gestart, waarna het woonrijp maken naar verwachting eind 2024/begin 2025 wordt afgerond. Deze grondexploitatie kent een verwacht positief saldo en heeft een restant looptijd van drie jaar. In vergelijking met de jaarstukken 2022 is het verwachte resultaat (eindwaarde) toegenomen met € 65.000 (zie tabel 2). Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt doordat de geprognosticeerde post ‘planschade’ is komen te vervallen (de indieningstermijn van vijf jaar is verstreken). Het saldo van de tot dusver gerealiseerde tussentijdse winstnemingen, per ultimo 2022, bedraagt € 35.000. Het saldo van de toekomstige winstnemingen bedraagt naar verwachting € 101.000. Dit betekent voor dit project een totaal verwacht positief resultaat (op eindwaarde) van € 136.000. Faciliterend grondbeleid Faciliterend grondbeleid (ook passieve complexen genoemd) houdt in dat de gemeente zelf geen grondexploitaties voert maar dit overlaat aan private ontwikkelaars.
De gemeente 'faciliteert' deze grondexploitaties door te investeren in plankosten, welke kosten vervolgens zullen worden verhaald op betrokkenen (middels een zogenaamde anterieure overeenkomst). Deze vorm van verrekening wordt in veruit de meeste gevallen toegepast. In de overige gevallen wordt vooraf geen overeenstemming bereikt tussen een private ontwikkelaar en de gemeente. In die situatie wordt de 98
Programmabegroting 2024 Baarle-Nassau
kostenverrekening gebaseerd op een exploitatieplan en het sluiten van een nadere (posterieure) overeenkomst. Bij het opstellen van de jaarstukken 2022 heeft een actualisatie plaatsgevonden van alle particuliere ontwikkelingen. Winst- en verliesneming grondexploitaties Voor projecten waarin niet alle kosten gedekt worden door opbrengsten vormen wij een voorziening (op basis van de netto contante waarde). We brengen dit bedrag ten laste van de algemene reserve grondexploitatie. Bij de bepaling van de winstneming wordt de "percentage of completion" regel uit het BBV toegepast. Daarbij wordt een deel van het verwachte eindresultaat tussentijds als winst genomen (en gedoteerd aan de algemene reserve grondexploitatie) naar rato van de gerealiseerde baten en lasten. Jaarlijks bezien we bij de samenstelling van de jaarstukken of we gronden moeten afwaarderen (en een verliesvoorziening moeten treffen) en of we winst moeten nemen. Reserves grondbedrijf Het weerstandsvermogen van het grondbedrijf bestaat uit de algemene reserve grondexploitatie en dient ter dekking van onvoorzienbare risico’s. Dotaties en onttrekkingen vinden plaats als gevolg van winst- en verliesneming op de lopende grondexploitaties. Het saldo van de algemene reserve grondexploitatie (deze is niet gemaximeerd) per 31-12-2022 bedraagt € 1.210.538. Dit bedrag is gereserveerd om mogelijke risico’s op te vangen.