Bijlage B (5) - DBm CC Baarle - Vraagspecificatie (1004256)

(75) Vaste onderhoudsvoorzieningen (SEF-46) Uitgietbak (SE-69)

......................................................................................................................................... 233

..................................................................................................................................................................................... 233

(76) Vaste opslagvoorzieningen (SEF-16) Locker kantoor (SE-76)

................................................................................................................................................... 234

............................................................................................................................................................................ 234

Vaste kapstokken (SE-185)

...................................................................................................................................................................... 234

afsluitbare kast (SE-212)

.......................................................................................................................................................................... 235

magazijnwanden (SE-222)

....................................................................................................................................................................... 236

kluis (SE-385)

............................................................................................................................................................................................ 237

DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

9 / 254

(8-) LOSSE INVENTARIS (SEF-19)

..................................................................................................................................................................... 237

(82) Losse gebruikersinventaris (SEF-28) werkplek pc (SE-339) Theek 5 (SEF-50)

................................................................................................................................................... 237

................................................................................................................................................................................ 237

....................................................................................................................................................................................... 238

infopunt met werkpost (SE-269)

......................................................................................................................................................... 238

boekenkasten BIB (SE-265)

................................................................................................................................................................. 239

digitaal infopunt (SE-270)

.................................................................................................................................................................... 240

self-service (SE-267)

............................................................................................................................................................................. 240

Display BIB klein gedeelte collectie (SE-208)

..................................................................................................................................... 241

Tijdschriftenrek (SE-216)

...................................................................................................................................................................... 241

bestaande biljart (SE-358)

....................................................................................................................................................................... 242

Elektronisch telbord biljart (SE-361) (9-) TERREIN (SEF-25)

....................................................................................................................................................... 242

....................................................................................................................................................................................... 243

aanrijbeveiliging (SE-176)

............................................................................................................................................................................ 243

Normen ......................................................................................................................................................................................................................... 244 Wetgeving (STF-1)

............................................................................................................................................................................................ 244

Codex over het Welzijn op het Werk (ST-12) AREI (ST-13)

............................................................................................................................................. 244

................................................................................................................................................................................................... 244

EPB-Regelgeving (ST-14)

.............................................................................................................................................................................. 244

VLAREM (ST-15)

............................................................................................................................................................................................ 244

VLAREBO (ST-16)

.......................................................................................................................................................................................... 244

KB Mobiele bouwplaatsen (ST-17)

.............................................................................................................................................................. 245

Decreet Integraal Waterbeleid (ST-18)

....................................................................................................................................................... 245

Materialendecreet en Vlarema (ST-19)

...................................................................................................................................................... 245

Stedenbouwkundige voorschriften (ST-20) Vlaamse Codex RO (ST-21)

............................................................................................................................................... 245

.......................................................................................................................................................................... 245

Regelgeving omgevingsvergunning (ST-22)

............................................................................................................................................... 246

Stedenbouwkundige verordening toegankelijkheid (ST-23) Basisnormen brandpreventie (ST-24) Energiebesluit (ST-25)

........................................................................................................................................................ 246

.................................................................................................................................................................................. 246

Binnenmilieubesluit (ST-40)

........................................................................................................................................................................ 246

Richtlijnen scholenbouw (ST-41) Normen (STF-3)

.................................................................................................................... 246

................................................................................................................................................................. 247

................................................................................................................................................................................................ 247

ISO (ST-26)

..................................................................................................................................................................................................... 247

NBN (ST-27)

................................................................................................................................................................................................... 247

Eurocodes./ EN (ST-28)

................................................................................................................................................................................ 247

NEN 1824 (ST-29)

......................................................................................................................................................................................... 247

Keurmerken (STF-4)

........................................................................................................................................................................................ 248

CE-markering (ST-30)

................................................................................................................................................................................... 248

Technische Voorschriften (STF-2)

.................................................................................................................................................................. 248

DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

10 / 254

TV (ST-31)

...................................................................................................................................................................................................... 248

STS (ST-32)

.................................................................................................................................................................................................... 248

PTV (ST-33)

.................................................................................................................................................................................................... 248

Voorschriften distributiemaatschappijen (ST-34)

..................................................................................................................................... 249

Voorschriften plaatsing, verwerking, gebruik (ST-35)

............................................................................................................................... 249

Technische richtlijn Grondwaterbehandelingen: grondwater onttrekkingen en bemalingen (ST-36) Publicaties (STF-5)

................................................ 249

........................................................................................................................................................................................... 249

Vademecum fietsvoorzieningen Vlaanderen (ST-37)

............................................................................................................................... 249

Handboek Toegankelijkheid publieke gebouwen (ST-38)

........................................................................................................................ 249

Bijlage: Standaard kenmerken ................................................................................................................................................................................... 251 Buitenruimte......................................................................................................................................................................................................... 251 Ruimte................................................................................................................................................................................................................... 251 Gebouw ................................................................................................................................................................................................................. 253 Ruimtelijk element............................................................................................................................................................................................... 253

DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

11 / 254

Project Projectinformatie NAAM

WAARDE

Baarle-Hertog Nieuw cultuurcentrum door middel van een DBm-Opdracht

DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

12 / 254

Doelen & uitgangspunten GEBOUW OP DE ENCLAVEGRENS (DP-158) Algemeen OMSCHRIJVING

ID

Het is de uitdrukkelijke wens van de opdrachtgever dat het cultuurcentrum op de grens wordt gebouwd, om zo mee

REQ-16106

gestalte te geven aan de identiteit van Baarle. Dit schept een aantal randvoorwaarden voor het ontwerp.

Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Vorm geven aan de grens

Baarle is uniek door de verweving van 30 Nederlandse en Belgische enclaves in

REQ-16108

één dorp. Dit gegeven vertaalt zich ook in de werking van het Cultuurcentrum: verenigingen van beide gemeenschappen komen er samen. Daarom werd gekozen om het gebouw pal op de grenslijn in te planten. Die ligging is een extra troef voor het toeristisch onthaal dat zich in het gebouw bevindt. Dit laat toe om bezoekers onmiddellijk te laten kennismaken met de unieke grenssituatie van Baarle. Het gebouw zal deze strategische inplanting optimaal uitspelen naar de bezoekers. De architectuur zal de grenslijn op een betekenisvolle manier visueel waarneembaar maken, dat kan in de buitenaanleg, de gevels, het interieur, ... Geografische ligging van de

Het Cultuurcentrum is een open huis voor beide nationaliteiten en wil die idee

hoofdtoegang

graag uitdragen in de architectuur. De wijze van benadering van het gebouw en

REQ-16109

de positie van de hoofdtoegang ten opzichte van de grenslijn kunnen daarbij een belangrijke rol spelen. Indien dit een goed ontwerp van het gebouw niet te veel benadeelt, is de hoofdtoegang idealiter op de grenslijn gepositioneerd. Suggesties voor enclavegrensbeleving

Het staat de ontwerpers vrij om een eigen invulling te geven aan de

REQ-16256

grensbeleving. Geheel vrijblijvend hieronder enkele suggesties: - 2 toegangsdeuren naast mekaar: 1 op Belgisch en 1 op Nederlands grondgebied - De grenslijn vanuit de ingang laten doorlopen naar de balie van Toerisme Baarle - Biljart (of een ander speeltoestel) op de grenslijn plaatsen, als verwijzing naar de situatie in voormalig café 'Het Hoekske'. Geografische ligging van de ruimtes

Uit voorafgaande studie blijkt dat de plaats waar bepaalde activiteiten

REQ-16107

plaatsvinden een invloed heeft op de btw op zowel de activiteit zelf als op de bouw. Om deze kosten te optimaliseren zullen daarom bepaalde lokalen verplicht in het ene of het andere grondgebied gelegen zijn. De ligging van elk lokaal wordt aangegeven in de ruimtefiches. Dubbele regelgeving

Er moet rekening gehouden worden met de regelgeving in beide landen (bv.

REQ-16110

Bouwbesluit, Brandvoorschriften, energieprestatie, keuringen, …). Er kan voor gekozen worden om voor het hele gebouw een eis of norm te hanteren van één land, voor zover die strenger of gelijkwaardig is aan die van het andere land. Het deel 'Normen' in deze Outputspecificaties werd samengesteld naar de Belgische situatie. Beschikbare gelijkwaardige Nederlandse normen kunnen eveneens gehanteerd worden. De Opdrachtgever engageert zich om in deze en andere specifieke kwesties rond de grenssituatie het gesprek aan te gaan met de Opdrachtnemer om tot de meest werkbare oplossingen te komen. DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

13 / 254

Specifiek van toepassing op (ruimten/locaties) NAAM

TOELICHTING

Cluster 1 - publiekszone /

ID REQ-16186

Hoofdtoegang

DUURZAAMHEID (OPF-10) DUURZAAMHEID

Energie (OPF-14) Energie

Fossielvrij gebouw (DP-160) Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Fossielvrij

In het gebouw worden geen fossiele brandstoffen aangewend voor de

REQ-16188

opwekking van energie: - Het gebouw wordt niet aangesloten op het aardgasnet. - Lokale opslag en verbranding van gas, olie, steenkool, hout of pellets zijn niet toegestaan.

Energie

Penta energetica (DP-139) Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Penta energetica

Het gebouw is ontworpen volgens de 5 stappen van de penta energetica:

REQ-15139

1. Optimaliseer het ontwerp qua oriëntatie, compactheid, flexibiliteit en functievervulling. 2. Maak gebruik van de vrij beschikbare ‘gratis’ energie zoals daglicht en wind. 3. Zet in op passieve technieken die energie- diensten leveren zonder aangekochte energie. 4. Vervul de energie behoefte met hernieuwbare energiebronnen. 5. Beperk de overblijvende energiebehoeften met efficiënte technieken en praktijken.

Energie

energie-efficiënte gebouwschil (DP-141)

DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

14 / 254

Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

aansluiting constructie-onderdelen

Voldoende aandacht besteden aan aansluiten en doorvoeren van diverse

REQ-15148

constructie-onderdelen zoals: - voegen tussen de ramen en de gevelmuren; - luchtdicht aansluiten van wand en vloer- en dakplaten en/of hellend dak; - goed ontworpen aanslagen tussen opengaande en vaste raamdelen; - voldoende aanslag voorbehouden in functie van luchtdicht aanwerken van de binnendagkanten en raamgeheel - luchtdicht afgewerkte leidingdoorgangen naar de kruipkelder; - in geval van massiefbouw: vermijden van stopcontacten en schakelaars in de buitenmuur (pleister die dient als luchtdichting wordt hier onderbroken); - in geval van skeletbouw met lichte invulwanden: voorzie een afzonderlijke technische spouw tussen binnenafwerking en dampscherm; - aandacht voor technische schachten, liftkokers, afbakening beschermd volume m.b.t. verluchte technische lokalen. luchtdichtheid gebouwschil bij v50 Pa

≤ 3m³/h.m²

REQ-16217

Energie

Energieprestatie (DP-156) Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Wettelijk minimum

De energieprestatie van het gebouw beantwoordt aan de wettelijke

REQ-15922

verplichtingen in beide landen.

Energie

mogelijkheid PV-panelen in de toekomst (PO-19) Algemeen OMSCHRIJVING

ID

De nodige voorzieningen moeten worden getroffen om de plaatsing van (bijkomende) PV panelen in de toekomst mogelijk

REQ-16300

te maken.

Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

ruimte voor batterijen

In de technische ruimte wordt er nabij het hoofdverdeelbord vrije ruimte

REQ-16301

voorzien voor de plaatsing van omvormer(s) en batterij(en), voldoende voor het totale potentieel aan stroom afkomstig van PV-panelen op alle daken. dakstructuur

De draagstructuur en -afwerking van het dak laten toe om in de toekomst PV-

REQ-16302

panelen te installeren wachtbuizen

DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

De nodige wachtbuizen en/of toegangen tot technische schacht zijn te voorzien

REQ-16303

15 / 254

DUURZAAMHEID

Materialen (OPF-16) Materialen

Flexibel en toekomstbestendig gebouw (DP-159) Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Flexibel en toekomstbestendig

Het huidige programma van eisen is een momentopname, de noden zullen

REQ-16117

bouwen

ongetwijfeld evolueren in de tijd. Daarom moet er maximaal ingezet worden op een gebouwconcept met een zekere flexibiliteit en functieneutraliteit dat gewijzigde invullingen toelaat met een minimum aan aanpassingen. Het toepassen van volgende strategieën kunnen bijdragen tot een verlengde levensduur van het gebouw : - De implementatie van eenvoudige grondplannen met een rationele gebouwstructuur die op termijn verschillende invullingen en functies mogelijk maakt en die rekening houdt met toekomstige uitbreidingsmogelijkheden; - Toepassing van een vrij invulbare draagstructuur met lichte demontabele scheidingswanden;

Demontabele opbouw

Het gebouw wordt opgebouwd in lagen in functie van de functionaliteit en

REQ-16115

vervangingsfrequentie van de gebouwonderdelen. Dat maakt dat bij latere afbraak en/of vervanging, materialen eenvoudig en onafhankelijk van andere onderdelen kunnen worden verwijderd, waarbij de verschillende materialen hun waarde kunnen behouden. Gebouwonderdelen worden indien mogelijk mechanisch en demonteerbaar verbonden (bouten, schroeven, ...). Verlijming van materialen en het gebruik van samengestelde materialen zijn zo veel mogelijk te mijden. Ondersteunend bestand: shearing layers.JPG

Materialen

Circulariteitsindex (DP-154) DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

16 / 254

Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

BCI

Van het gebouw wordt een circulariteitsindex berekend gebruik makend van de

REQ-15921

tool 'BCI GEBOUW'. Meer informatie hierover is te vinden op https://bcigebouw.nl/ De minimum Building Circularity Index die moet gerealiseerd worden is 50. Dit wordt aangetoond bij definitief ontwerp.

Materialen

Duurzame bouwmaterialen (DP-150) Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Algemeen

De voorkeur wordt gegeven aan materialen met een beperkte ecologische

REQ-15861

impact gedurende de volledige levenscyclus. Daarom wordt bij voorkeur gekozen voor hernieuwbare of gerecycleerde materialen die lokaal, schoon en energiezuinig worden geproduceerd, een lange levensduur hebben en geen vervuilende emissies veroorzaken en die na gebruik weer kunnen worden herbruikt, gerecycleerd of natuurlijk afgebroken. De Opdrachtnemer kan aan de Opdrachtnemer alternatieven eisen voor voorgestelde materialen die onvoldoende hieraan beantwoorden. Hout uit duurzame bosbouw

In alle houtbevattende producten is het hout afkomstig uit legale bosbouw. Dit

REQ-16116

moet worden aangetoond door FSC-, PEFC- of STIP-label.

DUURZAAMHEID

Water (OPF-13) Water

Waterverbruik beperken (DP-151) Algemeen OMSCHRIJVING

ID

Het drinkwaterverbruik beperken door waterbesparende voorzieningen, een goed ontwerp en controle.

REQ-15866

Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Waterbesparende toestellen en

• Alle toiletten zijn uitgerust met een dubbele spoelknop (3/6 l of minder) en

REQ-15862

kraanwerk

spoelonderbreker. Het maximale nominale spoelvolume, onafhankelijk van de waterdruk, bedraagt niet meer dan 6 l. • Urinoirs hebben een spoelvolume van max. 1,5 l. Ze zijn uitgerust met individuele gebruiksdetectie die de spoeling activeert na elk gebruik. • Waterloze urinoirs zijn enkel mogelijk indien dit binnen het concept van het totale gebouw en onderhoud past.

DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

17 / 254

• Alle waterkranen zijn uitgerust met een doorloopbegrenzer, ingesteld op maximaal 6 l/min bij een waterdruk van 3 bar. • Waterkranen zijn uitgerust met een waterperlator. Wastafelkranen zijn uitgerust met automatische zelfsluiting of elektronische sensor ingesteld op maximaal 10 seconden. • Douchekoppen dienen een maximumdebiet van 7 l/min bij een waterdruk van 3 bar te hebben bij een veronderstelde watertemperatuur van 37°C. Telemetrische watermeter

De hoofdaansluiting is voorzien van een telemetrische meter die op een

REQ-15867

monitoringssysteem of gebouwbeheersysteem aangesloten kan worden. Ontwerp waterdistributie

Door een efficiënt ontworpen leidingnet kunnen materiaal, energieverliezen,

REQ-15868

waterverbruik en wachttijden beperkt worden. In een goed ontwerp zijn de leidinglengtes tussen warmwaterbereiding en aftappunt beperkt tot maximaal 12 m.

Water

Hergebruik van water (DP-152) Algemeen OMSCHRIJVING

ID

Door hergebruik van regenwater kan het drinkwaterverbruik beperkt worden.

REQ-15869

Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Opvang en buffering van regenwater

Alle regenwater dat invalt op de daken wordt opgevangen, gefilterd en gebufferd

REQ-15877

voor hergebruik in het gebouw en op de site. De regenwaterbuffer wordt gedimensioneerd in functie van het waterverbruik en de beschikbare hoeveelheid hemelwater. Zowel leegstand als overloop moeten zo veel mogelijk worden vermeden. Hergebruik van regenwater

Minstens aan te sluiten op regenwater:

REQ-15917

- alle toiletten - alle urinoirs - alle koudwaterkranen voor schoonmaak binnen buiten - alle koudwaterkranen voor sproeien van planten.

Water

Afvoer van water (DP-153) Algemeen OMSCHRIJVING

ID

Debiet van afval- en regenwater naar de riolering beperken

REQ-15873

DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

18 / 254

Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Infiltratie

Wanneer de regenwaterbuffers vol zijn, wordt al het overtollige regenwater

REQ-15878

afgevoerd naar infiltratievoorzieningen op de site. Verder wordt het ontwerp van de totaalsite zo gemaakt dat overtollig regenwater van verhardingen en halfverhardingen maximaal kan infiltreren op het terrein, middels natte zones/wadi’s. Binnen de ABG-gemeenten is beleid vastgesteld met een bergingseis op het eigen perceel van 60 mm/m2 van het verhard oppervlak (daken + bestrating). Het uitgangspunt van infiltratie en retentie is opgenomen in de “verbreed Gemeentelijk Rioleringsplannen 2021-2025” van de gemeente Baarle-Nassau (zie bijlage)

Lekdebiet van regenwater naar de

Ondersteunend bestand: 2022-09-08 Verbreed_Gemeentelijk_Rioleringsplan_20212025_gemeente_Baarle_Nassau_de....pdf De infiltratievoorzieningen zijn zo voorzien dat er enkel in uitzonderlijke gevallen

riolering beperken

regenwater wordt geloosd in de riolering.

REQ-15874

BINNENKLIMAAT (OPF-5) BINNENKLIMAAT

AKOESTISCH COMFORT (OPF-6) AKOESTISCH COMFORT

Akoestisch comfort - Algemeen (DP-119) Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Geluidsaspecten

De opmaak van de prestatie-eisen met betrekking tot akoestiek is gebaseerd op

REQ-15054

de norm NBN S01-400-2:2012. Voor elke ruimte/functie worden prestatie-eisen opgelegd. De volgende geluidsaspecten komen aan bod: - luchtgeluidisolatie - contactgeluidisolatie - gevelisolatie - geluidemissie naar de omgeving - geluid van technische installaties - geluidsabsorptie in omsloten ruimtes Toepassingsgebied

buitengeluid in de onmiddellijke omgeving van het gebouw

De eisen voor akoestisch comfort zijn van toepassing in alle ruimten met een

REQ-15055

aaneensluitend verblijf van > 30 minuten en andere relevante ruimten. Normaal comfort

Tenzij anders vermeld in de standaard ruimtekenmerken moet voor elk

REQ-15056

deelaspect voldaan worden aan de eisen voor normaal comfort. Eisentabellen

Alle ruimtes worden in de standaard ruimtekenmerken geclassificeerd volgens

REQ-15057

de verschillende typeruimtes in de tabel in bijlage. Deze classificatie bepaalt de eisen voor de verschillende geluidsaspecten. Indien lokalen met verschillende

DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

19 / 254

eisen binnen één open zone gelegen zijn, is de strengste eis van toepassing voor de gehele zone. Het is onmogelijk om alle denkbare combinaties en eisen in de tabellen weer te geven, vooral voor lucht- en contactgeluidisolatie. De belangrijkste en meest voorkomende combinaties zijn in de tabellen opgenomen. Op basis van het ontwerp worden eisen die niet in de tabellen voorkomen samen met de opdrachtgever besproken. De akoestische eisen worden bij voorkeur op plan aangeduid. Zo kan er geen twijfel of onduidelijkheid ontstaan. Dit laat ook toe om uitzonderingen te maken voor bepaalde zeer specifieke lokalen. Aantonen en controleren van de eisen

Ondersteunend bestand: Classificatie van ruimten.pdf De Opdrachtnemer gaat een resultaatsverbintenis aan, waardoor hij garandeert

REQ-15058

dat het gevraagde comfort gehaald wordt. Voor de bewijsvoering is aan te tonen dat het ontwerp conform is met de akoestische eisen. In samenspraak met de opdrachtgever worden een aantal typelokalen en eventueel speciale lokalen aangeduid. Van deze lokalen dient de conformiteit aangetoond te worden d.m.v. berekeningen. De berekeningen zijn uitgevoerd conform de in de eisen vermelde normen en ze zijn representatief voor alle andere lokalen. Het verslag vermeldt de uitgangspunten en aannames en het is in begrijpbare taal opgesteld. Alle overeenkomstige metingen in het afgewerkte gebouw maken eveneens deel uit van de opdracht. In geval van betwisting over het akoestisch comfort kan de Opdrachtgever tegensprekelijke metingen laten uitvoeren door een onafhankelijke derde partij. De kosten van deze metingen worden betaald door de Opdrachtgever, tenzij uit de resultaten van de tegensprekelijke metingen blijkt dat aan de gestelde voorwaarden niet voldaan is door de Opdrachtnemer. De schaal van geluid

Akoestiek is moeilijk definieerbaar. Daarom wordt, wanneer we het hebben over

REQ-15059

geluid, dikwijls verwezen naar de geluidschaal. De hieronder weergegeven figuur toont met enkele voorbeelden aan hoe we de verschillende dB-waarden moeten interpreteren en in welke mate zij kunnen worden gerelateerd aan dagelijks herkenbare geluiden. Een toename vanaf 3dB is doorgaans hoorbaar voor het menselijk oor en kan bijgevolg reeds als storend worden ervaren, zeker in stillere omgevingen zoals klaslokalen. Het spreekt voor zich dat afwijken van de opgelegde voorwaarden een significante impact heeft. Ondersteunend bestand: schaal van geluid.jpg

DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

20 / 254

AKOESTISCH COMFORT

Luchtgeluidsisolatie (DP-120) Algemeen OMSCHRIJVING

ID

De luchtgeluidsisolatie kenmerkt de overdracht van luchtgeluid (spraak, muziek, etc.) tussen twee ruimten. Het wordt

REQ-15060

bepaald door het verschil in geluidniveau in zend- en ontvangstlokaal. Een hoge luchtgeluidsisolatie duidt op een goede geluidwering en hoog comfort.

Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Eisen luchtgeluidsisolatie

Voor elk typelokaal in de classificatietabel wordt de waarde van de

REQ-15061

luchtgeluidsproductie opgegeven (laag, normaal, hoog, zeer hoog), uitgedrukt in dB als zendruimte. De aangrenzende lokalen hebben een geluidgevoeligheid opgegeven (laag, normaal, hoog, zeer hoog), uitgedrukt in dB als ontvangruimte. Het minimaal vereiste gewogen gestandaardiseerde geluiddrukniveauverschil tussen twee ruimten DA volgt dan uit de combinatie van beide. Deze kan worden afgeleid uit de tabel in bijlage. meting

Ondersteunend bestand: Luchtgeluidisolatie.pdf De meting gebeurt in het afgewerkte gebouw voor de afgifte van de Voorlopige

REQ-15063

Oplevering. - Meting luchtgeluidsisolatie tussen grotere ruimten: Wanneer er sprake is van een grote diepte ten opzichte van de scheidingswand, wordt de meting van het zend- en ontvanggeluid beperkt tot een zone niet verder dan 5 m van de scheidingswand.

DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

21 / 254

- Meting luchtgeluidsisolatie tussen ruimten met een deur in de scheidingswand: Wanneer bijvoorbeeld de luchtgeluidisolatie gemeten wordt tussen een kantoor en een gang, wordt de meting van het ontvanggeluid uitgevoerd in een zone niet verder dan 3 m van de deur.

AKOESTISCH COMFORT

Contactgeluidsisolatie (DP-121) Algemeen OMSCHRIJVING

ID

De contactgeluidisolatie kenmerkt het geluid door impact (bv. loopgeluid) tussen twee ruimten. Het gaat hier om een in

REQ-15065

een ruimte gemeten geluidsdrukniveau terwijl er in de nevenruimte een gestandaardiseerd klopgeluid gegenereerd wordt. Dus hoe lager de waarde hoe hoger het akoestisch comfort en hoe hoger de contactgeluidwering.

Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Eisen contactgeluidsisolatie

Voor elk typelokaal in de classificatietabel wordt de waarde van de

REQ-15066

luchtgeluidsproductie opgegeven (laag, normaal, hoog, zeer hoog), uitgedrukt in dB als bronruimte. De aangrenzende lokalen hebben een geluidgevoeligheid opgegeven (laag, normaal, hoog, zeer hoog), uitgedrukt in dB als ontvangruimte. Het maximaal toegelaten gewogen gestandaardiseerde contactgeluidniveau L'l volgt dan uit de combinatie van beide. Deze kan worden afgeleid uit de kruistabellen in bijlage. meting

Ondersteunend bestand: Contactgeluidisolatie.pdf De meting gebeurt in het afgewerkte gebouw voor de Voorlopige Oplevering.

REQ-15068

- Meting contactgeluidsisolatie tussen grotere ruimten: Wanneer er sprake is van een grote diepte ten opzichte van de scheidingswand, wordt de meting van het ontvanggeluid beperkt tot een zone niet verder dan 5 m van de scheidingswand.

AKOESTISCH COMFORT

Gevelisolatie (DP-122) Algemeen OMSCHRIJVING

ID

Het is een in situ gemeten geluiddrukniveau dus een lagere waarde duidt op een hoger comfort.

REQ-15070

Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Eisen gevelisolatie

Voor elk typelokaal in de classificatietabel is het maximum toegelaten

REQ-15071

geluidsniveau opgenomen in de tabel in bijlage. meting

Ondersteunend bestand: Gevelgeluid.pdf De meting gebeurt in het afgewerkte gebouw voor de Voorlopige Oplevering.

REQ-15073

- Meting gevelgeluidsisolatie van grotere ruimten: DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

22 / 254

Wanneer er sprake is van een grote diepte ten opzichte van de gevel (bijvoorbeeld bij open kantooromgevingen), wordt de meting van het ontvanggeluid beperkt tot een zone niet verder dan 3 m van de gevel. - Periode van 30 minuten 'representatief buitengeluid' Doel: rekening houden met alle types buitengeluid die men mogelijk als hinderlijk ervaart voor de activiteit binnen. De waarnemingsperiode dient voldoende lang te zijn, typisch een week, om daaruit het representatieve halve uur te selecteren. Het is niet de bedoeling om het half uur met het hoogste geluidsniveau te selecteren, want vaak wordt dit bepaald door toeval, bijvoorbeeld door de sirene van een ziekenwagen. Maar als er systematisch dagelijks een luid half uur is, bijvoorbeeld door de laad- en losactiviteiten van een winkel in de buurt, dan zou dit wel moeten ingerekend worden. Voorbeelden van hinderlijk buitengeluid en waarnemingsperiode: • wegverkeersgeluid, rekening houden met ochtendspits, avondspits, toekomen of weggaan van een bedrijf • geluid van wagens, winkelkarretjes, personen, ... op de parking langs een grootwarenhuis, rekening houden met de drukste periode in het weekend • geluid van mensen en activiteiten zoals laden en lossen in een winkelwandelstraat • systematisch weerkerende wekelijkse evenementen zoals een markt, wekelijkse leveringen aan een bedrijf, ...

• geluid van de speelplaats van een school, een speelterrein in open lucht, sportterreinen Er wordt enkel rekening gehouden met het buitengeluid tijdens de periode dat het gebouw in gebruik of bewoond is: voor een rusthuis is dat het volledige etmaal, voor een kantoorgebouw spreekt men op voorhand de kantooruren af (bijvoorbeeld tussen 7 en 19 uur). De aannames hieromtrent dienen gedocumenteerd te worden en door de opdrachtgever goedgekeurd

AKOESTISCH COMFORT

Geluidsemissie naar de omgeving (DP-123) Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Eisen geluidsemissie

Het gaat om een A-gewogen specifiek geluidsdrukniveau dat bepaald wordt ten

REQ-15075

opzichte van het oorspronkelijk aanwezige omgevingslawaai ter plaatse van de omgevende gebieden, gebouwen en constructies. Het toegelaten specifieke geluid van de installatie wordt bepaald volgens VLAREM II en haar Bijlagen. Hiermee liggen ook de eisen vast voor de roosters voorzien in de wanden van de technische lokalen. Bij plaatsing van de roosters en uitblaasmonden van buitenopgestelde installaties dient rekening gehouden te worden met de oriëntatie van het gebouw in de omgeving; roosters of uitblaasmonden die rechtstreeks afstralen naar nabijgelegen belendende gebouwen worden ontraden. Dempers en/of geluidschermen moeten voorzien worden naargelang er niet voldaan wordt aan de gestelde eisen.

DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

23 / 254

In Nederland is de geluidsemissie-eis en de overeenkomstige vergunningsprocedure afhankelijk van de de te doorlopen AIM-module. De Opdrachtgever staat in voor het ten gepaste tijde doorlopen van de AIM-module en levert hiervan het bewijs aan de Opdrachtgever

AKOESTISCH COMFORT

Buitengeluid in de onmiddellijke omgeving van het gebouw (DP-124)

Algemeen OMSCHRIJVING

ID

Soms veroorzaken de gebouwinstallaties geluid dat hinderlijk kan worden voor het eigen gebouw:

REQ-15077

• omdat het buitengeluid door de gevels terug naar binnen straalt • omdat voor sommige buitenruimten, zoals terrassen, een te hoog installatielawaai afbreuk doet aan het comfort van de buitenruimte

Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Eisen buitengeluid

De maximum toegelaten waardes voor buitengeluid zijn opgenomen in de tabel

REQ-15078

in bijlage Grootheid

Ondersteunend bestand: Buitengeluid.pdf LA90: A-gewogen geluidsniveau van de continue installaties dat gedurende

REQ-15079

90% van de tijd overschreden wordt Meting

De meting gebeurt op 1,5 m boven het maaiveld/boven het terras

REQ-15080

Er wordt enkel rekening gehouden met de continue geluidbronnen. Voor continue geluidbronnen is de eis een maximaal A-gewogen geluidsniveau dat gedurende 90% van de tijd overschreden wordt tijdens de werking van de bron op zijn meest luidruchtige stand: LA90. De bedoeling van deze grootheid is de invloed van verkeersgeluiden of andere niet-continue geluidsbronnen dan de onderzochte uit te sluiten. Voorbeelden van mogelijke meetposities: • op 2 m van een buitenluchtrooster, om te vermijden dat men schrikt bij het voorbijwandelen • op 2 m voor gelijk welke gevel van het eigen gebouw • in buitenzones die bedoeld zijn als tijdelijke verblijfsruimten, bijvoorbeeld terrassen, tuinen, sportvelden, ... Normen

Meetmethode: volgens de gewestelijke milieuregelgeving, Vlarem II en annexen

REQ-15081

Beoordelingsmethode: volgens de gewestelijke milieuregelgeving, Vlarem II en annexen Rekenmethode: NBN EN ISO 12354-4

AKOESTISCH COMFORT

Geluid van technische installaties (DP-125)

DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

24 / 254

Algemeen OMSCHRIJVING

ID

lnstallatiegeluid is het geluid veroorzaakt door technische installaties zoals HVAC, liften, en sanitair. Installatiegeluid k an

REQ-15082

tijdelijk hoorbaar zijn (stijgende liften, afvoeren sanitair) of langdurig hoorbaar zijn (ventilatie). Het is een in situ gemeten geluiddrukniveau dus een lagere waarde duidt op een hoger comfort.

Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Eisen installatiegeluid

De maximum toegelaten waardes voor continu en incidenteel installatiegeluid

REQ-15083

zijn opgenomen in de tabel in bijlage meting

Ondersteunend bestand: Installatielawaai.pdf De meting gebeurt in het afgewerkte gebouw voor de Voorlopige Oplevering.

REQ-15085

AKOESTISCH COMFORT

Geluidsabsorptie in omsloten ruimtes (DP-126) Algemeen OMSCHRIJVING

ID

De zaalakoestische eigenschappen van de lokalen worden gekenmerkt door de galm die hier in wordt teweeggebracht bij

REQ-15087

het produceren van geluid. Een hogere nagalmtijd betekent een kamer met veel diffuus geluid en slechtere verstaanbaarheid.

Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Eisen nagalmtijd

De maximum toegelaten waarden voor de nominale nagalmtijd (de

REQ-15088

referentienagalmtijd T0[s]) zijn opgenomen in de tabel in bijlage. Om de galm in de ruimte te beperken en een goede spraakverstaanbaarheid te realiseren moet een voldoende hoeveelheid geluidsabsorptie worden voorzien. meting

Ondersteunend bestand: Ruimteakoestiek.pdf De meting gebeurt in de onbezette en onbemeubelde ruimte voor de Voorlopige

REQ-15090

Oplevering. Indien de metingen in bemeubelde lokalen doorgevoerd worden, wordt de eis 10% verstrengd. Deze optie wordt niet toegestaan voor schaars bemeubelde ruimten zoals vergaderzalen. Spraakverstaanbaarheid

De spraakverstaanbaarheid wordt gemeten volgens EN 60267-16 en wordt

REQ-15092

uitgedrukt in STI. Lokalen met verhoogde concentratienood: STI >= 0,75 Gewone lokalen: STI >= 0,65 Sportlokalen: STI >= 0,55

BINNENKLIMAAT

VISUEEL COMFORT (OPF-7)

DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

25 / 254

VISUEEL COMFORT

Visueel comfort - Algemeen (DP-127) Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Toepassingsgebied

De eisen zijn ten minste van toepassing op alle werkplekken, verblijfsruimten met

REQ-15093

een aaneensluitend verblijf van > 30 min en andere relevante ruimten. De opdrachtgever kan ervoor kiezen om ook aan bijkomende ruimten eisen op te leggen. De toepassing en het vereiste niveau voor de verschillende deelaspecten worden vastgelegd in de tabel in bijlage Eisentabel

Alle ruimtes worden in de standaard ruimtekenmerken geclassificeerd volgens

REQ-15094

de verschillende typeruimtes in de tabel in bijlage. De tabel vermeldt voor elk van de deelaspecten met betrekking tot daglicht welke eis op ruimteniveau wordt gesteld aan elke ruimtetype. Indien lokalen met verschillende eisen binnen één open zone gelegen zijn, is de strengste eis van toepassing voor de gehele zone. Ondersteunend bestand: visueel comfortklassen.pdf

VISUEEL COMFORT

Daglichttoetreding (DP-128) Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Normen

De beoordeling van de daglichttoetreding is gebaseerd op de norm NBN EN

REQ-15095

17037. Grootheden

Afhankelijk van de gekozen rekenmethode zijn volgende grootheden van

REQ-15096

toepassing. - Rekenmethode 1 De daglichtintensiteit in vertrekken wordt uitgedrukt in een verhoudingsgetal omdat het daglicht buiten een wisselende intensiteit heeft. Dit verhoudingsgetal noemt men de daglichtfactor. Deze factor is de verhouding tussen de verlichtingssterkte binnen op één punt en de verlichtingssterkte buiten op een horizontaal oppervlak. De eisen onderscheiden een target daglichtfactor DT en een minimum target daglichtfactor DTM. - Rekenmethode 2 De verlichtingssterkte in de vertrekken gedurende een bepaalde tijdsspanne kan bepaald worden aan de hand van klimaatgegevens van de site. Deze waarde wordt uitgedrukt in lx. De eisen onderscheiden een target verlichtingssterkte ET en een minimum target verlichtingssterkte ETM. Eisen daglichttoetreding

Annex A van de norm NBN EN 17037 onderscheidt 3 aanbevelingsniveaus:

REQ-15097

HIGH - DT ≥ 5% in 50% van de oppervlakte van de ruimte - DTM ≥ 3% in 95% van de oppervlakte van de ruimte OF - ET ≥ 750lx in 50% van de oppervlakte van de ruimte - ETM ≥ 500lx in 95% van de oppervlakte van de ruimte DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

26 / 254

MEDIUM - DT ≥ 3% in 50% van de oppervlakte van de ruimte - DTM ≥ 2% in 95% van de oppervlakte van de ruimte OF - ET ≥ 500lx in 50% van de oppervlakte van de ruimte - ETM ≥ 300lx in 95% van de oppervlakte van de ruimte MINIMUM - DT ≥ 2% in 50% van de oppervlakte van de ruimte - DTM ≥ 0,7% in 95% van de oppervlakte van de ruimte OF - ET ≥ 300lx in 50% van de oppervlakte van de ruimte - ETM ≥ 100lx in 95% van de oppervlakte van de ruimte Aanvullend beschouwen we nog 2 bijkomende niveaus: 1. toepasbaar voor ruimten met een aansluitend verblijf > 30 minuten, die wel binnen het toepassingsgebied van de norm vallen, maar waarvoor het minimum aanbevelingsniveau van de norm niet vereist is: - DT ≥ 1,5% in 50% van de oppervlakte van de ruimte - DTM ≥ 0,6% in 95% van de oppervlakte van de ruimte OF - ET ≥ 225lx in 50% van de oppervlakte van de ruimte - ETM ≥ 90lx in 95% van de oppervlakte van de ruimte 2. alleen toepasbaar voor ruimten met een aansluitend verblijf < 30 minuten, die niet binnen het toepassingsgebied van de norm vallen, maar waarvoor wel een minimum niveau van daglicht wordt geëist: - DT ≥ 1% in 50% van de oppervlakte van de ruimte OF - ET ≥ 150lx in 50% van de oppervlakte van de ruimte Het vereiste niveau is per typeruimte vastgelegd in de tabel in bijlage bij 'Visueel Comfort - algemeen'. Bovenstaande eisen zijn van toepassing voor verticale en schuine daglichtopeningen.

Voor horizontale daglichtopeningen is enkel de waarden voor ET resp. DT voor 80% van de oppervlakte en 50% van de daglichturen te halen. De eisen moet gehaald worden gedurende 50% van de daglichturen. parameters voor de berekening

• Hoogte referentieoppervlak 85 cm.

REQ-15098

• Default reflectiefactoren (zolang de materialen en kleuren nog niet in detail bepaald zijn): vloer 15%, plafonds 70%, wanden 50%. • De positie van het raam in de muur, de lichttransmissie τV en het aandeel raamprofielen dienen volgens het ontwerp gemodelleerd te zijn. • Obstructies die de daglichttoetreding kunnen beïnvloeden, zijn mee te modelleren.

DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

27 / 254

VISUEEL COMFORT

Bescherming tegen verblinding (DP-129) Algemeen OMSCHRIJVING

ID

Verblinding ontstaat door te veel daglicht en/of zonlicht en kan een te hoge luminantie, onaangename reflectie op

REQ-15099

oppervlakten of te grote contrasten van aangrenzende oppervlakten veroorzaken. Dit kan hinderlijk zijn, niet enkel voor beeldschermwerk. Het oog raakt sneller vermoeid.

Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Toepassingsgebied

Deze eis is van toepassing op alle werkplekken en andere ruimten waar de

REQ-15102

gebruiker zijn positie niet vrij kan aanpassen en verblinding het beoogde taak negatief kan beïnvloeden. Ingrepen tegen verblinding

Beperken van verblinding gebeurt bij voorkeur door goed architectuurontwerp,

REQ-15103

in de tweede plaats door toevoeging van secundaire elementen. Eisen indien geen anti-verblinding

Indien geen voorzieningen tegen verblinding gepland zijn, moet aangetoond

REQ-15104

worden dat het risico op verblinding verwaarloosbaar is. In dit geval moet DGP ≤ 0,4 zijn, berekend zonder zonnewering voor 95% van de gebruikstijd van elke ruimte. Eisen anti-verblinding

Annex A van de norm NBN EN 17037 onderscheidt 3 aanbevelingsniveaus:

REQ-15105

HIGH: DGP ≤ 0,35 MEDIUM: DGP ≤ 0,40 MINIMUM: DGP ≤ 0,45 De voorziening tegen verblinding is steeds manueel en individueel bedienbaar, traploos regelbaar door de gebouwgebruikers. Aanvullend kan vereist worden dat deze gescheiden is van de zonwering. Het vereiste niveau is per typeruimte vastgelegd in de tabel in bijlage bij 'Visueel Comfort - algemeen'.

VISUEEL COMFORT

Uitzicht (DP-130) Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Aspecten van uitzicht

Voor de kwaliteit van het (uit)zicht worden in de norm NBN EN 17037 drie

REQ-15107

aspecten beschouwd: - de horizontale zichthoek, - de diepte (afstand) van het zicht buiten - de gelaagdheid van het uitzicht. Het uitzicht is te beschouwen vanuit elk referentiepunt in de gebruikte zone van de ruimte. De onderzijde van het raam of de gevelopening moet gelegen zijn op een maximale hoogte van 0.9m ten opzichte van het vloerpeil.

DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

28 / 254

Eisen uitzicht

Annex A van de norm NBN EN 17037 onderscheidt 3 aanbevelingsniveaus:

REQ-15108

HIGH - horizontale zichthoek ≥ 54° - diepte van het zicht buiten ≥ 50 m - gelaagdheid: 3 lagen, (stads)landschap + lucht + grond MEDIUM - horizontale zichthoek ≥ 28° - diepte van het zicht buiten ≥ 20 m - gelaagdheid: 2 lagen, (stads)landschap + lucht of grond MINIMUM - horizontale zichthoek ≥ 14° - diepte van het zicht buiten ≥ 6 m - gelaagdheid: 1 laag, (stads)landschap Het vereiste niveau is per typeruimte vastgelegd in de tabel in bijlage bij 'Visueel Comfort - algemeen'.

VISUEEL COMFORT

Zonlichttoetreding (DP-131) Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Grootheid

De zonlichttoetreding wordt uitgedrukt in een aantal uur dat de zon binnenvalt

REQ-15110

in de ruimte op een wolkenloze referentiedag tussen 1 februari en 21 maart De zonlichttoetreding wordt gemeten op een hoogte van 1,20m boven de vloer en 30cm boven de borstwering in het midden van een gevelopening. Eisen zonlichttoetreding

De zonlichttoetreding wordt uitgedrukt in een aantal uur dat de zon binnenvalt

REQ-15111

in de ruimte op een wolkenloze referentiedag. Annex A van de norm NBN EN 17037 onderscheidt 3 aanbevelingsniveaus: 'high', 'medium' en 'minimum'. HIGH ≥ 4,0h MEDIUM ≥ 3,0h MINIMUM ≥ 1,5h Het vereiste niveau is per typeruimte vastgelegd in de tabel in bijlage bij 'Visueel Comfort - algemeen'.

VISUEEL COMFORT

Kunstlicht (DP-132)

DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

29 / 254

Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Werkplekverlichting conform NBN EN

VERLICHTINGSNIVEAU

REQ-15112

12464-1

Alle ruimten voldoen aan de vereiste verlichtingssterkte zoals vastgelegd in de norm NBN EN 12464-1 (2011) Werkplekverlichting – Deel 1: Werkplekken binnen. GELIJKMATIGHEID VAN DE VERLICHTINGSSTERKTE (UNIFORMITEIT) De uniformiteit, die gedefinieerd wordt als de verhouding van de minimale tot de gemiddelde verlichtingssterkte, wordt toegepast volgens NBN EN 12464-1. VERBLINDING (UGR) De eengemaakte verblindingsgraad UGR (unified glare rating) karakteriseert de verblinding die een verlichtingsarmatuur teweeg brengt. Hoe groter de UGRwaarde, des te sterker de verblinding. ALLE RUIMTEN VOLDOEN AAN DE AANBEVOLEN UGR ZOALS VASTGELEGD IN DE NORM NBN EN 12464-1 KLEURWEERGAVE De kleurweergave-index (Ra), die uitgedrukt wordt door een cijfer tussen 0 en 100, stelt het vermogen voor van een lichtbron om de kleuren van objecten natuurgetrouw weer te geven. De kleurweergave voor alle armaturen bedraagt minimaal Ra = 80.

BINNENKLIMAAT

THERMISCH COMFORT (OPF-8) THERMISCH COMFORT

Thermisch comfort - Algemeen (DP-133) Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Normen

NBN EN ISO 7730 : 2006 Ergonomie van de thermische omgeving – Analytische

REQ-15113

bepaling en interpretatie van thermische behaaglijkheid door berekening van de PMV- en PPD-waarden en door criteria voor de plaatselijke thermische behaaglijkheid NBN EN ISO 7726 : 2001 Ergonomie van de thermische omgeving – Instrumenten voor het meten van fysische grootheden NBN EN 16798-1 : 2019 Energieprestatie van gebouwen – Deel 1: Invoergegevens voor het binnenklimaat voor ontwerp en beoordeling van energieprestatie van gebouwen met betrekking tot binnenluchtkwaliteit, thermisch binnenklimaat, verlichting en akoestiek NBN B 62 003 : 1986 Berekening van de warmteverliezen van gebouwen Bezettingszone en gebruikstijd

De comfortvoorwaarden zijn van toepassing binnen de bezettingszone. Deze

REQ-15114

omvat het volume van het lokaal, met uitzondering van volgende zones: DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

30 / 254

- Onder een horizontaal vlak van 0,05m van de vloer - Boven een horizontaal vlak gelegen op 1,80m boven de vloer - Tussen een binnen- of buitenwand en een verticaal vlak evenwijdig aan deze wand gelegen op 0,5m hiervan. - Tussen en venster of een buitendeur in een verticaal vlak evenwijdig aan dir venster of deze deur gelegen op 1m hiervan. Deze zone valt buiten de bezettingszone en dit over een breedte van 1m weerszijden hiervan. - Voor een verwarmings- of koelingselement (radiator, convector, ventiloconvector, enz. ) gelden dezelfde regels als voor vensters en buitendeuren. Het thermische comfort wordt gedurende de gebruiksuren geëvalueerd. De gebruiksuren worden samen met de opdrachtgever bepaald. Individuele beïnvloeding

- Actieve componenten voor verwarming en (indien aanwezig) koeling zijn het

REQ-15115

hele jaar (‘s winters en ‘s zomers) per verblijfsruimte handmatig regelbaar binnen de gekozen grenswaarden voor de operatieve temperatuur. - De bedieningsknop voor de temperatuurregeling moet zonder instructie te begrijpen zijn. - Indien (buiten)zonwering aanwezig is dient deze vanuit het lokaal bedienbaar (of te overrulen) te zijn.

THERMISCH COMFORT

Thermisch comfort (DP-134) Algemeen OMSCHRIJVING

ID

De thermische comfortklassen leggen de parameters vast die het thermisch comfort bepalen van een bepaalde ruimte.

REQ-15116

Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Basisbegrippen

De prestatie-eisen verwijzen naar de norm NBN ISO 7730. Aan de basis van deze

REQ-15117

norm liggen de begrippen PMV en PPD. PMV (Predicted Mean Value) De PMV is een maat voor temperatuurbeleving, gebaseerd de warmtebalans van het menselijk lichaam., waarbij een persoon in thermisch evenwicht is wanneer de warmteproductie in zijn lichaam gelijk is aan het warmteverlies naar de omgeving. De PMV wordt uitgedrukt in een getal dat ligt tussen -3,0 (te koud) en +3,0 (te warm). Bij een PMV van 0,0 (neutraal) zijn de gebruikers - gemiddeld genomen - het meest tevreden over de thermische behaaglijkheid in een ruimte. Omdat een neutrale omgeving niet constant mogelijk is, wordt er naar gestreefd de temperatuurbeleving tussen +0.5 en -0.5 te houden. De PMV kan berekend worden wanneer de lucht- en stralingstemperatuur, luchtsnelheid, relatieve vochtigheid, activiteitsgraad en kleding gekend zijn. PPD (Predicted Percentage Dissatisfied) De parameter PPD is een maat voor comfort en kijkt niet naar het gemiddelde van de groep, maar naar welk percentage van de mensen zich niet comfortabel voelen met de gegeven omgevingsparameters. Dat zijn de personen die het koud, koel, warm of heet vinden. Wanneer de gemiddelde temperatuurbeleving van een groep neutraal is, wordt het % ontevredenen op 5% voorspeld. Door

DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

31 / 254

individuele verschillen is het onmogelijk om een thermische omgeving te creëren die iedereen tevreden stemt. De PPD kan worden berekend uit de PMV. Deze relatie is weergegeven in de onderstaande tabel. COMFORTCATEGORIEËN Op basis van de parameters PMV en PPD kunnen drie comfortcategorieën onderscheiden worden: A: PPD < 6 / PMV -0.2 tot +0.2 B: PPD < 10 / PMV -0.5 tot +0.5 C: PPD < 15 / PMV -0.7 tot +0.7 Eisentabel

Alle ruimtes worden in de standaard ruimtekenmerken geclassificeerd volgens

REQ-15118

de verschillende typeruimtes in de tabel in bijlage. De tabel vermeldt de eisen die op ruimteniveau worden gesteld aan elk ruimtetype. Indien lokalen met verschillende eisen binnen één open zone gelegen zijn, is de strengste eis van toepassing voor de gehele zone. Alle verblijfslokalen (= lokalen met verblijf > 30min) moeten beantwoorden aan comfortklasse B. Operatieve temperatuur winter

Ondersteunend bestand: Thermische comfortklassen.pdf De operatieve temperatuur die door de verwarmingsinstallatie dient behaald te

REQ-15119

worden, is in de eisentabel weergegeven. De operatieve temperatuur geldt tot een buitentemperatuur en relatieve vochtigheid van respectievelijk -10°C en 90%. Operatieve temperatuur zomer

Het thermische zomercomfort wordt gedurende de gebruikstijd geëvalueerd. De

REQ-15120

bezettingsgraad en de interne warmtewinsten van de lokalen zijn op basis van de projectdefinitie en het programma van eisen in te schatten. NIET-ADAPTIEF COMFORT (actieve koeling) De basis operatieve temperatuur die door de koelinstallatie maximaal dient behaald te worden is in de eisentabel weergegeven. Eventueel kan de opdrachtgever via het bijzonder bestek opgeven om in een aantal lokalen geen actieve koeling te voorzien. Bij actieve koeling ligt de optimale operatieve temperatuur tussen 24,5 ± 1,5°C (comfortklasse B volgens NBN EN ISO 7730), tot een buitentemperatuur en relatieve vochtigheid van respectievelijk 35°C en 50% voor het gehele Vlaamse grondgebied.

ADAPTIEF COMFORT Adaptief comfort gaat uit van het fenomeen dat een persoon zich ook comfortabel kan voelen bij verhoogde temperaturen wanneer er reeds een zekere gewenning bestaat omwille van een voorafgaande periode van warm weer. In het geval van adaptief comfort kan dus een hogere operatieve temperatuur gehanteerd worden, wat het toepassen van passieve koeltechnieken en het vermijden van actieve koeling bevordert. Passieve koeltechnieken zijn onder andere nachtventilatie, adiabatische en evaporatieve koeling, gebruik van voorgekoelde lucht via een grondbuis, free cooling op basis van buitenlucht of bodemcollectoren of grondwater zonder compressoren en koelmiddelen. Het concept van adaptief comfort volgens NBN EN 16798-1, Cat II mag toegepast worden mits:

DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

32 / 254

- De gebruiker zelf de buitenramen kan openen en sluiten - Er geen operationele mechanische koeling aanwezig is - De gebruikers een bijna zittende activiteit (1,0 – 1,3 Met) hebben - Er geen strikte dresscode is zodat de kledingweerstand aangepast kan worden. De operatieve temperatuur (ϑo) die via passieve maatregelen moet gegarandeerd worden, wordt bepaald aan de hand van de lopende gemiddelde buitentemperatuur (ϑrm) volgens de volgende formule: ϑo = 0.33 ϑrm +18,8 ± 3°C In geval van het toepassen van adaptief comfort mag in de zomerperiode (binnentemperatuur >25°C) een verhoogde luchtsnelheid ingerekend worden conform de bepalingen van EN 16798-1. Belangrijk aspect is hier weerom dat de verhoogde luchtsnelheid lokaal moet kunnen ingesteld worden. Verhoging van de binnentemperatuur (Δϑ0) in functie van de gemiddelde luchtsnelheid op gebruiksniveau (va): va 0,6 m/s 0,9 m/s 1,2 m/s Δϑ0 1,2°C 1,8°C 2,2°C Bij passieve koeling zal de conformiteit aan de maximale temperatuur eisen aangetoond worden via een dynamische simulatie. Het gebouwsimulatiemodel moet minstens de onderdelen gebouwgeometrie, HVAC-installaties, gebruikersgedrag en controlesystemen modelleren. Overschrijdingsuren

Overschrijdingsuren mogen enkel te wijten zijn aan extreme

REQ-15121

weersomstandigheden waarbij de buitentemperatuur afwijkt van de randvoorwaarden voor de dimensionering van de installatie (incl. eventuele optredende hittegolf). Ze mogen zeker niet het gevolg zijn van een slechte dimensionering, falen of manueel afschakelen van de installaties. In dat geval is de storing thermisch comfort van toepassing. Relatieve vochtigheid

De relatieve luchtvochtigheid bij gebruik van een luchtverversingsinstallatie zal

REQ-15122

gemiddeld op een werkdag minimaal 35% en maximaal 70% zijn indien de werkgever aantoont dat de lucht geen chemische of biologische agentia bevat die een risico kunnen vormen voor de veiligheid en de gezondheid van de aanwezige personen. Zoniet zal de RV minstens 40% en maximaal 60% bedragen. Voor nieuwbouw- en vernieuwbouwprojecten wordt opgelegd dat er geen materialen worden toegepast die een risico kunnen vormen voor de veiligheid en gezondheid van de aanwezige personen. Ook worden de nodige voorzieningen getroffen voor het onderhouden en reinigen van de luchtkanalen. Verontreinigde lucht, afkomstig van bijvoorbeeld sanitaire voorzieningen, ateliers en laboratoria worden rechtstreeks afgevoerd. Warmterecuperatie is enkel mogelijk met platenwisselaars.

THERMISCH COMFORT

Lokaal thermisch comfort (DP-135) Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Tocht

De waarde van de ‘draught rate’ volgens NBN EN ISO 7730 mag 20% niet

REQ-15123

overschrijden. De waarden voor maximum luchtsnelheid in zomer en winter zijn opgenomen in de eisentabel.

DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

33 / 254

Verticale gradiënt van de

De verticale temperatuurgradiënt tussen hoofd en enkels moet kleiner zijn dan 3

luchttemperatuur

°C.

REQ-15124

Voor zittende personen bevinden zich de meetpunten 0,1 m en 1,1 m boven de vloer, voor staande personen op 0,1 m en 1,7 m boven de vloer. Koude of warme vloeroppervlakken

De vloertemperatuur ligt tussen 19 en 26°C.

REQ-15125

Daar waar kinderen op de vloer zitten is de vloertemperatuur minimaal 22°C. Asymmetrie van de

De asymmetrie van de stralingstemperatuur moet lager zijn dan volgende

stralingstemperatuur

waarden :

REQ-15126

- warm plafond : 5°C - koude wand

: 10°C

- koud plafond : 14°C - warme wand : 23°C

BINNENKLIMAAT

BINNENLUCHTKWALITEIT (OPF-9) BINNENLUCHTKWALITEIT

Ventilatiedebiet (DP-136) Kenmerken NAAM

WAARDE

ID

Normen en regelgeving

Voor de kwaliteit van de binnenlucht zijn van toepassing:

REQ-15127

- EPB-regelgeving - de codex over welzijn op het werk - de Europese norm NBN EN 16798-1 De luchtkwaliteit beantwoordt steeds aan de strengst geldende eis. Eisentabel

Alle ruimtes worden in de standaard ruimtekenmerken geclassificeerd volgens

REQ-15128

de verschillende typeruimtes in de tabel in bijlage. De tabel vermeldt voor elk van de deelaspecten met betrekking tot de binnenluchtkwaliteit welke eis wordt gesteld aan elke typeruimte. Indien lokalen met verschillende eisen binnen één open zone gelegen zijn, is de strengste eis van toepassing voor de gehele zone. Eisen volgens de codex over welzijn op

Ondersteunend bestand: ruimtetypes binnenluchtkwaliteit.pdf Van toepassing in alle werklokalen. Als werklokaal wordt beschouwd: een lokaal

het werk

waarin zich een werkpost bevindt. Op secundaire lokalen waar geen werkplek

REQ-15129

ingericht wordt of tertiaire lokalen (sanitair, technische ruimten, e.d.m.) is de wetgeving dus niet van toepassing. REGEL De CO2-concentratie in de werklokalen moet gewoonlijk lager zijn dan 900 ppm, of dat een minimum ventilatiedebiet van 40 m3/h per aanwezige persoon wordt gerespecteerd. De parameter van 900 ppm is gebaseerd op een CO2-concentratie van 500 ppm boven de (algemeen aanvaarde) gemiddelde buitenconcentratie van 400 ppm. De CO2-concentratie is ‘gewoonlijk’ lager wanneer ze onder 900 ppm blijft gedurende 95% van de gebruikstijd, berekend over maximaal 8 uur, en uitgaande van een buitenconcentratie van 400 ppm. Als metingen echter aantonen dat de buitenconcentratie 400 ppm overstijgt, kan rekening worden gehouden met het verschil tussen 400 ppm en de werkelijke buitenconcentratie. Dit laat toe om rekening te houden met eventuele pieken in de DBm CC Baarle | 2023-02-02 10:10

34 / 254

buitenconcentratie, of met de gemiddeld hogere buitenconcentratie in stedelijk gebied, tenminste als die hogere buitenconcentratie blijkt uit metingen. UITZONDERING De Codex over het Welzijn op het Werk voorziet ook een uitzonderingsmaatregel waarbij de CO2-concentratie in de werklokalen gewoonlijk lager moet zijn dan 1200 ppm of dat een minimum ventilatiedebiet van 25 m3/h per aanwezige persoon wordt gerespecteerd. Deze uitzondering kan alleen worden toegestaan - mits voorafgaand advies van het comité en van de bevoegde preventieadviseur - als door middel van een risico-analyse kan worden aangetoond dat een zodanig emissie-arme omgeving wordt gecreëerd dat er minder moet geventileerd worden. Eisen EPB

In ruimten waar de codex van toepassing is, zal die in regel steeds strenger zijn