Bijlage 1 Lokale Educatieve Agenda 2023-2027 Samen voor groei

Lokale educatieve agenda 2023-2027

Samen voor groei

Voorwoord Elk kind in Alphen-Chaam en Baarle-Nassau is een belofte voor de toekomst. Met elke stap in hun ontwikkeling en onderwijs vormen we samen de wereld van morgen, vol mogelijkheden, begrip en diversiteit.

In een wereld waar elke dag nieuwe uitdagingen en kansen brengt, is het onze gezamenlijke missie om de toekomst van onze kinderen vorm te geven. Met deze Lokale Educatieve Agenda zetten wij, in Alphen-Chaam en Baarle-Nassau, een stap voorwaarts in het realiseren van een leer-en ontwikkelomgeving in onze kernen dat elk kind laat schitteren in zijn of haar eigen unieke talent en mogelijkheden. Wij doen dit als gemeenten samen met partners van 0-27 jaar in opvang en onderwijs . Dit document is niet zomaar een plan; het is een belofte aan onze kinderen en een ode aan hun potentieel. In een wereld die snel verandert, staan wij klaar om de plekken waar onze kinderen samenkomen, te ontwikkelen, vernieuwen en te verrijken. Van 'Iedere dag groei', waar we de dagelijkse vorderingen van onze jongeren vieren, tot 'Samenwerken in leren & opgroeien', waar we de kracht van gemeenschappelijke inspanningen omarmen. We verbinden onze kinderen met de wijde wereld in de ambitie ‘Wij en de wereld', hen begeleidend om verder te kijken dan hun horizon en breder dan enkel datgene wat de schoolbank ons te bieden heeft in de samenleving. Terwijl we tegelijkertijd de uniekheid van elk kind koesteren en ruimte bieden in 'Zijn wie je bent'. Deze agenda is onze routekaart naar een toekomst waarin elk kind in onze gemeenten de vrijheid en ondersteuning vindt om te groeien, te ontdekken, en te stralen.

Laten we samen deze reis beginnen.

Demografie Onderwijsprognoses Kijkend naar de data rondom onderwijs in Baarle-Nassau en Alphen-Chaam, worden vergelijkbare beelden weergegeven. De data voor beide gemeenten tonen bepaalde trends die zowel zorgen als kansen voor de toekomst van het onderwijs vertegenwoordigen. Allereerst is er in beide gemeenten een duidelijke afname te zien in het aantal jeugdigen onder de 19 jaar. In Baarle-Nassau

Op het gebied van bereikbaarheid vallen beide gemeenten op. De gemiddelde afstand tot basisscholen en scholen voor voortgezet onderwijs ligt in beide gevallen hoger dan het landelijk gemiddelde, met een bijzonder hoge 7,2 km tot een voortgezet onderwijs school in Alphen-Chaam.

heeft dit al geleid tot een afname in het aantal leerlingen in het basisonderwijs. Dit

Verzuim

lijkt een aanwijzing voor vergrijzing in deze

In Baarle-Nassau en Alphen-Chaam zien we

gebieden. Terwijl in Baarle-Nassau het aantal

gemengde verzuimtrends in het onderwijs.

basisschoolleerlingen afneemt, laat de

Verzuim wordt ingedeeld in absoluut

prognose voor Alphen-Chaam een stabiel

(leerlingen niet ingeschreven bij een school)

aantal leerlingen zien tot 2040, ondanks de

en relatief (ingeschreven maar ongeoorloofd

afnemende jeugdbevolking.

afwezig). Baarle-Nassau's absoluut verzuim van 7,1 (per 1000 leerlingen) overschrijdt het

Leerlingprofielen en toegankelijkheid Wat het schooladvies betreft, ligt in AlphenChaam de nadruk vooral op VMBO T tot VWO. Dit is hetzelfde voor Baarle-Nassau. Er is een laag percentage leerlingen dat naar vmbo-kader, -basis en praktijkonderwijs gaat. Dit kan wijzen op een over het algemeen hoger onderwijsniveau, maar het ontbreken van cijfers voor speciaal onderwijs maakt dit beeld mogelijk onvolledig. In beide gemeenten is het percentage leerlingen met een migratieachtergrond lager dan het landelijk gemiddelde. In Baarle-Nassau hebben de meeste van deze leerlingen een Westerse achtergrond, waarschijnlijk door de nabijheid van België.

landelijke gemiddelde van 4,2, wat vragen oproept over zichtbaarheid van kinderen. Veel lokale kinderen gaan naar school in België, en verschijnen mogelijk niet in Nederlandse data. Voor Alphen-Chaam is het absoluut verzuim 4,4. Positief is dat relatief verzuim in beide gemeenten onder het landelijk gemiddelde van 24 ligt, wat duidt op goede aanwezigheid van ingeschreven leerlingen.

Ambities Iedere dag groei Doorgaand ontwikkelen 0-23 jaar In de gemeenten Alphen-Chaam en BaarleNassau willen we dat kinderen zich zonder belemmeringen kunnen blijven ontwikkelen. In ieder leven zijn er meerdere fasen waar cruciale overgang plaatsvindt (baby tot kleuter, schoolgaande leeftijd naar puberteit, puberteit naar volwassenheid). In al deze fasen vinden veranderingen plaats. Dit gebeurt zowel bij het kind zelf als ook in zijn omgeving. Binnen de gemeenten willen we een omgeving creëren die kan faciliteren in een vloeiende overgang tussen deze levensfasen zonder dat de kinderen of hun gezin hier last door ervaren. Onderdelen die in deze veranderende levensfasen van invloed zijn en waar we als gemeente enigszins invloed op hebben zijn onder andere; onderwijs, gezondheid, welzijn en participatie.

Speerpunten Vergroten deelname aan voorschoolse voorzieningen binnen de gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau. Aansluiten van voorschoolse voorzieningen op het primair onderwijs door middel van afstemming en inzetten op samenhang van de afzonderlijke methodes en het aanbod. Bevorderen van een soepele overgang van het voortgezet onderwijs naar vervolgonderwijs en/of arbeidsmarkt door het aanbieden van professionele ontwikkelingsmogelijkheden en stages.

Bij het ophalen van behoeften bij partners in de kinderopvang en binnen onderwijs,

Professionaliseren op het gebied van

bleken er een aantal wensen te liggen om

vroegsignalering binnen onderwijs en

deze ontwikkeling beter te stroomlijnen. Alle betrokkenen zien de noodzaak en willen zich committeren aan de ambitie om de deze ontwikkeling beter te stroomlijnen. Andere belangrijke partners in dit proces zijn de GGD (het consultatiebureau), andere voorschoolse voorzieningen, het voortgezet onderwijs, vervolgonderwijs en de arbeidsmarkt. De leeftijdsspanne van 0 tot 23 jaar is namelijk bewust breed ingezet omdat het niet stopt bij de start van de basisschool of het voortgezet onderwijs. De doorgaande lijn blijft doorlopen.

kinderopvang.

Vergroten deelname aan voorschoolse voorzieningen binnen de gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau en daarbij een warme overdracht realiseren richting het primair onderwijs. Voorschoolse ontwikkeling en doorstroom

Warme overdracht

Het doel van deze inspanning is om alle kinderen

Een warme overdracht van voorschoolse voorzieningen

een goede start te geven op de basisschool. Door

naar het primair onderwijs is daarbij essentieel. Dit

kinderen al op jonge leeftijd in aanraking te laten

houdt in dat er een goede samenwerking en

komen met educatie en sociale vaardigheden,

communicatie plaatsvindt tussen de voorschoolse

kunnen zij zich beter ontwikkelen en zijn zij beter

voorzieningen en de basisscholen, zodat de overgang

voorbereid op de basisschool. Daarnaast kan

voor het kind zo soepel mogelijk verloopt. De

vroegtijdige signalering van eventuele

voorschoolse voorzieningen en basisscholen kunnen

achterstanden of problemen bijdragen aan een

elkaar informeren over de ontwikkeling en behoeften

effectievere ondersteuning. Vanuit de gemeenten

van het kind, zodat de basisschool hierop kan inspelen.

zijn we aan zet wanneer het gaat om het bieden van

Een warme overdracht kan de kans op een succesvolle

voldoende en kwalitatief goede kinderopvang en

schoolloopbaan voor het kind vergroten. De gemeenten

peuterspeelzalen, zodat alle kinderen een goede

kunnen hierbij een coördinerende rol hebben en

start kunnen maken op de basisschool. Dit gaat om

hebben de mogelijkheid om capaciteit en middelen in

toezicht en kwaliteit van aanbod maar ook over het

te zetten om extra ondersteunend aanbod te creëren.

mogelijk maken van voorschools aanbod voor zoveel mogelijk kinderen. Dit sluit ook aan op het thema ‘zijn wie je bent (kansengelijkheid)’. Maar ook hebben de gemeenten een coördinerende rol wanneer het gaat om het organiseren van overleg tussen kinderopvang en onderwijs en het in gezamenlijkheid realiseren van een doorgaande ontwikkel-/leerlijn zodat de doorstroom voorspoedig verloopt.

Aansluiten van voorschoolse voorzieningen op het primair onderwijs door middel van afstemming en inzetten op samenhang van de afzonderlijke methodes en het aanbod. Overgang voorschools naar primair onderwijs Naast het stimuleren van de samenwerking om een goede overgang van voorschools naar primair onderwijs te verwezenlijken, heeft de gemeente een (ondersteunende/ faciliterende) rol in het toezien op een goede aansluiting tussen inhoudelijke programma’s en aanbod van de voorschoolse voorzieningen naar het primair onderwijs.

Het voornaamste doel hiervan is om de overgang van voorschoolse voorzieningen naar het primair onderwijs naadloos te laten verlopen. Door afstemming en samenhang kan er meer continuïteit en kwaliteit worden geboden in het onderwijs, wat ten goede komt aan de ontwikkeling van het kind.

Doorgaande leerlijn Een goede afstemming tussen de voorschoolse voorzieningen en het primair onderwijs houdt in dat de methodes en aanbod van beide vormen op elkaar aansluiten en elkaar versterken. Dit kan bijvoorbeeld door een gemeenschappelijke visie op de ontwikkeling van kinderen en meer aansluiting in gebruikte programma’s en methodieken. Door deze afstemming wordt de kwaliteit van het onderwijs verbeterd en wordt er een doorgaande lijn gecreëerd waarbij kinderen. Dit is belangrijk voor de continuïteit in de ontwikkeling van kinderen. Een doorgaande leerlijn zorgt ervoor dat de ontwikkeling van kinderen op verschillende gebieden, zoals cognitief, sociaal-emotioneel en motorisch, gestructureerd verloopt. Hierdoor kunnen kinderen hun talenten en vaardigheden optimaal ontwikkelen en leren zij beter te functioneren in hun sociale leefomgeving. Daarnaast kan het meer opzoeken van afstemming ervoor dat onderwijs- en kinderopvangmiddelen efficiënter kunnen worden ingezet, doordat er minder versnippering en overlap is tussen de verschillende ontwikkelingsfasen. Hierdoor kan er meer aandacht en tijd worden besteed aan die onderwerpen die voor kinderen het meest relevant zijn voor hun ontwikkeling. Om dit speerpunt te realiseren is een goede samenwerking tussen de voorschoolse voorzieningen en het primair onderwijs van groot belang.

Er moet worden gestreefd naar een gemeenschappelijke aanpak en visie, waarbij er ruimte is voor de eigenheid van de verschillende leer- en ontwikkelingsvormen. Hierdoor kan er een naadloze aansluiting worden gerealiseerd en kan de ontwikkeling van het kind optimaal worden ondersteund.

Bevorderen van een soepele overgang van het primair naar voortgezet onderwijs en naar vervolgonderwijs en/of arbeidsmarkt. Overgang PO - VO Een volgende cruciale overgangsfase van kinderen is de overgang van primair naar voortgezet onderwijs. In deze overgang staat er van alles te gebeuren in de levens van kinderen en dit kan erg veel impact hebben. Een goede voorbereiding en ondersteuning op dit vlak is dan ook van uiterst belang om te voorkomen dat kinderen vroegtijdig vastlopen of uitvallen in onderwijs. We zien een stijgende lijn in het aandeel van kinderen binnen het speciaal onderwijs. Dit betekent dat kinderen onderwijs moeten volgen, verder weg van hun vertrouwde woonomgeving. Vanuit de gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau zouden we dit zoveel mogelijk willen voorkomen en willen het onderwijs hierin ondersteunen waar mogelijk.

Naast het vroegtijdig inzetten op een soepele overgang tussen primair en voortgezet onderwijs, kunnen kinderen ook goed voorbereid worden op een uitstroom richting vervolgonderwijs of arbeid. Door jongeren professionele ontwikkelingsmogelijkheden en stages aan te bieden, kunnen zij hun kennis en vaardigheden vergroten en ervaring opdoen in een realistische werkomgeving. Hierdoor krijgen zij een beter beeld van hun interesses en capaciteiten en kunnen zij beter bepalen welk vervolgonderwijs of welke arbeidsmarkt het beste bij hen past. Daarnaast kunnen zij door de ervaring die zij opdoen tijdens de stage of ontwikkelingsmogelijkheid, beter voorbereid en zelfverzekerd de stap maken naar het vervolgonderwijs of de arbeidsmarkt. Natuurlijk ligt de verantwoordelijkheid hiervoor bij de scholen zelf. Een goede samenwerking met de gemeente kan er wel voor zorgen dat de aansluiting met de praktijk mogelijk gemaakt wordt door het aanbieden van diverse projecten of mogelijkheden binnen de gemeenten. Dit zal zorgen voor het verminderen van werkeloosheid onder jongeren.

Professionaliseren op het gebied van vroegsignalering binnen onderwijs en kinderopvang.

Effectieve vroegsignalering

Daarnaast kan er worden gewerkt aan het

Het doel van dit onderdeel is om vroegtijdig

verbeteren van de samenwerking tussen

signalen van indicatoren voor eventuele problemen

professionals binnen het onderwijs en de

binnen het systeem van kinderen op te pikken en

kinderopvang, zodat signalen van problemen snel

deze op een effectieve manier te kunnen

en effectief kunnen worden opgepakt. Hierbij heeft

aanpakken. Dit kan door het vergroten van kennis

de gemeente de mogelijkheid om (tijdelijke) externe

en vaardigheden op het gebied van

expertise in te schakelen maar ook interne

vroegsignalering binnen het onderwijs en de

capaciteit te leveren om mee te ondersteunen,

kinderopvang.

coördineren of adviseren.

Door het vergroten van kennis en vaardigheden op het gebied van vroegsignalering kunnen

Op tijd in beeld

professionals binnen het onderwijs en de

Een goede vroegsignalering kan ervoor zorgen dat

kinderopvang beter in staat worden gesteld om problemen bij kinderen vroegtijdig te signaleren. Dit kan bijvoorbeeld door het aanbieden van trainingen en workshops, waarin professionals leren hoe zij problemen bij kinderen kunnen herkennen en hoe zij hier effectief op kunnen reageren. Hierbij kan gedacht worden aan ondersteuning of trainingen vanuit de Jeugdhulp maar ook het delen van kennis en expertise vanuit S(B)O scholen.

problemen bij kinderen tijdig worden aangepakt, wat de ontwikkeling en het welzijn van het kind ten goede komt. Door het professionaliseren van vroegsignalering kunnen professionals binnen het onderwijs en de kinderopvang beter in staat worden gesteld om kinderen te ondersteunen en begeleiden bij eventuele problemen. Hierdoor kan er op een effectieve manier worden bijgedragen aan de ontwikkeling van kinderen en kan er vroegtijdig worden ingegrepen bij eventuele problemen.

Samenwerken in leren & opgroeien Zorg en onderwijs In de gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau

Een belangrijk aspect van de benadering is het

willen we een sterkere verbinding creëren tussen

stimuleren van de zelfredzaamheid en het

zorg en onderwijs. We zien dat de verbinding de

vergroten van de eigen regie van inwoners, waarbij

afgelopen jaar wel is verstevigd maar er bestaat nog

de focus ligt op het vinden van oplossingen voor

steeds een grijs gebied waarbij het lastig is om met

problemen in plaats van het overnemen van taken

elkaar de kern te bepalen waar het gaat om de

en verantwoordelijkheden. Hierbij is het zeker niet

sociaal emotionele ondersteuning vanuit de

de bedoeling om problemen af te schuiven op de

basisondersteuning binnen de scholen en wanneer

inwoner maar om meer vanuit te basis te

het de basisondersteuning overstijgt en er over

ondersteunen in wat echt nodig is.

gegaan moet worden op (collectieve) jeugdhulp. Dit

Om de verbinding tussen zorg en onderwijs te

sluit aan bij de onderliggende opgaven vanuit de

realiseren, is het van belang dat er faciliteiten

wet Passend Onderwijs (route naar inclusief

beschikbaar zijn waar onderwijs en zorg

onderwijs) en de hervormingsagenda Jeugd. Door

gecombineerd kunnen worden. Hierdoor kunnen

deze verbinding te realiseren, willen we kinderen

we kinderen en jongeren efficiënt ondersteunen en

en jongeren een optimale ondersteuning bieden in

zorgen we ervoor dat er geen tijd verloren gaat.

hun leer- en groeiproces. Een belangrijk onderdeel van de verbinding tussen zorg en onderwijs is vroegtijdige signalering. Door op tijd problemen te signaleren, kunnen we snel en adequaat ingrijpen. Hierdoor kunnen we voorkomen dat problemen groter worden en dat kinderen en jongeren uitvallen in hun leer- en ontwikkelproces. Door vroegtijdige signalering kunnen we kinderen en jongeren op een efficiënte manier ondersteunen indien dit nodig is. Ook wordt er ingezet op het versterken van de eigen kracht en netwerk. In de basis begint dit met het goed kunnen meedoen in de wijk en in het ‘gewone leven’. Dit houdt in dat er een goed en veilig klimaat is in het gezin waarbinnen kinderen opgroeien en dat er binnen hun directe omgeving en netwerk ondersteuning geboden kan worden indien nodig. We willen hierbij uitgaan van de eigen kracht van de inwoner en ondersteunend & faciliterend zijn aan de behoefte van inwoners.

Een belangrijk onderdeel is de zorg en veiligheid op school. Hierdoor willen we kinderen een veilige omgeving bieden waar ze zich kunnen ontwikkelen. Hierbij bestaat de noodzaak om goed samen te werken, tussen onderwijs- en zorgpartners maar ook met het veiligheidsdomein. Integrale zorgteams kunnen hierbij ondersteunend zijn wanneer de hulpvragen binnen onderwijs of kinderopvang hun basisaanbod overstijgen of wanneer er sprake is van (dreigende) onveiligheid.

Pesten Binnen het kader van samenwerken in leren & opgroeien past ook een omgeving waar alle kinderen zich veilig en gewaardeerd voelen. Het aanpakken van pestgedrag is hierbij cruciaal, aangezien een positieve en ondersteunende lokale maatschappij de basis legt voor effectief samenwerken en gezamenlijke groei.

Speerpunten Het inzetten op initiatieven en programma's die de betrokkenheid en participatie in de wijk stimuleren waardoor de zelfredzaamheid en eigen regie van inwoners wordt vergroot. Het neerzetten van een goede verbindingslijn tussen onderwijs en jeugdhulp waarbij de lijnen kort zijn en er duidelijk over en weer gecommuniceerd wordt. Het creëren van (collectief) aanbod waar onderwijs en jeugdhulp gecombineerd kunnen worden, zodat kinderen en jongeren efficiënt ondersteund kunnen worden. Het in beeld brengen van afzonderlijk aanbod gericht op de ondersteuning op sociaal-emotioneel gebied waardoor duidelijk wordt wat er in gezamenlijkheid en aansluitend op elkaar aangeboden kan worden en wie wanneer de verantwoordelijkheid heeft in een zorgproces van een leerling. Het verbeteren van de vroegsignalering van hulpvragen bij kinderen en jongeren, zodat snel en adequaat ingegrepen kan worden. Het stimuleren van preventie en gezonde leefstijl, zodat kinderen en jongeren op lange termijn een gezonde ontwikkeling kunnen doormaken.

Het inzetten op initiatieven en programma's die de betrokkenheid en participatie in de wijk stimuleren waardoor de zelfredzaamheid en eigen regie van inwoners wordt vergroot. Participatie en betrokkenheid

De reden om dit onderdeel als speerpunt mee

Een belangrijk thema binnen het stimuleren

te nemen in de Lokale Educatieve Agenda, is

van betrokkenheid en participatie in de wijk is

dat we graag de scholen, kinderopvang en

mee kunnen doen in het gewone leven. Dit

andere maatschappelijke partners betrekken

betekent dat het belangrijk is om sociale

om dit speerpunt te realiseren. We moeten

participatie en betrokkenheid van inwoners als

samen met elkaar het gesprek aangaan om

normaal en vanzelfsprekend te beschouwen.

‘normaliseren’ te verankeren in beleid en

De bedoeling is om hiermee aan te sluiten op

strategieën. Dit betekent dat er in

de visie van het sociaal domein van de

gezamenlijkheid heldere doelstellingen worden

gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau

geformuleerd en dat er gezamenlijk structurele

maar ook de regiovisie en de kernagenda van

investeringen worden gedaan in de vorm van

de regio Hart van Brabant. Daarnaast richt de

bijvoorbeeld gespreksvoering richting ouders.

hervormingsagenda jeugd zich op het thema

Op deze manier wordt het normaliseren niet

‘normaliseren’, wat hier op aansluit. Dit kan

alleen een tijdelijk initiatief, maar wordt het

bijvoorbeeld worden bereikt door initiatieven

een structureel onderdeel van het beleid en de

en programma's op te zetten die gericht zijn op

werkwijze binnen de gemeenten.

het verbinden van mensen binnen de wijk en het faciliteren van samenwerking en cocreatie. Zelfredzaamheid Een ander aspect is het vergroten van de zelfredzaamheid en eigen regie van inwoners. Dit kan bijvoorbeeld worden bereikt door het aanbieden van ondersteuning en training op gebieden zoals communicatie, leiderschap en samenwerking. Door inwoners te empoweren en hen de tools te geven om zelf initiatieven op te zetten en verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen wijk, wordt de betrokkenheid en participatie genormaliseerd. Dit aanbod wordt veelal ingezet vanuit de gemeenten, binnen het dorpsteam en het sociaal team.

Het neerzetten van een goede verbindingslijn tussen onderwijs en jeugdhulp waarbij de lijnen kort zijn en er duidelijk over en weer gecommuniceerd wordt. Hierbij willen de gemeenten Alphen-Chaam en

Het verbeteren van de verbindingslijn tussen

Baarle-Nassau zich richten op het verbeteren

onderwijs en jeugdhulp kan worden bereikt

van de samenwerking tussen het onderwijs en door het creëren van een gezamenlijke visie op de jeugdhulpverlening. Het is belangrijk dat er

de aanpak van problemen. Hierbij moet niet

korte lijnen worden gecreëerd, zodat kinderen alleen worden gekeken naar de problemen zelf, en jongeren sneller en beter geholpen kunnen

maar ook naar de behoeften en mogelijkheden

worden bij problemen. Er moet duidelijkheid

van de kinderen en jongeren. Er moet worden

zijn over de taken en verantwoordelijkheden

gezorgd voor goede afstemming tussen

van beide partijen en er moet worden gezorgd

onderwijs en jeugdhulp en er moet worden

voor goede informatie-uitwisseling. Het doel is

gezorgd voor een goede samenwerking en

om kinderen en jongeren zo goed mogelijk te

communicatie. Daarnaast is het van belang om

ondersteunen bij hun ontwikkeling en

te investeren in kennis en expertise van

eventuele problemen tijdig te signaleren en

professionals en om te zorgen voor een goede

aan te pakken. Door de verbindingslijn tussen

organisatie van de samenwerking. Dit kan

onderwijs en jeugdhulp te verbeteren, wordt

bijvoorbeeld door het creëren van een

een integrale aanpak mogelijk gemaakt en

gezamenlijk aanspreekpunt voor signalering en

kunnen problemen beter worden aangepakt.

door het organiseren van regelmatig overleg tussen onderwijs en jeugdhulpverlening.

Het creëren van (collectief) aanbod waar onderwijs en jeugdhulp gecombineerd kunnen worden, zodat kinderen en jongeren efficiënt ondersteund kunnen worden. Samenwerking Dit speerpunt is gericht op het creëren van een gecombineerd aanbod van onderwijs en jeugdhulp, waardoor kinderen en jongeren efficiënt ondersteund kunnen worden. Dit kan bijvoorbeeld door het aanbieden van gezamenlijke trainingen voor leerkrachten en hulpverleners, waarbij er aandacht is voor zowel de onderwijs- als de hulpverleningsbehoeften van kinderen. Het is belangrijk dat de scholen in hun kracht worden gezet en dat eventuele problemen op sociaal-emotioneel gebied en op de rand van jeugdhulp, niet de overhand nemen binnen het onderwijs. De gemeenten hopen daarom leerkrachten te kunnen ondersteunen en ontlasten door eventueel collectief aanbod in te zetten, bijvoorbeeld voor gedragsmatige problemen in de klas. Dit geldt dan voornamelijk voor het ‘grijze gebied’ tussen onderwijs en jeugdhulp, waar inzet van individueel specialistische hulp kan worden voorkomen.

Ook kan er worden ingezet op het opzetten van multidisciplinaire teams op scholen, waarin zowel onderwijsprofessionals als jeugdhulpverleners vertegenwoordigd zijn en gezamenlijk de ondersteuning van leerlingen vormgeven. Hierbij is het van belang dat er goede afspraken worden gemaakt over taken en verantwoordelijkheden, en dat er duidelijkheid is over de wijze van communicatie en informatieuitwisseling tussen de verschillende betrokken partijen.

Integratie jeugdhulp en onderwijs Het bundelen van de krachten van onderwijs en jeugdhulp kan bijdragen aan een integrale aanpak van problemen waar kinderen en jongeren mee te maken hebben. Hierbij kan gedacht worden aan problematiek op het gebied van gedrag, sociaal-emotionele ontwikkeling of leerproblemen. Het gezamenlijk ontwikkelen van interventies en het inzetten van gezamenlijke trajecten kan leiden tot een betere afstemming en een hogere kwaliteit van ondersteuning. De gemeenten kunnen in een (tijdelijk) aanbod investeren door inzet van middelen maar heeft ook de mogelijkheid om eigen expertise en capaciteit bij te dragen. Om dit speerpunt te realiseren is het van belang dat er ruimte is voor samenwerking en dat er aandacht is voor het delen van kennis en ervaringen tussen de betrokken partijen.

Het in beeld brengen van afzonderlijk aanbod gericht op de ondersteuning op sociaal-emotioneel gebied waardoor duidelijk wordt wat er in gezamenlijkheid en aansluitend op elkaar aangeboden kan worden en wie wanneer de verantwoordelijkheid heeft in een zorgproces van een leerling. Scholen en kinderopvangorganisaties hebben

Hierbij kan gedacht worden aan het organiseren

aangegeven dat het belangrijk voor hen is om goed

van gezamenlijke bijeenkomsten waarbij

op de hoogte te zijn van het aanbod van jeugdhulp.

ervaringen en kennis worden uitgewisseld.

Dit geldt voor de voorliggende voorzieningen als

Daarnaast is het van belang om te zorgen voor een

ook de specialistisch beschikbare zorg. Hiervoor is

goede communicatie tussen onderwijs en

het nodig om in kaart te brengen wat het huidige jeugdhulp, zodat de verantwoordelijkheden binnen aanbod op sociaal-emotioneel gebied binnen het

het zorgproces duidelijk zijn voor alle betrokken

onderwijs en de jeugdhulp is. Want zoals onderwijs

partijen. Ook het opstellen van een gezamenlijk

en kinderopvang graag meer inzicht wil in het

plan van aanpak (1 gezin, 1 plan, 1 regisseur) kan

aanbod binnen het sociaal domein van de

bijdragen aan het bereiken van het speerpunt.

gemeenten, willen de gemeenten op de hoogte zijn

Hierin worden afspraken vastgelegd over de

van wat er in de basis- en aanvullende

samenwerking en verantwoordelijkheidsverdeling

ondersteuning van de scholen verwacht mag

bij brede ondersteuning binnen een systeem.

worden. Daarnaast is het van belang om de

De gemeenten zijn hierin belangrijke

verantwoordelijkheden binnen het zorgproces van

samenwerkingspartners omdat zij

een leerling helder te krijgen en deze goed af te

verantwoordelijk zijn voor het aanbieden van

stemmen met elkaar.

jeugdhulp. Hiervoor is het dorpsteam en het sociaal

Om dit speerpunt te realiseren is het in eerste

team betrokken en is er vanuit de regio Hart van

instantie belangrijk om het diverse aanbod in kaart

Brabant, contractering aangegaan met diverse

te brengen. Vervolgens zou het eventueel mogelijk specialistische jeugdhulpaanbieders. De gemeenten zijn om aanbieders van ondersteuning op sociaal-

hebben hierin een sturende rol en zijn de

emotioneel gebied bij elkaar te brengen en samen

aangewezen partij om de verbinding te maken

te laten werken aan het verbinden met onderwijs richting het onderwijs, de kinderopvang en andere en kinderopvang.

betrokken partners zoals de GGD.

Het verbeteren van de vroegsignalering van hulpvragen bij kinderen en jongeren, zodat snel en adequaat ingegrepen kan worden. Vroegtijdige signalering

Deskundigheid

Een belangrijk aandachtspunt binnen het onderwijs

Het is hierbij van belang dat er voldoende

en jeugdzorg is het tijdig signaleren van hulpvragen

deskundigheid aanwezig is binnen de scholen en

bij kinderen en jongeren. Door vroeg te signaleren

jeugdhulp om signalen te herkennen en te

kunnen problemen vaak voorkomen of in een vroeg

interpreteren. Daarnaast is het van belang dat er

stadium aangepakt worden, waardoor de gevolgen

duidelijke afspraken gemaakt worden over wie de

beperkt blijven. Het is daarom van groot belang dat

verantwoordelijkheid draagt voor de begeleiding en

er goed en systematisch gekeken wordt naar de

ondersteuning van de leerling en welke

ontwikkeling van kinderen en jongeren. Om dit te

zorgaanbieder hierbij betrokken wordt. Daarmee

realiseren kan gedacht worden aan meer

sluit het aan op het vorige speerpunt. Er moet

standaardisatie in het gebruik van

daarom ook aandacht besteed worden aan het

screeningsinstrumenten, observaties en

verbeteren van de samenwerking tussen de

gesprekken met leerlingen, ouders en

verschillende zorgaanbieders en het versterken van

professionals. Ook kan er gebruik gemaakt worden

de verbinding tussen onderwijs en jeugdhulp. Op

van gegevens uit de voorschoolse periode, zodat er

deze manier kan er snel en adequaat ingegrepen

inzicht is in de ontwikkeling van het kind over een

worden bij hulpvragen van kinderen en jongeren

langere periode. We merken ook dat de aansluiting met het veiligheidsdomein hiervan van belang is.

en kunnen zij tijdig de juiste ondersteuning krijgen. De gemeenten zijn een schakel binnen dit geheel

Onderwijs en kinderopvang moet goed op de

verschillende niveaus. Daarom hebben we de

hoogte gehouden worden van de ontwikkelingen binnen bijvoorbeeld de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling en de procedures bij organisaties als Veilig Thuis.

omdat zij met alle partijen te maken hebben op mogelijkheid om een coördinerende en sturende rol aan te nemen om partijen met elkaar te verbinden en waar mogelijk extra in te zetten op deskundigheidsbevordering.

Het stimuleren van preventie en gezonde leefstijl, zodat kinderen en jongeren op lange termijn een gezonde ontwikkeling kunnen doormaken. Gezonde leefomgeving Het verminderen van inzet van specialistische jeugdhulp en verwijzingen naar het speciaal onderwijs, gaat samen met een gezonde leefomgeving. Dit is de basis voor ieder kind. Het gaat om het stimuleren van een gezonde leefstijl, het voorkomen van gezondheidsproblemen en het bevorderen van gezond gedrag. Er kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het aanbieden van gezonde voeding op scholen, het stimuleren van beweging en sport, en het bieden van voorlichting over een gezonde leefstijl aan ouders en kinderen. Het is belangrijk om te zorgen voor een samenhangend aanbod, waarbij verschillende partijen (zoals onderwijs, kinderopvang, sportverenigingen en GGD) elkaar aanvullen en versterken in het bevorderen van een gezonde leefstijl. Door preventief te werken kan voorkomen worden dat kinderen en jongeren op latere leeftijd gezondheids- of welzijnsproblemen ontwikkelen.

Integrale aanpak op preventie Om dit te realiseren vereist het samenwerking tussen verschillende partijen en het is daarom van belang om een integrale aanpak te hanteren. Aansluiting met het lokale preventieakkoord van de gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau is hierin van belang. Ook kan er ingezet worden op het creëren van bewustzijn onder ouders en kinderen over het belang van een gezonde leefstijl. Door het bieden van gezondheidsvoorlichting en het aanbieden van gezonde keuzes in de omgeving van kinderen en jongeren, kunnen zij gestimuleerd worden om gezonde keuzes te maken en een gezonde leefstijl te ontwikkelen. Hiervoor moeten alle partijen de maatschappelijke relevantie inzien.

Wij en de wereld Burgerschap Burgerschap gaat over de verantwoordelijkheid nemen voor de maatschappij en de wereld om ons heen. Het gaat om het bijdragen aan een gezonde, veilige en duurzame samenleving. Het gaat om wat je zelf als burger kunt doen in de gemeente en hoe de gemeente en het onderwijssysteem dit voor je kan faciliteren. In Alphen-Chaam en Baarle-Nassau willen we een bijdrage leveren om het actief participeren aantrekkelijk te maken. Hierbij wordt ingezet op onder andere aanbod in sport, duurzaamheid, kunst en cultuur.

(cultuur)participatie Door middel van culturele beleving kunnen we ons inleven in de wereld van anderen en ons bewust worden van onze eigen culturele achtergrond. Het helpt ons om ons te verbinden met anderen en om ons open te stellen voor nieuwe ideeën en perspectieven. Dit sluit aan bij ambitie 4 waarbij inzet op kansengelijkheid centraal staat. Door meer in te zetten op exploratie binnen diverse thema’s die niet altijd vanzelfsprekend zijn voor iedereen, ontstaat er automatisch een grotere verbondenheid en tolerantie voor de wereld om je heen. Naast kunst en cultuur, willen we binnen AlphenChaam en Baarle-Nassau de komende jaren projecten opstarten rondom onder andere duurzaamheid en natuur. De bedoeling is om jeugd mee geven dat het belangrijk is om verantwoordelijkheid te nemen voor het milieu en daarbij ook onze eigen gezondheid. We vinden het hierbij belangrijk dat we de scholen en kinderopvang verbinden met bestaande maatschappelijke voorzieningen. Maar ook het aanbod vergroten door nieuwe projecten aan te gaan en bestaande scholingsmogelijkheden aan elkaar te koppelen. Op deze manier kan er een gemeentebreed aanbod aangeboden worden aan de scholen en voorschoolse voorzieningen waarmee burgerschap in brede zin een plek krijgt voor alle kinderen.

Maatschappelijk bewust participeren Een belangrijk onderdeel voor de gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau is het stimuleren van maatschappelijk bewust participeren bij kinderen en jeugd. Het creëren van bewustzijn rondom het bijstaan en steunen van de naaste omgeving om op die manier een bijdrage te leveren aan complexe vraagstukken binnen het sociaal domein. Denk hierbij onder andere aan vergrijzing, vluchtelingenstromen of mantelzorg. We hopen dat we samen met de scholen een programma neer kunnen zetten waar deze onderdelen verder concreet gemaakt worden in de vorm van projecten of bijvoorbeeld maatschappelijke stages. Maar ook het gesprek voeren en jeugd bevragen op wat zij belangrijk vinden in de maatschappij en hier samen mee aan de slag gaan. We willen hiermee besef mee oproepen dat we allemaal aan de lat staan om maatschappelijke problemen met elkaar goed aan te gaan. Dit begint bij het helpen van buurtbewoners of het ondersteunen van maatschappelijke organisaties. Hiermee kan worden bijgedragen aan de verbetering van de samenleving.

Middelengebruik Onder burgerschap verstaan we ook specifieke aandacht voor de gevolgen van middelengebruik. Dit sluit aan bij onze inspanningen om niet alleen externe maatschappelijke uitdagingen aan te pakken, maar ook om persoonlijke welzijn en gezonde leefstijlkeuzes te bevorderen.

Speerpunten Het ontwikkelen van een gevoel van betrokkenheid bij jongeren, waardoor zij zich verantwoordelijk voelen voor hun gemeenschap en hierbij inzetten op het ontwikkelen van vaardigheden en kennis die nodig zijn voor actief burgerschap, zoals communicatie, samenwerken en kritisch denken. Het bundelen van een gemeentelijk aanbod van projecten en scholingsmogelijkheden op het gebied van onder andere sport, cultuur, politiek en duurzaamheid om aan te bieden binnen het onderwijs en de voorschoolse voorzieningen. Het ondersteunen van vrijwilligerswerk en het bevorderen van maatschappelijk bewustzijn om de betrokkenheid van kinderen en jeugd bij de samenleving te vergroten.

Het ontwikkelen van een gevoel van betrokkenheid bij jongeren, waardoor zij zich verantwoordelijk voelen voor hun gemeenschap en hierbij inzetten op het ontwikkelen van vaardigheden en kennis die nodig zijn voor actief burgerschap, zoals communicatie, samenwerken en kritisch denken. kinder- en jeugdparticipatie Wat de gemeenten willen bereiken met dit speerpunt is om jongeren te betrekken bij de gemeenschap, hen verantwoordelijkheid te laten voelen en de benodigde vaardigheden en kennis te bieden om actief bij te dragen binnen de gemeenten. Om jongeren te betrekken bij de gemeenschap, is het van belang om activiteiten te organiseren waarbij zij een rol kunnen spelen. Dit kan bijvoorbeeld door het opzetten van projecten waarbij jongeren hun talenten kunnen laten zien en benutten. Ook kunnen er activiteiten worden georganiseerd waarbij jongeren actief kunnen bijdragen in de wijk, bijvoorbeeld door vrijwilligerswerk te doen of een bijdrage te leveren aan maatschappelijke projecten.

Om jongeren de benodigde vaardigheden en kennis te bieden voor actief burgerschap, kan er in het onderwijs en in de vrije tijd worden ingezet op het ontwikkelen van communicatievaardigheden, samenwerkingsvaardigheden en kritisch denken. Dit kan bijvoorbeeld door het aanbieden van speciale cursussen en trainingen, maar ook door het integreren van deze vaardigheden in het reguliere onderwijs. De gemeenten hebben natuurlijk geen inspraak in het inhoudelijke onderwijsprogramma en wil hier ook een onafhankelijke rol voor behouden. Waar we wel aan bij denken te kunnen dragen, is het meedenken en het aanbieden van mogelijke maatschappelijke projecten waar scholen gebruik van zouden kunnen maken.

Het ontwikkelen van een gevoel van betrokkenheid bij jongeren en het inzetten op het ontwikkelen van vaardigheden en kennis die nodig zijn voor actief burgerschap kan bijdragen aan een actieve, betrokken en verantwoordelijke gemeenschap. Door jongeren te betrekken bij activiteiten in de wijk en hen de benodigde vaardigheden en kennis te bieden, kunnen zij bijdragen aan de ontwikkeling van hun maatschappelijke omgeving en daarmee ook aan hun eigen ontwikkeling.

Het bundelen van een gemeentelijk aanbod van projecten en scholingsmogelijkheden op het gebied van onder andere sport, cultuur, politiek en duurzaamheid om aan te bieden binnen het onderwijs en de voorschoolse voorzieningen. Projecten Vanuit de gemeenten wordt er op meerdere fronten gezorgd voor aanbod binnen het onderwijs. Zo zijn er projecten rondom politiek, duurzaamheid, natuur, afval en armoede. Het doel hiervan is om kinderen en jongeren de kans te geven om zich breed te ontwikkelen en kennis te maken met diverse activiteiten en onderwerpen. Al deze afzonderlijke onderdelen komen op willekeurige momenten bij de scholen terecht. Hierdoor kunnen de scholen het nog niet altijd op tijd meenemen in hun jaarplanning. De wens is dan ook om het aanbod beter inzichtelijk te maken en op tijd aan te bieden zodat scholen het kunnen inzetten binnen het opvolgende schooljaar. Door het aanbod gezamenlijk aan te bieden kan ervoor zorgen dat het aanbod beter op elkaar wordt afgestemd en dat er meer samenhang komt tussen de verschillende activiteiten en onderwerpen. Dit kan bijvoorbeeld door het opzetten van een netwerk tussen verschillende organisaties en instellingen die zich bezighouden met sport, cultuur, politiek en duurzaamheid. Door samen te werken, kunnen zij het aanbod beter op elkaar afstemmen en aanvullen.

Verder krijgen scholen niet meer te maken met ambtenaren van alle afdelingen maar wordt er, zoals voor alle onderwerpen richting onderwijs, door een beleidsadviseur onderwijs gecommuniceerd.

Het ondersteunen van vrijwilligerswerk en het bevorderen van maatschappelijk bewustzijn om de betrokkenheid van kinderen en jeugd bij de samenleving te vergroten. Alphen-Chaam en Baarle-Nassau vinden dat het, in een snel veranderende maatschappij, belangrijk is om kinderen en jongeren bewust te maken van hun rol en verantwoordelijkheid in de samenleving en hen te stimuleren om actief bij te dragen aan de gemeenschap. Het ondersteunen van vrijwilligerswerk kan bijvoorbeeld door het organiseren van evenementen en projecten waarbij kinderen en jongeren op vrijwillige basis kunnen meehelpen. Hierdoor leren ze niet alleen over de waarde van vrijwilligerswerk, maar kunnen ze ook praktische ervaring opdoen en hun vaardigheden ontwikkelen. Ook kan de gemeente faciliteiten bieden aan vrijwilligersorganisaties om het vrijwilligerswerk te stimuleren en te ondersteunen.

Het bevorderen van maatschappelijk bewustzijn

Hierbij is het belangrijk dat de gemeenten

kan bijvoorbeeld door het organiseren van

samenwerken met lokale organisaties en

activiteiten en projecten waarbij kinderen en

verenigingen om het vrijwilligerswerk en

jongeren kennismaken met maatschappelijke

maatschappelijke bewustzijn te stimuleren en te

thema's, zoals duurzaamheid, armoede, en zorg

ondersteunen. Door de krachten te bundelen kan

voor ouderen en dieren. Hierdoor worden kinderen

er een breed en gevarieerd aanbod aan activiteiten

en jongeren bewust van de uitdagingen die in de

worden ontwikkeld, dat aansluit bij de interesses

samenleving spelen en leren ze over de

en behoeften van kinderen en jongeren.

verschillende manieren waarop ze zelf een bijdrage kunnen leveren. De gemeenten hebben hier een aanvullende rol in en willen aansluiten op de behoefte die er ligt op dit vlak vanuit het onderwijs en de kinderopvang. Vanuit het onderwijscurriculum kan ingezet worden op bijvoorbeeld vakoverstijgend projectmatig werken of maatschappelijke stages. De gemeenten kunnen hierin meedenken en eventueel faciliterend zijn.

Zijn wie je bent Kansengelijkheid

De gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau hebben de ambitie om een inclusieve educatieve agenda te ontwikkelen waarbij ieder kind mee kan doen en kan zijn wie hij is. Hierbij zal specifiek aandacht zijn voor nieuwkomers binnen onze gemeenten en toegang voor iedereen tot activiteiten en voorzieningen. Dit alles begint met een goede start. De eerste 1000 dagen van een kind zijn cruciale voorspellende factoren voor de rest van hun ontwikkeling. Als er in deze termijn sprake is van armoede, huiselijk geweld of bijvoorbeeld complexe scheidingsproblematiek, dan leidt dit tot een ongelijke start op school. We zouden daarom de kinderen graag op tijd in beeld hebben en de mogelijkheid bieden voor alle kinderen om deel te nemen aan een vorm van voorschoolse opvang. Uit onderzoek van de Inspectie van het Onderwijs blijkt dat leerlingen met laagopgeleide ouders vaak een andere schoolloopbaan hebben dan leerlingen met hoogopgeleide ouders, zelfs als hun onderwijsprestaties gelijk zijn. Dit komt doordat deze leerlingen gemiddeld een lager schooladvies krijgen voor het voortgezet onderwijs, minder vaak een bijgesteld schooladvies krijgen na de eindtoets, vaker afstromen naar een lager schoolniveau, vaker blijven zitten en minder vaak terechtkomen in het hoger onderwijs.

Er zijn veel factoren die bijdragen aan deze kansenongelijkheid, waaronder het onderwijssysteem met vroege selectie, verwachtingen en gedrag van leraren en ouders, en andere sociale en economische factoren. Het oplossen van dit complexe probleem vereist dan ook geen eenvoudige oplossing.

In de gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau zien we mogelijkheden om in te zetten op een passend aanbod op taal, cultuur en inburgering voor zowel achterstanden bij kinderen als ouders. Dit geeft kinderen kans op een gelijke start op school. Hierbij is aanbod in de voorschoolse voorzieningen momenteel al veelal aanwezig maar zal in de komende vier jaar meer de nadruk worden gelegd op verbinding met het primair onderwijs en

Het is voor de gemeenten belangrijk om een omgeving neer te zetten waar ieder kind zich welkom voelt, ongeacht hun gender, (culturele) achtergrond of mogelijke lichamelijke of psychische beperkingen. Er wordt daarom veel aandacht besteed aan het creëren van een positieve en respectvolle leeromgeving, waarin ieder kind zich veilig en geaccepteerd voelt.

het ondersteunen van ouders bij taalontwikkeling maar ook de weg vinden in het onderwijslandschap. De gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau willen een rijke schooldag voor alle kinderen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van verschillende onderwijsmethoden, zoals huiswerkbegeleiding, projectmatig werken, thematisch werken en bijvoorbeeld onderwijs in de buitenlucht. We zouden de activiteiten en mogelijkheden binnen de gemeenten zoveel mogelijk voor ieder kind willen aanbieden zodat de activiteiten niet alleen worden aangeboden aan kinderen die naar een buitenschoolse voorziening gaan. Op die manier wordt het toegankelijker voor meer kinderen en is de verwachting dat we ook de positieve effecten op een bredere groep inwoners zichtbaar krijgen.

Speerpunten Het toewerken naar een maximaal percentage kinderen in beeld (liefst 100%) door inzet op het vergroten van de deelname van de voorschoolse voorzieningen en verhogen van het opkomstpercentage bij het consultatiebureau binnen de gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau. Het versterken van de inburgerings- en taalvaardigheden van nieuwkomers zodat zij sneller kunnen participeren in het onderwijs en in de samenleving.

Het bevorderen van gelijke kansen voor ieder kind door het aanbieden van een rijke schooldag waarbinnen verschillende activiteiten worden geboden.

Het bevorderen van inclusie en diversiteit in het onderwijsaanbod en de leeromgeving.

Het toewerken naar een maximaal percentage kinderen in beeld (liefst 100%) door inzet op het vergroten van de deelname van de voorschoolse voorzieningen en verhogen van het opkomstpercentage bij het consultatiebureau binnen de gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau. Samen aan de lat voor welzijn van kinderen Het streven naar een zo hoog mogelijk percentage kinderen dat in beeld is binnen de gemeenten wordt gezien als een van de belangrijkste onderdelen om te zorgen dat alle kinderen gelijke kansen krijgen. Wanneer dit het geval is, kunnen we als gemeente en maatschappelijk betrokken partners, zorgen voor een goede start voor ieder kind. Dit om ervoor te zorgen dat alle kinderen in de regio tijdig de nodige aandacht en zorg krijgen die bij hun ontwikkeling past, en om mogelijke problemen vroegtijdig te kunnen signaleren. Maar ook het stimuleren van kansen en vroegtijdige ontwikkeling, bijvoorbeeld op het gebied van taal. Hierbij wordt gestreefd naar een maximale participatie van alle kinderen, ongeacht hun achtergrond of thuissituatie.

Om ervoor te zorgen dat deze doelstellingen samen met de voorschoolse voorzieningen en de GGD gehaald worden, is het belangrijk om een gezamenlijk, strategisch plan op te stellen. Dit plan moet de belangrijkste doelen en acties bevatten die nodig zijn om het percentage kinderen in beeld te vergroten. Het is hierbij belangrijk om de verschillende belanghebbenden, zoals ouders, kinderopvangorganisaties, scholen en zorgprofessionals, te betrekken bij de ontwikkeling en uitvoering van het plan. Door deze samenwerking kunnen we ervoor zorgen dat alle kinderen en gezinnen in de gemeenten AlphenChaam en Baarle-Nassau de juiste ondersteuning krijgen om gezond en veilig op te groeien.

Een andere belangrijke factor is het vergroten van de bewustwording onder ouders. Dit kan bijvoorbeeld door middel van een campagne of informatiebijeenkomsten. Door ouders te informeren over het belang van voorschoolse educatie en preventieve gezondheidszorg, kunnen we ervoor zorgen dat meer kinderen in beeld komen en de juiste ondersteuning krijgen. Daarnaast kunnen we ervoor zorgen dat ouders betrokken worden bij de ontwikkeling van hun kinderen en de ondersteuning die zij nodig hebben. Door te investeren in voorschoolse voorzieningen en preventieve gezondheidszorg, investeren we in de toekomst van onze kinderen en onze gemeenten.

Het versterken van de inburgerings- en taalvaardigheden van nieuwkomers zodat zij sneller kunnen participeren in het onderwijs en in de samenleving.

Nieuwkomers Het versterken van algemene vaardigheden voor

Daarnaast wordt er aandacht besteed aan het

nieuwkomers is van belang om iedereen goed mee

vergroten van de kennis en vaardigheden die nodig

te kunnen laten doen aan de maatschappij. We

zijn om deel te kunnen nemen aan de samenleving,

hebben te maken met een talige samenleving waar

zoals kennis van wet- en regelgeving en

het nodige wordt gevraagd. Dit geldt zeker voor

vaardigheden op het gebied van participatie en

(arbeids-)migranten of vluchtelingen met kinderen

actief burgerschap. De gemeenten hebben hier een

in de schoolgaande leeftijd. Om dit te bereiken

belangrijke rol in en hebben de mogelijkheid om

wordt er ingezet op het versterken van de

extra inzet te leveren vanuit het dorpsteam of de

inburgerings- en taalvaardigheden van

afdeling inburgering van de gemeenten. Daarnaast

nieuwkomers. Dit wordt standaard aangeboden in

is het ook belangrijk dat scholen kennis en

het inburgeringsaanbod van de gemeenten. Waar

ervaringen met elkaar uitwisselen over het

dit speerpunt over gaat is om meer aansluiting te

neerzetten van een mooi aanbod voor deze

vinden met het onderwijs en de kinderopvang

specifieke doelgroep.

zodat ouders hun kinderen goed kunnen begeleiden. Dit zorgt voor gelijkere kansen en mogelijkheden voor de kinderen. Hierbij is het belangrijk dat er aandacht is voor de individuele behoeften en culturele achtergronden van de nieuwkomers. Er zal moeten worden samengewerkt met scholen, maatschappelijke organisaties en andere partners om de nieuwkomers zo goed mogelijk te ondersteunen. Door middel van inburgeringscursussen en taallessen wordt er gewerkt aan het vergroten van de taalvaardigheid en het begrip van de Nederlandse cultuur.

Sociale integratie Naast het bieden van onderwijs en trainingen kan er ook ingezet worden op het vergroten van de sociale betrokkenheid van nieuwkomers bij de lokale gemeenschap. Door middel van verschillende initiatieven en projecten zouden nieuwkomers gestimuleerd kunnen worden om deel te nemen aan sociale activiteiten en in contact komen met lokale bewoners. Dit draagt bij aan een betere integratie en participatie van nieuwkomers in de lokale gemeenschap en daarbij aan de kansen die hun kinderen krijgen binnen het onderwijs en de maatschappij.

Het bevorderen van gelijke kansen voor ieder kind door het aanbieden van een rijke schooldag waarbinnen verschillende activiteiten worden geboden. Door zoveel mogelijk kinderen een gevarieerd en uitdagend aanbod te bieden, krijgen ze de kans om zich op verschillende vlakken te ontwikkelen en talenten te ontdekken die ze anders misschien niet hadden ontdekt. Het doel is om kinderen te stimuleren en te inspireren, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen en hun volle potentieel kunnen bereiken. Maar hierbij het liefst ook zoveel mogelijk kinderen bereiken zonder dat financiële, culturele of maatschappelijke belemmeringen een rol spelen. Een rijke schooldag kan bestaan uit verschillende activiteiten, zoals sport en beweging, kunst en cultuur, wetenschap en techniek en andere creatieve en uitdagende projecten. Door kinderen in aanraking te brengen met diverse vakgebieden, kunnen ze hun interesses ontdekken en ontwikkelen. Daarnaast kan een rijke schooldag ook bijdragen aan een positieve en gezonde leefstijl, bijvoorbeeld door bewust om te gaan met gezonde voeding en genoeg beweging te stimuleren. De gemeenten hebben hier slechts een beperkte rol in maar zouden graag het gesprek aangaan met de scholen, kinderopvang en de buitenschoolse opvang hoe dit doel in gezamenlijkheid gerealiseerd kan worden.

Het bevorderen van inclusie en diversiteit in het onderwijsaanbod en de leeromgeving.

Het stimuleren van diversiteit en inclusie binnen de gemeenten is van groot belang voor de persoonlijke ontwikkeling van kinderen en jongeren. Dit geldt ook voor de positie van kinderen op school. Het doel is om ervoor te zorgen dat ieder kind zich thuis voelt in de leeromgeving en zich volledig kan ontwikkelen. Dit betekent dat er aandacht moet worden besteed aan de verschillende achtergronden van leerlingen, zoals culturele en sociaaleconomische verschillen, maar ook aan verschillende leefstijlen en interesses. Door hierop in te spelen en te zorgen voor een gevarieerd aanbod, kan de motivatie, welzijn en betrokkenheid van leerlingen vergroot worden. Een inclusieve samenleving gaat hand in hand met het bevorderen van diversiteit. Dit betekent dat er ruimte is voor alle leerlingen, ongeacht hun achtergrond, interesses of mogelijkheden. Er wordt gestreefd naar een omgeving waarin kinderen respectvol met elkaar omgaan, elkaar helpen en samenwerken. Een dergelijke omgeving biedt niet alleen voordelen voor individuele leerlingen, maar kan ook bijdragen aan een betere samenleving waarin iedereen gelijke kansen heeft en waarin verschillen gewaardeerd worden.

Van ambitie naar actie Deze Lokale Educatieve Agenda is een visiedocument waarin analyses en ambities worden omschreven, maar nog geen concrete acties. De volgende stap is het voortvarend oppakken van de vier ambities door deze om te zetten naar acties. Hiervoor worden de speerpunten gebruikt als inhoudelijk richtinggevend om tot een concreet uitvoeringsprogramma te komen. Dit zal gestructureerd vorm krijgen in de samenwerking tussen de gemeente, het onderwijs en de kinderopvang. Omdat we hiervoor gaan inzoomen op zeer lokale behoeften en wensen, gaan we een onderscheid maken tussen het uitvoeringsprogramma voor de gemeente Alphen-Chaam en Baarle-Nassau. Er zal gedeeltelijk overlap bestaan maar een gedeelte gaat over lokale nuances, bijvoorbeeld kinderen uit België op Nederlandse scholen in Baarle-Nassau en het kindcentrum Chaam in Alphen-Chaam. We kiezen ervoor om de duur van de LEA (2023-2027) te splitsen en gericht focus aan te brengen voor de eerste twee jaar en de laatste twee jaar. Dit betekent dat het eerste deel van het uitvoeringsprogramma zal bestaan uit een actieplan voor de ambitie ‘Iedere dag groei’ en ‘Samenwerken in leren & opgroeien’. In 20252027 worden de laatste twee thema’s ‘Wij en de wereld’ en ‘Zijn wie je bent’ verder gezamenlijk uitgewerkt tot een actieplan.

De volgende elementen maken deel uit van het uitvoeringsprogramma: Jaarplan & tijdpad Acties met verantwoordelijke, verwacht resultaat en benodigde stappen Begroting

Actieve samenwerking Jaarlijks werken de gemeente, het onderwijs en de kinderopvang samen om de ambities uit te werken in het uitvoeringsprogramma. Dit wordt gedaan door middel van werkgroepen waarbij een delegatie wordt uitgenodigd van schooldirecteuren, kinderopvang locatie leiders, intern begeleiders, jeugd gezondheidsartsen, schoolmaatschappelijk werk, medewerkers van de gemeenten en andere partners die nodig zijn om de speerpunten en uiteindelijke doelen gezamenlijk te realiseren. In het uitvoeringsprogramma wordt beschreven welk bestaand beleid wordt voortgezet en welke nieuwe accenten worden toegevoegd. Belangrijk is dat er ook direct wordt getoetst aan de praktijk of we met de inzet, de juiste dingen bereiken. Hiermee wordt voorkomen dat de LEA enkel een beleidsdocument is. Om goed grip te houden op de ontwikkelingen rondom de LEA, zal er met werkgroepen regelmatig geëvalueerd worden op het proces maar is het ook van belang dat de actiepunten zo concreet en meetbaar mogelijk worden geformuleerd. Hiervoor kunnen prestatie indicatoren gebruikt worden. Op die manier bestaat er een goede monitor op het geheel en is het mogelijk om na vier jaar de balans op te maken en te beoordelen of de doelen, voortgekomen uit de ambities en speerpunten, voldoende zijn gerealiseerd.

Beleid & uitvoering De LEA staat in directe verbinding met een aantal andere beleidsgebieden zoals onderwijshuisvesting, jeugdhulp en voor- en vroegschoolse educatie. Hierbij horen verordeningen en beleidsregels die doorlopend geactualiseerd zullen moeten worden. Deze verordeningen en regelgeving zijn ook de grondslag van deze LEA en er zal van hieruit ook gecommuniceerd worden met de partners binnen het onderwijs en de kinderopvang. Voor de onderwijshuisvesting geldt dat er een proces loopt om een Integraal Huisvestingsplan (IHP) Onderwijs op te stellen voor de gemeenten Alphen-Chaam, Baarle-Nassau en Gilze en Rijen. Dit betekent dat in deze LEA geen onderwerpen terugkomen die te maken hebben met gebouwen, onderhoud of nieuwbouw van onderwijs- en kinderopvang. Dit zal een plek krijgen binnen het IHP. Hierbinnen worden duidelijke afspraken gemaakt over verantwoordelijkheden en afspraken met betrekking tot gebouwen. Verder heeft een gedeelte van deze LEA overlap met het Nationaal Programma Onderwijs (NPO). In 2021 heeft de regering het Nationaal Programma Onderwijs gelanceerd om de negatieve effecten van de coronapandemie op de ontwikkeling van leerlingen en studenten aan te pakken. Dit steunprogramma is vooral gericht op het verminderen van leerachterstanden en studievertragingen, en het andere bijkomende effecten op sociaalemotioneel gebied.

Naast onderwijsinstellingen krijgen ook gemeenten incidentele middelen voor de periode van augustus 2021 tot en met juli 2025. Voor de gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau hebben we geconcludeerd dat er veel raakvlakken liggen met de speerpunten binnen de LEA. Daarom zullen deze middelen (gedeeltelijk) ingezet worden om de gezamenlijke doelen vanuit het NPO bestedingsplan en deze LEA te behalen. Als laatste willen we met deze LEA aansluiten bij de verschillende coalitieakkoorden van de gemeenten en hiermee ook de visies op het sociaal domein. We willen een eenduidige visie uitdragen vanuit de gemeenten en daarmee is aansluiting op de andere onderdelen cruciaal. Hierbij hanteren we de volgende leidende principes. Vanuit de leefwereld Veerkracht vergroten Samen Op maat Vakmanschap Sturen op maatschappelijk effect

Landelijke & regionale ontwikkelingen Wetgeving In de Nederlandse onderwijs- en zorgsector hebben de afgelopen jaren diverse wetgevingswijzigingen plaatsgevonden die gevolgen hebben gehad voor zowel de landelijke als regionale beleidsvorming. De introductie van de Wet passend onderwijs in 2014 markeerde een keerpunt in het onderwijssysteem, waarbij er meer nadruk werd gelegd op het inclusief onderwijs. Met de introductie van de werkagenda ‘Route naar inclusief onderwijs 2035’ is concreter gemaakt welke opgaven het onderwijs heeft om zoveel mogelijk ‘thuis nabij’ onderwijs te kunnen bieden. Samenwerking met de gemeente en het jeugdhulpdomein wordt hierdoor steeds belangrijker. Deze ontwikkelingen zorgden ervoor dat scholen de verantwoordelijkheid kregen om kinderen die extra ondersteuning nodig hebben een passende plek te bieden. Tegelijkertijd heeft de hervormingsagenda jeugd een herdefiniëring van de jeugdzorg in Nederland veroorzaakt. De gemeenten krijgen de komende jaren een grotere verantwoordelijkheid in het beheren en reguleren van jeugdzorg. Omdat er meer moet gebeuren in de directe omgeving van het kind, heeft school hier een belangrijke rol in. Wat betreft kinderopvang zijn er de afgelopen jaren significante veranderingen geweest, met name door de Wet innovatie en kwaliteit kinderopvang en de Wet kinderopvang.

Hierdoor is er niet alleen een hogere kwaliteitsstandaard voor kinderopvang vastgesteld, maar ook een duidelijkere verbinding tussen kinderopvang, voorschoolse educatie (VE) en het basisonderwijs. Uitwerkingen hiervan komen terug in de LEA. Met name een professionaliseringsslag op het gebied van vroegsignalering en de wens om alle kinderen op tijd in beeld te hebben ter bevordering van kansengelijkheid. Het Interbestuurlijk Toezichtkader 2023 richt zich op meer samenhang tussen het toezicht op kinderopvang en het onderwijsachterstandenbeleid. Er wordt ingezet op een ‘lerende dialoog’ waarmee de inspectie gemeenten ondersteunt in het uitvoeren van de kwaliteitscyclus.

Regio Regionaal zien we dat aansluiting gevonden moet worden met structuren zoals het OOGO, de ondersteuningsplannen van de samenwerkingsverbanden en het programma leerplicht en RMC. Vooral bij het aanpakken van kwesties zoals zorgstructuur op school, voortijdig schoolverlaten en thuiszittende leerlingen.

Financieel kader Om uitvoering te kunnen geven aan de speerpunten in deze LEA, zijn middelen gereserveerd uit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) en Onderwijs Achterstanden Beleid (OAB). Gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau hebben in samenwerking met lokale onderwijspartners en kinderopvang een bestedingsplan opgesteld om deze extra middelen optimaal te benutten. Hierbij wordt aansluiting gezocht met de LEA. De inzet van deze middelen is gebaseerd op een aantal centrale uitgangspunten. Allereerst is het doel om aan te sluiten op het bestaande aanbod van scholen, met bijzondere aandacht voor het verspreiden van deskundigheid en het versterken van de zorgstructuur binnen de scholen. Daarnaast richten de interventies zich op het bevorderen van gelijke kansen en het voorkomen van voortijdige schooluitval. Hoewel het deels om incidentele middelen gaat, is het streven om in te zetten op projecten en interventies met een duurzaam effect. Hierbij kan gedacht worden aan pedagogische interventies voor gedragsproblematiek, uitbreiding van schoolmaatschappelijk werk, en het vergroten van de deelname aan voorschoolse voorzieningen. Op deze manier streven de gemeenten naar een integrale en duurzame verbetering van de onderwijskwaliteit en het welzijn van leerlingen.

ALC