Beschouwingen VPB

Geachte voorzitter, college, raadsleden en toehoorders.

Baarle-Nassau gaat bezuinigen! Het financiële perspectief van Baarle-Nassau is niet rooskleurig. De korting op het gemeentefonds is fors en de verwachting dat de nieuwe regering de bezuinigingen zou terugdraaien, lijkt ijdele hoop. In 2024 zijn de lasten voor onze inwoners en toeristen al fors verhoogd. Qua woonlasten zijn we toen naar de middenmoot gegaan. Voor 2025 moeten we nog meer pijnlijke keuzes maken, om een begrotingstekort te voorkomen. De uitgaven voor 2025 moeten omlaag, maar dat lukt niet voor alle posten. Zoals reeds bij de perspectiefnota vastgesteld, zitten de besparingen -naast een € 100.000 lagere bijdrage aan de ABG- vooral in de sectoren sociaal domein -€ 100.000 op de WMO-, sport en cultuur. Daar zit wat de VPB betreft wel een ondergrens aan. Immers sport, kunst en cultuur brengen mensen samen, verbinden en leveren een positieve bijdrage aan onze gemeenschap en aan het welzijn van inwoners. Zelf- en samenredzaamheid zijn sleutelwoorden voor de toekomst van de zorg en daar leveren onze verenigingen juist een belangrijke bijdrage aan. Als VPB vragen we specifiek aandacht voor maatwerk en voor hulp waar dat het meeste nodig is, voor mensen die het al moeilijk hebben. Verantwoord bezuinigen betekent voor de VPB dat minimaregelingen zoals de "meedoenregeling”, het budget cafe en de stichting leergeld beschikbaar blijven.

Ook bij de bezuinigingen van de Wmo verwachten we dat de ondersteuning voor kwetsbare ouderen en mensen met een psychische of verstandelijke beperking overeind blijft. Het aan banden leggen van de ongebreidelde groei van huishoudelijke hulp is voor ons verdedigbaar. We moeten de schaarse middelen en zorgmedewerkers inzetten waar het echt nodig is en voorkomen dat de meest kwetsbare mensen geraakt worden door de bezuinigingen. Daarnaast vindt de VPB het heel belangrijk dat de inwoners er goed over geïnformeerd worden! Gelukkig wil het college ook investeren in verbeteringen in het sociaal domein, zodat we in de toekomst met minder personeel en geld essentiële taken en ondersteuning kunnen blijven uitvoeren. De pilot Taalhuis wordt voortgezet, ook de pilot buurtgezinnen (om de veerkracht van kinderen en gezinnen te versterken) wordt gecontinueerd. Ravijnjaar Vanaf 2026 gaat de uitkering uit het gemeentefonds verder omlaag. Het verbaast ons dan ook dat alleen bij programma 6, “sociaal domein”, expliciet de doelstelling is opgenomen om ons voor te bereiden op dit “ravijnjaar”. De VPB vindt dat voor 2026 en verder over de hele breedte van de begroting moet worden bezuinigd. We moeten kritisch zijn ten aanzien van de kosten van de verbonden partijen zoals de Veiligheidsregio, Regio West-Brabant, GGD en Omgevingsdienst. Daarin steunen we de inzet van het college.

Ook in het fysieke domein moeten we kijken hoe de kosten omlaag kunnen. We willen niet significant inboeten op kwaliteit, dus zal vertragen en verspreiden van projecten wellicht nodig zijn. De inzet die gemoeid is met bestrijding van criminaliteit en overlast, waaronder de vuurwerksoap, moet

beheersbaar blijven. Het is ook een uitgelezen moment om de verdeelsleutels met Baarle-Hertog te herzien, nu daar een nieuwe bestuursperiode aanvangt. Dit is immers afgesproken in het bestuursakkoord. Ook mag er van ons gekeken worden naar alternatieve huisvesting voor onze bestuurszetel bij de herontwikkeling van het huidige gemeentehuis, indien dit een significant voordeel oplevert. Om verrassingen te voorkomen moeten we anticiperen op de prognoses van toekomstige inkomsten en uitgaven. We hoeven in deze begroting de gaten voor 2026 en volgende jaren echter nog niet helemaal te dichten. Dat volgt later in een apart traject. CCB Baarle-Nassau en Hertog hebben het aanbod van een private partij aangegrepen om toch een volwaardig cultuurcentrum te kunnen realiseren aan de loswal. Het wordt een multifunctioneel gebouw, waarin gebruikers veel ruimtes zullen moeten delen. Helaas zijn er problemen ontstaan met plafonds van het huidige gebouw, waardoor een aantal ruimtes vooralsnog niet meer gebruikt mag worden. Het proces en de dialoog hierover met de gebruikers heeft lang geduurd en wrevel gewekt. Er is werk aan de winkel om de samenwerking met de getroffen verenigingen te herstellen, opdat er straks geen valse start gemaakt wordt in het nieuwe gebouw.

Bovendien roepen we de colleges van Nassau en Hertog op om de verenigingen en CCB actief te betrekken bij de plannen en exploitatie voor het nieuwe gebouw, om een toekomstbestendig en levendig cultuurcentrum te garanderen. Wanneer mogen we hier als gemeenteraad meer over verwachten? Wonen Het nieuwe omgevingsprogramma “wonen” vergt incidenteel een extra investering om meer regie te krijgen op woningbouw en de regionale ontwikkelingen. Zo kunnen we beter sturen op aantallen, betaalbaarheid en typen woningen voor specifieke doelgroepen. We zijn ook blij met de aangekondigde start van het traject flexwonen. Bij het ontwikkelen van Loveren fase 2 mag een tandje bijgezet worden. Wij hopen nog op een start van de bouw in deze collegeperiode! We begrepen dat het “onderzoek wonen op recreatieparken” gereed is en zijn vooral benieuwd naar het beoordelingskader. We gaan ervan uit dat de gemeenteraad hier snel over geïnformeerd wordt, aangezien we er eerder veel afwegingen voor ingebracht hebben. Nieuwe uitdagingen Dit jaar bleek wederom dat Baarle-Nassau een sociale gemeente is en zijn verantwoordelijkheid niet schuwt. De oorlog aan de oostflank van Europa raakt ook ons dorp. We hebben ons deel van de Oekraïense vluchtelingen opgevangen en hulp geboden - op kosten van de Rijksoverheid. Het aantal plaatsen is verhoogd van 50 naar 80. De VPB steunt deze opvang volmondig.

Uitvoering op stoom We zijn blij dat er een nieuwe coalitie is die voortvarend verder werkt. Met de extra wethouder is de werklast

draaglijk geworden en kan het college meer aandacht geven aan ondernemers, toerisme en recreatie. In de Turap staan gelukkig heel veel groene vlaggetjes. Het doet ons goed dat veel trajecten die we belangrijk vinden nu echt gestart zijn, zoals de inclusie-agenda, de nieuwe duurzaamheidsvisie, de pilot rondom de warmtetransitie-visie, aanpak klimaatadaptatie, voortgang op het masterplan centrum, voornemen tot deelname aan het Schone Lucht Akkoord, meer inzet op cultuur-historische waarden, jongerenparticipatie, aandacht voor armoede via de "meedoenregeling” en het budget cafe, een woonprogramma met ambitie en veel activiteiten rondom Gezond en Actief Leven. De puzzelstukjes vallen op hun plaats en er wordt doorgepakt. In het kader van duurzaamheid zijn we benieuwd welke kansen de RES 2.0 ons gaat bieden. Bij het natuurherstel in de transitie buitengebied hopen we dat het warrige landelijk beleid ten aanzien van het NPLG geen gevolgen heeft voor de Gebiedsgerichte aanpak Regte Heide en Riels Laag van de provincie Noord-Brabant. Burgerparticipatie We vinden het erg belangrijk dat onze inwoners bij beleid en uitvoering worden betrokken. Dat moet op verschillende manieren en via allerlei kanalen. Verwachtingsmanagement is hierin net zo belangrijk: wat mogen inwoners van ons verwachten, en vooral ook: wat niet.

Wanneer kunnen we de nieuwe visie/kadernotitie die ABG breed zou worden opgesteld ontvangen? Van de VPB kunnen onze inwoners in elk geval verwachten dat we ons blijven inspannen voor de voorzieningen die Baarle bruisend maken, voor zoveel mogelijk burgerparticipatie en voor heldere communicatie. Tot slot Ondanks de financiële tegenwind zien wij nog steeds kansen om op koers te blijven en samen vooruit te gaan. We mogen niet alles afbreken dat onze gemeenschap zo mooi maakt. Het zal niet gemakkelijk gaan, maar juist nu moeten we onze kracht laten zien. Elkaar helpen en uit de wind houden als dat nodig is. Laten we deze tegenwind samen trotseren en er met elkaar sterker uitkomen!