4.5-Bijlage Rapport BMC Onderzoek naar het bestuurlijk toekomstperspectief van de gemeente Baarle-Nassau

Voordelen - Democratische legitimatie op verschillende schaalniveaus. - Past goed bij de context van de samenwerking met Baarle-Hertog: die taken kunnen dichtbij gehouden worden. - BGTS kan er goed in worden ondergebracht, zelfs deel worden van het federatief verband. - Zeer korte lijnen, overzichtelijke organisatie.

| 32 | Onderzoek naar het bestuurlijk toekomstperspectief van de gemeente Baarle-Nassau

Nadelen - Aantrekkelijk voor kleinere gemeenten maar niet voor de hele grote gemeenten in de regio. - Extra kosten voor bestuur (waarschijnlijk ook meer kosten rondom afstemming). - Eigen agenda gemeenten wordt smaller.

3.5 Centrumgemeenteconstructie Kenmerken De samenwerking met een centrumgemeente voor de uitvoering van belangrijke gemeentelijke taken is voor kleinere gemeenten een beproefd recept en er zijn in Nederland vele voorbeelden te vinden waarin dat goed wordt uitgevoerd. Het stelt de gemeente die taken onderbrengt bij de centrumgemeente in staat te focussen op die onderdelen van haar taakuitoefening waar zij richting inwoners echt toegevoegde waarde wil realiseren. De keuze voor een strategische samenwerking met één centrumgemeente in de regio komt voort uit een behoefte aan een duurzame relatie, ontzorging op het gebied van bedrijfsvoering en die dienstverlening waar de gemeente in haar uitvoering nauwelijks echt een verschil kan maken omdat de daarvoor beschikbare bandbreedte in wettelijke taken te gering is. De basis voor de samenwerking is een bestuurlijk convenant en onderliggend dienstverleningsovereenkomst. Voor dienstverlening, ontwikkeling en innovatie wordt gebruikgemaakt van de omvang van de centrumstad. De afnemende gemeente concentreert zich op die onderdelen waarvoor een kleine zelfstandige gemeente meerwaarde biedt: korte lijnen en een toegankelijk bestuur wat kan inspelen op de lokale behoeften. Weging van de hoofdtaken van de gemeente voor de centrumgemeenteconstructie

| 33 | Onderzoek naar het bestuurlijk toekomstperspectief van de gemeente Baarle-Nassau

Voor de beleidsvorming en voorbereiding is er sprake van een mix. Voor onderwerpen die dicht liggen bij wat de gemeente samen met inwoners wil oppakken doet zij dit zelf. Voor taken die meer op het terrein van de grotere opgaven liggen, de bedrijfsvoering en dienstverlening, wordt dit door de centrumgemeente gedaan. De kaderstelling ligt bij de gemeenteraad. Er vindt geen uitbesteding plaats. Op door gemeenten gezamenlijk uitgevoerde taken (bijvoorbeeld binnen een GR) is er ook in de kaderstelling veel onderlinge afhankelijkheid. De beleidsuitvoering ligt voor een deel bij de centrumgemeente en een deel bij de gemeente zelf en wordt voor een deel in breder regionaal verband opgepakt. Randvoorwaarden ● De (bestuurlijke) bereidheid van beide gemeenten voor de samenwerking en onderlinge verstandhouding moet goed zijn. ● Er moet erkenning en begrip van wederzijdse belangen zijn. ● Ondergebrachte taken moeten ‘couleur locale’ houden op voor Baarle belangrijke aspecten, de centrumstad moet dit erkennen en willen organiseren. ● Acceptatie dat een aantal keuzes in de wijze van uitvoering niet meer lokaal kunnen worden gemaakt. Kansen ● Stabiliteit in de uitvoering en bedrijfsvoering. ● De taken waar een gemeente moeilijk onderscheid op kan maken liggen dan ook niet meer in eigen hand.

● Focus op die taken en activiteiten waarin er veel met de eigen gemeenschap en met Baarle-Hertog moet worden opgetrokken. Risico’s ● Grotere gemeenten maken vaak al eerder werk van bepaalde beleidsdossiers. Het risico hiervan is dat de grotere gemeenten al snel als te dominant worden ervaren, wat ten koste gaat van het vertrouwen in de samenwerking. ● Wisseling van sleutelfiguren kan het model onder druk zetten. ● Invloed op kosten neemt af. Geen garantie dat het goedkoper is.

| 34 | Onderzoek naar het bestuurlijk toekomstperspectief van de gemeente Baarle-Nassau

Weging van de centrumgemeenteconstructie voor Baarle-Nassau

Toelichting Het betreft een beproefd concept wat een gebalanceerde weging laat zien op alle onderdelen. De dienstverlening kan over het algemeen door een centrumgemeente op een goed niveau worden aangeboden en indien daar goede afspraken over worden gemaakt ook in de kern van de afnemende gemeente. De bedrijfsvoering van de centrumgemeente is over het algemeen op een goed niveau georganiseerd waardoor vraagstukken op het gebied van compliance, maar ook het verwerken van nieuwe wetgeving e.d. goed zijn geregeld. De dienstverlening wordt vastgelegd in raamcontracten waarin de te leveren prestaties worden uitgewerkt. De slagkracht op grotere opgaven neemt toe indien er wordt aangesloten bij de lijnen die hierop door de centrumgemeenten worden uitgezet. Waar het hele specifieke wensen betreft, moeten maatwerkafspraken worden gemaakt. Baarle-Nassau kan bijvoorbeeld op de voor haar essentiële onderdelen eigen beleidskeuzes maken. Door de ontzorging op de grotere vraagstukken en de dienstverlening kan het bestuur zich richten op die vraagstukken die meer in de directe omgeving van inwoners impact hebben en een rol spelen. Ook kan het bestuur zich meer richten op de interactie met inwoners en de participatie in de maatschappelijke ontwikkeling die steeds belangrijker wordt in de samenleving. De afhankelijkheid van de afnemende gemeente neemt wel toe.

De kennis over de uitvoering en de voeding van de beleidsvorming en uitvoering wordt minder. Bij de gemeente die de dienstverlening biedt moet er bereidheid zijn om goed te kijken naar de kostprijs waartegen de dienstverlening wordt aangeboden. Bij integrale kostprijsberekeningen wordt namelijk ook de gehele overhead meegenomen en worden de kosten voor de afnemende gemeente te hoog. Ook zijn de salarisschalen doorgaans hoger in grotere gemeenten waardoor de prijs kan toenemen.

| 35 | Onderzoek naar het bestuurlijk toekomstperspectief van de gemeente Baarle-Nassau

Voordelen - Continuïteit op de beleidsuitvoering (zichtbaar voor de inwoner) geborgd. - Efficiënt, de kracht van de omvang (ook bijvoorbeeld op innovatie) kan worden gebruikt, ontzorging. - Baarle-Nassau kan focussen op haar speerpunten en de lokale verbinding en participatie. Nadelen - Verlies van invloed op de beleidsuitvoering (vaak meest zichtbaar voor inwoners). - Schikken naar de agenda van de centrumgemeente. - Hoge mate van afhankelijkheid.

3.6 Is er een voorkeursscenario? De perspectieven van de gemeenschap, de maatschappelijke partners en het gemeentebestuur zijn meegewogen. De maatschappelijke en bestuurlijke werkelijkheid vormen het startpunt voor de selectie van een voorkeursscenario. Welke eisen stellen de omgeving, bestuurskracht, de benodigde samenwerking en inwoners en ondernemers aan het gemeentebestuur, de gemeentelijke organisatie en haar dienstverlening? De weging van de scenario's laat zien dat er niet één scenario is dat stevig afsteekt ten opzichte van de andere scenario's. Wel laat de weging zien dat de keuze voor het scenario regiegemeente niet sterk scoort voor Baarle. Op basis van de context en van de weging raden we dit scenario niet aan.

| 36 | Onderzoek naar het bestuurlijk toekomstperspectief van de gemeente Baarle-Nassau

Er blijven drie scenario's over die passend zouden kunnen zijn. Voor de keuze zijn kosten het minst onderscheidende criterium. Natuurlijk moet het betaalbaar blijven, maar uit de bevindingen blijkt dat dit voor inwoners en bestuur het minst sterk weegt. De dienstverlening is in alle drie de scenario's goed te realiseren. Op dienstverlening scoren het federatief verband en de ambtelijke fusie goed. De centrumgemeenteconstructie scoort goed op bestuur en identiteit, mits het bestuur focust op de lokale opgaven. Bestuurlijk kan in dat scenario de aandacht voornamelijk gericht worden op die activiteit die in nabijheid van en met inwoners en partners moeten worden aangepakt. Geaccepteerd moet worden dat op een deel van de gemeentelijke uitvoering minder invloed kan worden uitgevoerd omdat wordt aangesloten bij de uitvoering van een centrumgemeente. De federatiegemeente scoort ook goed op bestuur en identiteit omdat inwoners op beide besturen inspraak hebben. Op grote opgaven scoort het federatief verband, maar ook de centrumgemeenteconstructie goed. De ambtelijk fusie scoort hierop iets lager. Op basis van de criteria en de weging die bestuur, inwoners en maatschappelijke partners hebben gegeven, lijken de scenario's ambtelijke fusie en het scenario federatief verband de beste opties voor Baarle-Nassau. Het scenario federatief verband laat het meest gewogen beeld zien.

Het biedt de kans om dichtbij te organiseren wat dichtbij moet zijn en de grotere opgaven te organiseren op een ander schaalniveau. Het scenario van ambtelijk fusie biedt, zeker als de samenwerking in ABG-verband gehandhaafd blijft, stabiliteit.

| 37 | Onderzoek naar het bestuurlijk toekomstperspectief van de gemeente Baarle-Nassau

| 38 | Onderzoek naar het bestuurlijk toekomstperspectief van de gemeente Baarle-Nassau

H4 | Advies en vervolgproces U hebt BMC verzocht een plan van aanpak te ontwikkelen voor het proces van verkenning naar de toekomst met de inwoners en andere stakeholders over het toekomstperspectief voor Baarle-Nassau. Het proces bestond uit deskresearch, interviews, gesprekken met de gemeenteraad en de dialoog met inwoners en maatschappelijke partners. We hebben een viertal scenario's ontwikkeld en de scenario's een weging gegeven op basis van de informatie die is verzameld en het proces wat we hebben doorlopen. Er zijn een aantal realistische scenario's. In alle scenario's zijn goede samenwerkingsrelaties en goede samenwerkingsvaardigheden noodzakelijk. De afhankelijkheid van die samenwerking voor het handhaven en versterken van bestuurskracht brengt mee dat Baarle-Nassau scherp moet hebben wat haar (strategische) prioriteiten zijn en op welke punten compromissen gesloten moeten worden. Van de uitgewerkte scenario's geeft een vorm waarin er gekozen wordt voor samenwerking met de ABG-gemeenten in onze weging de beste uitkomst voor Baarle-Nassau. De weging van de vier scenario's sluit echter een andere keuze niet volledig uit. Het scenario van een federatief verband heeft nog geen werkend voorbeeld in Nederland, maar zou voor Baarle-Nassau het wenkend perspectief kunnen zijn. Vanuit de huidige situatie kan dit scenario verder worden verkend en worden uitgebouwd.

Het scenario van het federatieve verband is in een aantal opzichten een onzekere keuze, maar past wel bij het ontwikkelingsgerichte karakter van Baarle-Nassau. De specifieke context heeft altijd gezorgd voor een gemeente die bereid is te experimenteren en niet altijd hoeft te gaan voor de eenvoudigste oplossing. Het woord is nu aan de gemeenteraad van Baarle-Nassau. Zij zal zich moeten uitspreken over het voorkeursscenario, de weging die wij hebben aangebracht en het vervolgproces. Het mogelijke vervolgproces hebben wij hier op hoofdlijnen uitgewerkt. In het vervolgproces moet in ieder geval de dialoog met de omgeving centraal staan. Alle uitgewerkte scenario's zijn voor hun succes in sterke mate afhankelijk van het gesprek met andere belanghebbenden, de samenwerkingspartners van Baarle-Nassau en collegagemeenten in de regio. Dat betekent dat een besluit van de gemeenteraad van Baarle-Nassau ten aanzien van het scenario het startpunt is van verdere uitwerking en verkenning. In het vervolgproces is het van belang verschillende beslismomenten in te bouwen waarin er opnieuw wordt uitgesproken of de verder uitwerking van het scenario en het werken naar de uitkomst wordt doorgezet (go/no-go).

| 39 | Onderzoek naar het bestuurlijk toekomstperspectief van de gemeente Baarle-Nassau

Ten aanzien van het vervolgproces stellen wij daarom het volgende voor:

| 40 | Onderzoek naar het bestuurlijk toekomstperspectief van de gemeente Baarle-Nassau

Bijlage 1 - Gebruikte documenten en bronnen Aangeleverde documenten 1. Actieprogramma RWB 2019-2023 2. Amendement: voorstel tot instemmen met het procesvoorstel Bestuurlijke Toekomst Baarle 8 juli 2020 3. Basisdocument Baarle-Nassau 4. Besturen in Baarle- en samenwerking tussen BH en BN 5. Bestuurlijk convenanten Doorzicht 6. Bijlage rapport KplusV 7. Coalitieakkoord BN 8. Collegewerkporgramma_2018-2022 BN 9. DEF01_Gemeente_Baarle-Nassau_Coalitie-akkoord 10. Eindrapport evaluatie ABG-samenwerking 11. KplusV Concept rapport verkenning ‘hoe-vragen’ samen GOL 12. Leesbare versie Burgerpeiling_WSJG-DATA-BAARLE-NASSAU_2020 kern. 13. Programmabegroting 2021 14. PR06_Gemeenten Baarle-Nassau_Strategische visie 15. Raadsvoorstel tot instemmen met het procesvoorstel Bestuurlijke Toekomst Baarle 8 juli 2020 16. Raadsvoorstel Centrale huisvesting ABG-organisatie 17. Raadsvoorstel Regiokeuze ABG-gemeenten 18. Rapport regiokeuze ABG-gemeenten 19. Samen-GOL 20. Strategische meerjarenagenda 2019 Regio Hart van Brabant 21. 9. Bijlage Eindadvies expertgroep (30 APRIL 2019) (definitief) 22. 201135-2020 HetPONTelos_Rapport_WSJJG Baarle-Nassau_de_Galan_Groep

Externe bronnen 1. Artikel Binnenlands Bestuur 7 oktober 2020 “Gezocht: gemeenten die federatie willen vormen” 2. Artikel “GroenLinks Wormerland kijkt naar federatiegemeente ……..” 14 december 2020 3. Binnenlands Bestuur Thorbecke 2030 Bestuurskracht in de regio - 30 november 2020 4. CBS: www.cbs.nl/ 5. GDI index:https://gdindex.nl/. 6. Onderzoeksrapport “Samen werken aan effectieve regionale samenwerking” Radboud Universiteit juni 2017 7. Openbare Besluitenlijst B&W gemeente Baarle-Nassau 19 mei 2020 8. Rapport Regiokeuze ABG-gemeenten, I&O research, 21 februari 2020. 9. Rapport “samen sterker maar toch apart” januari 2016 10. Rapport: Verkenning van het concept ‘Federatiegemeente’ (Berenschot) 11. VNG artikel “Goed opdrachtgeverschap”

| 41 | Onderzoek naar het bestuurlijk toekomstperspectief van de gemeente Baarle-Nassau

12. VNG “Betoog Peter Maas en Ed Mol van Bladel: De federatie als nieuwe bestuursvorm” 17 november 2017 13. VNG Kansen-aan-de-grens 14. Waar staat je gemeente (WSJG): www.waarstaatjegemeente.nl/.

| 42 | Onderzoek naar het bestuurlijk toekomstperspectief van de gemeente Baarle-Nassau

Bijlage 2 - Geïnterviewden Organisatie

Rol / functie

Raad Baarle

Gemeenteraad en fracties (of vertegenwoordiging)

Gemeente Baarle-Nassau

Burgemeester, wethouders en secretaris

Gemeente Alphen-Chaam

Burgemeester en secretaris

Gemeente Gilze en Rijen

Burgemeester en secretaris

Gemeente Baarle-Hertog

Burgemeester en secretaris

Gemeente Tilburg

Burgemeester/strategisch adviseur

Gemeente Breda

Burgemeester

Provincie Noord-Brabant

Regionaal accountmanager West-Brabant Regionaal accountmanager Hart van Brabant Senior beleidsmedewerker bestuurlijke organisatie

BZK Team GROS

Regioverbinder

Kenniscentrum Benelux

Policy Advisor at Benelux Union

REWIN

Voormalig directeur

Regio West-Brabant

Directeur-secretaris

Regio Hart van Brabant

Directeur/strategisch adviseur

| 43 | Onderzoek naar het bestuurlijk toekomstperspectief van de gemeente Baarle-Nassau

Bijlage 3 - Themalijst ●

Niveau van de dienstverlening ○ Beheer en onderhoud Voorbeeldvraag: hoe beoordeelt u het onderhoudsniveau van de openbare ruimte? ○ (Maatschappelijke) voorzieningenniveau Voorbeeldvraag: welke (maatschappelijke) voorzieningen mist u? ○ Producten en diensten Voorbeeldvraag: hoe ervaart u de hulp die u krijgt bij het aanvragen van producten (bijvoorbeeld een nieuw paspoort) bij de gemeente?

●

Bestuur en identiteit ○ Nabijheid en aanspreekbaarheid bestuur Voorbeeldvraag: wat vindt u van de aanspreekbaarheid van het bestuur en van de individuele bestuursleden? ○ Identiteit en verbinding Voorbeeldvraag: in hoeverre kan u zich identificeren met het bestuur en de manier waarop er wordt bestuurd?

●

Slagkracht op grote opgaven ○ Transitie agrarisch gebied, vrijetijdseconomie Voorbeeldvraag: welke rol moet de gemeente vervullen ten aanzien van de transitie op agrarisch gebied? ○ Natuurbeheer en water Voorbeeldvraag: welke rol moet de gemeente vervullen ten aanzien van natuurbeheer en water? ○ Energietransitie en warmte Voorbeeldvraag: welke rol moet de gemeente vervullen ten aanzien van de energietransitie en warmte? ○ Woningbouw Voorbeeldvraag: welke rol moet de gemeente vervullen ten aanzien van woningbouw/de woningbouwopgave? ○ Veiligheid en tegengaan ondermijning Voorbeeldvraag: welke rol moet de gemeente vervullen ten aanzien van ondermijning in de regio? ○ Sociaal Domein Voorbeeldvraag: welke rol moet de gemeente vervullen ten aanzien van de uitdagingen binnen het sociaal domein?

| 44 | Onderzoek naar het bestuurlijk toekomstperspectief van de gemeente Baarle-Nassau

●

Kosten voor inwoner en ondernemer ○ Acceptable kosten Voorbeeldvraag: wat vindt u van het tariefniveau (gemeentelijke belastingen, leges, etc.) die de gemeente op dit moment hanteert? ○

Kwaliteit en continuïteit Voorbeeldvraag: hoe ervaart u de kwaliteit van de gemeentelijke diensten en producten?

Deze themalijst vormt een indicatie van de gespreksonderwerpen. Vanzelfsprekend staat het de respondenten vrij om andere vraagstukken, gerelateerd aan het onderzoeksthema, in te brengen. Wij hanterden dan ook een semigestructureerde aanpak waarbij de thema’s richting gaven.

| 45 | Onderzoek naar het bestuurlijk toekomstperspectief van de gemeente Baarle-Nassau

Bijlage 4 - Participatie met de samenleving We bespraken op twee avonden de inwoners en maatschappelijke partners over de criteria/ thema’s die we hebben gebruikt bij de weging van de scenario’s. Generatiegesprekken met inwoners We verdeelden de inwoners in drie (generatie)groepen: 16-35 jaar, 36-50 jaar en 50 plus. Uit de BRP van de gemeente werden ad random 50 personen per subgroep geselecteerd om deel te nemen aan de generatiegesprekken die plaatsvonden op dinsdagavond 13 april jl. De sessies hebben digitaal plaatsgevonden door middel van Zoom. Vooraf inventariseerden wij bij de deelnemers of er behoefte was aan (technische) ondersteuning waarin de gemeente (eventueel versterkt door vrijwilligersorganisaties) zou voorzien. De sessie startte met een gezamenlijke introductie en splitste zich daarna op in drie separate gesprekken. Ieder gesprek werd begeleid door een BMC-adviseur en een notulist. De belangrijkste thema’s waren: 1. het niveau van dienstverlening; 2. de bestuurlijke identiteit; 3. slagkracht op grote opgaven; 4. de kosten voor inwoners. Gekozen is voor deze aanpak om te bewaken dat de verschillende leeftijdsgroepen werden gehoord en ter voorkoming van oververtegenwoordiging van ‘vaste’ insprekers. Er werd ingezet op de kwaliteit van het gesprek en de kracht van de dialoog.

Bevindingen generatiegesprekken Gemeente ● Gestandaardiseerde processen (paspoortaanvragen, etc.) verlopen soepel. ● Niet-gestandaardiseerde processen duren langer, je wordt vaak doorverwezen (onafhankelijk van het kanaal telefonisch/ e-mail/ direct). ABG speelt hier ook een rol in. Voorbeeld: (bouw)vergunningen → duurt nu langer dan vroeger. ● Gemeente is goed bereikbaar via verschillende routes voor alle doelgroepen, ook in de communicatie (lokale krant, op locatie, via Facebook, etc.). Openingstijden van gemeentehuis zijn wel achterhaald. Binnen de ABG samenwerking zou men toch ook in andere gemeenten terecht moeten kunnen. ● Baarle-Nassau staat voor persoonlijk contact en verbinding = belangrijk. Bestuur ● Burgemeester is heel zichtbaar en toegankelijk, dat vindt men fijn en belangrijk = voorbeeldfunctie. ● Wethouders zijn meer statig, maar hebben dan ook een andere functie. ● Tegelijkertijd wil de inwoner gewoon gehoord en geholpen worden, dan maakt het niet uit wie dat is (ambtenaar of wethouder). ● Het verschilt erg per deelnemer in hoeverre ze contact hebben met bestuurders. Vanuit verenigingsleven is een deelnemer positief over de betrokkenheid van bestuur.

| 46 | Onderzoek naar het bestuurlijk toekomstperspectief van de gemeente Baarle-Nassau

●

●

Men wil laagdrempelig betrokken worden en stelt voor dat er meer wordt gewerkt met doelgroepen (bijvoorbeeld zich ook richten tot jongeren). Een enquête is een mooie tool. Op grote opgaven is doorgaans de beslissing al gemaakt voordat inwoners/ ondernemers worden betrokken. Er is niet echt ruimte voor inspraak en als die er al is, wordt er weinig mee gedaan.

Grote opgaven ● Duurzaamheid → communicatie kan beter → inwoners ook betrekken, wat is de invloed op hun portemonnee bijvoorbeeld? ● Windmolens → gemeente moet vooral inzetten op zonneweiden en -daken. ● Woningmarkt → jongeren aantrekken → gemeente moet (financieel) helpen. ● Woningmarkt → woningen voor ouderen. ● Gemeente kan experimenteren met alternatieve woningen als tiny houses. ● Zorg → Baarle-Nassau doet het goed, omliggende dorpen minder. ● Rondweg, de boeren en de landschappen die daardoor minder worden. ● Samenwerking tussen Baarle-Nassau en Baarle-Hertog (wordt gezien als één gemeente). Kosten ● Kosten zijn redelijk, transparantie over kosten(stijging) is heel belangrijk. ● Kosten Nederlanden België voor bijvoorbeeld kinderopvang verschillen heel erg. ● Meer betalen is niet erg, mits er de juiste dingen voor worden gedaan. ● Versterk samenwerking met Baarle-Hertog. laat ABG-verband zich richten op uitvoering. ● Veiligheid in de openbare ruimte (fietspaden, speed pedelec-gebieden) kan beter.

| 47 | Onderzoek naar het bestuurlijk toekomstperspectief van de gemeente Baarle-Nassau

Themagesprekken met maatschappelijk partners De themagesprekken vonden plaats op dinsdagavond 20 april jl. en werden eveneens georganiseerd via Zoom. Na een gezamenlijke introductie gingen we uiteen in twee aparte themagesprekken2, verdeeld over de volgende thema’s: 1. Economie, werkgelegenheid en toerisme 2. Ruimte, landschap, historie 3. Sociaal domein, (maatschappelijke) voorzieningen Per thema werden minimaal drie en maximaal acht partijen geselecteerd. Ieder gesprek werd begeleid door een BMC-adviseur en een notulist. Ook hier kregen de partners de mogelijkheid technisch ondersteund te worden. Vooraf inventariseerden wij die behoefte. Bevindingen themagesprekken Gemeente ● Duidelijkheid rondom beleid (en of eenieder gelijk wordt behandeld) is met de jaren minder geworden. Er is meer bureaucratie en processen duren langer. ● De maatschappelijke partners geven aan over het algemeen snel te kunnen schakelen met de gemeente, al wordt vanuit de gemeente veel zelfwerkzaamheid verwacht. ● Hulp rondom het werven van leden en vrijwilligers is welkom. ● Ambtenaren zitten in Gilze-Rijen, dit zorgt voor minder verbinding met BaarleNassau. Afstand hoeft geen probleem te zijn, het gaat om de houding van de ambtenaren. ● Het cultuurverschil tussen België en Nederland speelt ook een grote rol in hoe beide gemeenten omgaan met de maatschappelijke partners (en hun vragen).

● ABG-verband: ambtenaren weten niet hoe het hier reilt en zeilt, er is nu meer afstand. Bestuur ● De maatschappelijke partners denken actief na over een betere onderlinge samenwerking met de gemeente(n). Het gesprek is belangrijk. ● Een gedeelde gezamenlijke visie met Baarle-Hertog is randvoorwaardelijk. Dit gebeurt al op kleine schaal, maar dit kan groter. ● Het bestuur van Baarle-Nassau is goed bereikbaar. Er zijn verschillen tussen Baarle-Nassau en Baarle-Hertog. ● Cultureel verschil is er: ‘we begrijpen elkaar wel, maar snappen elkaar niet’’. Dat is wel eens lastig, maar heeft ook zijn charmes. ● De partners willen afhankelijk van het onderwerp anders worden betrokken bij ontwikkelingen. Als het hun organisatie direct raakt, praten ze graag aan de voorkant mee.

Aanvankelijk zouden het er drie zijn, maar vanwege het aantal afmeldingen hebben we dit teruggebracht naar twee groepen. 2

| 48 | Onderzoek naar het bestuurlijk toekomstperspectief van de gemeente Baarle-Nassau

Wanneer het onderwerp algemeen is en een bredere doelgroep raakt, volstaat een enquête ook. Kanttekening: er worden nu veel enquêtes afgenomen onder de maatschappelijke partners door de gemeente en andere partijen. Grote opgaven ● Woningbouw; hoe (en met wie) zijn plannen tot stand gekomen? Daarnaast is het voor jongeren moeilijk om aan een woning te komen = landelijke opgave. ● Leegstand (winkel)panden en veel tijdelijke bezetting → het centrum is niet meer zo interessant voor toerisme → winkelen op zondag kan nu overal! ● Vestigingsklimaat: het is vooral lastig om jongeren te werven. ● Op grote opgaven hulp zoeken in de omgeving → goede ervaringen lokaal vertalen. ● Duurzaamheid moet je juist op regionaal/bovenlokaal niveau oppakken. Dan is één gemeente echt te klein. ● Drugscriminaliteit, maar we ervaren geen overlast = regionale aanpak is passend, ● ABG-gemeenschap: groen gebied tussen de steden, andere opgaven/problemen. Dan moet je juist met die drie kleinere gemeenten samenwerken. ● RES gaat ontzettend veel invloed hebben op onze omgeving; vooral omdat het gaat als Baarle-Nassau en Alphen-Chaam. Weinig oog voor het milieu: effect op insecten, vleermuis. ● (meer) Zonnepanelen in plaats van windmolens. ● Samenwerking met andere gemeenten moet, kan ook niet anders.

● Vroeger had je de provincie die dat deed met streekplannen, gaf daar bepaalde richting aan, dat was gewoon goed. Je hebt een ander bestuursniveau nodig die erover nadenkt en beslissingen neemt. ● Vanuit de streek, de boeren/burgers/buitenlui, moet dat komen: onze streek zou dat kunnen hebben. Daar zou de gemeente een positieve rol in kunnen spelen,om zoiets van de grond te krijgen. Geeft uitstraling, economische spin-off. Je behoudt je landschap/omgeving, daar kan een hele grote omzet uit gegenereerd worden. ● Op het moment proberen we om de boerenbedrijven een toeristische invulling te geven. In het buitengebied met agrarische bedrijven wordt gekeken of we een goede invulling kunnen geven aan bedrijven die gestopt zijn. Daar liggen zeker mogelijkheden. ● Op dat punt moet de gemeente veel meer duidelijkheid geven over wat wel en niet kan. Op het moment dat iemand een boerderij wil kopen, dan moet de gemeente daar een flexibel beleid voor hebben. Kosten ● In Baarle-Nassau is er meer structuur en zekerheid ten aanzien van subsidies. ● Coronacrisis; verzoek om extra middelen vanuit de gemeente de komende jaren om ondernemers te steunen met lokale initiatieven die Baarle op de kaart zetten. ● Coronacrisis; lastenverlichting zou welkom zijn (bijvoorbeeld lokale belastingen).

● Archeologisch is Baarle heel rijk; er is heel veel eeuwen bewoning geweest, die kennis kun je benutten om mensen erop te wijzen hoe mooi Baarle op dat vlak is. ● Bij bepaalde dingen moet je grootschaliger denken, maar er zijn ook dingen die je kleinschaliger kunt oppakken → die balans moeten we (beter) zoeken.

| 49 | Onderzoek naar het bestuurlijk toekomstperspectief van de gemeente Baarle-Nassau

● ●

● ● ● ●

●

Begin met het formuleren van die visie met oog voor het kleinschalige, dit kan elkaar versterken. Hierin inderdaad de samenwerking opzoeken. Vanuit het verenigingsleven is het interessant om te kijken: zitten we allemaal gelijk of welke grondslag ligt er om onderscheid te maken? Daarnaast zijn er landelijk zaken waar we gebruik van kunnen maken om te bekijken wat we voor elkaar kunnen betekenen. Bij Baarle-Hertog zijn subsidies soms een verrassing en dit kan soms positief zijn. Weinig kosten; redelijke huur in het cultuurcentrum. NL = vergunning, die is wel duur. Voor subsidies komen er veranderingen, geen inzicht hoe dat gaat veranderen. Nieuw cultuurcentrum met eigen bar: die inkomsten verliezen we en de nieuwe kosten voor zaalverhuur weten we nog niet. Het is niet transparant en we krijgen er slecht antwoord op. Ze zijn het over de verdeelsleutel niet eens. Daarin is niet veranderd. De verblijfkosten in het cultuurcentrum zijn altijd hetzelfde geweest. Nu komen er twee dingen samen: we weten niet wat de kosten zijn van het cultuurcentrum en in het ABG-verband weten we niet waar we aan toe zijn.

| 50 | Onderzoek naar het bestuurlijk toekomstperspectief van de gemeente Baarle-Nassau

BMC Databankweg 26D 3821 AL Amersfoort P.O. box 490 3800 AL Amersfoort (033) 496 52 00 info@bmc.nl www.bmc.nl KvK BMC Advies 32078667 IBAN NL91ABNA0504035754 BTW NL80.86.63.598 B.01

| 51 | Onderzoek naar het bestuurlijk toekomstperspectief van de gemeente Baarle-Nassau