4.1 Raadsinformatiebrief - Organisatieontwikkeling ABG

RAADSINFORMATIEBRIEF -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

De gemeenteraad van de Gemeente Baarle-Nassau

Van

Het college van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder van Tilborg

Onderwerp

Organisatieontwikkeling ABG-organisatie

Datum collegevergadering

2 december 2025

Zaaknummer

1127850

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1. Inleiding De ABG-organisatie bestaat inmiddels tien jaar en is in die tijd uitgegroeid tot een solide en betrouwbare uitvoeringsorganisatie voor de drie gemeenten. De wereld om ons heen verandert echter snel. Maatschappelijke, technologische en economische ontwikkelingen maken dat de verwachtingen richting gemeentelijke dienstverlening stijgen: inwoners, bedrijven en besturen vragen om maatwerk, transparantie en bestuurlijke sensitiviteit. Om in de toekomst blijvend kwalitatief goede dienstverlening te kunnen bieden en tegelijkertijd de kosten eerlijk en inzichtelijk te verdelen, is het nodig om als organisatie verder te groeien: van uitvoeringsorganisatie naar professionele dienstverlener. Bureau Berenschot heeft dit onderzocht en daarover advies uitgebracht, hierbij is ook de relatie gelegd met het systeem van Betalen & Genieten (wijze van doorberekening kosten ABG-Organisatie aan de afzonderlijke gemeenten). Met deze brief informeren wij u over de hoofdlijnen van het rapport en de vervolgstappen richting een toekomstbestendige ABG-organisatie.

2. Inhoudelijk Uit het rapport van Berenschot blijkt dat de ABG-organisatie op een belangrijk kantelpunt staat. De basis is voor een groot deel op orde, maar verdere ontwikkeling is nodig om duurzaam in te kunnen spelen op de toenemende complexiteit van gemeentelijke opgaven. Berenschot signaleert onder andere een beperkte strategische oriëntatie, onvoldoende borging van processen en beperkte sturingsmogelijkheden. Op basis van deze bevindingen is een ontwikkelkoers uitgezet die richting geeft aan de groei naar een professionele dienstverlener. Deze koers bestaat uit drie opeenvolgende plateaus: 1. 2. 3.

Basis hernieuwen en grip krijgen (2025–2027); Sturing optimaliseren (vanaf 2026); Uitgroeien tot professionele dienstverlener en lerende organisatie (vanaf 2028).

De directe voordelen van deze koers zijn merkbaar voor inwoners (betere en betrouwbaardere dienstverlening), voor raden (duidelijkere stukken, meer integraliteit en grip op risico’s) en voor de organisatie zelf (meer strategisch vermogen en aantrekkelijk werkgeverschap). In het eerste plateau ligt de focus op het op orde brengen van de basis voor sturing en verantwoording: tijdschrijven en managementinformatie verbeteren, goed vastleggen van mandaat, de afdelingsplannen versterken en gericht investeren in onboarding en professionele vaardigheden. Vanuit deze basis kan de ABG-organisatie uit groeien tot professioneel dienstverlener: heldere sturing, inzicht in middelen en prestaties en een transparante kostenverdeling tussen de drie gemeenten. Hiermee wordt ook de basis gelegd voor een nieuw kostenverdeelmodel Betalen & Genieten, dat zorgt voor meer rechtvaardigheid, transparantie en bestuurbaarheid in de toerekening van kosten. De afgelopen tien jaar én het onderzoek van Berenschot leren ons namelijk dat de huidige financieringssystematiek niet toekomstbestendig is. Ambities en prioriteiten veranderen, terwijl de ABG-begroting daar niet flexibel op inspeelt. Dat belemmert de transparantie, slagkracht en daarmee ook de dienstverlening aan de 3 gemeenten.

Ook is het lastig om verantwoording af te leggen over de geleverde prestaties en de middelen die daarvoor beschikbaar worden gesteld. Voor de korte termijn (2025-2026) kijkt het ABG-bestuur, in lijn met het rapport Berenschot, naar quick wins ten aanzien van Betalen & Genieten. Na afronding van de maatregelen voor plateau 1 (basis hernieuwen en grip krijgen) leggen we aan de 3 gemeenteraden in de nieuwe bestuursperiode een evaluatie en vervolgopdracht voor over de structurele uitrol van de organisatieontwikkeling en een nieuwe systematiek van “Betalen & Genieten”. Hiervoor heeft Berenschot een aantal uitgangspunten geformuleerd. Bestuurlijk is het uitgangspunt dat de invoering van de nieuwe systematiek wordt gedaan gelijktijdig met de financiële ontvlechting van de bestuurszetels van de gemeenten. Daarnaast is samen met medewerkers gewerkt aan een organisatieverhaal – De kracht van samen – waarin de gewenste identiteit van de ABG-organisatie is verwoord. Dit verhaal vormt de culturele basis voor de verdere ontwikkeling, met de kernwaarden verbinding, daadkracht en eigenheid.

3. Procedureel Het ABG-bestuur heeft een voorgenomen besluit genomen over de organisatiekoers en de directie de opdracht gegeven om binnen de bestaande begroting aan de slag te gaan met plateau 1: de basis hernieuwen en grip krijgen. Dit besluit markeert de start van een meerjarig ontwikkeltraject waarin de ABG-organisatie stap voor stap doorgroeit naar een professionele dienstverlener. De uitvoering van plateau 1 valt onder verantwoordelijkheid van het ABG-bestuur en wordt binnen de bestaande begroting gerealiseerd. De volledige organisatieontwikkeling en doorgroei naar professioneel dienstverlener inclusief wijziging van Betalen & Genieten is in principe de bevoegdheid en verantwoordelijkheid van het ABG-bestuur. Eventuele financiële effecten worden u in zienswijzeprocedures voorgelegd bij de Kaders en Begroting ABG. Uiteraard nemen wij u graag mee in de ontwikkelingen. Verdere besluitvorming van het ABGbestuur en betrokkenheid van uw raden verloopt als volgt:

Najaar 2025 – eerste kwartaal 2026: informatie en oriëntatie: Via deze raadsinformatiebrief worden de drie gemeenteraden geïnformeerd over de inhoud van het rapport van Berenschot, de organisatiekoers en de beoogde vervolgstappen. In het eerste kwartaal van 2026 volgt er per gemeente een informatieve bijeenkomst waarin de raden nader worden meegenomen in de uitwerking van de koers, de betekenis voor de dienstverlening en de financiële kaders. Laatste kwartaal 2025: – OR adviestraject Het ABG-bestuur legt het voorgenomen besluit over de organisatiekoers voor aan de Ondernemingsraad via de WOR-bestuurder. De uitkomsten van dit overleg worden betrokken bij de verdere besluitvorming. Midden 2026 – voortgang delen en vervolgvoorstel Het ABG-bestuur zet het voorgenomen besluit om naar een definitief besluit en informeert de gemeenteraden over de voortgang, de structurele uitrol van de organisatieontwikkeling en de verdere ontwikkeling van het model Betalen & Genieten.

4. Financiën en planning De eerste stappen van de organisatieontwikkeling (tot medio 2026) worden volledig uitgevoerd binnen de huidige begroting, met dekking uit de bestaande loonkostenbudgetten voor 2025 en 2026. Eventueel resterende middelen worden via de reguliere P&C-producten van de ABGorganisatie overgeheveld naar de daaropvolgende jaren, zodat de uitvoering van plateau 1 geborgd blijft zonder aanvullende financiële middelen. Bij de voortgangsrapportages in 2026 en ABG-kadernota 2028 wordt bezien of, en in welke vorm structurele middelen nodig zijn voor de vervolgfase (plateau 2 en 3), waarna besluitvorming hierover kan plaatsvinden bij de ABG-begroting 2028. De gemeenteraden worden gedurende dit traject via raadsinformatiebrieven en/of ABG radenavonden en de reguliere P&C-cyclus geïnformeerd over de voortgang en de financiële consequenties. Daarbij blijft ruimte voor dialoog over de koers, de verdere uitwerking van Betalen & Genieten en de impact op de afzonderlijke gemeenten. Tot slot: De ABG-organisatie staat voor belangrijke stappen die nodig zijn om de dienstverlening aan de gemeenten op een toekomstbestendige wijze vorm te kunnen geven. De ABG-bestuurders komen begin 2026 graag samen met de ABG-directie bij de gemeenteraad langs om terug te kijken op de afgelopen 10 jaar en uiteraard vooruit te kijken naar komende ontwikkelingen en vragen te beantwoorden.

Bijlage(n): Rapport Berenschot