3.9 - Raadsinformatiebrief Gezond en Actief Leven Akkoord

RAADSINFORMATIEBRIEF -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

De gemeenteraad van de Gemeente Baarle-Nassau

Van

Het college van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder van de Laak

Onderwerp

Gezond en Actief Leven Akkoord

Datum collegevergadering

6 juni 2023

Zaaknummer RIB-Nummer

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Inleiding Gemeenten ontvangen vanaf 2023 geoormerkte middelen voor het bevorderen van een Gezond en Actief Leven van hun inwoners. In deze Raadsinformatiebrief informeren we u over wat dit voor onze gemeente betekent en hoe wij hieraan invulling geven. Inhoudelijk 1. Aanleiding De druk op de gezondheidszorg in ons land neemt toe. Dat heeft meerdere oorzaken, waarvan de vergrijzing en toename van het zorggebruik de belangrijkste zijn. Tegelijkertijd zien we dat de kosten voor de gezondheidszorg stijgen en op den duur onbetaalbaar zullen worden. Ook de krapte op de arbeidsmarkt leidt ertoe dat de wijze waarop we de gezondheidszorg in Nederland hebben ingericht niet houdbaar is. Om dit aan te pakken hebben het rijk, zorgverzekeraars en gemeenten afspraken gemaakt in het Integraal Zorg Akkoord (IZA). De centrale doelstellingen van het IZA zijn Een gezonde generatie in 2040 Zorg toegankelijk en betaalbaar houden. Het nieuwe beleid verlegt de nadruk van het bieden van zorg, naar het bevorderen van gezondheid. De afspraken richten zich op meer samenwerking, innovaties, en een beweging ‘naar de voorkant’, met meer aandacht voor preventie.

Voor onze gemeente biedt dit een kans voor een extra impuls voor bestaande ambities en ontwikkelingen die in het kader van onze visie sociaal domein al in gang zijn gezet. 2. Opdracht voor gemeenten De opdracht voor gemeenten valt uiteen in 3 met elkaar samenhangede onderdelen die we hieronder kort toelichten. A. GALA akkoord Eén van de onderdelen van het IZA is het zogenaamde GALA akkoord: Gezond en Actief Leven Akkoord. Gemeenten krijgen hierin de opdracht om samen met partners en regiogemeenten te werken aan een gezond en actief leven voor hun inwoners.

Gemeenten moeten uiterlijk 30 september 2023 een integraal plan indienen voor de periode 2023 – 2026 waarin zij aangeven hoe zij aan de doelstellingen van GALA gaan werken. Zij ontvangen hiervoor geoormerkte middelen (zie hieronder) waarbij het rijk ook inhoudelijke kaders stelt. De doelstellingen van GALA zijn: a) terugdringen gezondheidsachterstanden (waaronder Kansrijke Start) b) een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten c) het versterken van (de verbinding met) de sociale basis d) een gezonde leefstijl e) versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid f) vitaal ouder worden g) domein-overstijgende inzet vanuit een regionale preventie-infrastructuur In het GALA akkoord worden drie deelgroepen specifiek benoemd: jeugd en jongeren, ouderen en inwoners met een lage sociaaleconomische status (SES) B. Sportakkoord-2 In samenhang met het integraal plan voor GALA moeten gemeenten voor uiterlijk 30 juni het Sportakkoord-2 indienen om voor financiering in aanmerking te komen. Ook hieraan worden specifieke doestellingen en kaders verbonden. Zoals de naam aangeeft is het Sportakkoord-2 de opvolger van het bestaande Sportakkoord, maar het Rijk stelt daarbij andere kaders en voorwaarden waarbij de rol van de gemeente wordt gewijzigd van initiator en deelnemer naar eigenaar.

Een andere verandering die van invloed is op het Sportakkoord-2, is de wijziging van de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC): De financiële middelen die de gemeente in het kader van de Brede Regeling Combinatiefunctionaris ontvangt, zijn expliciet bedoeld voor gemeentelijke taken binnen het sociaal domein. We kunnen deze middelen niet meer inzetten voor bewegingsonderwijs. De gesprekken hierover met het onderwijsveld zijn inmiddels in volle gang. C. Regioplan IZA Naast het GALA hebben gemeenten een regionale opdracht. In samenwerking met het regionale zorgkantoor (voor onze regio is dat CZ) en regiogemeenten zal een Regioplan worden ontwikkeld.

Op basis van de ambitie ‘Passende zorg en ondersteuning op de juiste plek en met de nadruk op gezondheid’ staat hierin de transformatie van de zorg centraal. In zowel GALA als IZA is het verbeteren van de afstemming en samenwerking tussen medisch en sociaal domein een belangrijke opgave. Omdat onze gemeente voor het sociaal domein samenwerkt in de regio Hart van Brabant en we voor het medisch domein deel uitmaken van de regio WestBrabant brengt deze opgave een extra uitdaging met zich mee. Uit gesprekken die we hierover zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau hebben gevoerd blijkt dat er bij onze samenwerkingspartners begrip en bereidheid is om gezamenlijk oog te hebben voor onze situatie en voor de belangen van onze inwoners. We zullen daar nadere afspraken over maken. 3. Financieel GALA middelen Ten behoeve van de GALA doelstellingen voegt het rijk financiële middelen uit verschillende bestaande en nieuwe programma’s samen in één brede SPUK (Specifieke Uitkering). Gemeenten kunnen binnen deze brede SPUK op drie hoofdthema’s geoormerkte budgetten aanvragen: Sport en bewegen, Preventie en sociale basis en Kennisinfrastructuur. Op onderdelen hiervan stelt het rijk hierbij dit vrij specifieke kaders met weinig beleidsvrijheid. Op andere onderdelen is de beleidsruimte groter. Voor onze gemeente gaat het in totaal om € 130.161,- in 2023. Dit loopt af naar € 102.118,- in 2026.

Het betreft deels nieuwe budgetten en deels budgetten die we nu ook al ontvangen. Daarnaast is voor elke gemeente een eenmalig ondersteuningsbudget beschikbaar ter hoogte van € 7.400,-. Wij hebben voor onze gemeente alle beschikbare budgetten aangevraagd en deze zijn inmiddels ook toegekend. IZA middelen In het kader van het landelijk IZA akkoord moeten er in elke regio een Regioplan worden gemaakt. Hierin maken gemeenten en zorgverzekeraars gezamenlijk afspraken over maatregelen om gezondheid te bevorderen en het zorgsysteem toegankelijk en betaalbaar te houden. Het Rijk stelt voor ontwikkeling en uitvoering hiervan regionale middelen ter beschikking. Een deel van deze middelen is bestemd voor de samenwerkende gemeenten, die die zij op basis van het Regioplan moeten besteden. Per regio wordt één gemeente aangewezen als penvoerder en als kassier. Het college zal hiervoor, op basis van regionale afspraken, mandaat verlenen aan de gemeente Breda. 4. Onze aanpak Om het GALA plan en Sportakkoord-2 te ontwikkelen is inmiddels op ABG-niveau een ambtelijke werkgroep opgericht. In de aanpak wordt gestuurd op gebruik van data, participatie en aansluiting op de visie sociaal domein en het sportbeleidsplan. Dat maakt het mogelijk om dat wat we al doen te verbeteren, te verbinden en/of te versnellen. We betrekken onze partners uit het medisch, sociaal en sport domein en inwoners hierbij.

Ons uitgangspunt is dat zowel het Sportakkoord-2 als het integraal plan GALA geen beleidswijzigingen met zich mee brengen en dat het uitvoerbaar is binnen de beschikbare middelen. Voor het Regioplan IZA nemen we deel aan de regionale samenwerkingsstructuur.

Planning De planning is erop gericht dat we vóór 30 juni 2023 het Sportakkoord-2 aanleveren bij het Rijk, en vóór 30 september 2023 het integrale plan GALA. Het Regioplan zal voor 1 januari 2024 gereed zijn.

Procedureel Vervolg De gemeenteraad wordt geïnformeerd over het vastgestelde Sportakkoord- 2, het integrale plan van aanpak voor GALA en het IZA Regioplan. Bijlage(n): nvt