3.8 - Raadsinformatiebrief - Deelname regionaal actieplan suicidepreventie West-Brabant

RAADSINFORMATIEBRIEF -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

De gemeenteraad van de Gemeente Baarle-Nassau

Van

Het college van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder van de Laak

Onderwerp

Deelname Regionaal Actieplan Suicidepreventie West-Brabant

Datum collegevergadering

6 januari 2026

Zaaknummer

1128879

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1. Inleiding Sinds juni 2024 is suïcidepreventie wettelijk verankerd in de Wet publieke gezondheid (Wpg). Gemeenten zijn vanaf 1 januari 2026 verplicht beleid te voeren dat aansluit op de vierjaarlijkse Landelijke Agenda Suïcidepreventie. In deze brief informeren we u over de manier waarop we hier invulling aan geven. 2. Inhoudelijk De urgentie om hier werk van te maken blijkt uit de regionale en lokale cijfers. In West-Brabant is de afgelopen jaren een toename zichtbaar in het aantal zelfdodingen onder jongeren en jongvolwassenen. Suïcide is voor deze groep inmiddels de nummer één doodsoorzaak. In WestBrabant vinden er per 10.000 inwoners meer suïcides plaats dan landelijk. De exacte cijfers voor Baarle-Nassau worden in verband met de privacy niet openbaar gemaakt (gebruikelijk bij kleine aantallen >10). Maar ook in onze gemeente zijn er signalen dat mentale gezondheid onder druk staat, met name voor jongeren (GGD monitor 2024). Deze cijfers vragen om een samenhangende en preventieve aanpak. Regionaal Actieplan Suïcidepreventie De zestien gemeenten in West-Brabant hebben, samen met regionale zorg- en welzijnsorganisaties, gewerkt aan de vorming van een actienetwerk en de totstandkoming van een gezamenlijk actieplan.

Het actieplan volgt de EAAD-aanpak (European Alliance Against Depression), een internationaal bewezen effectieve methode, en richt zich op vijf pijlers: 1. Publiekscampagnes: De publiekscampagne richt zich op alle inwoners. Het doel is om kennis en bewustzijn over suïcidaliteit en mogelijke hulp te vergroten, stigma te verminderen en het zoeken van hulp bespreekbaar te maken. 2. Gatekeeperstrainingen: trainingen voor mensen die in hun werk of omgeving signalen van suïcidaliteit kunnen tegenkomen, zoals vrijwilligers, professionals of inwoners. Ze leren signalen te herkennen, het gesprek openen over suïcide en gericht doorverwijzen naar hulp.

3. Aanpak van risicogroepen: gerichte interventies inzetten voor, zoals vroegsignalering, passende ondersteuning en toegankelijke hulp, voor mensen die een verhoogde kans hebben op suïcidaliteit. Met als doel hun kwetsbaarheid te verminderen en escalatie te voorkomen. 4. Netwerkbrede samenwerking: alle relevante partijen werken gezamenlijk aan suïcidepreventie, door middel van afstemming, informatie-uitwisseling en gezamenlijke acties, zodat signalen eerder worden opgepakt en hulp beter op elkaar aansluit. 5. Beperking van toegang tot dodelijke middelen: verminderen van de beschikbaarheid en bereikbaarheid van middelen waarmee suïcide kan worden gepleegd. Het doel is om suïcidepogingen minder dodelijk en minder direct uitvoerbaar te maken, wat de mogelijkheid voor interventie, hulpverlening en herstel vergroot. De regionale samenwerking versterkt de afstemming tussen partners in zorg, welzijn, onderwijs en veiligheid. Veel van deze organisaties werken over gemeentegrenzen heen. Door gezamenlijk te werken aan preventie, signalering en doorgeleiding, ontstaat een effectievere en beter gecoördineerde aanpak voor onze inwoners. Regionaal actieplan, lokale uitvoering Het actieplan biedt een regionaal kader met ruimte voor lokale invulling: gemeenten kunnen zelf accenten leggen op basis van hun lokale situatie.

Zo kan elke gemeente bepalen welke vindplaatsen worden betrokken en welke risicogroepen lokaal prioriteit krijgen. Ook kan een gemeente eigen partners betrekken bij de uitvoering, of bijvoorbeeld aanvullende lokale acties inzetten. Door kennis en middelen te bundelen, voorkomen we versnippering en vergroten we de effectiviteit van preventie. De aanpak versterkt vroegtijdige signalering, verbetert samenwerking tussen domeinen en sluit aan bij de Landelijke Agenda Suïcidepreventie. Hiermee voldoen gemeenten aan de wettelijke verplichting uit de Wpg. Financiën Vanaf 2026 stelt het Rijk structurele financiering beschikbaar voor suïcidepreventie. Deze middelen komen via het gemeentefonds naar de gemeenten. In 2026 ontvangen wij hiervoor € 2900, dit loopt op tot € 3400 in 2030. De gemeente heeft deze middelen via de 2e turap 2025 gereserveerd voor suïcidepreventie. De gemeente reserveert vanaf 2026 de jaarlijkse deze rijksbijdrage van €0,55 per inwoner voor suïcidepreventie. Een deel van deze middelen wordt gereserveerd voor regionale coördinatie en gezamenlijke acties. Het resterende deel blijft beschikbaar voor lokale uitvoering. De verdeling van middelen tussen lokaal en regionaal wordt in 2026 verder uitgewerkt. Vervolg In 2026 wordt het regionale samenwerkingsverband verder ingericht.

GGD West-Brabant werkt een Regionale Uitvoeringsagenda uit waarin activiteiten, planning, middelen en monitoring worden vastgelegd. Daarbij wordt ook bepaald welke inzet regionaal en welke lokaal invulling per gemeente. Omdat de beschikbare middelen beperkt zijn, wordt het actieplan gefaseerd ingevoerd. Eerst worden prioritaire onderdelen gestart, waarna de uitvoering op basis van evaluatie en beschikbare capaciteit verder kan worden uitgebreid in 2027 en de jaren daarna.

3. Procedureel Het college heeft het Regionaal Actieplan Suïcidepreventie vastgesteld en informeert de gemeenteraad hierover in overeenstemming met de reguliere Planning- en Controlcyclus. De uiteindelijke keuze over de verdeling van activiteiten en middelen tussen lokale en regionale inzet wordt in 2026 verder uitgewerkt. De aanpak wordt onderdeel van de aanpak voor Gezond Leven, die wij in 2026 gaan ontwikkelen. Bijlage(n): Bijlage 1: Regionaal Actieplan Suïcidepreventie West-Brabant