3.7-Raadsinformatiebrief WSW achtervangovereenkomst

RAADSINFORMATIEBRIEF -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

De gemeenteraad van Gemeente Baarle-Nassau

Van

Het college van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder van Tilborg

Onderwerp

WSW achtervangovereenkomst

Datum

29 september 2021

Zaaknummer

347436

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij informeren wij u, conform artikel 18 van ons treasurystatuut d.d. 18 december 2019, over de nieuwe WSW achtervangovereenkomst die wij voornemens zijn om te ondertekenen. Wij realiseren ons dat deze RIB pas wordt geagendeerd in uw vergadering van september 2021. Indien wenselijk kunt u daarom bij de ingekomen stukken uw evt. opmerkingen kenbaar maken. Inleiding Afgelopen twee jaar werkten WSW (Waarborgfonds Sociale Woningbouw), VNG, het ministerie van BZK en deelnemers WSW (corporaties) aan een strategisch programma waarmee strategische verbeteringen worden doorgevoerd in het borgstelsel. Die verbeteringen beperken het risico dat het WSW een beroep moet doen op de gemeentelijke achtervang. De nu voorgelegde nieuwe overeenkomst is mede gebaseerd op een raadpleging die VNG in juni 2020 onder gemeenten hield. In deze ledenraadpleging heeft het college op alle punten “eens” gestemd. Naast een nieuwe achtervangovereenkomst worden ook enkele van de daarin opgenomen verbeteringen doorgevoerd in de bestaande achtervangovereenkomst. Het college heeft zich voorgenomen om de nieuwe achtervangovereenkomst te ondertekenen.

Wij besluiten hierover in onze vergadering van 13 juli 2021 nadat wij u als raad daarover via deze raadsinformatiebrief geïnformeerd hebben conform artikel 18 lid 3 van het Treasurystatuut 2019. Inhoudelijke toelichting Woningcorporaties trekken geborgde leningen aan om het bouwen en onderhouden van sociale huurwoningen te financieren. Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) staat hiervoor borg. Door deze borging kunnen corporaties goedkoper geld aantrekken. Wanneer een corporatie niet meer kan voldoen aan haar betalingsverplichtingen, neemt het WSW de geborgde leningen over. Het borgstelsel van het WSW kent een zekerheidsstructuur die bestaat uit meerdere lagen. De eerste buffer is het risicovermogen van het WSW en de verstrekte zekerheden van de corporaties inclusief risicomanagement en het toezicht door de Autoriteit Wonen. Gezien de relatief lage financieringsgraad van de corporatiesector is deze buffer omvangrijk.

De tweede laag wordt gevormd door het obligo dat corporaties verplicht zijn te betalen aan het WSW. Pas wanneer dat niet voldoende is, verstrekken de Staat en gemeenten als achtervangers op basis van achtervangovereenkomsten renteloze geldleningen aan WSW. Tot op heden is op de achtervang nog nooit een beroep gedaan, ook niet bij issues rondom Vestia, WSG en Humanitas. Indien het WSW een beroep moet doen op de individuele gemeenten dan zal dit zijn in de vorm van het verstrekken van een renteloze lening door de gemeente aan het WSW. Het nadeel voor de gemeente bestaat dan enkel uit het verlies van rente, dit omdat er geld geleend zal moeten worden om het tegen 0% rente weer uit te kunnen lenen aan het WSW. De essentie van de gemeentelijke achtervang wijzigt niet. De wijzigingen gaan gelden voor: - nieuwe leningen - bestaande leningen - herfinancieringsleningen - obligoleningen De wijziging heeft betrekking op de volgende items: 1. Borgbare doelen (‘oude’ overeenkomst) In de huidige gemeentelijke achtervangovereenkomst wordt een koppeling gemaakt tussen geldlening en vastgoed (woongelegenheden). Die koppeling wordt gewijzigd in ‘borgbare doelen’ conform de Woningwet en beleidsregels die WSW heeft met Staat en VNG. 2.

Achtervang obligolening Conform het voorstel van VNG gaat WSW voor de obligolening dezelfde verdeelsleutel hanteren als voor andere nieuwe geborgde geldleningen, namelijk verdeling over gemeenten naar rato van de marktwaarde in verhuurde staat van het DAEB-bezit, een en ander zoals hierna onder 3 vermeld. 3. Aanpassing verdeelsleutel en limitering Conform het voorstel van de VNG past WSW de huidige verdeelsleutel voor nieuwe geborgde geldleningen aan in een verdeling op basis van de marktwaarde in verhuurde staat van het vastgoed van een bepaalde corporatie in een bepaalde gemeente. Dit geldt voor nieuwe leningen als ook voor de obligolening. Daarnaast blijft er een mogelijkheid tot limitering. Daarbij geldt dat wanneer een corporatie werkzaam is in meerdere gemeenten die limiet slechts dan wordt bepaald, in geval alle bij die corporatie betrokken gemeenten hiertoe besluiten. 4. Definitie herfinanciering (‘oude’ overeenkomst) De huidige definitie van herfinanciering behoeft aanpassing. Om meer duidelijkheid te verschaffen over de eindigheid van herfinanciering zijn hier voorwaarden aan gekoppeld en is een onderscheid gemaakt voor de situatie die zich voordoet: het borgstelsel is (tijdelijk) ontoereikend, of een gemeente stapt uit. In beide gevallen gelden herfinancieringsvoorwaarden ter beperking van het risico voor gemeenten.

Zo mag herfinanciering in principe alleen voor (herijking van) de obligolening en verplichtingen in de bestaande voorraad en dienen investeringen in sloop/nieuwbouw (uitbreiding van het bezit) ongeborgd gefinancierd te worden. In aanvulling geldt dat wanneer een gemeente uitstapt dat de herfinancieringsverplichting maximaal 25 jaar bestaat. Daarmee is ten gunste van gemeenten een duidelijke eindigheid van de herfinancieringsverplichting vastgelegd. Al met al leiden de nieuwe definities en voorwaarden tot een voor gemeenten betere, duidelijkere en striktere afbakening van de herfinancieringsverplichting.

5. Verstrekking en terugbetaling van renteloze leningen (‘oude’ overeenkomst) Het minimale risicovermogen van WSW, de omvang waarbij WSW overgaat tot terugbetaling van renteloze geldleningen, daalt van 1% naar 0,65% (als percentage van het totaal geborgd schuldrestant). Mocht het ooit tot verstrekking van renteloze geldleningen aan WSW komen, dan leidt dat tot eerdere terugbetaling van die geldlening aan gemeenten. 6. Definities en algehele actualisatie Definities zijn in lijn gebracht met de huidige actualiteit. Daarnaast is de formulering van de volledige overeenkomst waar nodig geactualiseerd naar huidige taalgebruik. Publieke taak Borgstellingen kunnen alleen plaatsvinden in het kader van de publieke taak van de gemeente. Daar is hier sprake van. Wanneer de overeenkomst niet ondertekend wordt, dan borgt het WSW geen nieuwe geldleningen meer van corporaties die werkzaam zijn in onze gemeente. Dat betekent dat die corporaties voor investeringen in de gemeente ongeborgde leningen moet aantrekken (met een hogere rente) of dat er niet meer in de gemeente wordt geïnvesteerd in sociaal bezit. Bestaande geborgde geldleningen blijven in dat geval geborgd door WSW en de gemeente behoudt daarvoor de bestaande achtervangpositie. Financiën Dit voorstel kent geen directe financiële gevolgen.

Indien er geen beroep wordt gedaan op de achtervang zal het de gemeente slechts de marktrente kosten. Het risico dat de gemeente loopt is verwaarloosbaar. Er is namelijk tot op heden nog nooit een beroep gedaan op de achtervang bij de gemeente, zelfs niet bij de problematiek rondom Vestia, WSG en Humanitas.