3.5 - Raadsinformatiebrief - Doorontwikkeling toegang, ondersteuning en hulp Sterk Lokaal Team

RAADSINFORMATIEBRIEF -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

De gemeenteraad van de Gemeente Baarle-Nassau

Van

Het college van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder van de Laak

Onderwerp

Doorontwikkeling toegang, ondersteuning en hulp (Sterk Lokaal Team)

Datum collegevergadering

10 juni 2025

Zaaknummer

1110373

RIB-Nummer

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1. Inleiding In de perspectiefnota 2025 kondigden we aan dat we de manier waarop toegang, ondersteuning en hulp in onze gemeente is georganiseerd gaan doorontwikkelen. Daarmee geven we invulling aan de opdrachten die we vanuit de Hervormingsagenda Jeugd, het Toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming, het Integraal Zorgakkoord en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening krijgen om toegang tot hulp en ondersteuning voor inwoners te optimaliseren. De huidige manier van werken staat onder druk. Er zijn steeds meer inwoners die ondersteuning vragen en steeds minder mensen beschikbaar om de hulp te bieden. De kosten nemen toe en de budgetten nemen af. Het moet dus anders. Bij de doorontwikkeling benutten we geleerde lessen, onder andere uit de evaluatie van het sociaal team en de tussentijdse evaluatie van het dorpsteam. Gemeenten hebben van het rijk de opdracht gekregen om stevige lokale teams te ontwikkelen, die dichtbij inwoners staan, integraal werken, ondersteuning bieden en mandaat hebben om de ondersteuning te regelen die zij niet zelf bieden. Alle gemeenten in Nederland zijn op hun eigen manier en tempo bezig met het ontwikkelen van stevige lokale teams. Onze plannen hebben we in co-creatie met een aantal partners1 ontwikkeld.

In deze raadsinformatiebrief informeren we u hierover. 2. Procedureel Kwetsbare inwoners hebben vaak te maken met ondersteuning en hulp vanuit verschillende domeinen die allemaal hun eigen toegang en inrichting hebben. Denk naast het sociaal domein bijvoorbeeld aan zorg vanuit onderwijs, Zorgverzekeringswet (ZvW) en Wet langdurige zorg (Wlz). Ook die domeinen staan onder druk. We moeten onze krachten bundelen. Daarom hebben we in cocreatie met lokale (toegangs)partners een gezamenlijk plan ontwikkeld voor de toekomst. Dit plan en de wijze waarop het tot stand is gekomen zijn beschreven in de bijgevoegde rapportage 'naar een sterke inrichting van het sociaal domein binnen de ABG gemeenten' met oplegger. Doordat onze lokale (toegangs)partners hun kennis en kunde in dit proces ingebracht hebben is er een plan tot stand gekomen dat past bij onze lokale situatie en een goede basis biedt voor integraal werken over domeinen heen. De betrokken partners hebben zich ook gecommitteerd aan de uitvoering van dit plan. Door elkaar te versterken kunnen we verschil maken voor kwetsbare inwoners en toewerken naar een toekomstbestendig zorgstelsel.

1

De plannen zijn in co-creatie ontwikkeld door vertegenwoordigers van primair onderwijs, voortgezet onderwijs, kinderopvang, huisartsen, GGD-en, thuiszorg, dorpsteams, ABG-organisatie (beleid & uitvoering)

We stemmen ook af met de regiogemeenten in Hart van Brabant. Stevige Lokale Teams moeten zelf ondersteuning gaan bieden. Die ondersteuning wordt nu gedeeltelijk regionaal ingekocht. Daarmee heeft deze lokale opgave ook impact op regionale samenwerkings- en inkoopafspraken. 3. Inhoudelijk We hebben met onze partners eerst gewerkt aan een gezamenlijk beeld van de opgaven waar we voor staan en hoe we die kunnen realiseren. Dit beeld sluit aan bij onze visie ‘Baarle BRUIST! Met elkaar, voor elkaar’ en is verder uitgewerkt en aangescherpt in de strategie voor het versterken sociale basis, die als rode draad door het inrichtingsplan voor ons Sterke Lokale Team loopt. Vervolgens hebben we verkend welke manier van organiseren daarbij past. De betrokken partners benadrukken dat we samen – vanuit ieders eigen rol, verantwoordelijkheid, kennis en kunde – al heel veel in huis hebben. De huidige inrichting is echter te versnipperd. Het gaat erom van alle onderdelen één geheel te maken, om meer samenhang en synergie in de uitvoering te brengen. Het basisscenario In de collectieve bijeenkomsten is het beeld ontstaan van een Sterk Lokaal Team dat bestaat uit Sterke Lokale Schakels, die als één systeem functioneren en waarbinnen kerntaken in samenhang worden georganiseerd en uitgevoerd. De verschillende schakels kunnen niet los van elkaar worden gezien en zijn sterk verbonden.

Om dit basisscenario te realiseren gaan we de volgende dingen doen: - Sterke Lokale Netwerken ontwikkelen De focus van ons Sterke Lokale Team ligt op het versterken van de gemeenschap en het aansluiten van de verschillende partners op de gemeenschap en de netwerken die daar aanwezig zijn. We maken dit concreet door het opzetten van lokale netwerksamenwerking: kleinschalig, in, vanuit en met de gemeenschap. De Sterke Lokale Netwerkteams slaan proactief de brug naar sociale infrastructuren en kernfiguren in de gemeenschap, bieden zelf hulp en halen expertise erbij indien nodig. Wanneer specialistische ondersteuning nodig is wordt dit vanuit de netwerksamenwerking

georganiseerd en hoeven inwoners dus niet meer naar een ander toegangsteam (of centraal aanmeldpunt). We zetten de netwerken op rondom plekken waar inwoners samen komen zoals een school, zorgcentrum, ontmoetingsplek en/of cultuurcentrum en beginnen op die plaatsen waar we de grootste impact kunnen maken. De netwerkteams krijgen op maat vorm, in aansluiting op wat er vanuit de gemeenschap al is en aanvullend nodig is. - Centraal aanmeldpunt inrichten We kunnen niet alle netwerken gelijktijdig opbouwen en dus niet direct alle inwoners vanuit de netwerken bereiken. Daarom richten we naast de netwerken één centraal aanmeldpunt in waar inwoners met ondersteunings- en hulpvragen terecht kunnen, gericht op vraagverheldering en de weg wijzen. Hiermee vangen we ook de hulpvragen op van inwoners die hun vraag (nog) niet willen stellen bij een netwerkteam. Inwoners kunnen dus via verschillende routes in beeld komen bij het Sterke Lokale Team. Afhankelijk van de vraag en de achtergrond worden dan de juiste schakels van het Sterke Lokale Team betrokken. We verstevigen de verbinding met de medisch verwijzers in het sociaal domein door vaste aanspreekpunten in het centrale aanmeldpunt en door hen duurzaam te verbinden aan de lokale netwerken.

Deze inrichting heeft gevolgen voor de manier van werken van alle betrokken partijen, waaronder het dorpsteam en de ABG organisatie: - Sterke Gemeenschapsversterking door o.a. het Dorpsteam We gaan vanuit de institutionele sociale basis meer inzetten op gemeenschapsversterking. De werkwijze van de betrokken organisaties krijgt een sterke focus op netwerkontwikkeling, vrijwilligersinzet en gemeenschapsontwikkeling. Zij zijn hiermee een belangrijke schakel in de gebiedsnetwerken en zijn daarnaast breed aanwezig in de gemeente. - Integraal organiseren van benodigde specialistische zorg vanuit de Sterke Lokale Toegang (ABG) We gaan de toeleiding naar specialistische zorg vanuit de Jeugdwet, Wmo en Participatiewet vanuit de gemeente / ABG organisatie integraal organiseren. De toegang is primair gericht op toeleiden naar het ‘voorliggend veld’ en werkt in samenhang en samenwerking met de directe omgeving en als onderdeel van de gebiedsnetwerken. Uitbreiding van het basisscenario We realiseren nu een stevige basis waarop we in de toekomst verder op kunnen bouwen. In de rapportage 'naar een sterke inrichting van het sociaal domein binnen de gemeenten Alphen-Chaam, Baarle-Nassau en Gilze en Rijen' zijn al mogelijke uitbreidingsscenario’s voor de toekomst opgenomen.

Daarbij willen we meer ondersteuning en zorg vanuit het Sterke Lokale Team bieden en minder geïndiceerd zorgaanbod in te zetten. Dit vraagt nog meer voorbereiding. We hebben beter beeld nodig van wat we voorliggend moeten versterken en van wat we in de specialistische zorg kunnen afbouwen. We gaan namelijk niet de uitvoering van het huidige zorgaanbod verplaatsen van zorgaanbieders naar Sterk Lokaal Team. Dat levert niets op. We willen het ondersteuningsaanbod transformeren volgens de inhoudelijke uitgangspunten in de Strategie versterken van de sociale basis en in ‘Baarle Bruist’ en in lijn brengen met de gewijzigde wettelijke kaders. Vanuit de sterke lokale netwerken krijgen we beter beeld. Daarna bepalen we hoe we dat gaan organiseren (medio 2026).

Op het uitbreiden van het Sterke Lokale Team met ondersteuning voor kinderen en gezinnen zit tijdsdruk. Op grond van de Hervormingsagenda Jeugd moet een groot deel van de ondersteuning voor kinderen en gezinnen vanaf 2028 uitgevoerd worden door Sterke Lokale Teams. In de regionale inkoop van jeugdhulp Segment 3 (gespecialiseerde dagopvang) en Segment 4 (veelvoorkomende jeugdhulp) wordt hierop geanticipeerd met een afbouw van deze inkoop vanaf 2027. De kosten van deze taakuitbreiding van het Sterke Lokale Team gaan deels uit voor de baten, namelijk de besparingen op de kosten van geïndiceerde zorg Segment 3 en Segment 4. We verwachten een geleidelijke uitstroom en afname van instroom in deze vormen van jeugdhulp, waarbij we er rekening mee houden dat reeds lopende trajecten afgemaakt worden om continuïteit van hulp te garanderen. De financiële consequenties leggen we aan u voor in de 1e Turap 2025 en deze zullen na besluitvorming over de Turap verwerkt worden in het nieuwe meerjarige begrotingssaldo. - Incidentele kosten: de incidentele frictiekosten die naar verwachting in 2026 en 2027 zullen ontstaan nemen wij in de begroting 2026 mee als risico. - Structurele kosten: vanaf 2028 nemen wij in de 1e Turap 2025 een structurele kostenpost van € 43.000 op ter dekking van de kosten van het sterke lokale team.

- Structurele besparing: vanaf 2028 nemen wij in de 1e Turap 2025 een structurele besparing op de jeugdzorg op van € 63.000. Dit is € 35.000 bovenop de reeds voorziene besparing in het maatregelenpakket ravijnjaar van € 28.000. 4. Vervolg De plannen voor het Sterke Lokale Team zijn in co-creatie met andere organisaties ontwikkeld en zullen ook in gezamenlijkheid worden uitgevoerd. Dat betekent dat naast de gemeenten ook de andere betrokken organisaties bezig zijn om besluitvorming te organiseren. We hebben afgesproken dat we elkaar voor de zomervakanties weer ontmoeten om de uitkomsten hiervan terug te koppelen en de uitvoering verder voor te bereiden. Vervolgens gaan we aan de slag. Dit is een grote veranderopgave waarmee we de komende jaren aan de slag zijn. We pakken dit samen met inwoners en maatschappelijke partners op een gestructureerde manier en gefaseerd op. Faseren doen we niet door te verkokeren en ons alleen te richten op bepaalde groepen inwoners (bijvoorbeeld jeugd en gezin). We werken vanuit de ambitie ‘één integraal ondersteuningsteam, voor alle inwoners (0-100 jaar)’ om (complexe) problemen in gezinnen effectiever aan te kunnen pakken en om ondersteuning efficiënt te kunnen organiseren. We faseren door te starten met netwerksamenwerking op een aantal plekken.

Daar leren we wat nodig is en wat werkt, waarna we dit breder uitrollen tot een dekkende netwerkstructuur in de gemeente.

Bijlage(n): Rapportage 'naar een sterke inrichting van het sociaal domein binnen de gemeenten Alphen-Chaam, Baarle-Nassau en Gilze en Rijen' met bijbehorende oplegger (QApubliek)