3.5 - Raadsinformatiebrief Armoede onderzoek

RAADSINFORMATIEBRIEF -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

De gemeenteraad van de Gemeente Baarle-Nassau

Van

Het college van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder van de Laak

Onderwerp

Armoede onderzoek

Datum collegevergadering

11 juli 2023

Zaaknummer

1033555

RIB-Nummer

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1. Inleiding Inwoners in een financieel kwetsbare positie hebben minder kansen om mee te doen in de maatschappij en meer kansen om problemen te ontwikkelen op andere leefgebieden, zoals gezondheid. Eén van de opgaven uit ‘Baarle Bruist’ is dan ook ‘Bestaanszekerheid eerst en iedereen moet mee kunnen doen’. Door de stijgende prijzen en inflatie is de financiële kwetsbaarheid verder toegenomen: steeds meer inwoners hebben moeite met rondkomen. Rijksoverheid en gemeenten hebben verschillende regelingen om het inkomen aan te vullen. Inwoners die net buiten deze regelingen vallen, zien we ook in financiële problemen komen. Het verlies van regelingen (door de huidige grenzen) kan bij een beperkte stijging van het basisinkomen leiden tot een teruggang in het totale inkomen. Dat kan een reden zijn om niet aan het werk te gaan, of voor parttimers om niet meer uren te werken. Terwijl werk een belangrijke vorm van participatie is; meer werk leidt ook tot minder zorg. Op dit moment hebben veel gemeentelijke regelingen in Baarle-Nassau een inkomensgrens van 110% van het wettelijk sociaal minimum. Aan inwoners met een inkomen boven de 110% van het wettelijk sociaal minimum kan maatwerk worden geboden door o.a.

het Noodfonds Schrijnende Gevallen en het ontschot budget. Om te weten hoe inwoners in een financieel kwetsbare positie in Baarle-Nassau de juiste ondersteuning kunnen krijgen, deden we onderzoek naar het bereik en de effectiviteit van het lokale armoede/minimabeleid en brachten de kansen van verbetering van ons lokaal armoedebeleid in beeld. Hiervoor is, aansluitend op de wens om harmonisatie van beleid, door de gemeenten AlphenChaam, Baarle-Nassau en Gilze en Rijen aan onderzoeksbureau KWIZ opdracht gegeven. Het onderzoek geeft inzicht in de omvang en kenmerken van de doelgroepen voor armoede; de effecten ven het beleid op de doelgroepen en de inkomens; hoe de doelgroep het beleid beoordeelt; wat de ketenpartners en interne medewerkers van het beleid en de uitvoering ervan vinden.

2. Inhoudelijk In de bijlage is een samenvatting van het armoede onderzoek, het rapport en de behoeftepeiling toegevoegd. N.a.v. het onderzoek komt onderzoeksbureau KWIZ met de volgende aanbevelingen: -

-

-

Zet verder in op verbetering van communicatie en bekendheid van regelingen Verruim de inkomensgrens voor het Sociaal Cultureel Fonds om de participatie van inwoners te bevorderen. Overweeg een verhoging van het budget van het Sociaal Cultureel Fonds voor participatie. Ondersteun lokale initiatieven gericht op sociale cohesie. Neem daarin als gemeente een faciliterende en prioriterende rol, als cruciaal onderdeel van het minimabeleid. Maak een keuze om het minimabeleid verder te harmoniseren. Verdere harmonisatie komt ten goede aan inwoners en uitvoerbaarheid van het beleid bij medewerkers en netwerkpartners. Faciliteer, bij behoefte, netwerkbijeenkomsten om te zorgen voor een integraal hulpverleningsnetwerk waarin partners elkaar kennen en doorverwijzen. Onderzoek de mogelijkheden om het aanvragen van regelingen te vereenvoudigen. Stel een overzicht op van de beschikbare regelingen en ondersteuning van externe organisaties. Neem als gemeente een regisserende rol en zorg voor regelmatige updates en verspreiding van deze sociale kaart. Bied maatwerk waar nodig en mogelijk Investeer in personele bezetting om hen te laten ontwikkelen zodat zij kunnen blijven aansluiten bij de leefwereld van inwoners. Monitor de gebruikscijfers van de regelingen, en maak hiervoor een grote rol in de monitoring van het lokale minimabeleid en de leidende principes.

Verruim de inkomensgrens van de collectieve zorgverzekering van 110% naar 120% van het wettelijk sociaal minimum. De belangrijkste conclusies die uit het onderzoek naar voren komen is dat de gemeentelijke regelingen beter bekend mogen zijn onder inwoners, ook komt naar voren dat inwoners ervaren niet altijd mee te kunnen doen. Doordat wij op dit moment een inkomensgrens van 110% van het wettelijk sociaal minimum hebben voor het Sociaal Cultureel Fonds, verliezen inwoners het zogenaamde ‘’meedoenbudget’’ als zij meer uren gaan werken. Door de inkomensgrens voor het Sociaal Cultureel Fonds en het Jeugdfonds Sport en Cultuur te verhogen naar 130% van het wettelijk sociaal minimum komen meer huishoudens in aanmerking voor deze regelingen en wordt de inkomensval beperkt. Dat zorgt ervoor dat meer inwoners mee kunnen doen in de samenleving en bij activiteiten en dat inwoners met de lage inkomens deze regelingen behouden als ze meer gaan werken, waardoor (meer) werken ook daadwerkelijk loont. Naar aanleiding van het onderzoeksrapport heeft het college besloten om de komende periode op het onderstaande actief te gaan inzetten/uit te gaan voeren:

1. In te zetten op vergroten bekendheid en bereik van regelingen. Waar inwoners nog geen gebruik maken van de regelingen blijkt uit het onderzoek dat de voornaamste reden hiervan onbekendheid is. Ook wordt door gebrek aan overzicht van alle regelingen inwoners niet altijd op alle mogelijkheden gewezen. De regelingen voor inkomensondersteuning worden verder gepromoot, toegankelijker en eenvoudiger gemaakt. 2. De inkomensgrens van het Sociaal Cultureel Fonds te verruimen van 110% naar 130% van het wettelijk sociaal minimum Bij het verruimen van de norm naar 130% van het Sociaal Cultureel Fonds hebben de minste huishoudtypen te maken met een inkomensterugval en geen enkel huishouden heeft te maken met een armoedeval als zij meer gaan verdienen. Bij het hanteren van een inkomensgrens van 110% of 120% hebben meer huishoudens, vooral huishoudens met kinderen, hiermee te maken. Voor uitkeringsgerechtigden die meer uren gaan werken, vervalt niet bij een inkomen van 110% alle gemeentelijk regelingen, maar voor het meedoen blijven zij tot een inkomen van 130% van het wettelijk sociaal minimum in aanmerking komen voor het Sociaal Cultureel Fonds. Hierdoor wordt werken vanuit de uitkering gestimuleerd. 3. De inkomensgrens van het Jeugdfonds Sport en Cultuur te verruimen van 120% naar 130% van het wettelijk sociaal minimum.

Het verruimen van de inkomensgrens van 120% naar 130% zorgt ervoor dat meer kinderen kunnen meedoen. Juist de huishoudens met kinderen krijgen bij een inkomen tussen de 120% en 130% van het wettelijk sociaal minimum te maken met een armoedeval (landelijke toeslagen worden afgebouwd en gemeentelijke regelingen vervallen). Ook zorgt dit voor eenduidigheid voor inwoners, netwerkpartners en medewerkers. Alle mogelijkheden die vanuit de gemeente worden aangeboden of gefaciliteerd wat betrekking heeft op meedoen hebben dezelfde inkomensvoorwaarden. Daarmee maken we het voor inwoners, medewerkers en netwerkpartners simpeler. 4. De huidige regeling voor de collectieve zorgverzekering nu niet aan te passen. De collectieve zorgverzekering heeft nu een inkomensgrens van 110%; de energietoeslag heeft een inkomensgrens van 120% en de meedoenregeling heeft na de wijziging een inkomensgrens van 130%. Met een trapsgewijze afbouw van regelingen voorkomen we inkomstenachteruitgang na stijging van het inkomen. Daarnaast heeft ophoging van de collectieve zorgverzekering een grote impact op de begroting. Ook ligt het huidige bereik van de collectieve zorgverzekering en de premiebijdrage in Baarle-Nassau boven het landelijk gemiddelde. 5.

Noodfonds Schrijnende gevallen Het noodfonds schrijnende gevallen (dat in 2e Turap 2022 is gevormd) kijkt naar de situatie van de inwoner en niet naar inkomens- en of vermogensgrenzen. Via het budgetcafé en/of consulenten van de gemeente kan het noodfonds worden ingezet. Netwerkpartners en medewerkers geven aan het fijn te vinden de mogelijkheid van het noodfonds te hebben voor situaties waarin reguliere voorzieningen niet mogelijk zijn en inwoners financiële gevolgen ervaren door koopkrachtverlies en/of corona. We verwachten dat het geraamde budget in 2023 niet geheel gebruik hoeft te worden. Het budget dat eind 2023 resteert

wordt in 2024 ingezet. Tevens vind er regionaal een onderzoek plaats naar een regionaal noodfonds (SUNN). 3. Vervolg - Q4 2023: uitwerken maatregelen (o.a. bekendheid en bereik regelingen vergroten, netwerkpartners betrekken, onderzoeken of samenwerking met Stichting Leergeld een meerwaarde heeft en samenwerking Jeugdfonds Sport en Cultuur evalueren). - Q4 2023: voorbereiden aanpassingen beleidsregels. - Q4 2023: aanpassen communicatie materiaal. - Q1 2024: implementatie nieuwe beleidsregels en inkomensgrenzen.

Bijlage(n): 1. Evaluatie minimabeleid Baarle-Nassau 2. Samenvatting armoede onderzoek 3. Rapport behoeftepeiling ABG-gemeenten