3.4-Raadsinformatiebrief Deelname Ontwikkelfonds RES West Brabant

RAADSINFORMATIEBRIEF -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

De gemeenteraad van de Gemeente Baarle-Nassau

Van

Het college van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder van de Laak

Onderwerp

Deelname Ontwikkelfonds RES West Brabant

Datum collegevergadering

14 Februari 2023

Zaaknummer

417466

RIB-Nummer

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1. Inleiding In 2021 is de Regionale Energiestrategie (RES) en het bijbehorende uitvoeringsprogramma vastgesteld. Een onderdeel hiervan is “Lokaal Eigenaarschap”. Hiermee willen de in de RES deelnemende partijen bevorderen dat ten minste 50% van de opbrengsten van duurzame energieopwekking ten goede komen aan lokale inwoners. Hiervoor wordt het Fonds versnelling RES WestBrabant opgericht, kortweg FRES-WB. FRES-WB biedt professionele kennis en ondersteuning aan bewonersinitiatieven die een gezamenlijk energieproject willen opstarten, of willen deelnemen in een groter project. De ondersteuning bestaat zowel uit een financiële bijdrage als inhoudelijke expertise. Het Fonds wordt, naast de eigen inbreng uit de bestaande Stichting Support ONS2050 en de Zonnebank Breda (totale inbreng €110.000 tot 124.000) gevuld met bijdragen van deelnemende gemeenten. Voor de gemeente Baarle-Nassau gaat het om een bedrag van € 12.500, bedoeld om initiatieven uit de eigen gemeente mee te financieren. De middelen die FRES-WB beschikbaar stelt kunnen bovendien worden verdubbeld met een bijdrage vanuit het Rijk. Na instemming van alle deelnemers gaat het FRES-WB naar verwachting begin 2023 van start. Het project wordt na drie jaar geëvalueerd.

Indien er dan vanuit de gemeente Baarle-Nassau geen projecten zijn ingediend en gefinancierd, wordt de initiële inleg teruggestort.

2. Inhoudelijk Met het vaststellen van de RES 2030 in 2021 hebben alle regiogemeenten ook het Uitvoeringsprogramma RES vastgesteld. De RES-deal “Lokaal Eigenaarschap” is daar een onderdeel van. Daarin is vastgelegd dat de gemeenten de opwek van duurzame energie door particulieren stimuleren, met als doel tenminste 50% lokaal eigenaarschap te realiseren. Om inwoners te helpen in de professionele opstart van projecten wordt een Ontwikkelfonds in het leven geroepen. Het voordeel hiervan is dat het budget revolverend voor meerdere initiatieven ingezet kan worden.

Daarmee is het niet nodig om nieuwe subsidies te verstrekken om de ontwikkeling van lokale initiatieven te ondersteunen. Voor kleinverbruikers (dus particulieren) worden geen netcongestie-problemen verwacht. Daarom is de reeds bestaande Stichting Support ONS2050, die reeds in de regio actief was op dit gebied, bereid om zich om te vormen naar het Fonds versnelling RES West-Brabant (FRES-WB). Hiertoe wordt een organisatiestructuur opgezet met een dagelijks bestuur, een Raad van Toezicht en een Raad van Advies en worden de statuten van de stichting aangepast aan de nieuwe opzet. Hiervoor vraagt de stichting een financiële bijdrage van de deelnemende gemeenten voor de ondersteuning van projecten binnen haar eigen grondgebied. FRES-WB zal zich richten op (collectieve projecten van) kleinverbruikers. Daarnaast kunnen ook “achter de meter”- oplossingen (dus opwek, opslag, gebruik ter plekke) ) of andere energie initiatieven met lokaal eigenaarschap en een rendabele businesscase onder FRES-WB vallen. Het beoogde effect van FRES-WB is tweeledig: - Bewoners zijn voor tenminste 50% eigenaar van de duurzame energie-opwek (en opslag), waardoor ook tenminste 50% van de opbrengsten aan lokale inwoners ten goede komt; - Wegnemen van persoonlijk financieel risico in opstartfase van bewonersprojecten, en daarmee wegnemen van een belangrijke barrière om tot deze projecten te komen.

In tegenstelling tot commerciële partijen kunnen particulieren vaak niet het financiële risico nemen om plankosten te maken, zonder te weten of deze tot realisatie leiden. FRES-WB biedt zowel inhoudelijke als financiële ondersteuning om projecten voor de opwek van energie uit zonnepanelen of uit andere bronnen mogelijk te maken. Ook opslag van energie kan onder FRES-WB vallen. Het is voor particulieren risico-arm, omdat de bijdrage niet hoeft te worden terugbetaald indien er geen levensvatbaar project uit voortvloeit. Als er wél een haalbaar project uit volgt, wordt de bijdrage omgezet in een lening. De aflossing daarvan kan dan worden gedragen door de opbrengsten van het project. Hiermee wordt het speelveld voor commerciële en particuliere initiatieven gelijker. Het Rijk heeft een Landelijk Ontwikkelfonds voor Energiecoöperaties opgericht. Het Fonds ondersteunt de coöperaties niet rechtstreeks, maar levert mogelijk wel 50% financiering voor projecten die door FRES-WB worden ondersteund. De middelen voor projecten die via FRES-WB worden ondersteund kunnen hiermee dus door het Rijk worden verdubbeld. Nadere informatie hierover staat in het bijgevoegde rapport.

3. Procedureel Financiën Bij de 1e turap 2023 zal een krediet opgevoerd worden. Dit krediet wordt geactiveerd en wordt niet op afgeschreven. Juridisch De oprichting van het fonds FRES-WB wordt beschouwd als een licht instrument en wordt niet gezien als verbonden partij. Het betreft een samenvoeging van 2 bestaande stichtingen. Met de voorgestelde statuten en regels is het publieke belang voldoende geborgd. De individuele bijdrage

van de gemeenten is beperkt en daarmee de financiële risico’s ook. Bij eventuele opheffing van de stichting komen de resterende budgetten naar rato weer terug bij de gemeenten die hebben bijgedragen. Communicatie Op het moment dat de besluitvorming in alle gemeenten is afgerond, zal vanuit het FRES-WB gericht richting potentiële initiatiefnemers worden gecommuniceerd. Daarnaast wordt op dat moment via gemeenten en in de gemeenten werkzame stichtingen of andere bewonersinitiatieven op het gebied van de energie-transitie informatie verspreid over de mogelijkheden van FRES-WB. Vervolg Na besluitvorming in alle gemeenten volgt terugkoppeling aan de Stuurgroep RES. Het huidige beeld is dat alle gemeenten gaan participeren. Een groot deel heeft eind 2022 hiertoe reeds besloten. FRES-WB zal jaarlijks een voortgangsrapportage aan de Stuurgroep RES leveren. Na een periode van drie jaar wordt FRES-WB geëvalueerd.

Bijlage(n): 1. Opzet Ontwikkelfonds RES West-Brabant (FRES-WB)