3.4 - Bijlage 2 - Terugblik Sociaal Team (K2)

44 Terugblik Sociaal Team

Aanbeveling 2 2. Versterken toegang tot passende integrale effectieve hulp Omdat het Sociaal Team werkt met gezinnen en inwoners in complexe situaties, vaak zorgelijk en met een stapeling van problematiek en betrokkenheid van diverse instellingen en hulpverleners, is zorgdragen voor de meest passende én op de lange termijn effectieve hulp belangrijk. Gebeurt dit niet of te laat dan is het risico groot op verergering en/of een verdere opeenstapeling van problematiek, welke dan vaak nóg moeilijker aan te pakken of doorbreken zijn. Kunnen doorpakken, gericht op alle leefdomeinen en op de lange termijn, is dan essentieel. Wij zien een aantal mogelijkheden om dit verder te versterken; • Zo vroeg mogelijk investeren in een zorgvuldige (verklarende) analyse Samen aan de voorkant investeren in een gedegen analyse van de situatie, de onderliggende oorzaken, passend (lange termijn) perspectief en daarbij mogelijke oplossingsrichtingen. Inclusief de mogelijkheid om langer te beschikken. Samen met betrokken of benodigde partners en zo vroeg mogelijk. We weten dat dit tijd en inzet vraagt vroeg in het proces, maar we weten ook dat deze investering voorkomt dat losse interventies worden ingezet zonder effect. Met het risico dat problematiek verder verergert, opstapelt en/of zich herhaalt.

Mogelijke acties: - Selectie en toegankelijk gebruik van een methodiek voor een tijdige gezamenlijke (verklarende) analyse (hierin alert zijn op de inzet van de verklarende analyse van Crossroads en/of hierin samen optrekken). - Het lange termijn perspectief opnemen in het PvA/een duidelijke plek geven in Mens Centraal; - Afspraken maken met aanbieders over participeren vroeg in het proces, zonder complexe formulieren of codes, beschikkingen etc.; - Vaker een breed casuïstiekoverleg benutten gericht op domeinoverstijgende meervoudige situaties (bijv. tijdens casuïstiekoverleg en inbreng/benutten regionaal doorbraakteam); - De randvoorwaarden op orde brengen om langer beschikken gemakkelijker mogelijk te maken (nu is het zo dat wanneer lang wordt beschikt de kosten ook hoger uitvallen en dan, conform regels, de casus bij Crossroads hoort, wat een drempel vormt voor lang beschikken) volgens de bedoeling voor de inwoner.

• Investeren in een inhoudelijke visie op complexe situaties Een van de leidende principes in de ABG-gemeenten is het sturen op maatschappelijk effect en toepassing van de waardendriehoek van het IPW. Dit is een waardevol perspectief om te doorgronden waar doorbraken in complexe casuïstiek mogelijk en nodig zijn. Wij denken dat deze methode nog sterker is als er ook een inhoudelijke visie aan ten grondslag ligt. Bijvoorbeeld door het leidende principe ‘Veerkracht versterken’ meer als grondslag te nemen; “we kiezen altijd voor interventies die de veerkracht versterken” en dit gedachtengoed verder in te bedden. K2 hanteert bijvoorbeeld zelf het ‘stabiliteitsdenken’ waarin we altijd uitgaan van het vergroten van stabiliteit en verminderen van stress. Dit maakt het maken van keuzes eenduidig en concreet. • De toegang tot hoog-specialistische hulp Uit de terugblik komt duidelijk naar voren dat de toegang tot hoog-specialistische hulp niet soepel verloopt. De procedure is tijdrovend en vraagt veel handelingen van het ST. De wachttijd is lang, waardoor het ST overbruggingshulp moet inzetten. En de inhoudelijke meerwaarde wordt niet altijd ervaren. We weten dat het ST hierin veranderingen wenst en hiertoe zijn ook pogingen gedaan, maar omdat het regionaal georganiseerd is blijkt dit taai om te veranderen.

Wij raden beleid aan hierin te blijven investeren en gesprekken te voeren binnen de regio en met aanbieders over mogelijke verbeteracties vanuit de bedoeling voor inwoners. • Investeren in integraal domeinoverstijgend handelen Zoals al eerder toegelicht is het ST vaak betrokken bij gezinnen of huishoudens waar problematiek op meer leefgebieden aanwezig is, vaak dermate zorgelijk dat het zorgt voor een instabiele situatie en stress. Het ST kijkt breed, maar lijkt niet altijd bij machte om hierop ook te handelen. Dit heeft ook te maken met de beïnvloedingsfeer; voor problematiek op bijvoorbeeld huisvesting, schulden of verslaving bij volwassenen zijn andere partijen en afdelingen nodig met een andere aansturing. Daarom is het belangrijk om een heldere visie en werkwijze op integraal handelen te hebben en deze breed te doorleven en toepassen. Zodat voorkomen wordt dat dit soort vragen onbeantwoord blijven en hulp geen effect heeft. Bijvoorbeeld: wat doe je als ouders geen hulp accepteren op schuldenproblematiek? Wie gaat dan de investering doen om ouders naar financiën te bewegen? Dit vergt gesprekken met bijvoorbeeld de woningbouw, sociale dienst en de ggz over visie, gecombineerd met het maken van concrete werkafspraken rondom casuïstiek (bijv. doorbraakaanpak) en spelregels rondom samenwerken (hoe voorkomen we bijvoorbeeld dat we elkaars werk overdoen).

Daarnaast het trainen/oefenen van benodigde houding en vaardigheden voor breed handelen (met samenwerkingspartners)

46 Terugblik Sociaal Team

Aanbeveling 3 3. Regierol versterken Omdat het ST werkt met gezinnen en inwoners in complexe situaties (welke zorgelijk zijn, met een hoog risicogehalte, een stapeling van problemen op meerdere domeinen en waar veel organisaties/professionals bij betrokkenzijn), is regie van essentieel belang. Met regie bedoelen we: sturen op heldere (overkoepelende) doelen, creëren en behouden van overzicht en structuur, bevorderen van de gezamenlijkheid (een team van partners rondom een gezin), aanjagen van benodigde inzet op doelen, bijsturen waar nodig, coördineren, organiseren etc. Het ST is echt de spin in het web, doet niet alles zelf, maar zorgt ervoor dat de juiste dingen door de juiste mensen gebeurt, met effect. Een aantal acties die helpend en nuttig zijn: • Overzicht en structuur aanbrengen in het registratiesysteem; bijv. door een meer eenduidige werkwijze en verkenning van mogelijke aanpassingen in het systeem; • De betekenis en functie van regie binnen het team te concretiseren (bijvoorbeeld: welke bekwaamheden horen erbij? En welke werkafspraken?) • Versterken van de benodigde kwaliteiten door passende leeractiviteiten, zoals interventies om ‘leren van elkaar en anderen’ te stimuleren, structurele intervisie (al start mee gemaakt), verdieping en uitwisseling op regie te organiseren etc.

• We zien ook dat door de combinatie van regievoering en zelf hulp verlenen de kernfunctie onder druk staat. Zelf hulp verlenen past bij het uitgangspunt ‘doen wat nodig is’ en wordt ook als kracht ervaren. Maar structureel voor langere tijd dit doen is niet passend bij het doel en de rol die het ST wil vervullen. Wij raden beleid aan om te bezien/bespreken of andere oplossingen mogelijk zijn om dit te voorkomen. • Voldoende aanbod Draag zorg voor cultureel sensitief zorgaanbod. Dat is nu te weinig beschikbaar en een gemis voor inwoners, waaronder een toenemend statushoudersgezinnen. Het drukt ook zwaar op de inzet van het Sociaal Team. Het kost veel tijd om aanbieders af te bellen voor een oplossing die dan nog steeds niet helemaal passend is. Wanneer een aanbieder overbruggingszorg niet wil aanbieden moet daar ook weer op gezocht worden. Tenslotte willen aanbieders niet de kosten dragen voor een tolk.

47 Titel van de presentatie kan een lange zin zijn

Aanbeveling 4 4. Voorliggend veld meer benutten Als laatste doen we de aanbeveling om het voorliggend veld meer te benutten, om zowel te voorkomen dat (dure) specialistische hulp wordt ingezet daar waar vrijtoegankelijke hulp mogelijk is, als het afschalen van specialistische zorg te bespoedigen. Met voorliggend veld bedoelen we zowel informele organisaties, denk aan voorzieningen als sport, cultuur en vrije tijd, als formele organisaties zoals het dorpsteam, welzijnsvoorzieningen, jongerenwerk etc. Zo kunnen de Dorpsteams vaker een rol spelen, maar wordt dit door de diversiteit en kwaliteit van de dorpsteams nog niet altijd ingezet. Ook is de verbinding met het onderwijs en het medisch domein, waaronder huisartsen, essentieel ter preventie en tijdig de juiste hulp. In het groepsgesprek zijn al wat verbeteracties verkend: • Inzet informele partners/voorzieningen - Investeren in bekendheid met lokale mogelijkheden; wat is er, per gemeente, aan aanbod en activiteiten op het gebied van sport, cultuur, onderwijs en bijvoorbeeld ook inzet van maatjes/vrijwilligers/steungezinnen etc.? Verbinding met de dorpsteams is hierin belangrijk; - Mogelijkheid voor een dorpsverbinder in Gilze-Rijen verkennen; - Ook werken aan zichtbaarheid van het ST in de dorpskernen.

• Inzet formele partners/voorzieningen - Verbinding met de dorpsteams versterken: zowel versterken samenwerking als bekendheid met mogelijkheden (aanbod) over en weer vergroten (idem mbt de dorpsverbinders); - Pro-actief agenderen van hiaten in het benodigde aanbod (bijv. nu op scheidingsaanbod, schuldenproblematiek) per gemeente en bespreken met de dorpsteams. - Waar nodig de verbinding met scholen en jeugd- en huisartsen verder versterken

48 Terugblik Sociaal Team

Bijlage: Overgang Hart van Brabant

Baarle Nassau en Alphen Chaam hebben te maken gehad met de overgang naar regio Hart van Brabant. In hoeverre dat impact heeft gehad is ten dele te beantwoorden.

Medewerkers van Baarle Nassau hebben hier de volgende respons op gegeven: • De overgang naar Veilig Thuis Midden-Brabant wordt gewaardeerd omdat hier kortere lijnen liggen en zij outreachender kunnen handelen.

• Wat een gemis is, is dat er geen cultuursensitieve partij is gecontracteerd en ze hierdoor voor deze gezinnen vaak erg moeten zoeken naar passende hulp en ondersteuning. • Het is vervelend dat er erg weinig contracten zijn met partijen in Breda. Het is dan soms verwarrend dat bijvoorbeeld GGD nog wel uit West-Brabant komt en ook de leerplichtambtenaar vanuit Breda komt. Vanuit Alphen Chaam is geen respons geweest vanuit medewerkers.

Vanuit Crossroads is aangegeven (1 medewerker) dat de overgang geen effect heeft gehad. De inwoners die we hebben gesproken hebben de overgang niet ter sprake gebracht, waarmee aangenomen kan worden dat specifiek deze inwoners er geen last van hebben gehad.

50 Terugblik Sociaal Team