3.3 - Lokaal Sportakkoord II BN (1033566)

DE KRACHT VAN SPORT EN BEWEGEN

2023-06-16 LOKAAL SPORTAKKOORD II 2023-2026 Sport & bewegen Versterkt

Sport en bewegen is van grote maatschappelijke waarde. Het is voor velen een belangrijk onderdeel van het dagelijks leven. Het draagt bij aan onze fysieke en mentale gezondheid, creëert saamhorigheid en biedt kansen voor persoonlijke ontwikkeling. Iedereen in Nederland verdient de kans om zonder belemmering te sporten en bewegen, te excelleren ín sport en te genieten ván sport. We inspireren zoveel mogelijk mensen met de kracht van sport. Want Sport & bewegen versterkt!

Juni 2023

INHOUD 1.

INLEIDING ........................................................................................................................................ 2

2.

VAN SPORTAKKOORD 1 NAAR SPORTAKKOORD 2 .................................................................... 3

3.

SPORTAKKOORD 2 AMBITIES EN THEMA’S .................................................................................... 6

4.

BESCHIKBARE EN BENODIGDE MIDDELEN .................................................................................. 10

5.

MONITORING EN EVALUATIE ....................................................................................................... 12

BIJLAGE 1: RESULTATEN ACTIVITEITEN SPORTAKKOORD 1 ............................................................... 13 BIJLAGE 2: UITSLAGEN ENQUÊTE ........................................................................................................ 14 BIJLAGE 3: PLANNING ......................................................................................................................... 16

1

1. INLEIDING

1.1 SPORT EN BEWEGEN IN BAARLE -NASSAU De gemeente Baarle-Nassau heeft circa 7000 inwoners en is verweven met de Belgische gemeente Baarle-Hertog die circa 3000 inwoners telt. Sport en bewegen vinden we in BaarleNassau belangrijk. Er is een, voor een kleine gemeente, groot voorzieningsniveau opgebouwd qua sportlocaties en verenigingen, waaronder ook onze eigen buurtsportcoaches die actief zijn in alle hoeken van de samenleving. In 2021 stelden we een ambitieus sportbeleidsplan1 op en sloten we samen met (twintig!) lokale partijen als een van de eerste gemeenten een lokaal Sportakkoord. 1.2. HERIJKING SPORTAKKOORD We gaan nu aan de slag met Sportakkoord-2. Het rijk draagt ons op om het eerste Sportakkoord te herijken op basis van het landelijk document ‘Sportakkoord 2: Sport Versterkt’. Het rijk stelt hierin 3 ambities centraal die op 6 thema’s uitgewerkt kunnen worden. Om voor de bijhorende financiële middelen in aanmerking te komen dienen we Sportakkoord 2 uiterlijk 30 juni 2023 in bij de Vereniging Sport en Gemeenten. In deze herijking beschrijven we hoe we hier in onze gemeente inhoud aan gaan geven. We bouwen daarmee voort op de resultaten die we al bereikt hebben en zetten nog meer in op de samenhang tussen sport en bewegen en het sociaal domein. Zo beschouwd komt dit Sportakkoord 2 als geroepen! Het verschaft ons de middelen om op de ingeslagen weg voort te bouwen.

1.3 SPORTAKKOORD II OP HOOFDLIJNEN Het Sportakkoord II is een vervolg op het Nationaal Sportakkoord ‘Sport verenigt Nederland’ De samenwerking met partners uit het onderwijs, gezondheidszorg, welzijn en sport die houden we in stand en breiden we uit. We werken samen aan een steeds gezondere generatie waar we trots op kunnen zijn. De drie ambities ‘een stevig fundament’, ‘een groter bereik’ en ‘het meer zichtbaar maken van de betekenis van sport’ zijn de rode draad van dit Sportakkoord. Sportakkoord 2 maakt deel uit van de opdracht die gemeenten hebben in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). - Sport en bewegen is één van de drie hoofdthema’s van GALA. Onder het thema Sport en Bewegen valt ‘Sportakkoord 2’ en ‘De Brede regeling Combinatiefunctionaris’. - Financieel maken de budgetten voor ‘Sportakkoord 2’ en voor de ‘Brede Regeling Combinatiefunctionaris’ deel uit van de Brede Specifieke Uitkering voor GALA. Qua deadlines lopen het Sportakkoord en het GALA plan van aanpak niet synchroon. - Waar het Sportakkoord op 30 juni moet worden ingediend is de aanlevertermijn voor een integraal plan voor GALA pas 30 september. Om deze reden hebben we gekozen voor een Sportakkoord II op hoofdlijnen. De ambities en thema’s werken we in samenhang met het GALA plan van aanpak verder uit.

Toelichting GALA Met het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) hebben zorgverzekeraars, de regering en gemeenten in Nederland afspraken gemaakt om samen te werken aan ‘een gezonde generatie in 2040’ en om de zorg voor iedereen toegankelijk en betaalbaar te houden. Om dat te bereiken wordt er meer ingezet op preventie en op een integrale aanpak. Gemeenten kunnen (extra) financiële middelen aanvragen middels het indienen van het sportakkoord (30 juni) en het integraal plan van aanpak GALA (30 september) waarin ze beschrijven hoe ze, met inwoners en partners, gaan werken aan de vastgestelde doelen en ambities. 1 Baarle-Nassau Beweegt! sportbeleidsplan 2021-2025

2

2. VAN SPORTAKKOORD 1 NAAR SPORTAKKOORD 2

2.1 TERUGBLIK SPORTAKKOORD 1

2.1.1. SUCCESVOL SPORTAKKOORD I Vanuit Baarle-Nassau was er een grote betrokkenheid bij het Sportakkoord. Maar liefst 20 handtekeningen verschenen in januari 2020 op het einddocument waarin 14 nieuwe activiteiten werden aangekondigd. De looptijd van Sportakkoord I was aanvankelijk twee jaar maar is, onder invloed van corona, verlengd tot drie jaar (tot en met 2022). De 14 activiteiten uit het Sportakkoord zijn praktisch allemaal uitgevoerd, ondanks de vertraging vanwege de coronacrisis. Zie de bijlage 1 voor een toelichting. 2.1.2. SAMENWERKING Tijdens de uitvoering van het Sportakkoord I en later ook het fitakkoord hebben we geconstateerd dat er meer inzet vanuit de gemeente noodzakelijk was om de activiteiten tot uitvoer te brengen: initiëren, coördineren, voortgang bewaken, ondersteunen, … De gemeente besloot op dat moment om de uitvoering en coördinatie van de lokale sporten fitakkoorden samen te pakken en zo beter te sturen op de acties. Begin 2022 zijn hiervoor een kernteam en een lokale regisseur aangesteld. Dit was logisch, omdat de activiteiten van sport- en fitakkoord sterk in elkaars verlengde liggen. Door als gemeente deze verantwoordelijkheid op te pakken zijn de meeste activiteiten uitgevoerd. Ook de relaties met alle sportclubs, partners en met regionale ondersteuners zijn verbeterd. We hebben nog wel iets te doen in de reputatie van het Sportakkoord.

Er heerst een gevoel bij een deel van de samenwerkingspartners dat er weinig tot geen aandacht is geweest voor de uitvoering van de ambities. De Corona periode en de beperkte rol van de gemeente zouden hier een oorzaak van kunnen zijn geweest. Voor ons nu de taak om Sportakkoord II met veel enthousiasme uit te dragen!

2.2 VERSCHILLEN SPORTAKKOORD 1 EN 2 2.2.1. ANDERE ROL GEMEENTE Sportakkoord 1 is een document dat van, voor en door de samenleving is opgesteld. Alle daarin vermelde partners schaarden zich op gelijkwaardige basis achter één of meerdere activiteiten die in het Sportakkoord stonden. Ook de gemeente had formeel geen andere rol en verantwoordelijkheid als alle andere partijen. Op basis van het landelijke document ‘Sportakkoord 2: Sport Versterkt’ krijgt de gemeente bij het Sportakkoord II duidelijke taken en bevoegdheden. Ook inhoudelijk is de rol van de gemeente groter. Deze grotere gemeentelijke rol is nodig om sterke verbindingen met het Gezond en Actief Leven Akkoord te kunnen leggen en daarmee ook domein overstijgend, bijvoorbeeld met het sociaal domein, te werken. Vanwege deze grotere regierol van de gemeente wordt het Sportakkoord II door het college vastgesteld.

3

2.2.2. TIJDSPAD Het eerste lokale Sportakkoord had (van het aanvragen van formateursbudget tot het plaatsen van de handtekeningen onder het einddocument) een looptijd van 9 maanden. Omdat de landelijke kaders in het document ‘Sportakkoord 2: Sport Versterkt’ pas in februari 2023 gepubliceerd werden hebben we Sportakkoord 2 in de helft van de tijd ontwikkeld. Waar Sportakkoord 1 super concreet was met 14 activiteiten, inclusief vermelding van welke partijen en zelfs welke personen daaraan zullen meewerken en wie wanneer het voortouw neemt, kan het dus niet anders dan dat Sportakkoord 2 voorlopig wat globaler van aard is. Dit heeft als voordeel dat er meer mogelijkheden zijn om de inhoudelijke verbinding met andere GALA onderwerpen te realiseren. 2.2.3. PARTICIPATIE Vanwege de krappe tijdsplanning konden we bij de ontwikkeling van Sportakkoord II onze lokale sportclubs en partners niet betrekken zoals we dat voorheen deden. We hebben gekozen om ‘het speelveld’ er nu bij te betrekken in de vorm van een enquête. Hieruit is ook de belangstelling van partijen om aan Sportakkoord 2 mee te doen gebleken. Met die partijen zullen we termsgewijs in het najaar van 2023 aan tafel gaan. In bijlage 2 staan de belangrijkste uitkomsten van de enquête.

2.2.4. UITVOERINGSBUDGET Het Rijk geeft de gemeente nu voor vier jaar duidelijkheid over het uitvoeringsbudget. Bij de verdeling van de rijksmiddelen is aan Baarle-Nassau voor 2023, 2024 en 2025 een uitvoeringsbudget van € 5.652 per jaar toebedeeld. In 2026 wordt dit € 4.345. Dat is fors minder dan het uitvoeringsbudget van € 10.000 per jaar dat Baarle-Nassau ontving in de periode 2020 tot en met 2022. Dit is ook zo verwerkt in de meerjaren begroting van de gemeente.

2.3 STURING EN COÖRDINATIE Als gevolg van het voorgaande krijgt de gemeente een grotere rol in het opstellen, uitvoeren en verantwoorden van het Sportakkoord. Zo moet de gemeente een ‘coördinator sport en preventie’ aanstellen, en moet er een ‘kernteam’ worden samengesteld. Voor de samenhang tussen het thema sport en bewegen en andere thema’s van het integraal plan GALA zullen we nagaan of en zo ja hoe we de sturing op het Sportakkoord verbinden aan de sturing op het GALA plan.

2.3.1. KERNTEAM Voor de uitvoering van het eerste Sportakkoord én het lokale fitakkoord (=lokale preventieakkoord) hadden de gemeenten Baarle-Nassau en Alphen-Chaam reeds een gezamenlijk kernteam actief. Het kernteam stond onder aanvoering van een regisseur die door de gemeente was aangesteld. Voor het tweede lokale Sportakkoord hebben wij partijen via de enquête gevraagd of zij belangstelling hebben om zitting te nemen in het kernteam. Degenen die belangstelling toonden, zijn eind mei 2023 bijeengeweest om nader geïnformeerd te worden over de taken en verantwoordelijkheden van het kernteam. Daarna is gebleken, dat de volgende organisaties en personen zitting willen nemen in het kernteam: - Bernhard van der Zwet, coördinator sport en preventie gemeente Baarle-Nassau, voorzitter kernteam; - Marja Nieuwenhuis, Adviseur Lokale Sport NOC*NSF (oproepbasis); 4

- Coen Backx, bestuurslid stichting Sport’sCool; Dit kernteam breiden we de komende tijd verder uit zodat er voldoende diversiteit en expertise aanwezig is, met zowel deelnemers vanuit Alphen-Chaam als Baarle-Nassau.

2.3.2. COÖRDINATOR SPORT EN PREVENTIE De gemeente Baarle-Nassau heeft Bernhard van der Zwet aangesteld als ‘coördinator sport en preventie’. Zijn mailadres is bernhardvanderzwet@abg.nl. Hij werkt als coördinator buurtsportcoaches en beleidsmedewerker sport, bewegen en gezondheid bij de ABGorganisatie. Dat is de ambtelijke organisatie voor drie gemeenten: Alphen-Chaam, BaarleNassau en Gilze en Rijen. De coördinator sport en bewegen is verantwoordelijk voor de uitvoering en doorontwikkeling van het Sportakkoord als onderdeel van het GALA akkoord. De coördinator sport en preventie krijgt daarnaast de taak om via de geijkte planning en control-cyclus verantwoording af te leggen over het verloop van de uitvoering van dit Sportakkoord. Ook de financiële verantwoording (SiSa) naar het rijk behoort tot zijn taak. Hij wordt ook primair verantwoordelijk voor de monitoring richting Mulier Instituut tijdens het proces van de uitvoering en de evaluatie na afloop. Een deel van deze activiteiten voeren we op dit moment ook al uit. Ze komen nu meer in één hand waardoor sturing en afstemming verder kan verbeteren.

5

3. SPORTAKKOORD 2 AMBITIES EN THEMA’S In het landelijke document ‘Sportakkoord 2: Sport Versterkt’ stelt het rijk drie hoofdambities vast. Hieronder beschrijven we wat de ambities zijn en hoe we daar in onze gemeente naar kijken. Daarna geven we aan de hand van de zes landelijk vastgestelde thema’s aan hoe we daaraan gaan werken.

3.1. DE DRIE AMBITIES VAN HET SPORTAKKOORD

AMBITIE 1: HET FUNDAMENT OP ORDE Hieronder verstaan we het verbeteren van de voorwaarden om met plezier te kunnen sporten en bewegen. We gaan in de gemeente Baarle-Nassau op zoek naar verenigingen en andere aanbieders die vanuit maatschappelijke betrokkenheid activiteiten willen positioneren. En als we die dan hebben gevonden, moeten we de mensen in die organisaties maximaal stimuleren, helpen en begeleiden om die taak te kunnen waarmaken. Dat kan ondersteuning zijn in de vorm van kennis, subsidies, menskracht en accommodaties. Dit komt overeen met wat eerder al in het sportbeleidsplan ‘Baarle-Nassau beweegt’ is opgeschreven.

AMBITIE 2: GROTER BEREIK We kunnen ons voorstellen, dat de ambitie van een groter bereik is opgenomen in de landelijke documenten over Sportakkoord 2. Maar in de gemeente Baarle-Nassau zitten we al behoorlijk op de goede weg, als we de toelichting op deze ambitie lezen. Immers, bij Sportakkoord 1 waren al enkele commerciële sportaanbieders betrokken en zijn al nieuwe doelgroepen in sport- en beweegactivering aangesproken. Niettemin kan en moet het beter. We hebben de ambitie om meer mensen te bereiken en nog meer verschillende (soorten) aanbieders hierbij te betrekken. De enquête die als onderligger onder dit Sportakkoord is uitgezet, is dan ook verzonden aan veel meer partijen dan betrokken waren bij Sportakkoord 1. Deze ambitie gaat ook over inclusiviteit, kansengelijkheid en passend aanbod. Hoewel hierin de afgelopen jaren stappen zijn gezet, verdient dit nadere uitwerking en verbetering. Om kans te maken meer mensen naar sport en bewegen te ‘lokken’, dient de sport- en beweegsector sociaal veilig te zijn, betaalbaar en dient de integriteit van de aanbieders gewaarborgd te zijn. Ook hierin kan de gemeente stimulerend en sturend optreden.

AMBITIE 3: BETER GEBRUIK VAN MAATSCHAPPELIJKE WAARDE VAN SPORT EN BEWEGEN “Sport geeft energie, plezier, inspiratie en zingeving in het dagelijks leven van hen die het beoefenen. Het levert ook een bijdrage aan maatschappelijke doelen zoals het tegengaan van eenzaamheid en kansenongelijkheid en het bevorderen van gezondheid en participatie.” Dit citaat uit het landelijke document ‘Sport Versterkt’ onderschrijven wij in Baarle-Nassau volledig. We dragen dit gedachtengoed al sterk uit onder partijen in het onderwijs, de gezondheidszorg (huisartsen en fysiotherapeuten), ouderenzorg en onder collega’s van andere gemeentelijke disciplines zoals WMO, jeugdzorg en participatie. We gebruiken daarbij ook de data van het Kenniscentrum Sport en Bewegen die gaan over de Social Return on Investment (SROI). Deze data zeggen dat in Baarle-Nassau de maatschappelijke 6

opbrengsten 2,56 keer zo hoog zijn dan de kosten. Wat sport en bewegen maatschappelijk kan betekenen wordt in Baarle-Nassau al goed gevoeld en geproefd. Nu wordt het belangrijk, dat partijen die primair met andere maatschappelijke onderdelen bezig zijn, ook menskracht en faciliteiten gaan vrijmaken om sport en bewegen in hun eigen instrumentarium op te nemen in plaats van slechts gebruik te maken van mogelijkheden die wij, de sport- en beweegsector, daarvoor bieden. Wij denken dat Sportakkoord 2 en het aanstaande Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) hierin een prachtige synergie zullen opleveren en dat realisatie van deze ambitie haalbaar is. Ons GALA gaat naadloos aansluiten op dit tweede Sportakkoord en andersom.

3.2 DE ZES THEMA’S VAN HET SPORTAKKOORD In deze paragraaf gaan wij in op bijlage 1 van het landelijk Sportakkoord ‘Sport Versterkt’. Wij geven aan in welke van de daarin vermelde onderwerpen wij aanleiding zien om actief te worden in de gemeente Baarle-Nassau. THEMA 1: INCLUSIE EN DIVERSITEIT Vergroting financiële toegankelijkheid ➢

Baarle-Nassau heeft geen echte achterstandswijken. Niettemin komt armoede zeker voor en leidt dat, onder meer, tot minder deelname aan sport- en beweegactiviteiten. De gemeente is lid van het Jeugdfonds Sport en Cultuur, maar daarvan wordt nog weinig gebruik gemaakt. Belangrijk is dat gewerkt wordt aan de zichtbaarheid en bekendheid van de regeling. We sluiten hierbij aan op de resultaten en aanbevelingen van ons armoedeonderzoek dat we in de eerste helft van 2023 uitvoeren.

Vergroting sociale toegankelijkheid ➢

Als landelijk 4% van de bevolking zich niet thuis voelt in de sportsector, zou dat in Baarle-Nassau om 280 mensen kunnen gaan. In gesprekken met sportaanbieders is gebleken, dat de aanbieders zich niet herkennen, dat ze minder aantrekkelijk zijn voor bepaalde groepen in de samenleving. Er valt in Baarle-Nassau ook nog wel wat te winnen om ervoor te zorgen, dat er in de sport geen ruimte meer is voor uitsluiting, discriminatie en racisme.

Vergroting praktische toegankelijkheid ➢

Sport- en beweegdeelname van mensen met een handicap is in Nederland al jaren stabiel laag. Dat staat in het landelijke document ‘Sport Versterkt’. Hierover bestaat geen duidelijk beeld in de gemeente Baarle-Nassau. We zien hierin vooral kansen door regionale samenwerking. Immers, een kleine gemeente als Baarle-Nassau kan bij lange na niet tegemoetkomen aan alle beperkingen die mensen met een handicap ervaren. We kunnen wel een zo constructief mogelijke bijdrage aan regionale samenwerking leveren en sporters met een handicap ondersteunen in hun vragen.

➢

Baarle-Nassau ontwikkelt een inclusie agenda samen met inwoners. De aandachtspunten uit deze agenda in relatie tot inclusief sporten worden onderdeel van het uitvoeringsplan Sportakkoord II.

Effectievere toeleiding van inactieve mensen naar sport ➢

Alle mooie, bekende interventies ten spijt, dit is wel het moeilijkste onderdeel van activering. In Baarle-Nassau hebben we met succes interventies ingezet waarmee al meer mensen extra zijn gaan sporten en bewegen. Toch zijn het op macroniveau nog druppels op een gloeiende plaat. Wij erkennen dat het middel van de ‘warme’ toeleiding waarschijnlijk het meest effectief is. We gaan onderzoeken hoe onze buurtsportcoaches dat samen met onze partners (in het sociaal en medisch domein) nog beter kunnen gaan doen. 7

THEMA 2: SOCIAAL VEILIGE SPORT Meer waarborgen voor sociaal veilige sport ➢

Een basisniveau van sociaal veilige sport is niet gegarandeerd en wordt niet afgedwongen in de gemeente Baarle-Nassau. Veel aanbieders denken dat dat in hun dorp niet nodig is. We gaan in de looptijd van dit Sportakkoord 2 bekijken hoe we meer waarborgen kunnen verkrijgen voor een sociaal veilige sport. We gaan daarvoor onderzoeken wat haalbare mogelijkheden zijn om de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling te implementeren bij sportaanbieders.

➢

In Baarle-Nassau is al gewerkt aan een ‘Positieve Sportcultuur’. Toch is gebleken, dat dit continue aandacht vraagt. Het effect van de mooie projecten in het verleden zijn wat weggezakt wat niet vreemd is, omdat er veel verloop is in het vrijwilligersbestand. Dit is typisch een onderwerp dat meer bij mensen individueel beklijft dan dat het gemeengoed in een vereniging wordt. Dit vraagt dus een meer structurele aandacht.

THEMA 3: VITALE SPORTAANBIEDERS Hogere kwaliteit van mensen in de sector ➢

Landelijk gaat gewerkt worden aan een norm voor pedagogisch en didactisch handelen binnen een sportclub. Baarle-Nassau wil haar best gaan doen om die norm dan ook lokaal zo breed mogelijk te implementeren. Daarvoor kunnen we onze clubkadercoaches inzetten. Vanwege het relatief groot aantal sportverenigingen en het verloop van het technisch kader is het bieden van structurele ondersteuning op pedagogische en didactisch gebied een aandachtspunt.

Effectievere clubondersteuning aan sportaanbieders ➢

De laatste jaren is de structuur van clubondersteuning al sterk verbeterd. Landelijk is er een databank voor vraag en aanbod en lokaal hebben we in Baarle-Nassau een actieve adviseur lokale sport en een actieve gemeente waarin de rol van ‘coördinator sport en preventie’ goed belegd is. We hebben met alle clubs prima contacten. We kunnen snel en adequaat inspelen op hun behoeften en werken goed samen. Als we dat contact optimaal kunnen houden, kunnen we clubondersteuning vorm en inhoud geven.

THEMA 4: VAARDIG IN BEWEGEN Meer aandacht voor beweging bij de jongste jeugd ➢

Landelijk is geconstateerd dat er tot dusver te weinig aandacht is geweest voor het belang van bewegen bij de kinderen van 0 tot 4 jaar. In Baarle-Nassau zijn hierin de eerste stapjes gezet. We ondersteunen bijvoorbeeld ook kinderopvangorganisaties hierin. Het belang zou echter verder onder de aandacht gebracht kunnen worden van ouders en zorgprofessionals. Samen met de GGD willen we hieraan gaan werken.

Betere kansen voor kinderen om sporten en bewegen te ontdekken ➢

Hoewel er inmiddels op iedere basisschool gedurende minstens twee schooldagen per week een naschools sportaanbod gerealiseerd is, kunnen we niet passief achteroverleunen. De aansluiting van de sportsector op het onderwijs kan beter in Baarle-Nassau. De infrastructuur binnen en buiten de schoolterreinen, dus in de openbare ruimte, kan beter geschikt gemaakt worden voor uitdagend sporten en spelen.

Motorische ontwikkeling ➢

Doordat we in de afgelopen jaren sportcoaches als vakdocent bewegingsonderwijs hebben ingezet, konden we ook een volgsysteem van motorische ontwikkeling 8

opzetten. Als ‘onze sportcoaches’ in de toekomst misschien niet meer als vakdocent werkzaam zullen zijn, moeten we andere manieren bedenken om hierin samen te werken met het onderwijs. Verlagen sportuitval bij jongeren ➢

We willen met zijn allen, dat we “een leven lang met plezier sporten en bewegen”. Maar de eerste grote uitval ontstaat vanaf de leeftijd van 12 jaar. Landelijk gaat onderzocht worden hoe die uitval teruggedrongen kan worden. In Baarle-Nassau zullen we met veel belangstelling die onderzoeksresultaten bestuderen en waar mogelijk verbeteringen aanbrengen. We zoeken aansluiting bij het jongeren participatie traject van de gemeente.

THEMA 5: RUIMTE VOOR SPORT EN BEWEGEN Meer kosteneffectieve en maatschappelijk verantwoorde exploitatie van sportaccommodaties ➢

Passend aanbod gaat niet alleen over de juiste activiteiten die door de juiste begeleiders aan de juiste doelgroepen worden aangeboden. Het gaat ook om een passende fysieke omgeving. Die is in Baarle-Nassau goed op orde voor de relatief kleine gemeente. In Baarle-Nassau hebben we in het sportbeleidsplan uit 2021 al opgeschreven, dat bij de exploitatie van sportaccommodaties behalve naar kosten efficiency ook gekeken moet worden naar een zo groot mogelijke maatschappelijke waarde. Dat zien we ook terug in Sportakkoord 2. Vooral bij de realisatie van nieuwe accommodaties of bij de samenvoeging van meerdere functies in een accommodatie moet dit maatschappelijk nut sterker in beeld komen. Zo gaan we een onderzoek doen naar het toekomstperspectief van het sportpark in het dorp Ulicoten.

Versterking beweegvriendelijke omgeving ➢

In de afgelopen jaren heeft Baarle-Nassau hierin al geïnvesteerd. Er zijn in zowel Baarle-Nassau als Ulicoten QR Fit-routes aangelegd en er is een uitgebreid activatieprogramma op gezet. De resultaten zijn bemoedigend. Zoals landelijk gesuggereerd wordt, zouden we sportparken een meer openbaar karakter kunnen geven. Deels is dit in de gemeente al voorzien en uitbreiding zullen we overwegen. In de nieuwe omgevingsvisie die eind 2023 wordt vastgesteld zal (naar verwachting) ‘gezondheid’ een van de rode draden zijn. Bij gebiedsontwikkeling stimuleren we onze afdeling ruimtelijke ordening om meer aandacht te hebben voor de maatschappelijke waarde van kunnen sporten en bewegen waarmee de kwaliteit van wonen verhoogd wordt.

9

4. BESCHIKBARE EN BENODIGDE MIDDELEN Om het voorgaande tot een succes te kunnen maken dient een mix van middelen te worden ingezet. Die middelen zijn: 4.1 GELD Uitgangspunt is dat de uitvoering van het Sportakkoord binnen de beschikbare financiële kaders van de gemeentelijke meerjarenbegroting uitgevoerd gaat worden. De financiële middelen voor het Sportakkoord maken deel uit van het totale GALA budget. Uitvoering van het Sportakkoord wordt hieruit bekostigd. Op basis van het integrale plan van aanpak GALA wordt een bestedingsplan opgesteld waarin ook de activiteiten van het Sportakkoord worden opgenomen. Maatschappelijke organisaties kunnen tevens gebruik maken van de subsidiemogelijkheden van de gemeente. We gaan na of de huidige nadere regels van het subsidiebeleid in voldoende mate aansluiten bij de ambities van het Sportakkoord. Zo nodig passen we deze aan.

4.2 MENSKRACHT Hierbij denken we meteen aan de functionarissen die in Baarle-Nassau werkzaam zijn in het kader van de Brede Regeling Combinatiefuncties. Deze buurtsportcoaches zijn thans in dienst van de gemeente. We zijn van plan om hen als volgt te gaan inzetten, rekening houdend met de zes landelijke profielen voor buurtsportcoaches: ➢

Als clubkadercoach: deze vorm van clubondersteuning passen wij in de gemeente Baarle-Nassau reeds toe bij de voetbalvereniging Gloria UC. Wij streven ernaar nog enkele verenigingen dit aan te bieden.

➢

Als combinatiefunctionaris onderwijs: alle sportcoaches verzorgen naschoolse sportprogramma’s, sportdagen en sporttoernooien voor beide basisscholen in de gemeente indien inzet uren en financiering toereikend zijn. Nu verzorgt de gemeente ook nog het volledige bewegingsonderwijs op de basisscholen. We werken aan een afbouw die financieel in 2024 kostendekkend zal werken. Niettemin willen we onze goede en warme band met het onderwijs behouden om zo sportstimulering onder onze jeugdigen als een gezamenlijke opgave op te pakken. We gaan met het onderwijsveld in gesprek over hoe we dat kunnen realiseren.

➢

Als beweegcoach: de beweegcoach (Welzijn, Gezondheid en Zorg domein) begeleidt mensen die te weinig of niet sporten en bewegen. Nu al verrichten onze buurtsportcoaches belangrijk en goed werk als beweegcoach voor allerlei doelgroepen (senioren, asielzoekers/statushouders, kinderopvang et cetera). Deze rol kan echter nog sterker worden ingezet waardoor de buurtsportcoach nog meer een verbinder in een wijk/dorp kan worden. Voor deze groep mensen wordt indien nodig nieuw aanbod gecreëerd.

➢

Als buurtsportcoach: de buurtsportcoach (Sport, Welzijn en Sociaal domein) is de spin in de wijk, zorgt voor de verbinding met andere domeinen en brengt mensen aan het sporten en bewegen in de buurt. Dit kan op een trapveldje zijn of op de sportclub. Nu al verrichten onze buurtsportcoaches belangrijk en goed werk voor allerlei doelgroepen (senioren, asielzoekers/statushouders, kinderopvang et cetera).

➢

Als cultuurcoach: in onze gemeente is op dit moment geen cultuurcoach actief. In het kader van het integrale plan van aanpak voor GALA bepalen we of hier in onze gemeente behoefte aan is.

10

➢

Als coördinator sport en preventie Zie uitwerking hoofdstuk 2 paragraaf 3.2

4.3 OVERLEG & COMMUNICATIE MET SAMENWERKINGSPARTNERS Uit de evaluatie van Sportakkoord 1 is gebleken, dat een meer regelmatige communicatie over de vorderingen de motivatie en betrokkenheid bij de samenwerkingspartners stimuleert. Nu de gemeente een sterkere regierol krijgt zien we het als onze taak om goed in contact te blijven met sportaanbieders en om partijen bij elkaar te brengen. In Sportakkoord 1 stond, dat de gemeente zich zou inspannen om de lokale sportaanbieders tweemaal per jaar samen te brengen in de vorm van een soort ‘lokaal sportplatform’. De gemeente heeft daartoe inderdaad pogingen ondernomen maar die konden niet als geslaagd betiteld worden. Wel uitten de spaarzame deelnemers aan die lokale sportplatforms de behoefte om intensiever met de gemeente in contact te komen. Daaraan is invulling gegeven door alle verenigingen die dat wensten een 1 op 1 accountgesprek (veelal in aanwezigheid van de wethouder sport) te bieden. Dit is de sportaanbieders erg goed bevallen en wordt in aangepaste vorm voortgezet. Aangepast omdat het erg veel ambtelijke en bestuurlijke capaciteit vergde die niet beschikbaar is. We gaan in gesprek met het Platform Ondernemende Sportaanbieders (POS) over de betrokkenheid van commerciële partijen en hoe we hen duurzaam kunnen verbinden aan het Sportakkoord.

Nu hopelijk het bereik in sportaanbieders gaat groeien, ontstaat misschien ook wel weer een voedingsbodem om hen samen te brengen in welke vorm dan ook (themabijeenkomsten, sportcafé, ontwikkeling doorontwikkeling en uitvoering sportbeleid). We gaan daarover nadenken en ons hierop beraden.

4.4 BELEIDSONTWIKKELING De gemeente bepaalt de kaders van beleid op allerlei gebied. Hiermee heeft zij een sterk middel in handen om sport en bewegen te laten groeien. Natuurlijk is het dan zaak, dat dit middel in diverse beleidssectoren meer integraal wordt ingezet, in zowel het sociaal als fysiek domein. Zo wordt gezondheid één van de rode draden in de nieuwe omgevingsvisie.

11

5. MONITORING EN EVALUATIE De gemeente Baarle-Nassau legt de primaire verantwoordelijkheid voor monitoring en evaluatie bij de coördinator sport en preventie. Hij zorgt eerst voor concretisering van de ambities en doelen waardoor de opbrengsten meetbaar en/of merkbaar worden. Vervolgens zal de coördinator de acties ondernemen die nodig zijn om data te verkrijgen die het succes van (een deel van) de activiteiten in beeld brengen. We zullen hierbij een mix van ‘tellen en vertellen’ hanteren. Het maatschappelijk effect op gebied van gezondheid en preventie wordt zichtbaar in databank van www.waarstaatjegemeente.nl. Hierin worden de gegevens van de (4jaarlijkse) GGD-gezondheidsmonitor in opgenomen als ook de (twee jaarlijkse) burgerpeiling die we als gemeente uitvoeren. Uiteraard zal onze coördinator zoveel mogelijk data en tekstevaluaties verstrekken aan landelijke organisaties die daarom vragen. Dat geldt voor de hele periode 2023 tot en met 2026.

12

BIJLAGE 1: RESULTATEN ACTIVITEITEN SPORTAKKOORD 1 Ambitie Sportakkoord l

Inclusief sporten en bewegen.

Activiteit Bewegen als recept Inzicht in beweegaanbod

Samenwerkende partijen Praktijkhuis Baarle / Huisartsenpraktijk Baarle / Gemeente / Leefstijlcoach / Corpus Corpus / Contour de Twern

Bewegen bij Boals Bakske

Contour de Twern / Gemeente

Beweegprogramma sociale groepen

Gemeente / Gloria Atletiek / Tennisclub Baarle / Judovereniging Baarle

Gezonde Sportomgeving

GGD West - Brabant / Sportclubs

Duurzame sportinfrastructuur, Vitale Sport- en Beweegaanbieders en Sportplatform Baarle - Nassau Positieve en Veilige Sportcultuur.

Verduurzamen sportaccommodaties

Gemeente / SSNB / Sportclubs

Ondersteuning sportclubs algemeen

NOC*NSF / Contour de Twern / Judovereniging Baarle / Badminton Smash / Voetbalclub Gloria UC / Hockeyclub Baarle / Wielervereniging Tourmalet Gemeente / Basisscholen / De La Salle school / Lokale sportclubs

Uitnodiging sportclubs in de gymles

Uitnodiging ouders in de gymles of Van jongs af aan vaardig in bewegen. avondgymles Voorlichting ouders kinderen 0 - 4 jaar Beweegvriendelijk schoolplein

Overig

Gemeente / NOS*NSF / Sportclubs

Communicatiecampagne belang voldoende bewegen

Gemeente / Basisscholen Beweegwijs / Fysioteam Baarle / Praktijkhuis Baarle / GGD / Sportcoach Basisscholen / Gemeente

Gemeente

Status van activiteit Planning CooL+ in uitvoering. In het schooljaar 2021-2022 is 2021-2022 er een CooL+ blok afgerond. Ambitie-eigenaar is verdwenen. Krijgt nog vorm in ABG-verband. Elke donderdagmiddag wordt er door een sep-22 sportcoach zitgym gegeven bij Boals Bakske. In het schooljaar 2022-2023 is leefstijlcoach Paulien de GLI Samen Sportief In Beweging jan-23 gestart. In maart 2023 is er een inspiratiesessie geweest van TeamFit voor de verenigingen. Als de verenigingen meer interesse hebben, kunnen zij mrt-22 contact opnemen met TeamFit voor een gratis gesprek. Is uitgevoerd maar na twee matig bezochte bijeenkomsten, is dit vervangen door individuele 2021-2022 accountgesprekken met verenigingen.

afgerond? Ja Nee Ja Ja

Doorlopend

Ja

In Ulicoten is de verlichting door de afdeling on hold doorlopend Leefomgeving en clubs veranderd naar LED. Er zijn sportservices aanwezig voor de clubs. Deze Ja lijst hebben alle clubs gekregen. Krijgt aandacht in 2021- heden accountgesprekken. Badminton vereniging SMASH is bij de La Salle Ja langs geweest en heeft een clinic gegeven. In het schooljaar 2022-2023 is SMASH ook langs geweest 2022-2023 bij de Uilenpoort in Baarle-Nassau en Bremerpoort in Ulicoten. Dit wordt opgepakt in het schooljaar (2023-2024) Nee 2023-2024 door de teamleiders buurtsportcoaches. Deze activiteit is tot heden nog niet opgepakt. Nee Een sportcoach heeft de Uilenpoort een beweegvriendelijk schoolplein gegeven. Zo heeft 2021 ze bijvoorbeeld twee veldjes "Kingen" geschilderd. Sterk vertraagd door corona. Na de komst van lokaal preventie-akkoord omgebouwd tot nov-22 campagne ter bevordering van gezonde leefstijl.

Ja

Bezig

BIJLAGE 2: UITSLAGEN ENQUÊTE

INLEIDING In april 2023 heeft de gemeente Baarle-Nassau een enquête verstuurd ter voorbereiding op Sportakkoord 2. De enquête is verstuurd naar 39 respondenten uit de sectoren sport, onderwijs, seniorenverenigingen en gezondheidszorg. Na de sluitingstermijn bleken 9 respondenten van 8 organisaties de enquête te hebben ingevuld. Dit is een respons van 23%.

HET BEGIN VAN DE ENQUÊTE Omdat er ook gevraagd is naar eventuele belangstelling voor later te houden thema-sessies én naar de belangstelling voor het lidmaatschap van een nieuw te vormen kernteam, begon de enquête met vragen over de invuller. Daar hebben alle respondenten gehoor aan gegeven.

TERUGBLIK Van de 8 responderende organisaties waren er 6 al partner van Sportakkoord 1. In hun (algemene) terugblik toonden zij zich vooral kritisch. “Weinig mee gedaan”. “Weinig van gezien”. “Niet zoveel van meegekregen”. “Tijdrovend”. “Uitvoering kan beter”. “Niet zoveel van meegekregen”. Opvallend is, dat niemand van de respondenten corona aanhaalt als een factor waardoor de uitvoering en zichtbaarheid matig was. Ook heeft niemand het over de eigen verantwoordelijkheid om het Sportakkoord uit te voeren en zichtbaar te maken. In Sportakkoord 1 had iedere partner namelijk eenzelfde verantwoordelijkheid hierin.

THEMA’S SPORTAKKOORD 2 Vervolgens vroegen we of de responderende organisaties actief willen worden in één of meer van de thema’s die in Sportakkoord 2 aan bod gaan komen in de periode 2023 tot en met 2026. Voor een toelichting werd verwezen naar de pagina’s 13 tot en met 16 van het landelijke document ‘Sport Versterkt’. Op een vraag hierover antwoordden overigens 6 respondenten, dat zij dit document deels gelezen hebben. Eén respondent heeft het document helemaal gelezen en 2 niet. Hieronder volgt een staatje met de belangstelling per thema. thema Sociaal veilige sport Vaardig in bewegen Inclusie en diversiteit Vitale sportaanbieders

aantal belangstellende respondenten 4 4 5 3

Het vijfde thema ‘Maatschappelijke waarde van topsport’ hebben we niet als keuze-optie aangeboden.

AMBITIES SPORTAKKOORD 2 We vroegen naar de reactie van de respondenten op de drie ambities van Sportakkoord 2. De ambities werden toegelicht met citaten uit het landelijke document ‘Sport Versterkt’. Dit was een open vraag. Samengevat waren dit de conclusies: 14

1. Het fundament op orde Het belang van een sterk fundament wordt alom erkend. Enkele respondenten menen, dat vooral de gemeente hen moet ondersteunen om een sterk fundament te kunnen worden/zijn. Ook wordt het vrijwilligerstekort opgevoerd als sta-in-de-weg om het fundament op orde te kunnen krijgen. 2. Groter bereik Respondenten geven diverse tips om het bereik te vergroten. Opvallend is ook de reactie, dat hoe groter het aanbod aan sport- en beweegmogelijkheden is hoe kleiner de overlevingskans van kleine clubs. Een andere respondent ziet juist heil in samenwerking tussen sport- en beweegaanbieders en daarmee schaalvergroting voor de afzender van de activiteit. 3. Meer zichtbare betekenis Mooie reactie van een respondent uit het onderwijs, dat het maatschappelijk belang van voldoende sport en bewegen een vak in het lesprogramma van het onderwijs zou moeten worden. Een ander haalt het begrip Positieve Gezondheid aan en ziet hierin een kans om sporten, bewegen en gezondheid in allerlei lagen en sectoren van de samenleving te laten leven. De gemeente zou hierin een trekkersrol moeten vervullen, zegt deze respondent.

MEDEWERKING Op de vraag of de respondent een informatiebijeenkomst over het te vormen kernteam wil bijwonen of wellicht zich al beschikbaar wil stellen voor dat kernteam, waren de antwoorden als volgt. antwoord Ja Nee Weet niet

aantal belangstellende respondenten 4 3 2

CLUBONDERSTEUNING We vroegen of er op dit moment een acute behoefte aan clubondersteuning is. Drie partijen zeiden hierop ‘ja’. Wij hebben hier óf zelf actie op ondernomen óf die partij in verbinding gebracht met de Adviseur Lokale Sport. Voor de gemeente Baarle-Nassau is dat tot en met 2026 Marja Nieuwenhuis (werkzaam bij SSNB, Stichting Sportservice Noord-Brabant).

TENSLOTTE Tot slot vroegen wij de respondent om een opmerking te maken of een vraag te stellen die met de enquête te maken had. Hierop kwamen de volgende reacties: • “Als je jongeren wilt bereiken moet je zorgen dat je zichtbaar bent en blijft.” • “Ik ben wel eens aanwezig geweest bij bijeenkomsten van de gemeente over het Sportakkoord. Ik ben dan vaak de enige die niet financieel vergoed wordt voor mijn deelname aan deze vergaderingen. Met een passende financiële vergoeding voor geïnvesteerde tijd is er vanuit ons als fysiotherapeuten/leefstijlcoaches meer mogelijk.” • “Hoe houden we akkoord samen levend? Welke inspanning wordt er van ieder verwacht?”

15

BIJLAGE 3: PLANNING

FEBRUARI EN MAART 2023: •

Kennis nemen van de landelijke documenten, voorwaarden en uitgangspunten.

•

Bezoeken informatiebijeenkomsten van ministeries en Vereniging Sport en Gemeenten.

•

Plan van aanpak opstellen en beginnen met uitvoeren.

APRIL EN MEI 2023: •

Enquête ontwikkelen en uitzetten.

•

Enquêteresultaten verwerken.

•

Afstemming organiseren met opstelling Gezond en Actief Leven Akkoord.

•

Schrijven van conceptversie Sportakkoord 2.

JUNI EN JULI 2023: •

Overleg over conceptversie (intern, met college van B en W en met beoogde kernteamleden).

•

Voorbereiden van collegebesluit.

•

Eindversie ter besluitvorming aanbieden aan college van burgemeester en wethouders.

•

Het door het college vastgestelde Sportakkoord 2 uiterlijk 30 juni 2023 aanbieden bij de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG).

•

Voorbereiden themasessies najaar 2023 met belangstellende partijen

AUGUSTUS EN SEPTEMBER 2023: •

Check of er een doorgaande lijn van Sportakkoord naar GALA is aangebracht. GALA wordt uiterlijk 30 september 2023 ingediend bij de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG).

•

Eerste overleg van het nieuwe kernteam onder aanvoering van de coördinator sport en preventie.

OKTOBER EN NOVEMBER 2023: •

Thema-avonden houden over concretisering van de voornemens in het Sportakkoord.

VANAF JANUARI 2024: •

Starten met activiteiten en projecten in het kader van Sportakkoord 2.

16