3.2 - Raadsinformatiebrief - Ontwikkelingen GALA en IZA

RAADSINFORMATIEBRIEF ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

De gemeenteraad van de Gemeente Baarle-Nassau

Van

Het college van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder van de Laak

Onderwerp

Ontwikkelingen GALA en IZA

Datum collegevergadering

4 november 2025

Zaaknummer

1124829

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------1. Inleiding Graag informeren wij u over de ontwikkelingen rondom de het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het recent gesloten Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord (AZWA). Deze landelijke akkoorden vormen gezamenlijk het fundament voor de transformatie van zorg en ziekte naar gezondheid en welzijn, waarin gemeenten een steeds belangrijkere rol vervullen. In de bijlage ‘Update GALA en IZA’ informeren we u over concrete activiteiten en resultaten in onze gemeente. Tijdens de raadsinformatieavond op 19 november lichten we deze informatie toe en zoomen we op een aantal onderwerpen verder in.

2. Inhoudelijk Sinds 2023 werken gemeenten, zorgverzekeraars en zorg- en welzijnspartijen intensief samen om zorg en ondersteuning voor iedereen toegankelijk en beschikbaar te houden. Zij sloten daarvoor in 2023 het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze akkoorden beogen een integrale aanpak van gezondheid en zorg, met een duidelijke beweging van zorg en ziekte naar gezondheid, welzijn en preventie, en het versterken van domein-overstijgende samenwerking. GALA – Gezond en Actief Leven Akkoord Het GALA akkoord (2023 – 2026) geeft gemeenten de opdracht om toe te werken aan een gezonde generatie in 2040. We hebben de landelijke doelen vertaald in een lokaal plan van aanpak ‘Meedoen en Mee Bewegen’ dat in het najaar van 2023 door het college is vastgesteld. Omdat we zoveel mogelijk aan willen sluiten bij de leefwereld van onze inwoners hebben we doelstellingen geformuleerd gericht op vier deelgroepen. Veerkrachtige samenleving, gezond opgroeien, vitaal ouder worden en gelijke gezondheidskansen.

Onderdeel van het plan van aanpak zijn de ketenaanpakken die - zowel vanuit GALA als IZA – verplicht zijn gesteld. Over concrete activiteiten en resultaten informeren we u in de bijlage. Financieel Voor uitvoering van het GALA plan, ontvangen gemeenten in de periode 2023–2026 middelen via de brede SPUK-regeling. In totaal gaat het in onze gemeente in 2025 om € 128.813,00 voor BaarleNassau waarvan een deel geoormerkt is, zoals de BRC-middelen. Vanaf 2026 wordt het totaal aan GALA middelen lager. Daarbij wordt de (SiSa) verantwoordingssystematiek vereenvoudigd, waardoor gemeenten meer beleidsvrijheid krijgen. De SPUK GALA loopt af in 2027 en wordt opgevolgd door het AZWA en de financiële afspraken die daarin worden gemaakt (zie hieronder).

IZA – Integraal Zorgakkoord Het IZA is gericht op passende zorg, domein overstijgende samenwerking en het beheersen van zorgkosten. De IZA partners1 werken op basis van het IZA regioplan 2024 – 2027 samen. Deze sluiten aan de deelgroepen uit ons GALA plan. De afgelopen periode is ingezet op de uitwerking en concretisering van dit plan. Nieuwe samenwerkingen en interventies worden nu gefaseerd geïmplementeerd. In het brede IZA samenwerkingsverband worden gemeenten vertegenwoordigd door mandaat gemeente Breda. Financieel Gemeente Breda ontvangt als mandaat gemeente tot en met 2027 een regionale SPUK IZA. Gemeenten ontvangen voor hun aandeel aan het regioplan een vergoeding vanuit deze regionale middelen. Vanaf 2027 komen hier financiële afspraken van het AZWA voor in de plaats. Op basis van het regioplan nemen we als gemeenten ook deel aan IZA-transformatieplannen. Voor deelname hieraan ontvangen gemeenten tot en met 2028 incidentele transformatiemiddelen. AZWA – Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord en HLO (Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg) In juli 2025 is het onderhandelingsakkoord voor het AZWA gesloten door gemeenten (VNG), zorgverzekeraars (ZVN) en het rijk (VWS). Met het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) wordt deze koers voortgezet en geïntensiveerd.

Het AZWA richt zich op versterking van de samenwerking tussen sociaal domein, publieke gezondheid en zorg, met een nadruk op preventie, eigen regie voor inwoners, het realiseren van ‘basisfunctionaliteiten’ en het versteken van de ‘basisinfrastructuur’. Daarnaast is door deze partijen in juni van dit jaar het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO) overeengekomen. Hierin worden afspraken gemaakt om de toegankelijkheid en beschikbaarheid van de ouderenzorg (ook binnen de WLZ) te waarborgen.

1

zorgverzekeraars VGZ en CZ, meerdere zorgpartijen (zoals GGz Breburg, huisartsen, Zorgnetwerk Midden-Brabant, Thebe, ElisabethTweeStedenZiekenhuis), GGD Hart voor Brabant, welzijnsorganisatie Contour de Twern, en via Zorgbelang met inwoners en patiëntenorganisaties.

Ledenraadpleging De VNG heeft het onderhandelingsakkoord gesloten AZWA omdat het voor gemeenten een verbetering ten opzichte van IZA en GALA betekent: de positie van gemeenten en het sociaal domein in de transformatie van zorg naar welzijn is versterkt en er komen structurele middelen voor gemeenten beschikbaar. Het stelt gemeenten daarmee in staat om voort te bouwen aan preventie om gezondheid en welzijn te bevorderen en aan domeinoverstijgende samenwerking. Tegelijkertijd is er nog onduidelijkheid over de hoogte en verdeling van landelijke budgetten. Om het draagvlak voor het onderhandelingsakkoord te onderzoeken heeft de VNG een ledenraadpleging gehouden (22 oktober 2025). De uitkomst hiervan is positief. Op basis daarvan zal de VNG het onderhandelingsakkoord bekrachtigen met aandacht voor kanttekeningen en aanbevelingen van gemeenten. Vervolg In 2026 bouwen wij door op onze lokale GALA plannen MeeDoen en MeeBewegen’. Regionaal herijken we het IZA regioplan. We anticiperen daarbij op de inhoudelijke en financiële kaders van het AZWA. 3. Procedureel We lichten deze RIB graag toe in een Raadsinformatieavond op 19 november 2025. Bijlage(n): Update GALA en IZA oktober 2025