3.2 - College B&W - Raadsinformatiebrief betrokkenheid raad programma wonen

RAADSINFORMATIEBRIEF -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------Aan

De gemeenteraad van de Gemeente Baarle-Nassau

Van

Het college van burgemeester en wethouders

Portefeuillehouder

Wethouder van de Laak

Onderwerp

Betrokkenheid raad bij het Programma Wonen

Datum collegevergadering

11 juni 2024

Zaaknummer

1080783

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1. Inleiding In de periode 2018-2023 had Baarle-Nassau een, door de raad vastgestelde, woonvisie. Het afgelopen jaar is gewerkt aan de opvolger van deze woonvisie: het nieuwe concept Programma Wonen. Een bijgestelde koers op het thema wonen is zeer hard nodig, vanwege de grote uitdagingen op de woningmarkt met betrekking tot betaalbaarheid, beschikbaarheid, doelgroepen en demografie. De afgelopen twee jaar is er veel in beweging gekomen door nieuwe wet- en regelgeving vanuit het Rijk, de Woondeal met de SRBT-regio, corporaties, de provincie en het Rijk. Om regie te kunnen voeren op deze ontwikkelingen en op de lokale ambities, die zijn opgenomen in het coalitieakkoord, is daadkracht nodig. Een programma is een instrument onder de nieuwe Omgevingswet, die sinds 1 januari van dit jaar van kracht is. Het college kan dit instrument inzetten om beleid, maatregelen en activiteiten op te nemen die leiden tot de gewenste kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Het college is het bevoegd gezag voor het vaststellen van programma's. Dit staat in artikel 3.4 van de Omgevingswet. Uw rol als raad ten aanzien van de doorontwikkeling en uitvoering van woonbeleid is daarmee anders dan u voorheen gewend was: participatief. In deze raadsinformatiebrief informeren wij u daarom over uw rol en betrokkenheid als raad, bij de totstandkoming en vaststelling van het nieuwe Programma Wonen.

Wij geven ook aan op basis van welke door de raad vastgestelde strategische beleidskeuzes het programma is gebaseerd.

2. Inhoudelijk De gemeenteraad is bevoegd een omgevingsvisie vast te stellen. Dit staat in artikel 3.1 van de Omgevingswet. Een omgevingsvisie bevat één strategische integrale langetermijnvisie over de noodzakelijke of gewenste ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. Een omgevingsvisie is zelfbindend. Dit houdt in dat de omgevingsvisie, in juridische zin, niet doorwerkt naar andere visies of programma’s van andere bestuursorganen. Het is dus niet zo dat een omgevingsvisie ‘haakjes’ moet bevatten voor het opstellen van programma’s (door het college). Omdat een programma vaak geconcretiseerde beleids- en uitvoeringsvoornemens bevat, is het uit oogpunt van zorgvuldige besluitvorming en behoorlijk bestuur wel van belang dat deze niet in strijd is met de integrale langetermijnvisie van de raad. De gemeenteraad van Baarle-Nassau heeft nog geen herziene omgevingsvisie onder de Omgevingswet vastgesteld. Dat hoeft ook nog niet. De wetgever geeft de raad daarvoor tot 1 januari 2027 de tijd. Dit houdt in dat het concept Programma Wonen nog niet langs de lat van de omgevingsvisie kan worden gelegd. Om toch te kunnen beoordelen of programma’s niet in strijd zijn met de langetermijnvisie van de raad, heeft de wetgever voorzien in overgangsrecht.

Uit artikel 4.9, derde lid van de Invoeringswet Omgevingswet volgt dat, zo lang nog geen omgevingsvisie is vastgesteld, onder meer het beleid als opgenomen in de door de raad vastgestelde structuurvisie heeft te gelden als strategische langetermijnvisie. Wij hebben het concept Programma Wonen bezien in het licht van de huidige structuurvisie (die als was opgesteld in de vorm van een omgevingsvisie. Hieruit blijkt dat beide beleidsdocumenten op elkaar aansluiten. In de structuurvisie ‘Omgevingsvisie gemeente Baarle-Nassau’ uit 2019 staan de volgende doelstellingen ten aanzien van het thema wonen: • Een prettig en gezond woon- en leefklimaat voor jong en oud; • Een energetisch duurzame woningvoorraad; • Een toekomstbestendige woningvoorraad die duurzaam is en aansluit op de behoefte van onze inwoners, ook op langere termijn; • Een geschikte (levensloopbestendige) woning voor iedereen. Een omgevingsvisie bevat in hoofdzaak strategische beleidsuitspraken en een programma in hoofdzaak meer concrete beleids- en uitvoeringsvoornemens. De wetgever wil hier echter geen harde scheidslijn in aanbrengen: ook een programma kan strategische elementen bevatten. Omdat er op dit moment nog geen herziene omgevingsvisie is, maar wel één wordt voorbereid, hebben we in het concept Programma Wonen ook wat meer strategische elementen opgenomen.

Indien de raad zich hierin kan vinden, vormen diezelfde elementen gelijk een bouwsteen voor het strategische (woon)beleid als op te nemen in de omgevingsvisie. Besluitvorming over vaststelling van de herziene omgevingsvisie is voorzien eind 2024 of begin 2025.

Betrokkenheid raad bij de totstandkoming van het Programma Wonen: aandachtspunten en richtinggevende keuzes In het Omgevingsbesluit zijn regels opgenomen over vroegtijdige publieksparticipatie bij programma’s. Bij het vaststellen van een programma moet worden aangegeven hoe andere bestuursorganen, waaronder de raad, bij de voorbereiding van het programma zijn betrokken en wat de resultaten daarvan zijn. In dit kader volgen wij twee sporen: • Het vroegtijdig informeren en raadplegen van de raad; • De raad kan haar opinie geven over het concept Programma Wonen. Het vroegtijdig informeren en opiniëren van de raad In het najaar van 2022 wilden we starten met de nieuwe woonvisie. Dat traject werd grotendeels vertraagd door het traject van de Woondeal. Daarom zijn we in juli 2023 opnieuw gestart en zijn we in september 2023 en maart 2024 bij u geweest. De eerste keer om uw belangrijkste aandachtspunten en richtinggevende keuzes op te halen, de tweede keer om te toetsen of u zich herkende in hetgeen dat was opgehaald. Tijdens de bijeenkomsten bent u tevens meegenomen in de context van het woondossier vanuit Rijks-, provinciaal en regionaal perspectief en is de dialoog gevoerd over het toekomstbeeld en de thema's: innovatie in woonvormen, beschikbaarheid en betaalbaarheid, duurzaamheid, aandachtsgroepen, van vergrijzing naar vergroening en de continuïteit van kernen.

U gaf in de dialoog aan: - Voldoende betaalbare woningen te wensen, zodat de eigen jeugd kan blijven als dat zij dat willen; - U wilt daarom een relatieve toename van het aandeel betaalbare woningen (sociale huur, middenhuur en betaalbare koop) om de woningmarkt meer in balans te brengen; - Dat het woningaanbod gevarieerd moet zijn, zodat er ook voldoende geschikte woonvormen zijn voor ouderen en andere doelgroepen; - En dat deze woonvormen mogelijk aanpasbaar zijn zodat ze aangepast kunnen worden naar behoefte van doelgroepen nu en de woonbehoefte in de verdere toekomst; - In samenhang met de woonopgave u er ook waarde aan hecht dat het voorzieningenniveau en de leefbaarheid van de kernen op peil moet blijven; - Dat er ook gekeken moet worden naar mogelijkheden binnen de bestaande woningvoorraad, zoals splitsing, hospitaverhuur, samenwonen etc.; - Dat er ruimte moet zijn voor innovatieve vormen zoals flexwonen, knarrenhofjes, erfdelen etc. Als belangrijkste thema’s voor in het nieuwe woonbeleid benoemde u de continuïteit van de kernen, betaalbaarheid en beschikbaarheid, en tot slot vergroening: het behoud van jeugd en voorzieningen.

De raad geeft haar opinie aan het college over het concept Programma Wonen We hebben uw input op hoofdlijnen verwerkt in het concept Programma Wonen. Wij hebben op 11 juni 2024 besloten dit concept Programma Wonen vrij te geven voor de volgende stap in het participatieproces: het ophalen van het advies van de betrokken stakeholders en uw opinie. U treft het concept Programma Wonen als bijlage van deze raadsinformatiebrief aan. In een raadsbijeenkomst in september 2024 krijgt u de gelegenheid om uw opinie kenbaar te maken. Na uw inbreng en die van de partners zal het college, al dan niet in aangepaste vorm, het programma definitief vaststellen. In het definitieve Programma Wonen beschrijven wij op welke wijze participatie heeft plaatsgevonden en wat de resultaten daarvan zijn. Wij zullen u daarna informeren. 3. Procedureel Het proces rondom het accorderen van het concept Programma en de vaststelling van het definitieve programma ziet er als volgt uit: -

11 juni: vrijgave van het concept Programma Wonen door het college Half juni – augustus: gelegenheid voor de betrokken stakeholders om een advies te geven over het concept programma september: raadsvergadering met een opiniërend karakter waarin ook het advies van de stakeholders gepresenteerd kan worden In oktober 2024: vaststelling door het college van het Programma Wonen met medeneming van het advies van de raad en al betrokken stakeholders

Wij vertrouwen erop u zo goed te hebben geïnformeerd. Bijlage(n): Het concept Programma Wonen Baarle-Nassau