3.12 - Bijlage - “Hemelwaterstructuurplan Baarle-Nassau en Baarle-Hertog, een grenzeloze en toekomstbestendige hemelwaterstructuur”

Hemelwaterstructuurplan Baarle-Nassau en Baarle-Hertog Een grenzeloze en toekomstbestendige hemelwaterstructuur

Opdrachtgever: gemeente Baarle-Nassau en gemeente Baarle-Hertog Referentie:

INFR210989

Revisie:

Definitief

Datum:

4 augustus 2023

Iv-Infra b.v. Ingenieursbureau met Passie voor Techniek

Titel document:

Hemelwaterstructuurplan Baarle-Nassau en Baarle-Hertog

Ondertitel document: Referentie: Revisie: Datum: Opdrachtgever: Projectnummer opdrachtgever: Project:

Een grenzeloze en toekomstbestendige hemelwaterstructuur INFR210989 Definitief 4 augustus 2023 gemeente Baarle-Nassau en gemeente Baarle-Hertog Blauwe Ader Baarle-Nassau

© Iv-Infra b.v., Alle rechten voorbehouden, Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Iv-Infra b.v.

2/34

Inhoudsopgave 1

Inleiding

4

1.1. 1.2. 1.3.

Algemeen Doel Aanpak

4 5 6

2

Inventarisatie en analyse

7

2.1. 2.2. 2.3. 2.4. 2.5. 2.6. 2.7.

Hoogteligging Verharding en groen Bodem en grondwater Oppervlaktewater Bestaande riolering Toekomstige ontwikkelingen Analyse

7 8 9 10 12 14 14

3

Ontwerp

17

3.1. 3.2. 3.3. 3.3.1. 3.3.2. 3.3.3. 3.3.4. 3.3.5. 3.3.6. 3.3.7.

Uitgangspunten Hoofdstructuur Maatregelen Centrum Bels Lijntje Chaamseweg Pastoor de Katerstraat-Loveren Kapelstraat Molenstraat en Turnhoutseweg Oordeel(se)straat/Oosteinde

17 19 24 24 24 25 26 27 27 29

4

Conclusie en vervolg

30

BIJLAGEN

31

A. B. C.

31 32 33

INFR210989 Revisie

Inventarisatiekaarten Overzicht Hemelwaterstructuur SO Ontwerptekening

3/34

1

Inleiding

1.1.

Algemeen

De gemeente Baarle-Nassau en gemeente Baarle-Hertog hebben Iv-Infra gevraagd om een hemelwaterstructuurplan op te stellen voor de kernen Baarle-Nassau en Baarle-Hertog. Het gebied staat onder andere bekend vanwege de ligging van Belgische enclaves die bij Baarle-Hertog behoren. Zowel de gemeente Baarle-Hertog als gemeente Baarle-Nassau zijn dan ook vanaf het begin nauw betrokken bij dit project. Het water wordt immers niet belemmerd door landsgrenzen. De kern wordt van noord naar zuid doorkruist door het voormalige Bels lijntje, een vroegere spoorbaan die nu ingericht is als fietspad met een naastliggende rijbaan. Aan de oostzijde is in 2019 de rondweg gerealiseerd.

Figuur 1 Ligging onderzoeksgebied

INFR210989 Revisie

4/34

De inbreng van lokale gebiedskennis is van groot belang in dit project. Deze kennis is ruimschoots aanwezig bij de beheerders en projectleiders van Baarle-Nassau en Baarle-Hertog. Met deze input en analyse van gebiedsfactoren kan een gedragen en pragmatisch plan vervaardigd worden.

Figuur 2 Typerende grensovergang (bron: reizen en reistips.nl)

1.2.

Doel

Doelstelling van het project is het opstellen van een robuust en toekomstbestendig plan voor de hemelwaterstructuur van Baarle-Nassau en Baarle-Hertog. Er is behoefte aan een basisplan en langetermijnvisie waar bij toekomstige reconstructies op terug gevallen kan worden. Op die manier wordt voorkomen dat er maatregelen getroffen worden die op lange termijn niet doelmatig blijken te zijn. Er vindt een optimalisatie en herverdeling van hemelwater plaats. Dit houdt op hoofdlijnen in dat water wordt afgevoerd vanuit overlastlocaties en getransporteerd naar droge locaties of locaties met extra infiltratiecapaciteit. Toekomstige inrichtingsprojecten en bouwplannen kunnen voor wat betreft de hemelwaterafvoer hierop aanhaken.

INFR210989 Revisie

5/34

1.3.

Aanpak

Om tot een plan te komen zijn de volgende stappen doorlopen: •

Inventarisatie en analyse, bestaande uit: o Inventarisatie bekende plannen; o Inventarisatie bestaande rioolgegevens; o Gebiedsanalyse o.b.v. openbare data (AHN, Legger, Bodem, BGT); o Terreinbezoek; o Input lokale kennis.

•

Planvorming o Vaststellen uitgangspunten; o Oplossingsrichtingen / varianten formuleren; o In samenspraak ontwerpkeuzes maken en zonodig uitgangspunten heroverwegen; o Opstellen concept plan en schetsontwerp; o Definitief maken van plan en schetsontwerp.

In het offertestadium is reeds een globale hoofdstructuur aangegeven. Later in het planvormingsproces is deze verder uitgewerkt en uitgebreid. Bij het vaststellen van de hoofdstructuur is gefocust op de hoofdwegen Molenstraat, Turnhoutseweg, Chaamseweg en Alphenseweg (zie Figuur 3). De zijn voormalige provinciale wegen die in het beheer van de gemeente zijn gekomen.

Figuur 3 Hoofdstructuur in offertestadium

INFR210989 Revisie

6/34

2

Inventarisatie en analyse

Algemeen: in dit hoofdstuk zijn diverse overzichtskaarten opgenomen. Voor een grotere versie verwijzen we naar de bijlagen.

2.1.

Hoogteligging

Op basis van AHN data is het hoogteverloop geanalyseerd. Globaal helt het maaiveld van zuid naar noordwest. De hoogte verloopt van ca. 28m +NAP nabij Tommelen tot ca. 24m +NAP ter plaatse van Loveren. Ter plaatse van de Molenstraat is een lichte zonk aanwezig. Deze locatie is bekend als wateroverlastlocatie. Verder loopt de Alphenseweg in noordoostelijke richting ca. 1 meter af. De Kapelstraat ligt vrij vlak in lengterichting. De Chaamseweg en Nieuwstraat lopen vanaf het centrum richting het westen ca. 1,50 m af. Vanaf de Hoogbraak is het verloop vrij vlak.

Figuur 4 Hoogteligging

INFR210989 Revisie

7/34

2.2.

Verharding en groen

Op basis van de BGT en luchtfoto’s zijn de concentraties verharding bepaald en de (grotere) groengebieden waar mogelijk water geborgen zou kunnen worden. In onderstaand overzicht zijn deze met groene cirkels de kansrijke gebieden aangeduid.

Figuur 5 Overzicht grootschalige groengebieden

INFR210989 Revisie

8/34

2.3.

Bodem en grondwater

De bodem bestaat in hoofdzaak uit matig fijn tot fijn zand. Naar verwachting is de doorlatendheid prima. Dit wordt vanuit praktijkervaringen bevestigd. In het zuiden is vrijwel het gehele profiel zandig, in het noorden komen leemlagen voor in de ondergrond vanaf ca. 1 meter onder maaiveld. Gemeente Baarle-Nassau en Baarle Hertog hebben geen grondwatermeetnet. Over het algemeen is de grondwaterstand laag, de GHG varieert van 1,50 – 2,00 m – maaiveld. (bodemdata.nl). Ter plaatse van Loveren komen hogere grondwaterstanden voor, tot net onder het maaiveldniveau. Zie Figuur 6.

Figuur 6 Overzicht diepte GHG t.o.v. maaiveld (bron: bodemdata.nl)

De gemiddeld laagste grondwaterstand (GLG) treedt in de zomerperiode op. In die periode vallen vaker hoosbuien (korte buien met een hoge intensiteit). Een lage GLG is een indicatie van mogelijke droogtestress, maar ook van ruimte om in de zomer piekbuien op te vangen. De openbare gegevens zijn niet dekkend voor de gehele kern (zie Figuur 7) maar geconcludeerd kan worden dat het gebied naar verwachting voor een groot deel een GLG van meer dan 2,50 m onder maaiveld heeft. Ter plaatse van Loveren is de GLG ca. 1,60 m onder maaiveld.

INFR210989 Revisie

9/34

Figuur 7 Overzicht diepte GLG t.o.v. maaiveld (bron: bodemdata.nl)

2.4.

Oppervlaktewater

Baarle-Nassau en Baarle-Hertog vallen voor het grootste deel binnen het beheergebied van Waterschap Brabantse Delta. In het zuidoosten grenst het gebied aan het beheersgebied van Waterschap de Dommel (begint ten oosten van de rondweg). Uit de legger van Waterschap Brabantse Delta blijkt dat binnen de Baarle weinig oppervlaktewater in beheer van het Waterschap aanwezig is. De objecten die op de BGT als watergang geclassificeerd zijn, vallen vanwege de lage grondwaterstanden vaak droog. De gemeentelijke oppervlaktewaterstructuur bestaat met name uit berm- en zaksloten en wadi’s. Vanaf de Gierlestraat ligt een hoofdafvoer (B watergang) ① die via de onderdoorgang van de rondweg naar het oosten loopt. Vanaf de rondweg gaat de watergang over in een A watergang van Waterschap de Dommel. Hier loost onder andere het IT riool van de Wiekenweg op. Aan de westzijde van de Alphenseweg ligt de Kasteleinsloop (vermoedelijk een B watergang) ② , waar de HWA riolen vanaf de rotonde met de generaal Maczeklaan in de Alphenseweg op aangesloten zijn. Aan de zuidzijde aan de Turnhoutseweg ligt een hoofdafvoer richting het oosten. Deze is niet in beheer bij het Waterschap. ③ Nabij de Goorweg is een waterloop (B watergang) ④ (vanuit de vroegere RWZI) aanwezig. De visvijver aan de Oude Bredasebaan ⑤ betreft een oppervlaktewaterlichaam dat permanent watervoerend is.

De vijver wordt door het grondwater gevoed. Het water wordt hier rondgepompt om de kwaliteit voldoende te houden.

INFR210989 Revisie

10/34

Aan het einde van de Oordeelsestraat ligt een hoofdwatergang (A watergang) ⑥ die om de onderdoorgang van de rondweg heen loopt en afvoert richting het oosten.

⑤

② ⑥

④

①

③ Figuur 8 Overzicht oppervlaktewater (paars= b- water blauw = a-water, bron: Legger Waterschap Brabantse Delta)

INFR210989 Revisie

11/34

Figuur 9 Overzicht bermsloten / zaksloten op basis van de BGT

2.5.

Bestaande riolering

Het grootste deel van het bestaande stelsel is gemengd. Naar schatting is ca. ¼ deel van de gebieden voorzien van een gescheiden stelsel. De hoofdafvoerrichting van het gemengde stelsel (gemaal) is richting Loveren, via de Chaamseweg en Pastoor de Katerstraat.

INFR210989 Revisie

12/34

Het gebied ten zuiden van de Oordeelstraat is voorzien van een gescheiden stelsel en ter plaatse van het industrieterrein aan de Visweg, Geerweg en Winkelhaak, ligt een verbeterd gescheiden stelsel, waar ook diverse wadi’s zijn aangebracht. ① In de Alphenseweg is een HWA riool aangelegd met afvoer richting het buitengebied, de Kasteleinsloop. Hier is geen overcapaciteit beschikbaar. ② De Generaal Maczeklaan, de Leliestraat en de straten ten zuiden ervan, zijn in het kader van het project ‘de vijf straten’ voorzien van een IT stelsel. Ter plaatse van de overgang Generaal Maczeklaan - Leliestraat is een wadi aangelegd en ter plaatse van de Nassaulaan.③

Figuur 10 Overzicht bestaande riolering naar stelseltype

INFR210989 Revisie

13/34

In de Hoogbraak is vrij recent een IT riool (rond 500 mm) aangelegd, wat loost op een wadi aan de Bredaseweg. ④ Op moment van schrijven is het project Kapelstraat in uitvoering, waarbij vanaf het centrum een rond 800 IT riool aangelegd wordt richting de Winkelhaak. Dit IT stelsel gaat lozen op de reeds aangelegde wadi’s / vijvers aan de Visweg. Verder zijn er diverse afkoppel- en inbreidingslocaties, die in principe zelfvoorzienend (op hemelwatergebied) zijn aangelegd. Hiervoor wordt verwezen naar Figuur 11. Met name in het centrum en ten zuiden ervan (Molenstraat, Turnhoutseweg) wordt wateroverlast ervaren. Ter hoogte van de ‘Witte pomp’ ligt het maaiveld relatief laag en treedt water uit het riool. Hier is een noodafvoer gerealiseerd naar een wadi aan het Dokter Govaertsplantsoen. Nabij de rotonde Generaal Maczeklaan-Alphenseweg komt tevens wateroverlast voor vanwege de lage ligging van het maaiveld. Halverwege de Chaamseweg treedt ook water op straat op evenals ter plaats van de Pastoor de Katerstraat. Ter plaatse van de Parallelweg ter hoogte van de Boerenbond treedt water op straat op, het riool dient daarvoor verruimd te worden. Ter plaatse van de parkeerplaats aan de Loswal is een riool met beperkte afvoer aanwezig, waardoor hier regelmatig water op straat optreedt. Dit is een bewuste keuze om op deze manier de berging op maaiveld te benutten.

Het water op straat wordt hier geaccepteerd. Er is geen recent SSW / BRP aanwezig om overige wateroverlastlocaties te kunnen benoemen. Het uitvoeren van een (her)berekening staat op het programma.

2.6.

Toekomstige ontwikkelingen

Op korte termijn staat de reconstructie Chaamseweg-Nieuwstraat-Singel-Molenstraat-Turnhoutseweg op de planning. Dit betreft een groot deel van de hoofdwegenstructuur, die tevens aansluit op eerder uitgevoerde reconstructies waarbij ook is afgekoppeld. Het riool (gemengd, 2x rond 700mm) in de Pastoor de Katerstraat en Loveren wordt op termijn vervangen. Ook wordt het centrum (o.a. st. Annaplein, St. Annastraat, Kerkstraat, Pastoor van Herdegomstraat) de komende jaren opgeknapt alsmede het parkeerterrein de Loswal. Buiten wegreconstructies zijn er ook een aantal uitbreidingen (woningbouw, industrie) gepland. Er zijn diverse zoekgebieden voor uitbreidingen aangegeven: o Zuidoosten tot de rondweg (nog geen concreet plan); o Tussen Oordeelsestraat en Alphenseweg (industrie+waterberging); o Ten noorden van Alphenseweg (woningbouw); o Loveren (woningbouw, reeds gepland). In de wijk tussen de Nassaulaan en Boschovenseweg worden voorlopig (<40 jaar) geen grootschalige reconstructies verwacht.

2.7.

Analyse

Op basis van bovenstaande inventarisatie en het uitgevoerde terreinbezoek is een verzamelkaart samengesteld. Zie Figuur 11.

INFR210989 Revisie

14/34

1.

Kapelstraat, aanleg IT 800

2.

Rec. Chaamseweg tot Turnhoutseweg

3.

Molenstraat, WOS locatie

4.

Bestaande afvoer naar watergang.

5.

Chaamseweg hoofdriool gem.

6.

Hoogbraak, IT 500

7.

HWA riool Goorweg, loost op hoofdwatergang

8.

Diverse greppels langs Oude Bredaseweg

9.

Visvijver

10. Parking st. Jansstraat v.v. HWA 11. Parking Loswal, WOS, acceptabel 12. Bels lijntje noord, div. zaksloten 13. Bels lijnte zuid diepe wadi’s/greppels 14. Nassaupark wadi 15. Industrieterrein VGS en wadi’s 16. Alphenseweg, lozing op Kasteleinswaterloop 17. Hoofdafvoer (watergang)

18.

Bestaande waterberging HHI plein.

23. Rotonde Maczeklaan WOS

19. Toekomstige uitbreidingen

24. Pastoor de Katerstraat WOS

20. Geen / beperkte ontwikkelingen

25. Chaamseweg WOS

21. IT riool Gen. Maczeklaan

26. Parallelweg WOS

22. HWA riool Wiekenweg

Oordeelsestraat

Figuur 11 Verzamelkaart inventarisatiefase 18. Bestaande waterberging HHI plein. 19. Toekomstige uitbreidingen 20. Geen / beperkte ontwikkelingen

INFR210989

21. IT riool Gen. Maczeklaan

Revisie

22.

15/34

Uit bovenstaande inventarisatie zijn de volgende conclusies getrokken: • Veel potentie voor infiltratievoorzieningen in verband met lage GHG en goede bodemgesteldheid. • Vanuit de hoogteligging gezien is een afvoer naar het noordwesten het meest voor de hand liggend. • Groenstructuur langs het Bels lijntje (noordelijk deel) biedt potentie voor plaatselijke kleinschaliger waterberging. Kleinschalig vanwege de bestaande bomen waarvan de kroondiameter nagenoeg de gehele berm beslaat. Bij reconstructie kan hier mogelijk een structuur aangebracht worden, echter die is voorlopig nog niet gepland. In de groenvoorzieningen in het zuidelijk deel van het Bels lijntje zijn al grotendeels voorzieningen voor opvang van hemelwater aanwezig. • Er zijn diverse HWA structuren aanwezig, maar deze zijn nog niet met elkaar verbonden. • Verder zijn diverse waterbergingsvoorzieningen aanwezig. • De grote concentratie van verhard oppervlak en verlaagd maaiveldniveau ter hoogte van de Witte Pomp zorgen samen voor wateroverlast nabij het centrum. • Visvijver biedt beperkt / weinig mogelijkheden voor waterberging vanwege grote afstand tot het riool en invloed van lozingen op de waterkwaliteit. • In het zuiden en noordwesten zijn mogelijkheden aanwezig om op watergangen te lozen. In het noordoosten zijn deze beperkt(er). • Reconstructie van de Loswal biedt mogelijkheden om lokaal water te bergen.

• Uitbreidingen zijn beperkt meegenomen, deze worden ‘zelfvoorzienend’ ingericht.

INFR210989 Revisie

16/34

3

Ontwerp

3.1.

Uitgangspunten

In overleg met de gemeenten Baarle-Nassau en Baarle-Hertog zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd bij het ontwerp en dimensionering van de Hemelwaterstructuur. • Het toets criterium voor hydraulisch functioneren is geen water op straat bij een bui 10+10% uit de Kennisbank van stichting Rioned. De bui heeft een volume van 39 mm in 45 minuten, met een piekintensiteit van 231 l/s/ha. Dit is een bui die in theorie eens in de 10 jaar voorkomt, vermeerderd met 10%. Deze bui is op aanwijzen van de gemeente gehanteerd en betreft een zware neerslaggebeurtenis. De keuze voor deze bui is door de gemeente bewust gemaakt om op deze manier een robuust en toekomstbestendig systeem te verkrijgen. 90

INTENSITEIT (MM/H)

80 70 60 50 40

mm /h 10%

30

mm /h

20 10 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 TIJD (MINUTEN)

Figuur 12 Bui 10+10%

• Voor het verhard oppervlak dat in potentie aangesloten wordt op de toekomstige Hemelwaterstructuur is het volgende aangehouden: • Daken worden voor 50% aangesloten (alleen de voorzijde van de daken, m.u.v. meubelzaak Goossens die voor 100% afgekoppeld is). • Openbaar verhard oppervlak wordt voor 100% aangesloten. • Particuliere percelen: 7% van het perceel, buiten het dakvlak, bestaat uit verharding die aangesloten op de Hemelwaterstructuur structuur. Dit percentage is in overleg ingeschat, op basis van praktijkervaringen. Dit percentage is doorgerekend voor zowel de Nederlandse als de Belgische percelen. In België geldt sinds 2004 bij nieuwbouw en renovaties de verplichting om een hemelwaterbergingsput van 5 m3 aan te brengen, sinds 2023 is dit verhoogd naar 10m3. Dit is niet apart in het model opgenomen.

INFR210989 Revisie

17/34

• • • • •

Er is een vereenvoudigd model gebruikt. Het verhard oppervlak is bepaald op basis van BGT. Er is geen naverkenning of controle uitgevoerd. Er is uitgegaan van een minimale diameter van 500 mm voor de hoofdstructuur. Er is geen limiet gesteld aan de toe te passen diameter (binnen wat normaal toepasbaar en leverbaar is) Er is uitgegaan van een hoofdstructuur waarbij de direct aangrenzende oppervlakken aangesloten worden. Verder gelegen oppervlakken welke niet op een doelmatige manier aangesloten kunnen worden op de hoofdstructuur zijn niet meegenomen. Dit om een realistische dimensionering te verkrijgen. • De infiltratiecomponent is niet meegenomen, omdat er op een korte/zware piekbui getoetst wordt, hierbij is de infiltratie component verwaarloosbaar. Bij reguliere neerslag (ca. 90% van de buien) zal de volledige bui in veel gevallen geheel geborgen worden in het riool en in de bodem infiltreren. Hierdoor wordt tevens verdroging tegengegaan. • Wiekenweg heeft een aparte afvoer (dichte buizen met diameter 600 mm) buiten de Hemelwaterstructuur.

INFR210989 Revisie

18/34

3.2.

Hoofdstructuur

Het Hemelwaterstructuurplan bestaat zowel uit het ontwerp van een hoofdstructuur met afvoerpunten als uit het aanwijzen van gebieden waar lokale maatregelen getroffen kunnen worden. Als eerste is het plangebied opgedeeld in stroomgebieden, op basis van bestaande stelsels, reconstructies en gebieden waar voorlopig weinig of geen maatregelen gepland zijn.

Figuur 13 Overzicht stroomgebieden en bestaande HWA stelsels

INFR210989 Revisie

19/34

Vervolgens is bepaald welke stroomgebieden redelijkerwijs aangesloten kunnen worden op een nieuwe Hemelwaterstructuur, welke reeds voorzien zijn van een afvoer en welke niet aangesloten worden. De onderstaande blauw gekleurde stroomgebieden zijn gebieden die op de toekomstige structuur worden aangesloten.

Figuur 14 Overzicht aangesloten stroomgebieden in blauw.

INFR210989 Revisie

20/34

Voor de hoofdstructuur is een buizenstelsel ontworpen op basis van de bestaande HWA stelsels, geplande reconstructies en bergings- en afvoermogelijkheden. Er wordt uitgegaan van de aanleg van IT riolering, gezien de grondwaterstand. De IT riolen liggen vlak. Dit dient nader uitgewerkt te worden in de vervolgprojecten. Wanneer (toch) voor dichte buizen gekozen wordt, adviseren we een bodemverhang van 1:1000. De berekende diameters betreffen minimaal benodigde diameters. De hoofdstructuur verbindt het stelsel van Hoogbraak-Chaamseweg met een nieuw te realiseren stelsel in de Singel, Molenstraat en Turnhoutseweg, in combinatie met de geplande reconstructie. Tevens wordt in de Pastoor de Katerstraat en Loveren een HWA stelsel aangebracht. Via de Nonnenkuil worden de stelsels met elkaar verbonden. De hoofdstructuur is in Figuur 15 weergegeven met tevens de uitgevoerde of in uitvoering zijnde projecten die er op aantakken. De pijlen geven de stroomrichting van het water aan. Ter hoogte van de begraafplaats nabij het centrum, ligt qua stroomrichting een scheidingspunt. In het zuiden wordt de afvoermogelijkheid aan de Turnhoutse weg benut en er wordt een afvoer gerealiseerd via de Donkerstraat. De hoofdstructuur met bijbehorende diameters en het oppervlak wat aan de hoofdstructuur is toegewezen is op Figuur 16 weergegeven.

De weergegeven hoofdstructuur is inclusief de bestaande aansluitende HWA stelsels en HWA stelsels die in uitvoering zijn (Chaamseweg, Hoogbraak, Alphenseweg en Kapelstraat). Ook wordt verwezen naar de ontwerptekening en grotere versie van de overzichtskaart in de bijlage. In de volgende paragraaf wordt nader ingegaan op de maatregelen per onderdeel.

INFR210989 Revisie

21/34

Figuur 15 Overzicht hoofdstructuur (zwarte lijnen betreffen bestaande / in uitvoering zijnde projecten)

INFR210989 Revisie

22/34

Figuur 16 Overzicht hoofdstructuur, minimale diameters

INFR210989 Revisie

23/34

3.3.

Maatregelen

3.3.1. Centrum Het centrumgebied wordt aangesloten op de hoofdstructuur. Tevens wordt nabij de Loswal een regenwaterbuffer gerealiseerd van 400 m3. Dit vanwege de beperkte afvoermogelijkheden in het centrum en de concentratie verhard oppervlak. Op deze manier wordt het stelsel bij piekbuien ontlast en wordt de transportafstand beperkt. De aan te brengen regenwaterbuffer betreft een ‘nood’ buffer. In eerste instantie vindt transport en infiltratie plaats via het IT stelsel. Nabij de Loswal is een zoekgebied aangegeven om in de toekomst een waterbuffer te realiseren. De 400 m3 berging is benodigd om te kunnen voldoen aan de (piek) intensiteit bij bui 10+10%. Deze berging is aanvullend op de berging in het stelsel en dient niet verrekend te worden in de diameter van het stelsel, maar als aparte voorziening te worden gerealiseerd. 3.3.2. Bels Lijntje Het Bels Lijntje maakt geen deel uit van de hoofdstructuur. In het noordelijke deel kunnen de zaksloten verruimd worden of uitgebreid met ondiepe wadi’s tussen de bomen. Op die manier kan er meer water geborgen worden. De aanliggende gebieden aan weerszijden van de Boschovenweg kunnen hier mogelijk in de toekomst gebruik van maken. Deze wijken gaan voorlopig niet ‘op de schop’ maar hier kan wel alvast het ‘laaghangend fruit’ geplukt worden.

Denk hierbij aan lokaal waterberging realiseren door groenvoorzieningen komvormig aan te leggen en trottoirbanden te vervangen door opsluitbanden in combinatie met herstraten (wijzigen van profiel) van de rijbaan of parkeervakken. Ook bovengronds afkoppelen van daken is een relatief eenvoudige maatregel om doelmatig met hemelwater om te gaan. Onder andere groenvoorzieningen langs de Willem Alexanderstraat, Maria van Brabantstraat, Fuutlaan en Dasseburcht bieden hier goede mogelijkheden voor.

INFR210989 Revisie

24/34

3.3.3. Chaamseweg In de Chaamseweg wordt het bestaande IT stelsel verbonden met de Hemelwaterstructuur. Omdat deze een diameter van 500 mm is de afvoercapaciteit bij piekbuien beperkt. Vergroten is geen optie vanwege de recente aanleg. Daarom stellen we voor om een extra uitlaat te realiseren richting de doorgaande watergang vanaf de voormalige RWZI locatie. Op deze manier wordt het stelsel ontlast. De benodigde gronden zijn zover bekend niet in eigendom van de gemeente. Dit is een belangrijk aandachtspunt. Om de uitlaat te realiseren zou aankoop van een deel van de grond of vestigen van een zakelijk recht noodzakelijk zijn. Een alternatief is een (diepe) waterberging te realiseren waar de uitlaat kan uitstromen. In het model is uitgegaan van een buisverbinding, dit kan ook een voldoende diepe watergang zijn. Na realisatie van de extra uitlaat, kan ervoor gekozen worden het benedenstroomse deel van het stelsel te scheiden van het bovenstrooms deel door het plaatsen van een interne overstort. De Chaamseweg is bij de gegeven maatgevende bui nog steeds een locatie waar kortstondig water op straat voorkomt.

Extra

Chaamseweg

uitstroomleiding

Figuur 17 Uitsnede Chaamseweg en Hoogbraak, lengteprofiel

INFR210989 Revisie

25/34

3.3.4. Pastoor de Katerstraat-Loveren Het stelsel dat in de pastoor de Katerstraat-Loveren komt, is hydraulisch de hoofdafvoer van het Hemelwaterstructuursysteem. In de huidige situatie ligt er een gemengd stelsel bestaand uit 2 keer een rond 700 mm aangelegd in de jaren ’60. De gemeente heeft de voorkeur om één van deze leidingen om tevormen tot een onderdeel van de Hemelwaterstructuur. Hydraulisch gezien is een Ø 700 niet voldoende om een bui10+10% af te voeren. Hierdoor is een gedeelte van het stelsel in de Loveren vergroot naar Ø800, Ø1000 of Ø1250mm. Daarnaast moet de huidige watergang/zaksloot worden vergoot zodat er voldoende capaciteit is voor het afvoeren van water. Dit zal in overleg met het Waterschap moeten gebeuren.

Figuur 18 Uitsnede Pastoor de Katerstraat-Loveren

INFR210989 Revisie

26/34

3.3.5. Kapelstraat Het project Kapelstraat is momenteel in uitvoering. Dit plan is (qua diameters) zoals ontworpen overgenomen in de Hemelwaterstructuur. Wat opvalt is de bestaande knijpconstructie (diametervernauwing) ter hoogte van de Winkelhaak. Idealiter zou deze ook een diameter van 800 mm krijgen, zodat de afvoercapaciteit bij pieken beter benut kan worden. In de huidige berekeningen is deze aanpassing vooralsnog niet meegenomen vanwege het recente aanlegjaar (2015) van de uitstroom rond 500 mm. In Figuur 19 Uitsnede Kapelstraat is te zien dat de afvoercapaciteit wordt beperkt door de Ø 500, maar dat dit in combinatie met de overige maatregelen niet tot problemen bovenstrooms leidt.

Uitstroom Ø500mm (bestaand)

Kapelstraat (in uitvoering) Uitstroom Ø500mm (bestaand)

Figuur 19 Uitsnede Kapelstraat

3.3.6. Molenstraat en Turnhoutseweg Ter plaatse van de Molenstraat en Turnhoutseweg komt wateroverlast voor. Met name de verlaging in het maaiveld bij de Witte Pomp en de grote verharde oppervlakken zijn hier debet aan. Met de aanleg van de Hemelwaterstructuur worden de afvoermogelijkheden naar het zuiden benut. Hoewel het maaiveld (licht) oploopt, kan het water vanuit het diepste punt afgevoerd worden naar de bestaande afvoer vanuit de Turnhoutseweg naar de watergang ten noorden van de Gierlestraat. Ook loost het hemelwater van dit traject via het aan te brengen riool en afvoer in de Donkerstraat naar de watergang langs het Bels lijntje. Er is vanuit gegaan dat de bestaande afvoer vanuit de Molenstraat tegenover de Witte Pomp, naar de wadi in het Dokter Govaertsplantsoen, gehandhaafd blijft.

INFR210989 Revisie

27/34

Witte pomp

Witte pomp

Figuur 20 Lengteprofiel over de Molenstraat en Turnhoutseweg

INFR210989 Revisie

28/34

3.3.7. Oordeel(se)straat/Oosteinde De afvoer via de Oordeel(se)straat/Oosteinde dient met name om het stelsel van het centrum te ontlasten. De afvoer wordt via de Klokkenstraat aangesloten op het riool van de Kapelstraat en voert richting het oosten af. Op een deel van tracé wordt de Hemelwaterstructuur naast een bestaande leiding gelegd. Alternatief hiervoor was een afvoer richting de Alphenseweg, maar omdat aangegeven is dat de watergang daar geen overcapaciteit heeft, is daarvan afgezien. Lozing vindt plaats op de A watergang nabij de tunnel onder de rondweg. Dit dient in overleg met het Waterschap plaats te vinden.

Aansluiting Kapelstraat

Figuur 21 Lengteprofiel Oordeelstraat

INFR210989 Revisie

29/34

4

Conclusie en vervolg

In deze rapportage is een voorstel gedaan voor een te realiseren Hemelwaterstructuur in de kernen BaarleNassau en Baarle-Hertog. Deze structuur voldoet aan het criterium ‘geen water op straat bij bui 10+10%’, op een deel van de Chaamseweg na. Dit is een zware eis, waardoor een robuust systeem ontstaat. Het effect van stuwing in het IT riool door middel van interne drempels, is niet meegenomen in de modelstudie, dit heeft effect op het hydraulisch functioneren. De toe te passen diameters zijn groot, waardoor de praktische inpassing op locaties een aandachtspunt kan zijn. Ook dient het financiële aspect (kosten-baten) beschouwd te worden. Dit zal in een VO, DO en besteksfase gebeuren. De realisatie zal gefaseerd plaatsvinden, verspreid over een tiental of tientallen jaren. In het kader van het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie is 2050 een streefdatum om klimaatadaptieve voorzieningen gerealiseerd te hebben. Om een sterke stijging van de rioolheffing te voorkomen, wordt de uitvoering over meerdere jaren verspreid en kan deze gekoppeld worden aan de kwaliteit van de riolering. Het functioneren in een tussentijdse situatie waarbij een deel van de structuur gerealiseerd is en een deel afgekoppeld is, dient telkens nader bekeken te worden. Het is van belang dat er een goede afvoermogelijkheid gerealiseerd is voordat er veel afgekoppeld wordt.

Met het realiseren van de reconstructie van de Molenstraat en Turnhoutseweg tot de Chaamseweg, wordt al een belangrijk deel van de hoofdstructuur gerealiseerd. Daarna heeft de hoofdafvoer richting Loveren prioriteit. Verder is van belang dat het Waterschap tijdig meegenomen wordt in de planvorming. Ook dient bij het opstellen van het Systeemoverzicht Stedelijk Water (SSW) dit Hemelwaterstructuurplan meegenomen te worden, zodat voorkomen wordt dat deze plannen elkaar tegenspreken of dat er dubbele maatregelen getroffen worden.

INFR210989 Revisie

30/34

BIJLAGEN A.

INFR210989 Revisie

Inventarisatiekaarten

31/34

B.

INFR210989 Revisie

Overzicht Hemelwaterstructuur

32/34

C.

INFR210989 Revisie

SO Ontwerptekening

33/34

Iv-Infra b.v. Waarderweg 40 2031 BP Haarlem Nederland

Pettelaarpark 10-15 5216 PD 's-Hertogenbosch Nederland

Nevelgaarde 10 3436 ZZ Nieuwegein Nederland

Trapezium 322 3364 DL Sliedrecht Nederland

Trompstraat 36a 9190 Stekene België

Westervoortsedijk 73 Gebouw CB 6827 AV Arnhem Nederland

www.iv-infra.nl Telefoon +31 88 943 3200 Postbus 135 3360 AC Sliedrecht officemanagement@iv-infra.nl

34/34