3.10-Zwerfafvalplan 2023 BN

ZWERFAFVALPLAN 2023

ZWERFAFVALPLAN 2023 BAARLE-NASSAU

1

ZWERFAFVALPLAN 2023

INHOUD 1

INLEIDING ............................................................................................................................3

1.1

Doelstelling ........................................................................................................................................................ 3

2

Basis op orde .......................................................................................................................4

2.1

Monitoring & Winkelgebied scan .......................................................................................................... 4

2.2

25 meter regel ................................................................................................................................................. 4

2.3

Communicatie .................................................................................................................................................. 4

3

Zwerfafvalrapers stimuleren en faciliteren ....................................................................5

3.1

Werven van nieuwe ZAP-pers .................................................................................................................. 5

3.2

Jaarlijkse bijeenkomst ZAP-pers.............................................................................................................. 5

3.3

Landelijke opschoondag en World cleanup day ............................................................................ 5

3.4

Schoon belonen .............................................................................................................................................. 5

3.5

Gastlessen voor basisscholen ................................................................................................................... 5

3.6

Jeugdgemeenteraad...................................................................................................................................... 5

4

Aanpak probleemgebieden ..............................................................................................6

4.1

Structureel inventariseren meldingen .................................................................................................. 6

4.2

Bewonersonderzoek naar probleemgebieden ................................................................................. 6

4.3

De drie grootste probleemgebieden aanpakken ........................................................................... 6

5

Budget ..................................................................................................................................7

5.1

Kostenposten .................................................................................................................................................... 7

2

ZWERFAFVALPLAN 2023

1 INLEIDING Iedereen woont graag in een schone en mooie omgeving. Zwerfafval is daarbij voor veel inwoners een doorn in het oog. De gemeente heeft een faciliterende en stimulerende rol als het gaat om zwerfafval opruimen. In dit document beschrijven we het plan voor 2023 om zwerfafval op te ruimen en te verminderen. Het document is opgedeeld in drie delen: -

de basis op orde; faciliteren en stimuleren zwerfafvalpakkers; het aanpakken van probleemgebieden.

1.1 Doelstelling De focus ligt in 2023 om structureel meer inwoners, organisaties en verenigingen motiveren om zwerfafval te rapen. Daarnaast worden probleemgebieden in kaart gebracht en aangepakt. Hoe we dit gaan bereiken staat uitgeschreven in de volgende hoofdstukken.

3

ZWERFAFVALPLAN 2023

2 BASIS OP ORDE In een schone gemeente is de basis op orde. Afvalbakken staan op de juiste locatie en worden efficiënt gereinigd, meldingen worden tijdig afgehandeld en we kennen de probleemgebieden. Activiteiten die structureel meerwaarde leveren in de aanpak staan in de volgende paragrafen beschreven. 2.1 Monitoring & Winkelgebied scan In 2023 zal een winkelgebieden scan worden uitgevoerd door ABR-activatie in het centrum BaarleNassau net zoals in 2022. In deze scan wordt gekeken naar de schoon score, de beleving van bezoekers, het beheer, de inrichting en de winkeliers. Door deze scan jaarlijks uit te voeren kunnen we de resultaten monitoren. Daarnaast is het belangrijk om systematisch de meldingen via de buitendienst en van inwoners te monitoren om probleemgebieden in kaart te brengen. 2.2 25 meter regel In het Activiteitenbesluit uit de wet Milieubeheer is de 25 meter regel opgenomen. Deze regel houdt in dat bedrijven verplicht zijn om 25 meter rondom hun onderneming schoon te houden. De resultaten van de winkelgebied scan worden gebruikt om met ondernemers in gesprek te gaan over de 25-meter regel. In 2023 worden de ondernemersverenigingen binnen de gemeente benaderd om hierover in gesprek te gaan. De gemeente stelt opschoonmaterialen beschikbaar als daar behoefte aan is.

2.3 Communicatie Eind 2022 is de landelijke campagne ‘Natuurlijk raap je ook iets op’ gelanceerd om het opruimen van zwerfafval te stimuleren. De campagne is gericht op mensen die zich storen aan zwerfafval en soms zwerfafval oprapen en stimuleert deze mensen om vaker zwerfafval op te rapen. Deze insteek past goed bij de inwoners van Baarle-Nassau. Daarom haken we als gemeente aan op de campagne. In alle uitingen wordt het landelijke beeldmateriaal gebruikt, zie hieronder. Door mee te gaan in de landelijke campagne liften we mee op de landelijke bekendheid van de uitingen. Met foto’s van eigen inwoners kunnen we het campagnemateriaal personaliseren. Dit kunnen we gebruiken om fanatieke zwerfafvalrapers onder de aandacht te brengen.

4

ZWERFAFVALPLAN 2023

3 ZWERFAFVALRAPERS STIMULEREN EN FACILITEREN We hebben vrijwillige zwerfafvalrapers (ZAP-pers) hard nodig voor een mooie en schone omgeving. In 2022 zijn stappen gezet om zwerfafvalrapers (ZAP-pers) structureel beter te faciliteren. De gemeente leent materialen zoals grijpers, ringen, herkenbare afvalzakken van Nederland Schoon en veiligheidshesjes uit aan inwoners die zich registreren als ZAP-per. Ook halen we het opgeruimde afval op om het te laten verwerken. In 2023 gaat de gemeente verder met het stimuleren en zo goed mogelijk faciliteren van ZAP-pers door verschillende acties die hieronder staan omschreven. 3.1 Werven van nieuwe ZAP-pers Veel inwoners rapen wel zwerfafval, maar weten niet van de faciliteiten die de gemeente aanbiedt. In 2023 gaan we minimaal elk kwartaal in de communicatiekanalen van de gemeente aandacht besteden aan het werven van ZAP-pers. Inwoners kunnen zich eenvoudig via een formulier op de website aanmelden en materialen aanvragen. 3.2 Jaarlijkse bijeenkomst ZAP-pers Actieve ZAP-pers geven aan dat ze behoefte hebben om in contact te komen met elkaar én in dialoog willen zijn met de gemeente over het onderwerp zwerfafval. De gemeente organiseert daarom jaarlijks een bijeenkomst voor ZAP-pers om met de vrijwilligers in gesprek te gaan.

Het is belangrijk om de dialoog met deze vrijwilligers aan te blijven gaan om te monitoren hoe we ze het beste kunnen faciliteren en problemen aan te pakken. Ook kunnen ZAP-pers onderling elkaar leren kennen en hun ervaringen uitwisselen. 3.3 Landelijke opschoondag en World cleanup day Op zaterdag 18 maart 2023 is de Landelijke Opschoondag en op zaterdag 16 september de World Cleanup day. De gemeente nodigt alle geregistreerde ZAP-pers, verenigingen, scholen en buurtinitiatieven uit om mee te doen. Daarnaast worden via het weekblad en de communicatiekanalen van de gemeente alle inwoners opgeroepen mee te doen. Deelnemers krijgen opschoonmaterialen en worden beloond met een traktatie. Na afloop van de opschoondag halen we het verzamelde zwerfafval en de geleende materialen weer op. In de communicatie brengen we het totaal opgeruimde zwerfafval in beeld om het succes van de zwerfafvalrapers te vieren. 3.4 Schoon belonen In 2016 is de gemeente gestart met Schoon Belonen. Verenigingen en scholen kunnen zich hiervoor aanmelden. Zij kunnen een gebied te adopteren dat zij minimaal twee keer per jaar opschonen. Hiervoor ontvangen zij een financiële waardering. Dit bedrag moet ten goede komen van een maatschappelijk doel. We streven naar een verhoging van het aantal deelnemers. 3.5 Gastlessen voor basisscholen De gemeente stelt lesprogramma’s van Go Clean beschikbaar aan basisscholen.

Deze lesprogramma’s staan in het teken van zwerfafval opruimen en afval verminderen. Daarnaast biedt de gemeente opschoonmaterialen aan voor scholen die opschoonacties organiseren. 3.6 Jeugdgemeenteraad Met de jeugdgemeenteraad over de grens zal gekeken worden of en hoe zij zwerfafval in het programma mee kunnen nemen.

5

ZWERFAFVALPLAN 2023

4 AANPAK PROBLEEMGEBIEDEN Nadat de basis op orde is en inwoners goed worden gefaciliteerd om zwerfafval op te ruimen, is het belangrijk dat probleemgebieden worden aangepakt. Dit begint bij het in kaart brengen en monitoren van gebieden waar opvallend veel zwerfafval ligt. In 2023 streven we ernaar om interventies uit te voeren op de drie grootste probleemgebieden. 4.1 Structureel inventariseren meldingen Via meldingen en bevindingen van de buitendienst zijn veel probleemgebieden in beeld. Echter is er nog geen overzicht waar dit allemaal wordt samengevoegd. Om probleemgebieden aan te pakken, moeten we weten welke plekken dit precies zijn. In 2023 maken we daarom een inventarisatie van alle binnengekomen meldingen en bevindingen van de buitendienst. 4.2 Bewonersonderzoek naar probleemgebieden Aanvullend houden we in 2023 een (digitaal) bewonersonderzoek waarbij we inwoners vragen naar de grootste ergernissen en probleemlocaties rondom zwerfafval. Dit gebruiken we bij de inventarisatie en de aanpak voor probleemgebieden. 4.3 De drie grootste probleemgebieden aanpakken De acties uit paragraaf 4.1 en 4.2 leveren een overzicht op waarin we de drie grootste probleemgebieden kunnen aanwijzen en concrete acties op in kunnen zetten. Elke probleemlocatie is namelijk anders en vergt maatwerk.

6

ZWERFAFVALPLAN 2023

5 BUDGET In 2023 verandert de manier waarop we als gemeente vergoeding ontvangen voor de aanpak van zwerfafval. Waar we voorheen zwerfafvalvergoeding kregen vanuit Nedvang (€1,14 per inwoner), geldt vanaf januari 2023 de producentenverantwoordelijkheid voor zwerfafval. ‘Gemeenten ontvangen dan een vergoeding voor dat deel van de opruimkosten dat betrekking heeft op zwerfafval. Dit betreft zowel de kosten voor onder andere straatreiniging als openbare afvalvoorzieningen. Naast deze verplichtingen worden de producenten ook verantwoordelijk voor onder andere bewustwordingscampagnes en het plaatsen van logo’s.’ Hoeveel dit precies is, is nog niet bekend. De vergoeding voor 2023 wordt waarschijnlijk pas in 2024 uitgekeerd. Om de activiteiten rondom zwerfafval voort te zetten, houden we in de begroting rekening met een budget van €1,14 per inwoner. Dit komt neer op een budget van ongeveer € 8.000. Hiervan worden onderstaande kostenposten betaald. 5.1

7

Kostenposten - Inzet/inhuur medewerker zwerfafval - Beschikbaar stellen opschoonmaterialen vrijwilligers - Programma schoon belonen - Verzorgen gastlessen basisscholen - Interventies bij aanpak probleemgebieden - Winkelgebied scan

€ 4.000 € 800 € 1.200 € 600 € 1.000 € 400