3.10-Bijlage 2 Jaarverslag Duurzaamheid Baarle-Nassau 2021

Jaarverslag Duurzaam Baarle-Nassau 2021

Inhoud Samenvatting ....................................................................................................................................... 2 1

Inleiding ................................................................................................................................ 3

2

Thema Organisatie ............................................................................................................. 4

2.1

Interne organisatie ......................................................................................................................................... 4

2.2

Communicatie en participatie .................................................................................................................. 4

2.3

Innovatie ............................................................................................................................................................. 4

2.4

Regionale projecten ...................................................................................................................................... 4

3

Thema energie .................................................................................................................... 5

3.1

Regionale energiestrategie RES .............................................................................................................. 5

3.2

Transitievisie Warmte ................................................................................................................................... 5

3.3

Energiebesparing ............................................................................................................................................ 5

3.4

Stimuleren grootschalige opwek ............................................................................................................ 5

3.5

Controles en audits ....................................................................................................................................... 6

4

Thema klimaat en biodiversiteit ...................................................................................... 7

4.1

Klimaatadaptatie ............................................................................................................................................. 7

4.2

Biodiversiteit...................................................................................................................................................... 7

5

Thema circulaire economie ............................................................................................... 8

5.1

Stimuleren circulair/duurzaam ondernemen .................................................................................... 8

6

Thema gemeente als goed voorbeeld ........................................................................... 9

6.1

Bedrijfsintern duurzaamheidssysteem en verduurzamen gemeentelijke gebouwen en

installaties ................................................................................................................................................................................ 9 6.2

Uitvoeren actieplan Maatschappelijk Verantwoord Inkopen MVI ......................................... 9

6.3

Verankering duurzaamheidsbeleid in ander gemeentelijk beleid ......................................... 9

7

Vooruitblik naar 2022 ..................................................................................................... 10

1

SAMENVATTING In Baarle-Nassau staat duurzaamheid hoog op de agenda. Onze duurzaamheidsambities hebben we vastgelegd in de visie ‘Duurzaam Baarle-Nassau’, deze is in 2019 door de raad vastgesteld. In het voorliggende jaarverslag beschrijven we welke acties en projecten we in 2021 hebben uitgevoerd en wat we daarmee hebben bereikt. Daarbij kijken we niet alleen naar onze eigen gemeentelijke inspanningen maar ook naar de inspanningen van onze maatschappelijke partners. Het realiseren van onze duurzaamheidsambities kunnen we niet alleen en gelukkig hoeft dat ook niet. We merken dat steeds meer organisaties in onze gemeente een constructieve bijdrage hieraan leveren. Daarnaast zorgen we ervoor dat we innovatief blijven en stimuleren we innovatieve ontwikkelingen waar mogelijk. In 2021 hebben we hard gewerkt aan het behalen van onze duurzaamheidsdoelen. Helaas heeft COVID-19 ook in dit jaar nog veel van ons leven bepaald. Sessies die we graag live hadden georganiseerd hebben toch nog digitaal plaatsgevonden. Daarentegen hebben we ook weer fysieke bijeenkomsten georganiseerd. Zo hebben we bijvoorbeeld in het kader van de Transitievisie Warmte meedenksessies met inwoners kunnen organiseren. In 2021 is de Regionale Energiestrategie West-Brabant vastgesteld. Lokaal hebben we ook gewerkt aan het uitvoeren van de regionale doelstellingen.

Zo heeft de gemeenteraad in 2021 eind december de Transitievisie Warmte aangenomen.

2

1 INLEIDING Onder de noemer ‘Samen Duurzaam’ werken we in Baarle-Nassau aan het realiseren van onze duurzaamheidsambities. Dat doen we als gemeente niet alleen. We werken samen met bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Hoe onze gezamenlijke ambities er uit zien en wat onze strategie is om de ambities te realiseren, hebben we vastgelegd in de visie ‘Duurzaam BaarleNassau’. Voor de volledigheid hebben we onze koers hieronder nog een keer schematisch in beeld gebracht:

Figuur 1: Koersdocument duurzaamheid in beeld

In het jaarverslag Duurzaam Baarle-Nassau 2021 geven we per thema en onderwerp aan wat we in 2021 van plan waren op grond van de uitvoeringsagenda (zie kader per onderwerp) en welke acties en projecten we daadwerkelijk hebben uitgevoerd. In 2020 zijn we begonnen met het uitzetten van een programma duurzaamheid in de organisatie. In 2021 hebben we gewerkt aan het verder invullen van het team duurzaamheid. Met het aannemen van 2 nieuwe collega’s in 2021 heeft ons team Duurzaamheid een nieuwe basis gekregen. Met deze basis als uitgangspunt willen we van het thema duurzaamheid een breed gedragen, integraal thema maken binnen de ambtelijke organisatie. Waar we zien dat veel collega´s van verschillende afdelingen al aan duurzaamheid werken, willen we deze beter met elkaar in verbinding brengen en samen laten komen in het programma duurzaamheid. Daarnaast is duurzaamheid verankerd in het Omgevingsbeleid. De visie Duurzaam Baarle-Nassau staat op de inventarisatielijst omgevingsbeleid die de basis vormt voor het plan van aanpak die moet leiden tot de omgevingsvisie.

3

2 THEMA ORGANISATIE 2.1

Interne organisatie

In de afgelopen jaren hebben personele wisselingen plaatsgevonden in het team duurzaamheid. Met het aannemen van twee collega’s die vast in dienst zijn sinds het najaar 2021 krijgt het team duurzaamheid vorm. We hebben meer kennis en capaciteit binnengehaald en daarmee kunnen we de komende jaren verder aan de slag met de uitvoering van het de visie Duurzaam Baarle-Nassau. Vanwege de personele wisselingen hebben er in 2021 veel kennismakingsgesprekken plaatsgevonden met collega’s van verschillende afdelingen, waardoor het team duurzaamheid zichtbaarder is geworden in de organisatie. In 2022 zullen we hier vervolg aan gaan geven.

2.2

Communicatie en participatie

Door projectcommunicatie voor duurzaamheid een vaste plek te geven binnen team communicatie en het doorvoeren van verbeteringen in de overlegstructuur hebben we de duurzaamheidscommunicatie verbeterd. Daarnaast is ook de overlegstructuur tussen de afdelingen communicatie, duurzaamheid en de portefeuillehouders geoptimaliseerd. Ook is er een start gemaakt om voor de verschillende trajecten aparte communicatie- en participatiestrategieën uit te werken. We hebben gekozen voor de gemeentelijke website als basis voor communicatie rondom duurzaamheid, waarbij we informatie delen met onze partners en de pagina van een onderscheidende en meer toegankelijke vormgeving gaan voorzien. Er is ook onderzoek gedaan naar een nieuw beeldmerk. Hierover is nog geen beslissing genomen. In 2022 gaan we hier gevolg aan geven.

2.3

Innovatie

Op het gebied van duurzaamheid zijn er veel ontwikkelingen. We houden deze ontwikkelingen nauw in de gaten en zorgen ervoor dat we relevante innovaties meenemen in de uitvoering van onze projecten. Ook nemen we het mee als we nieuw beleid opstellen.

2.4

Regionale projecten

Op 31 maart 2021 heeft de gemeenteraad de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 vastgesteld en kennis genomen van de wijze waarop inbreng van derden is verwerkt alsook van het RES uitvoeringsprogramma. Bij geamendeerd besluit heeft de gemeenteraad besloten dat verplichtingen die voortvloeien uit dit besluit, inspanningsverplichtingen zijn en geen resultaatverplichtingen. Draagvlak onder de bevolking en stakeholders (verkregen door een open participatietraject) is voorwaarde voor het invullen van de lokale opgave voor grootschalige opwek. Ook is de ambitie uitgesproken om tot 2030 vol in te zetten op de ontwikkeling van zon op dak. Daarnaast houdt het vaststellen van het bod in dat we als gemeente starten om te verkennen hoe we na 2030 in de regio willen bijdragen aan de opwek van duurzame energie. Als uitvoering van de RES hebben we in 2021 o.a. de Transitievisie Warmte vastgesteld. Ook zijn we aangesloten bij de regionale water- en klimaatkring ‘De Baronie’. In de regio werken we samen aan het opstellen van een regionale uitvoeringsagenda klimaatadaptatie. Deze zal naar verwachting in 2022 afgerond worden.

4

3 THEMA ENERGIE 3.1

Regionale energiestrategie RES

In hoofdstuk 2.4 staat toegelicht wat er in 2021 is gebeurd met de RES. 3.2

Transitievisie Warmte

In de Regionale Energiestrategie (RES) heeft de regio West-Brabant op hoofdlijnen inzicht gegeven in de warmtevraag en de belangrijkste warmtebronnen van de regio. Lokaal geven we hier invulling aan met de Transitievisie Warmte. Op 31 maart 2021 heeft de gemeenteraad het Plan van Aanpak voor de Transitievisie Warmte vastgesteld. De Transitievisie Warmte zelf is door de gemeenteraad op 15 december 2021 vastgesteld. De Transitievisie Warmte is in samenwerking met o.a. de netbeheerder en inwoners opgesteld. Met het vaststellen van deze visie hebben we een start gemaakt op weg naar een aardgasvrije gemeente. De visie geeft inzicht in de alternatieven voor aardgas in de gemeente, wat per wijk de beste oplossing is en hoe de gemeente de warmtetransitie gaat organiseren. De Transitievisie Warmte zal elke vijf jaar herijkt worden, of eerder wanneer dit nodig is, zodat technische ontwikkelingen en innovaties worden meegenomen.

3.3

Energiebesparing

Het stimuleren van energiebesparing bij onze inwoners doen we als gemeente niet alleen. We werken in dit kader nauw samen met o.a. het Regionaal Energieloket. Samen organiseren we communicatieen andere bewustwordingsacties. In samenwerking met het Regionaal Energieloket hebben we in 2021 de landelijke RRE-subsidie (Regeling Reductie Energiegebruik) succesvol afgerond. In het kader van de uitvoering van deze subsidies hebben de volgende acties plaatsgevonden: - De collectieve inkoopacties op het gebied van glasisolatie, zonnepanelen en woningisolatie zijn tijdens de RRE opgezet. - In 2021 zijn tijdens de RRE energie bespaaradviezen gegeven aan particuliere woningeigenaren en huurders. Gedurende de looptijd van de RRE zijn er 748 huishoudens bereikt. - Voor de uitvoering van de RRE gaven we daarnaast cadeaubonnen ter waarde van €35,00 weg aan inwoners voor het aanschaffen van energiebesparende maatregelen. De uitvoering daarvan is gedaan door het Regionaal Energieloket. Het totaal aantal uniek bereikte woningen met de RRE-subsidie is 2.249 (ABG-breed). Hiermee hebben we de algemene RRE-doelstelling van 2.080 woningen bereikt. Het aantal bereikte woningen in de gemeente Baarle-Nassau komt neer op 441. In totaal zijn er 534 cadeaubonnen verstuurd naar inwoners, waarvan er 307 verzilverd zijn. ABG-breed hebben we 420.000 kg CO2 bespaard met de uitvoering van de RRE-subsidie.

In 2021 werd in totaal 3 keer de duurzaamheidslening aangevraagd, met een totale waarde van ruim €20.000. 3.4

Stimuleren grootschalige opwek

Het traject rondom kleinschalige initiatieven is in 2021 gestart. In het voorjaar van 2022 zal een handreiking voor kleinschalige initiatieven ter inzage worden gelegd waarna deze ter vaststelling wordt voorgelegd aan de gemeenteraad.

5

Ook is in 2021 is het ABG-brede project Zon-op-bedrijfsdaken verder uitgezet. Netschaarste heeft een groot effect op dit project gehad, omdat er geen grootverbruik aansluitingen meer gerealiseerd konden worden. In 2022 gaan we onderzoeken hoe we een vervolg kunnen geven aan het Zon-opbedrijfsdaken project. 3.5

Controles en audits

De OMWB heeft in 2021 bij 9 bedrijven in Baarle-Nassau een energieaudit gehouden. Er is een CO2 reductie van 162 ton gerealiseerd hierdoor.

6

4 THEMA KLIMAAT EN BIODIVERSITEIT 4.1

Klimaatadaptatie

In 2021 is er een start gemaakt aan het opstellen van de regionale uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie. De uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie wordt in het tweede kwartaal van 2022 afgerond. We zijn in de regio aangesloten bij het regionale klimaatkring ‘De Baronie’. De lokale uitvoeringsagenda sluit hier op aan. In Gilze en Rijen is de klimaatsubsidie al een aantal jaar in werking. Na een evaluatie is daar een nieuwe verbeterde versie uitgekomen. Een vergelijkbare subsidie wordt ook in Baarle-Nassau aangeboden aan de raad. Dit staat gepland voor het tweede kwartaal van 2022.

4.2

Biodiversiteit

Met de natuurverenigingen zijn we het gesprek gestart dat moet leiden tot een eigen visie op biodiversiteit. Zij zijn op dit moment nog bezig met het opstellen van een visie op biodiversiteit, naar verwachting zal deze in 2022 worden afgerond. In de gemeente zijn we daarnaast gestart met het opstellen van een werkplan voor het beheer van landschapselementen. Naast het borgen van veiligheid door het tijdig snoeien van bomen en beplantingen zijn de maatregelen vooral gericht op het verhogen van de biodiversiteit. Het groen renovatieproject is in Baarle-Nassau volledig opgeleverd in 2021. Kenmerkend voor dat project is dat er veel gebruik is gemaakt van bloemrijke vaste planten en een rijk heester assortiment waardoor de biodiversiteit wordt bevorderd in het belang van de vlinders en de bijensoorten.

7

5 THEMA CIRCULAIRE ECONOMIE 5.1

Stimuleren circulair/duurzaam ondernemen

Ondanks dat we in de uitvoeringsagenda van 2021 niets hebben opgenomen over het stimuleren van circulair/duurzaam bouwen is het belang daarvan dit jaar naar voren gekomen. Daarom heeft eind 2021 een kick-off bijeenkomst over duurzaam en circulair bouwen plaatsgevonden. Tijdens deze bijeenkomst hebben we gekeken hoe we op dit moment al duurzaam bouwen, maar ook hoe we ABGbreed stappen kunnen zetten in duurzaam en circulair bouwen.

8

6 THEMA GEMEENTE ALS GOED VOORBEELD Bij een groot deel van de projecten en activiteiten die voortvloeien uit het koersdocument, zijn we als gemeente zelf aan zet. We willen als organisatie het goede voorbeeld geven en verankeren duurzaamheid in onze eigen bedrijfsvoering. 6.1

Bedrijfsintern duurzaamheidssysteem en verduurzamen gemeentelijke gebouwen en installaties

In de gemeente Baarle-Nassau hebben alle gebouwen van het gemeentelijk vastgoed energielabel C of beter. Om deze reden is er nog geen plan voor het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed opgesteld. Enkele andere projecten die doorlopen dragen daarnaast ook bij aan het verduurzamen van gemeentelijke gebouwen en installaties. Zo wordt sinds 2019 het afval binnen het gemeentehuis gescheiden door middel van milieustraatjes op de gangen. Ook wordt het bedrijfsrestaurant in het gemeentehuis geëxploiteerd door Amarant en verduurzamen we de gebruikte energie van de ABGgemeenten door inkoop van de Nederlandse Garanties van Oorsprong. Een certificaat dat de afkomst van duurzaam geproduceerde energie aantoont. 6.2

Uitvoeren actieplan Maatschappelijk Verantwoord Inkopen MVI

In 2020 is door team Duurzaamheid meegedacht in het nieuwe inkoopbeleid. In juli 2021 is het nieuwe inkoopbeleid vastgesteld, waardoor duurzaamheid een explicietere rol heeft gekregen bij inkooptrajecten, aanbestedingen dan voorheen. 6.3

Verankering duurzaamheidsbeleid in ander gemeentelijk beleid

In 2021 is de Transitievisie Warmte vastgesteld. Dit beleidsstuk wordt meegenomen in de verdere implementatie van de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan.

9

7 VOORUITBLIK NAAR 2022 Dit jaar hebben we verschillende mijlpalen bereikt. De gemeenteraad heeft de Transitievisie Warmte vastgesteld en we hebben de RRE-subsidie succesvol kunnen afronden. Eind 2021 is daarnaast ook een start gemaakt met een verkenning rondom circulair en duurzaam bouwen. In de tweede helft van 2021 is binnen onze organisatie een nieuw team Duurzaamheid van start gegaan. Het komend jaar gaan we aan de slag om het nieuwe team Duurzaamheid met vaste krachten uit te breiden. Er wordt weer een nieuwe uitvoeringsagenda opgesteld, waarin omschreven wordt hoe we het komende jaar een bijdrage leveren aan het behalen van onze doelen uit de visie Duurzaam BaarleNassau. Het visiedocument Duurzaam Baarle-Nassau eindigt in 2022. In 2022 gaan we werken aan een nieuwe visie voor de jaren 2023 -2027.

10