3.1 - Bijlage 1 - Raadsrapportage Sociaal domein Baarle-Nassau over 2024 (1)

Raadsrapportage sociaal domein 2024

2 Raadsrapportage Sociaal domein Baarle-Nassau 2024

3 Raadsrapportage Sociaal domein Baarle-Nassau 2024

Onze gemeente Op het dashboard ‘Onze gemeente’ staan algemene gegevens die ondersteunend of overkoepelend zijn voor de dashboards per leefgebied. Deze toelichting begint met de uitgangspositie van de gemeente: de demografische gegevens en de sociaal economische status. Dan schetsen we het beeld hoe inwoners zelf aangeven weerbaar te zijn en mee te kunnen doen. Demografie en samenstelling van huishoudens Het aantal inwoners in Baarle-Nassau is in 2024 uitgekomen op 7.076. Dat is een stijging ten opzichte van 2022, toen het aantal inwoners 6.931 bedroeg; een toename van 145 inwoners (2,1%). Kijken we tien jaar terug, dan zien we eveneens groei. In 2014 telde de gemeente 6.612 inwoners. Dat betekent een groei van 7,0% in tien jaar tijd. De groei van Baarle-Nassau ligt daarmee in de middenmoot voor kleine gemeenten. Demografische druk • De demografische druk is gestegen van 74,8% in 2014 naar 84,4% in 2024. • Dit betekent dat er tegenover elke 100 mensen in de werkende leeftijd (20–65 jaar) nu ongeveer 84 mensen zijn die jonger of ouder zijn en meestal niet werken. • De stijging met 12 procent in tien jaar tijd wijst op een sterke vergrijzing en een toenemende belasting op de werkende bevolking. Dit is relevant voor beleid op het gebied van zorg, onderwijs, wonen en arbeid. Huishoudens naar samenstelling Verandering 2004– 2024

Huishoudtype

2004 2014 2022 2024

Alleenstaand

28,8% 30,6% 32,0% 33,4% +15,9%

Samenwonend zonder kinderen

35,2% 36,3% 36,0% 34,4% –2,2%

Samenwonend met kinderen + eenoudergezinnen

36,0% 33,1% 32,0% 32,2% –10,5%

Conclusies 1. Stijging van alleenstaanden (+15,9%) Duidt op individualisering en vergrijzing. Meer mensen wonen alleen, bijvoorbeeld door echtscheiding, ouderdom of jongeren die (eerder of langer) zelfstandig wonen. 2. Daling van huishoudens met kinderen (–10,5%) Mogelijk door dalende geboortecijfers, vertrek van jonge gezinnen en vergrijzing. 3. Lichte daling samenwonenden zonder kinderen (–2,2%) Deze groep is relatief stabiel, maar groeit in veel andere gemeenten. De huishoudensstructuur in Baarle-Nassau is de afgelopen 20 jaar veranderd: meer alleenstaanden, minder gezinnen met kinderen en een lichte afname van samenwonenden zonder kinderen. Dit vraagt om beleid dat inspeelt op vergrijzing, individualisering en veranderende woonbehoeften. Ook is van belang om aantrekkelijk te zijn en blijven voor gezinnen. De cijfers vergeleken met vergelijkbare gemeenten Baarle-Nassau volgt grotendeels dezelfde trend als vergelijkbare gemeenten, maar de daling van 4 Raadsrapportage Sociaal domein Baarle-Nassau 2024

gezinnen met kinderen is minder sterk dan gemiddeld (-3,8% in Baarle-Nassau, -5,8% in vergelijkbare gemeenten). De groep samenwonenden zonder kinderen is licht afgenomen (-0,8%), terwijl deze in vergelijkbare gemeenten gemiddeld juist iets is toegenomen (+0,8%). De groep alleenstaanden in Baarle-Nassau is toegenomen (+4,6%), maar minder sterk dan in andere gemeenten (+6%). Weerbaarheid inwoners In 2024 is het aantal weerbare inwoners in Baarle-Nassau uitgekomen op 53%. Dit ligt iets onder het gemiddelde van vergelijkbare gemeenten (56%). Het aandeel buitenstaanders is 29% (vergelijkbare gemeenten: 27%). Het aandeel compenseerders bedraagt 3% (gelijk aan vergelijkbare gemeenten) en het aandeel kwetsbaren is 15% (gelijk aan vergelijkbare gemeenten). Het aandeel inwoners in een zorgwekkende situatie is 8,6%, vrijwel gelijk aan het gemiddelde van vergelijkbare gemeenten (8,7%). Ondersteuning Over het algemeen is het percentage huishoudens dat gebruik maakt van geïndiceerde zorg in Baarle-Nassau in 2024 voor vrijwel alle wetten gelijk gebleven ten opzichte van 2022. Vergeleken met andere gemeenten van gelijke omvang blijft het aandeel huishoudens met geïndiceerde zorg in Baarle-Nassau vergelijkbaar, waarbij alleen het aantal huishoudens met een wmo voorziening wat hoger ligt. Hier gaan we in de raadsrapportage verder op in.

Tot slot, het grootste deel van de huishoudens in Baarle-Nassau maakt gebruik van één voorziening binnen het sociaal domein. Het aantal huishoudens met meer dan drie voorzieningen is beperkt en nam zelfs iets af.

5 Raadsrapportage Sociaal domein Baarle-Nassau 2024

6 Raadsrapportage Sociaal domein Baarle-Nassau 2024

Prettig wonen in je wijk Hoe beleven inwoners het wonen in de wijk en voelen ze zich daar prettig bij? Hebben ze het gevoel dat de gemeente goed naar hen luistert en met hen samenwerkt? Bij dit leefgebied kijken we naar de sociale samenhang, de ontwikkeling van de buurt, de relatie met de gemeente, de tevredenheid met voorzieningen en hoe inwoners de buurt als woon- en leefomgeving waarderen. Buurt als leefomgeving Uit de burgerpeiling 2024 weten we dat inwoners van Baarle-Nassau over het algemeen tevreden zijn over de buurt als leefomgeving. 18% vind dat de buurt vooruit is gegaan. Deze cijfers zijn nagenoeg gelijk gebleven de afgelopen jaren sinds 2020. We zien een positieve ontwikkeling waar het gaat om de ruimte die de gemeente de buurt geeft om hun ideeën en plannen uit te voeren. De verbondenheid in de buurt wordt hoog gewaardeerd in onze gemeente. Ook staan buurtbewoners voor elkaar klaar (75%) en is de bereidheid tot inzet voor de leefbaarheid van de buurt hoog (81%). Wel is de behoefte aan meer contact hoog, zeker ten opzichte van vergelijkbare gemeenten. We zien dat de behoefte in 2022 hoog was, zowel in Baarle-Nassau (21%) als in vergelijkbare gemeenten (20%), waarschijnlijk door de nasleep van de corona pandemie. In BaarleNassau was deze behoefte echter ook in 2024 nog hoog (19%) terwijl dit elders is gedaald naar 15%).

Ook voelen meer inwoners zich enigszins tot (zeer) sterk eenzaam (48,1% in 2024, 43,9% in 2022). Dit is hoger dan het gemiddelde van vergelijkbare gemeenten. Voorzieningen Op de vraag hoe inwoners van onze gemeenten de voorzieningen waarderen, zien we vooral dat de tevredenheid over het openbaar vervoer flink is gedaald (52% in 2022, 43% in 2024). Ook over welzijnsvoorzieningen zijn inwoners minder tevreden, terwijl dit in vergelijkbare gemeenten juist is gestegen (52% in 2022, 63% in 2024). Ook is men minder tevreden over speelvoorzieningen in vergelijking tot andere gemeenten. Men is wel iets meer tevreden over de sportvoorzieningen dan twee jaar geleden. Fysieke leefomgeving Over de staat van de buurt zijn onze inwoners minder tevreden dan in 2022. Met name over de groenvoorziening is men minder tevreden (39% in 2024, 54% in 2022). Dit is lager dan in vergelijkbare gemeenten. Ook ervaart nog maar 67% van de inwoners hun buurt als ‘heel’, tegenover 78% in 2022. Woningen Zo’n 70% van de inwoners van Baarle-Nassau heeft een eigen huis, evenals in vergelijkbare gemeenten. De verdeling van huur/corporatiehuur is wel anders dan elders. Zo’n 18% van de woningen is vrije sector huur, dat is twee keer zoveel als in vergelijkbare gemeenten. Zo’n 11% van de woningen is corporatiehuur, terwijl dit in vergelijkbare gemeenten 20,5% is.

7 Raadsrapportage Sociaal domein Baarle-Nassau 2024

8 Raadsrapportage Sociaal domein Baarle-Nassau 2024

9 Raadsrapportage Sociaal domein Baarle-Nassau 2024

Veilige en kansrijke thuissituatie De gemeente biedt inwoners onder andere ondersteuning door middel van individuele/ maatwerkvoorzieningen op het gebied van Jeugd en Wmo. Het leefgebied ‘Veilige en kansrijke thuissituatie’ geeft inzicht in de mate waarin inwoners en huishoudens hiervan gebruik maken. Deze geschreven duiding bevat interpretatie en achtergrond voor de data over Wmo, jeugd(zorg) en Veilig Thuis. Zelfredzaamheid Uit de burgerpeiling weten we dat Vier op de vijf respondenten de draad makkelijk oppakt als het tegen zit (82%). Dat is iets meer dan de situatie in 2022. Wel zien we dat 42% van de respondenten uit deze burgerpeiling zich soms tot vaak zorgen maakt om een persoon of gezin in de buurt; in de kleine kernen minder vaak. Het vertrouwen in de toekomst is ten opzichte van 2022 sterk toegenomen. Wmo Het aantal inwoners met een maatwerkarrangement Wmo is in 2024 gestegen ten opzichte van 2022 (670 in 2022). In Baarle-Nassau is dit harder gestegen dan bij vergelijkbare gemeenten (596 in 2022). Dit betreft een absolute stijging, maar mogelijk heeft dit te maken met het (verder) vergrijzen van onze gemeente. Met name in de categorie ‘hulp bij huishouden’ zien we dat de gemeente Baarle-Nassau meer verstrekt dan in vergelijkbare gemeenten.

In vergelijking met gemeenten uit dezelfde grootteklasse zien we in Baarle-Nassau naast een hoger aandeel inwoners met een Wmo beschikking ook een hoger aandeel mantelzorgers. Dit is nagenoeg gelijk gebleven ten opzichte van 2022. Jeugd(zorg) Het aantal kinderen dat opgroeit in een uitkeringsgezin is met 1% licht gestegen. Het aantal jeugdzorgtrajecten is in 2024 iets gestegen ten opzichte van 2022 (10,8% in 2022) naar 11,6% vorig jaar. Het aantal trajecten ligt hiermee iets hoger dan bij vergelijkbare gemeenten. Van de verschillende trajecten, is het aantal jongeren met jeugdhulp zonder verblijf iets gestegen. Dit is jeugdhulp waarbij jongeren thuis wonen, maar wel zorg ontvangen via een zorgaanbieder. Deze vorm van jeugdhulp wordt het meest geïndiceerd. Daarnaast is het aantal jongeren in Baarle-Nassau in jeugdbescherming gedaald, van 10% in 2022 naar 8,3% vorig jaar. Veilig Thuis Ten opzichte van 2022 is het aantal Veilig Thuis meldingen van (ex)partnergeweld flink toegenomen in 2023. Een lichte daling wordt voorlopig voorzien in 2024. Het aantal Veilig Thuis meldingen van kindermishandeling onderging ook een flinke stijging in 2023, maar zal op basis van voorlopige cijfers naar verwachting afnemen in 2024. De stijging in meldingen kunnen samenhangen met de aandacht die hiervoor is in (landelijke) media.

Zo zien we bijvoorbeeld veel aandacht voor femicide (vrouwenmoord) in de media wat mogelijk leidt tot meer meldingen van (ex)partnergeweld. Ook hebben we extra trainingen georganiseerd voor professionals rondom de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling.

10 Raadsrapportage Sociaal domein Baarle-Nassau 2024

11 Raadsrapportage Sociaal domein Baarle-Nassau 2024

Financieel rondkomen In dit dashboard staan de gegevens die voor het leefgebied Financieel rondkomen relevant zijn. Wat hebben onze inwoners te besteden en voelt dit als een belemmering om mee te doen in de samenleving? Deze geschreven duiding bevat interpretatie en achtergrond voor de data over mee kunnen doen, inkomenssituaties, financiële schuld en ondersteuning (bijstandsuitkeringen). Meedoen Uit de burgerpeiling 2024 blijkt dat minder inwoners zich in hun meedoen belemmerd voelen door ‘financiën’ dan in 2022 (74% in 2022, 86% in 2024). Dit percentage ligt hoger dan in vergelijkbare gemeenten (76% in 2024). Mogelijk heeft deze stijging te maken het hogere bereik van onze inkomensregelingen. Inkomenssituaties Het aandeel huishoudens met een laag inkomen in onze gemeente is ten opzichte van 2021 iets gedaald (8% in 2021), terwijl de hoogste inkomensgroep gelijk is gebleven. Het aantal ouderen met AOW die een aanvulling ontvangen vanuit de bijstand is gedaald (8% in 2021, 5,1% in 2024). Het aantal alleenstaanden met een bijstandsuitkering ligt al jaren onder het gemiddelde van vergelijkbare gemeenten en is verder gedaald sinds 2021. Schuldenproblematiek Ten opzichte van 2021 is het aantal huishoudens met geregistreerde problematische schulden gestegen (5,2% in 2021).

De stijging is ook te zien bij vergelijkbare gemeenten, maar het aantal huishoudens in Baarle-Nassau ligt al jaren hoger. Ook het aantal instromers met problematische schulden ligt hoger dan in vergelijkbare gemeenten. Wel is dit aantal iets gedaald ten opzichte van 2022 (1,9% in 2022). Deels is deze stijging te verklaren doordat we steeds meer werkende armen zien die moeite hebben om de vaste lasten te betalen. Ook zien we ondernemers die gebruik hebben gemaakt van corona-steun, maar die dit sinds 2022 moeten terugbetalen. Zij komen soms in de problemen. Vroegsignalering Sinds een aantal jaar werken we samen met verschillende organisaties in het kader van Vroegsignalering. Daarin kunnen zorgverzekeraars, drinkwaterbedrijven, energiecorporaties en woningcorporaties een signaal afgeven als inwoners de rekening (meermaals) niet hebben kunnen betalen. Op deze manier worden schulden eerder gesignaleerd en worden inwoners eerder geholpen om erger te voorkomen. In 2023 zijn er 163 Vroegsignalen geweest die zijn omgezet in 127 meldingen (78%). In 2024 zijn dit 171 Vroegsignalen die zijn omgezet in 126 meldingen (73%). Het aantal signalen is hetzelfde gebleven, iets minder signalen zijn een melding geworden. Net als voorgaande jaren komen de signalen vooral van de zorgverzekeraars, gevolgd door de energiecorporaties.

12 Raadsrapportage Sociaal domein Baarle-Nassau 2024

13 Raadsrapportage Sociaal domein Baarle-Nassau 2024

Zinvolle daginvulling In het dashboard staan de gegevens die voor het leefgebied zinvolle daginvulling relevant zijn. Het leefgebied zinvolle daginvulling is opgedeeld in verschillende indicatoren over werk, maatschappelijke inzet en school. Maatschappelijke inzet In het hoofdstuk ‘Onze gemeente’ is al gesproken over de verschillende weerbaarheids-groepen in onze gemeente. Betekenisvolle participatie is een factor binnen de weerbaarheid van het individu en van de samenleving. Mensen die zich maatschappelijk inzetten, ervaren over het algemeen meer zingeving en sociaal contact. En ze dragen bij aan de leefomgeving of maatschappij. Uit de burgerpeiling 2024 weten we dat 91% van de inwoners uit Baarle-Nassau denkt zeker of waarschijnlijk hulp te kunnen vragen aan familie, vrienden of kennissen; 80% denkt hulp te kunnen vragen aan mensen in de buurt. De meeste hulp werd volgens de respondenten door familie gegeven, vervolgens door organisaties (waaronder vrijwilligers) en vrienden, en niet of nauwelijks door buren. Deze maatschappelijke inzet is ten opzichte 2022 op alle categorieën gestegen, behalve het vrijwilligerswerk (nagenoeg gelijk) en naastenzorg/mantelzorg (gedaald). Werk Werk is voor de meeste mensen een zinvolle daginvulling. Na een lange daling van werkloosheid (met coronajaar 2020 als uitzondering) zien we sinds 2023 een lichte stijging.

Het percentage werklozen ligt hiermee op 3%. De werkloosheid die hier bedoeld wordt, gaat over zowel inwoners met een WW-uitkering, werkzoekenden zonder uitkering en inwoners met een bijstandsuitkering. Een specifieke toelichting op het aantal inwoners met een bijstandsuitkering wordt toegelicht in het leefgebied Financieel rondkomen. Re-integratie Als gemeente helpen we inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt om weer aan het werk te komen. Dit geldt zowel voor inwoners met als zonder bijstandsuitkering. Deze ondersteuning noemen we re-integratie. Hiervoor hebben we een aantal voorzieningen die we kunnen inzetten. Ondanks de lichte stijging van werkloosheid en inwoners met een bijstandsuitkering, is het totaal aantal ingezette re-integratievoorzieningen flink gedaald (268 in 2022). Wel zetten we relatief veel re-integratie-voorzieningen in ten opzichte van vergelijkbare gemeenten, omdat we het belangrijk vinden om inwoners een steuntje in de rug te geven als dat nodig is. De groep ‘niet werkend met bijstand’ is ten opzichte van 2022 nagenoeg gelijk gebleven (7,8 in 2022). Deze groep kenmerkt zich door (complexe) psychische of fysieke problematiek en stromen hierdoor de bijstandsuitkering in. De afstand die zij ervaren tot de arbeidsmarkt, of zelfs de samenleving, is groter dan een aantal jaar geleden.

Zij vragen hierdoor meer tijd en ondersteuning om weer mee te gaan doen aan de samenleving, te participeren, om daarna mogelijk weer mee te doen op de arbeidsmarkt (met eventuele begeleiding).

14 Raadsrapportage Sociaal domein Baarle-Nassau 2024

School In Baarle-Nassau blijft het absoluut verzuim hoog. Ook het aantal voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv) stijgt. Deels is dit te verklaren omdat de data vanuit de Belgische scholen nog niet verwerkt is in de Waarstaatjegemeente database. Daarnaast zien we dat het niet altijd direct lukt om een passende onderwijsplek voor nieuwkomers te vinden. Zij blijven dan geregistreerd als jongeren zonder schoolinschrijving. We zien dit ook bij andere gemeenten in de regio.

15 Raadsrapportage Sociaal domein Baarle-Nassau 2024

-

data Fit en Veerkrachtig

16 Raadsrapportage Sociaal domein Baarle-Nassau 2024

17 Raadsrapportage Sociaal domein Baarle-Nassau 2024

Fit en Veerkrachtig In dit dashboard staan de gegevens die voor het leefgebied fit en veerkrachtig relevant zijn, veelal vanuit de burgerpeiling 2024, de GGD gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen (18+) 2024 en de gezondheidsmonitor jeugd (2023). Anders dan de gegevens uit de burgerpeiling, zijn de gegevens uit de gezondheidsmonitor enkel af te zetten tegen de regio West Brabant. Fitte en veerkrachtige inwoners kunnen beter ‘meedoen’ in onze samenleving. Een goede gezondheid en de afwezigheid van beperkingen vergroten de kansen op actieve deelname aan de maatschappij. Dit stelt mensen in staat om de dingen te doen die ze moeten en willen doen. Meedoen Meerdere factoren bepalen je fitheid en veerkracht. Op basis van het concept positieve gezondheid wordt gezondheid vanuit een breder perspectief benaderd. Kenmerken hieruit (zingeving, kwaliteit van leven, meedoen, dagelijks functioneren, lichaamsfuncties en mentaal welbevinden) komen ook terug bij andere leefgebieden. Subjectieve gezondheid en feitelijke participatie beïnvloeden elkaar. Subjectieve gezondheid kan participatie beïnvloeden. Deelname aan maatschappelijke activiteiten kan een positief effect hebben op gezondheidsbeleving. Tenzij de belasting te groot wordt, zoals bij langdurige en intensieve mantelzorg. In de burgerpeiling 2024 zijn vragen met betrekking tot de ervaren gezondheid gesteld.

De eigen gezondheid wordt in 2024 (7,6) iets lager beoordeeld dan in 2022 (7,7). Niet onverwachts gezien de vergrijzing in onze gemeente. Net als 2 jaar geleden geeft nog steeds 5% van de respondenten aan zich niet thuis te voelen of het gevoel te hebben dat ze er niet bij horen. 68% van de volwassenen (18-64) heeft het gevoel mee te tellen in de samenleving. Voor ouderen (65+) is dit 64%. Alleen voor ouderen ligt dit percentage iets hoger in vergelijking met regio West-Brabant. Voor de volwassenen is dit percentage gelijk (gezondheidsmonitor 2024). De belangrijkste en toegenomen belemmering wordt ervaren door de algemene lichamelijke gezondheid of fysiek functioneren (14 en 13%). Het aantal sporters is in 2 jaar fors afgenomen. We zien aan de andere kant een positieve ontwikkeling: ten opzichte van 2 jaar geleden geven beduidend minder mensen aan belemmerd te worden door hun geestelijke gezondheid. Daarnaast komt uit de GGD gezondheidsmonitor dat 5% van de 18-64 jarigen als van de 65+ jarigen (ernstig) beperkt wordt om deel te nemen aan activiteiten vanwege gezondheid. Voor de volwassenen is dit iets gestegen ten opzichte van 2022, toen 3%. Leefstijl Voor de fysieke gezondheid kijken we naar zowel naar beweging als naar overgewicht en middelengebruik.

Bewegen Als we kijken naar de beweegnormen (niet alleen door sport, maar ook door andere fysieke activiteit zoals fietsen of lopen), bewegen inwoners van Baarle-Nassau meer dan in 2022, maar minder dan in 2020. Ook bij jongeren zien we hierin een stijging. In vergelijking met regio West-Brabant scoren jongeren hier wel minder goed op (onder andere: beweegt dagelijks minimaal 1 uur, beweegt 5 of meer dagen per week minimaal 1 uur en sport wekelijks bij een club of sportschool) en ook ligt het percentage volwassenen dat regelmatig beweegt in Baarle-Nassau lager dan in regio West-Brabant en Nederland.

18 Raadsrapportage Sociaal domein Baarle-Nassau 2024

Overgewicht Waar bewegen een positieve invloed op de gezondheid heeft, hebben overgewicht, roken en middelengebruik hier een negatieve invloed op. Overgewicht is na roken de belangrijkste oorzaak van ziekten. Uit overgewicht komen vele andere problemen voort zoals diverse chronische ziekten, verminderde mobiliteit en een grotere aanspraak op zorg. Bij 53% van de inwoners is sprake van overgewicht. Bijna 1/4 daarvan heeft ernstig overgewicht. Dit wijkt niet veel af van het regionale gemiddelde. Het percentage inwoners met (ernstig) overgewicht is gedaald ten opzichte van 2022. Middelengebruik In Baarle-Nassau is het percentage volwassen rokers lager in vergelijking met regio West-Brabant en het landelijke cijfer. Voor ouderen is het aantal rokers ten opzichte van 2022 iets afgenomen. Voor volwassenen is dit iets toegenomen. Ook het percentage zware en overmatige drinkers is afgenomen en is gelijk aan het regionale percentage. Softdrugsgebruik is met 1% lager dan in de regio (5%). Ook jongeren gebruiken minder vaak soft- en harddrugs in vergelijking met jongeren in de regio West-Brabant. Jongeren drinken ongeveer even vaak alcohol als jongeren in de regio. Dit percentage is in vergelijking met eerdere jaren, waar jongeren uit Baarle-Nassau vaker en meer alcohol dronken dan in de regio, gelijk getrokken.

Mentale gezondheid Volwassenen (18-64) en ouderen (65+) 26% van de inwoners geeft in de burgerpeiling van 2024 aan in bepaalde mate een beperking te ervaren door hun geestelijke gezondheid. Dit is afgenomen ten opzichte van 2022 (31%). Daarnaast gaven in de gezondheidsmonitor 75% van de volwassenen (18-64) en 81% van de ouderen (65+) zich in de afgelopen vier weken voorafgaand aan het invullen van de vragenlijst voortdurend gelukkig te voelen. Voor de volwassenen is dit iets afgenomen ten opzichte van 2022. Vier op de vijf respondenten pakt de draad gemakkelijk op als het tegen zit (82%). Dat is iets meer dan de situatie in 2022. Voor de geestelijke gezondheid van onze inwoners en de hulp die zij daarvoor zoeken, kijken we naar het gebruik van de basis GGZ (een eerstelijnspsycholoog of een praktijkondersteuner huisarts GGZ). In Baarle-Nassau maakte in 2023 5,3% van onze volwassen inwoners daarvan gebruik. Dit is iets hoger in vergelijking met het percentage van het gebruik in gemeenten van gelijke grootte. Zowel voor Baarle-Nassau als deze vergelijkbare gemeenten is dit percentage in vergelijking met voorgaande jaren (2020, 2021 en 2022) toegenomen. In de laatste twaalf maanden heeft 12% van de volwassenen serieus gedacht om een einde aan het leven te maken. Dit is iets gedaald ten opzichte van 2022.

Jongeren (16-25) Uit de cijfers van de Brabantscan komt naar voren dat 57% van de jongeren hun mentale gezondheid als (zeer) goed ervaart, 30% als matig en 13% als (zeer) slecht. Daarnaast geeft 11% aan zich vaak of voortdurend beperkt te voelen door psychische klachten. Stress is een belangrijke factor: 32% voelt zich (heel) vaak gestrest. De voornaamste bronnen van stress zijn school/studie (22%), de combinatie van verplichtingen (18%) en zelf opgelegde eisen (16%). Ook prestatiedruk speelt een rol: 48% ervaart regelmatig of vaak prestatiedruk, vooral vanuit zichzelf (36%) en in mindere mate vanuit anderen (25%). De mentale gezondheid van jongeren in Baarle-Nassau laat een gemengd beeld zien: een meerderheid voelt zich mentaal goed, maar een aanzienlijke minderheid ervaart serieuze problemen. Net als in andere gemeenten is prestatiedruk vooral een interne factor: jongeren leggen 19 Raadsrapportage Sociaal domein Baarle-Nassau 2024

zichzelf hoge verwachtingen op. Stress uit verschillende domeinen (school, verplichtingen, zelfbeeld) kan elkaar versterken en leiden tot slechtere mentale gezondheid op langere termijn. Er zijn geen cijfers bekend over gedachten aan zelfdoding onder deze groep (jongeren). Invloed van de omgeving Ernstige geluidshinder en ernstige verstoring van de slaap als gevolg van geluid is minder een item bij de inwoners van Baarle-Nassau dan gemiddeld in de regio West-Brabant. Ernstige hinder door geur ligt in vergelijking met de regio juist weer hoger.

20 Raadsrapportage Sociaal domein Baarle-Nassau 2024