1.50 - Dichtbijzorg - Zorgen over einde Wmo contract

Coöperatie DichtbijZorg GGZ Eindhovenseweg 59 5524 AP Steensel info@dichtbijzorg.org Steensel, 11 september 2025 Geacht college van B&W, Met deze brief willen we vanuit coöperatie DichtBijZorg namens onze 65 leden(kleine zorgaanbieders en ZZP’ers) en 450 cliënten onze grote zorg uiten over de manier waarop Siem als uitvoerend orgaan WMO-zorg in opdracht van de gemeenten, omgaat met cliënten, zorgvragers binnen de WMO. Sinds 2 jaar zijn we als onderaannemer verbonden aan Siem. Wij begeleiden 50 klanten via Siem, zowel dagbesteding als individuele begeleiding. Vanaf het begin was het al duidelijk dat we als onderaannemer ‘werden gebruikt’ om het gat te vullen van het gebrek aan volume van de hoofdaannemers om heel het veld van ZIN cliënten te dekken. Dit werd ons in de bijeenkomsten vooraf aan de grote veranderingen binnen de WMO ook duidelijk te kennen gegeven. Voor de afgelopen zomervakantie is ons dan ook verteld dat het contract per 31/12/2025 gaat worden beëindigd. Niet omdat DBZ niet aan de kwaliteitseisen zou voldoen, niet omdat we geen goede zorg zouden leveren aan cliënten, kwetsbare burgers in Tilburg, niet omdat cliënten ontevreden zouden zijn. Maar puur omdat we kwantitatief niet meer nodig zijn en Siem de begeleidingen zelf kan gaan uitvoeren.

We zien in dit WMO-beleid, als het gaat over zowel PGB als ZIN via een beperkt aantal grote zorgaanbieders die samen werken binnen Siem een groot aantal nadelen: - Minder keuzevrijheid: cliënten kunnen niet zelf een behandelaar of instelling kiezen die bij hun wensen en cultuur aansluit. - Risico op wachttijden: bij een beperkt aantal aanbieders ontstaat sneller overbelasting en langere wachtlijsten. - Minder maatwerk: grote instellingen werken vaak protocol gestuurd en minder flexibel, waardoor persoonlijke en innovatieve vormen van zorg in de knel komen. - Afhankelijkheid: cliënten hebben weinig mogelijkheden om te “stemmen met de voeten” (overstappen naar een ander aanbod). 1

-

-

-

-

-

Uniformiteit en bureaucratie: Grote instellingen leggen vaker de nadruk op administratieve processen en hiërarchische structuren, wat kan leiden tot minder autonomie en minder motivatie tot herstel. Minder innovatie: concurrentie en diversiteit stimuleren vaak nieuwe behandelmethodes en cultuur sensitieve zorg. Bij een monopolie verdwijnt deze prikkel. Risico op middelmatigheid: Zonder concurrentie kunnen instellingen zich minder genoodzaakt voelen om de kwaliteit of cliëntgerichtheid hoog te houden. Kwetsbaarheid van het systeem: als een grote aanbieder in de problemen komt, kan de gehele regio getroffen worden. Prijsopdrijving of juist verschraling: met een machtspositie kunnen aanbieders hogere tarieven vragen, of juist bezuinigen op kwaliteit om de kosten te drukken. Democratisch tekort: gemeenten hebben minder invloed omdat ze afhankelijk worden van enkele aanbieders. Beperkte keuze bij aanbestedingen: toekomstige contractrondes worden minder open en dynamisch.

Daarom deze oproep aan de gemeente om bovenstaande aspecten van WMO zorg te blijven garanderen. Nu het contract met de onderaannemers dus wordt beëindigd, wordt duidelijk hoe Siem kijkt naar zijn cliënten. Zonder enige vooraankondiging kregen klanten een brief in de bus waarbij hen wordt medegedeeld dat de begeleiding gaat stoppen. Had dit niet gedaan kunnen worden door hun begeleiders die dan een context hadden kunnen geven? Cliënten werden overvallen en dat niet alleen, er werd medegedeeld dat clienten geen PGB konden aanvragen als ze bij de eigen huidige begeleiding wilde blijven, maar dat Siem eerst een aanbod moest doen van begeleiding vanuit Siem. Als de cliënt het aanbod van Siem zou weigeren, dan pas mocht een PGB aangevraagd worden. Hierop hebben wij een jurist geraadpleegd. De Wmo bevat geen verplichting om eerst het aanbod van een gecontracteerde zorgaanbieder af te wachten, alvorens PGB kan worden aangevraagd / toegewezen. Cliënten moeten zich op basis van de Wmo wel gemotiveerd op het standpunt stellen dat zij PGB wensen te krijgen. Zij moeten daarbij echter motiveren waarom PGB de passende vorm van ondersteuning is; niet waarom zorg in natura niet passend is (zie jurispredentie ECLI:NL:CRVB:2018:3102 en Kamerstukken I 2013/14, 33 841, G, p. 28).

Het aanhoren van het aanbod van een contractuele zorgaanbieder lijkt mij, gezien het voorgaande, een niet noodzakelijke voorwaarde die de keuzevrijheid van cliënten ten onrechte belemmert. Siem heeft deze voorwaarde al bekend gemaakt bij cliënten. Wat Siem niet bekend heeft gemaakt is binnen welke termijn cliënten een gesprek kunnen krijgen met een medewerker van Siem mocht hij/zij van plan zijn om een pgb aan te vragen. Ook wordt niet vermeld dat als de termijn lang zou duren de client zonder zorg kan komen te zitten als men alsnog na het gesprek met Siem een PGB wil aanvragen. De contracten met Siem worden immers 31-12 opgezegd. Op een PGB aanvragen zit een termijn van 6-10 weken. Als cliënten zich aan de voorwaarden van Siem houden lopen ze het risico dat ze op 1 januari 2026 zonder zorg zitten. 2

Wij verwachten van u als gemeenten dat u Siem de opdracht geeft cliënten gerust te stellen en dat Siem hen schriftelijk mededeelt dat deze voorwaarde wordt ingetrokken. Zowel deze brief als deze voorwaarde doet al zoveel met cliënten, dat er een aantal deze gang van zaken te belastend vindt en dus wil stoppen met de ambulante begeleiding of dagbesteding. Een cliënt is een mens, die bovenal kwetsbaar is. Bij wie het al een enorme stap is om hulp aan te vragen. Bij wie het dus heel veel spanning, angst, stress en disbalans oplevert als er iets verandert. Zeker als het gaat over een vaak jarenlange, zorgvuldig opgebouwde begeleiding. Begeleiding is niet zomaar inwisselbaar. Cliënten zijn geen pakketjes die je zomaar verplaatst van het ene magazijn naar het andere. Waarom doen wij dat deze kwetsbare mensen aan? Het heeft grote gevolgen als cliënten dusdanig ontregeld raken, bijvoorbeeld dat zij stoppen met de WMO-zorg. De laatste jaren komen er steeds meer politiemeldingen binnen van personen met verward gedrag. Wat is hiervan de oorzaak? Veel van deze personen zijn al bekend in de zorgketen, maar er hoeft maar enige ontregeling plaats te vinden in hun leven en men heeft weer kans dat men terugvalt in het oude gedrag. Tussen hulpverleners die het vertrouwen hebben opgebouwd zou niet zomaar gewisseld moeten worden als strikt noodzakelijk.

Als deze mensen ontregeld raken kunnen ze weer een terugval krijgen, met alle maatschappelijke kosten van dien. We hopen zo spoedig mogelijk antwoord van u te ontvangen. Waarbij we hopen dat u de voorwaarde die Siem stelt voor de overgang van de klanten na 1/1/2026 van tafel kan en cliënten dus vrij zijn om of te kiezen voor een vervangend aanbod van Siem of een PGB aan te vragen. En waarbij we hopen dat de gemeente de keuzevrijheid van WMO-klanten op een goede manier blijft garanderen plus de diversiteit aan zorgaanbieders bewaakt. Dit vragen we niet uit eigenbelang, maar uit het hart dat we hebben voor de mensen die we begeleiden.

Met vriendelijke groet, Namens Coöperatie DichtbijZorg.

Harry Jacobs Bestuurder/coordinatorA cooperatie DichtBijZorg

Tom Ribbens WMO begeleider

(Deze brief wordt gestuurd aan B&W van de Siem-gemeente plus een kopie aan de fractievoorzitters van de betreffende politieke partijen en de participatieraden).

3