1.5-Regio Hart van Brabant - Maatpact nieuwsupdate oktober

Maatpact

UPDATE voor bestuur-management-beleid-raadsleden

Voor meer impact

INHOUDSOPGAVE: • Casus. Huisuitzetting voorkomen – pagina 1 en 2 • Patroon. Een woonprobleem hoeft geen gebrek aan passende woning te zijn – pagina 3

• UITZICHTLOZE SITUATIES VAN INWONERS DOORBREKEN • GELD OP DE MEEST ZINVOLLE MANIER BESTEDEN • HET SOCIAAL DOMEIN VAN DE TOEKOMST ONTWIKKELEN (met mensvriendelijke systemen, behulpzame regels en minder bureaucratie)

Maatpact is leren door doen Maatpact verkeert in de laatste projectfase. Eigenlijk is het al geen project meer: alle deelnemende gemeenten hebben de filosofie achter Maatpact omarmd. Zij doen zoveel mogelijk wat inwoners écht helpt, terwijl ze het geld dat daarvoor nodig is op de meest zinvolle manier besteden. De volgende uitdaging is investeren op bestaanszekerheid. Want in een uitzichtloze situatie speelt een woonprobleem altijd een rol en geldproblemen bijna altijd. In deze UPDATE geven we een beeld van investeren in bestaanszekerheid in de praktijk: Leren van één casus. Een uithuiszetting kan gelukkig voorkomen worden met een oplossing waar de inwoner volledig achter staat en aan meewerkt, die ondersteund wordt door de wet en die weliswaar kostbaar is – maar wel voorkomt dat de kosten voor zorg later nóg hoger uitvallen. Leren van het patroon achter vele casussen. Monitoring en data leert ons dat in uitzichtloze situaties altijd een woonprobleem meespeelt. Het gaat niet alleen om het ontbreken van een passende woning. Een analyse van de woonfuik maakt dat inzichtelijk.

Leren van de projectpraktijk. Welke belemmeringen zijn er voor gemeenten en de regio om de uitzichtloze situaties van inwoners te doorbreken? En waar liggen de kansen en versnellers? De meeste gemeenten zijn al ver met maatwerk mogelijk maken. Dit is het moment om ook maatwerk voor de complexe en uitzichtloze situaties goed in te regelen. Maak het de collega’s in de uitvoering zo gemakkelijk mogelijk om inwoners te helpen hun bestaanszekerheid weer terug te krijgen. Meer weten over wat we in de regio doen met Maatpact en wat we daarvan leren? Bekijk dan de Rapportage fase 2: bestaanszekerheid éérst. Kan ik van harte aanbevelen!

Yvonne Zonnenberg Regionaal projectcoördinator Maatpact

MEER INFO? Bekijk de website: www.regio-hartvanbrabant.nl/projectenoverzicht/maatpact

OKTOBER 2021

• Projectpraktijk. Belemmeringen, kansen en versnellers voor Maatpact – pagina 4

Leren van één casus Verzamelaars kunnen tóch in hun huis blijven wonen

(Volledig geanonimiseerd, feiten aangepast om privacy redenen)

INSPIRERENDE

casus

WAT LEREN WE VAN DEZE ENE CASUS? • Bestaanszekerheid éérst! De doorbraak voorkomt dat Joan en Frits hun huis kwijtraken – en Frits zijn werk. • De doorbraak kost meer dan de huidige situatie. Op korte termijn levert Maatpact financieel nog niks op. • De doorbraak kost minder dan de dreigende situatie die zomaar kan ontstaan als er niets aan de huidige situatie verandert. Op langere termijn (12 maanden) levert Maatpact geld op. Dat wil zeggen: dankzij Maatpact hoeft de gemeente minder méér geld uit te geven. • Het Doorbraakbudget fungeert als ‘snel geld voor een oplossing die nergens in het systeem staat’ en helpt zo de bureaucratie te doorbreken. • De verantwoording vanuit de waardendriehoek laat zien waarom de doorbraak een verstandige keuze is. Voor de inwoners én voor (het huishoudboekje van) de gemeente.

Lees verder op pagina 2 >>

1

Maatpact

Voor meer impact

UPDATE voor bestuur-management-beleid-raadsleden

DE SITUATIE Joan en Frits zijn echte verzamelaars. Hun huis staat vol met spullen. Zo vol, dat de GGD/Bemoeizorg heeft gezegd dat het niet meer brandveilig is in hun huis. De situatie heeft al tot ongelukken geleid, waardoor Frits met een ambulance naar het ziekenhuis gebracht moest worden. Joan en Frits vinden het moeilijk om hulp te accepteren. De woningcorporatie dreigt Joan en Frits uit huis te zetten als ze niets doen aan de hoeveel­heid spullen in hun huis. Maar dat is iets wat Joan en Frits zelf niet lukt. Met ondersteuning van een GGDmedewerker zijn Joan en Frits al een beetje begonnen met opruimen, maar het is niet te overzien voor hen hoe ze dit zelf zouden moeten doen. Als de uithuiszetting doorgaat, is de kans aanwezig dat het Frits ook niet meer lukt om zijn beschutte werkplek te behouden. Want uit ervaring weten we dat mensen zonder huis ook moeilijk hun baan houden. En dan zijn Joan en Frits helemaal ver van huis.

DE DOORBRAAK De gemeente vergoedt de opruimkosten door een in opruimen gespecialiseerd bedrijf en de container. Joan en Frits kunnen thuis blijven wonen. Zij krijgen begeleiding in de vorm van bemoeizorg om een soortgelijke situatie in de toekomst te voorkomen. Betrokkenheid - hoe willen de inwoners bijdragen aan het succes van de oplossing? Joan en Frits willen in hun huis blijven wonen en geen ongelukken meer. Omdat het doorbraakplan dit mogelijk maakt, krijgen ze wat meer vertrouwen en laten ze meer ondersteuning toe. De verwachting is dat ze hierdoor hun leven wat beter op de rit krijgen en houden.

ONDERBOUWING VANUIT DE WAARDENDRIEHOEK Rendement Huidige situatie

Dreigende situatie

Doorbraak

Rendement

• Ambulancerit • Ziekenhuiszorg • POH • Maatschappelijk werker • Beschutte werkplek begeleidingskosten • Loonkostensubsidie bij ziekte, vergoed door UWV

• Ambulancerit spoed • Ziekenhuiszorg • POH • Maatschappelijk werker • Uitzetting uit huurwoning • Verblijf maatschappelijke opvang inclusief begeleiding • Loonkostensubsidie bij ziekte vergoed door UWV

• Maatschappelijk werker • Huishoudelijke hulp • Bemoeizorg • Beschutte werkplek begeleidingskosten, • 1.170 euro opruimkosten uit maatwerkbudget

Het verschil tussen de kosten voor het dreigende scenario en de kosten voor de doorbraak.

€ 33.960

€ 102.070

€ 45.154

€ 56.916

Legitimiteit Recht op huisvesting waarborgen (maatregelen op 3 gebieden); Het Europees Sociaal Handvest; Artikel 31: Teneinde van de doeltreffende uitoefening van het recht op huisvesting te waarborgen, verbinden de partijen zich maatregelen te nemen die erop zijn gericht: 1. de toegang tot adequate huisvesting te bevorderen. 2. dak- en thuisloosheid te voorkomen en te verminderen teneinde het geleidelijk uit te bannen. 3. de kosten voor huisvesting binnen het bereik te brengen van een ieder die niet over voldoende middelen beschikt.

WAAROM LUKT HET NU WEL? In de gemeente is het niet mogelijk om financiering te krijgen voor dingen als opruimkosten en containers. Terwijl dit nou juist de doorbraak was die in deze situatie nodig was. Vanwege het doorbraakbudget dat hoort bij de doorbraakmethode kan een professional binnen een dag geld inzetten als dat nodig is.

MEER INFO? Bekijk de website: www.regio-hartvanbrabant.nl/projectenoverzicht/maatpact

TOELICHTING BEREKENING RENDEMENT: • Onder huidige situatie staan de kosten die nú gemaakt worden voor zorg en ondersteuning. • Als er niets aan de huidige situatie verandert, kan zomaar de dreigende situatie ontstaan. De genoemde kosten onder ‘Dreigende situatie’ zijn de realistisch te verwachten kosten die binnen 12 maanden gemaakt moeten worden wanneer de huidige situatie escaleert tot dreigende situatie. • De kosten onder ‘doorbraak’ zijn de kosten die nodig zijn voor zorg en ondersteuning om de huidige situatie te verbeteren en escalatie te voorkomen. • De kosten voor de doorbraak zijn hoger dan de kosten voor de huidige situatie. Op korte termijn levert Maatpact nog geen geld op. • De kosten onder doorbraak zijn lager dan de kosten voor de dreigende situatie. Op de langere termijn (12 maanden) geeft de gemeente minder extra geld uit aan zorg en ondersteuning. Namelijk € 56.916, het bedrag onder ‘Rendement’.

2

Maatpact

Voor meer impact

UPDATE voor bestuur-management-beleid-raadsleden

Woonfuik Leren van een patroon achter vele casussen Huisuitzettingen komen zelden uit de lucht vallen. Door terug te kijken naar de paden die belopen zijn voordat het zover kwam, onderzoeken we waar inwoners door de scheurtjes in het systeem glippen.

DE FUIK VAN WOONPROBLEMATIEK

Lees voor meer context en uitgebreide toelichting Rapportage fase 2 – Bestaanszekerheid éérst

• Analyse van 39 situaties; • Leidt tot een crisis: inwoners dreigen op straat te komen staan.

WAT KUNNEN EN MOETEN GEMEENTEN MET DE FUIK VAN WOONPROBLEMATIEK?

Wat leren we hieruit? • Een woonprobleem begint vaak in een ander domein. Psychische klachten leiden bijvoorbeeld tot verlies van werk en inkomen, wat weer leidt tot huurachterstand en uiteindelijk tot dreigende uithuiszetting. Of een scheiding wordt een complexe scheiding en leidt tot een onhoudbare situatie thuis, waardoor een deel van het gezin een andere woning nodig heeft. • Woonproblemen kunnen vaak voorkomen worden door (beheersbare) problemen in een ander domein op te lossen of beheersbaar te houden. • Een levensgebeurtenis zet de (beheersbare) problemen die er al waren ineens op scherp (scheiding, overlijden, ziekte, verlies inkomen). Dit kan iedereen overkomen en het kan onverwacht gebeuren.

Preventie: • Professionals moeten goed kunnen inschatten of een probleem de bestaanszekerheid kan gaan bedreigen en zal escaleren, mogelijk zelfs tot een uitzichtloze multiproblem situatie. • Preventief werken binnen het sociaal domein: je wilt urgentie voor een passende woning kunnen regelen vóór de situatie escaleert. Om dat mogelijk te maken moeten sociaal domein en domein wonen samenwerken. • Een uitzichtloze situatie ontrafelen en de verschillende problemen in de juiste volgorde oplossen. Bestaanszekerheid éérst! Bureaucratie oplossen. • Gemeenten kunnen in kaart brengen: welke lokale regels knellen en staan een tijdige oplossing voor inwoners in de weg? Betrek de uitvoering bij deze analyse. Zij leggen vaak al snel de vinger op de zere plek.

MEER INFO? Bekijk de website: www.regio-hartvanbrabant.nl/projectenoverzicht/maatpact

3

Maatpact

Voor meer impact

UPDATE voor bestuur-management-beleid-raadsleden

Leren van de projectpraktijk Hoe gaan we investeren op bestaanszekerheid éérst? Wat de doorbraak voor een inwoner in de weg zit, zit ook de uitvoering van Maatpact als project in de weg.

Wonen en geld grootste struikelblok

• Mogelijkheid maatwerk verankeren in wetgeving (Participatiewet) • Bureaucratie, o.a. trage en moeilijke processen rondom toeslagen verbeteren

Rijk Behouden

• Leren van patronen in casuïstiek (2e orde leren).

(Meer) doen

• Doorbraken vertalen naar aangepaste regels en systemen (3e orde leren)

• Lokale lessen worden nog weinig regionaal gedeeld • Landelijke wetgeving zit in de weg

Regio Hart van Brabant

• Leren van individuele casussen (1e orde leren) • Maatwerkpot/doorbraakbudget

• Verkokering, bureaucratie, ingewikkelde procedures • De Participatiewet gaat uit van rechtmatigheid, regels • Werkwijze Maatpact nog onvoldoende ingebed

• Samen optrekken richting Rijk om wetten en systeem toeslagen te verbeteren

Behouden:

• Bestaansonzekerheid: het ene probleem veroorzaakt of vergroot het andere; het ene probleem staat de oplossing van het andere in de weg • Tekort woningen, urgentie pas bij crisis aanvragen

• Regionale samenwerking met woningcorporaties en zorgverzekeraars - Identificeren andere regionale actiepunten

(Meer) doen

Gemeenten

• Doorbraak lost onderliggend probleem niet op (P-wet, toeslagen)

• Perspectief inwoner voorop (weten wat het is en hoe je dat doet) • Alle maatwerkplannen onderbouwen vanuit de waardendriehoek • Integrale visie, beleid en uitvoering (woonvisie verbinden aan sociaal domein) • Giftige cocktails vroeg herkennen • Lokale (beleids)regels en verordeningen die inwoners onbedoeld in de problemen brengen inventariseren en oplossen (2e orde leren) • Lokale samenwerking met woningcorporaties

Belemmeringen

MEER INFO? Bekijk de website: www.regio-hartvanbrabant.nl/projectenoverzicht/maatpact

Kansen/versnellers

4