1.4-Vluchtelingenwerk Nederland - Brief aanbieding quickscan Vluchtelingenwerk

Geachte gemeenteraadsleden, Al meer dan een jaar is er een groot tekort aan opvangplekken voor asielzoekers. Sinds augustus 2021 moest het COA overgaan tot noodopvang in de vorm van onder andere grootschalige evenementhallen en tenten. Daar verblijven momenteel ruim 12.000 mensen waaronder 3.000 kinderen. En in de azc’s wachten inmiddels al ruim 17.000 statushouders op een gemeentelijke woning, waar zij een start kunnen maken met een nieuw bestaan. Mede vanwege teveel bezuinigingen op het COA en het tekort aan huizen is de opvang volledig vastgelopen. Een kwart van alle COA-locaties zijn inmiddels noodopvanglocaties. Dit zijn deels grootschalige locaties zoals evenementhallen of kazernes, waar rond de 300 tot 400 mensen verblijven. Daarnaast gaat het om bijvoorbeeld hotels, boten, kantoren of schoolgebouwen. In december 2021 en ook in maart 2022 bracht VluchtelingenWerk een quickscan uit. Door middel van vragenlijsten en interviews gaven onze medewerkers op locaties aan dat de leefomstandigheden in de noodopvang door een humanitaire ondergrens zakten. Nu, een half jaar later, is de situatie alleen maar erger geworden. Al sinds dit voorjaar moeten er regelmatig asielzoekers bij het aanmeldcentrum Ter Apel één of meerdere nachten buiten doorbrengen omdat er geen plek voor ze is.

Sinds juni 2022 heeft het rijk gemeenten, via veiligheidsregio's, verzocht bij te springen in de opvang. Inmiddels is de afspraak dat gemeenten in totaal meer dan 11.000 plekken bieden voor crisisnoodopvang. Zeer veel gemeenten hebben hier hun schouders onder gezet en opvangplekken beschikbaar gesteld zodat vluchtelingen onderdak hebben. In combinatie met de inzet op de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne en de huisvesting van statushouders hebben wij hier veel waardering voor. Tegelijkertijd blijft de situatie urgent en zijn er ook veel gemeenten die weinig tot niets doen als het gaat om de opvang van asielzoekers. De nieuwe wet die een formele taak tot opvang zal neerleggen bij gemeenten zal hier op langere termijn iets aan kunnen doen, maar daar kan helaas niet op gewacht worden. Om opnieuw aandacht te vragen voor de urgente en schrijnende situatie heeft VluchtelingenWerk een derde quickscan gemaakt op basis van een scan van 43 (crisis)noodopvanglocaties. We omschrijven kort de leefomstandigheden en doen concrete voorstellen voor oplossingen. Deze oplossingen moeten natuurlijk vanuit het Rijk komen. Daarnaast ligt er een grote verantwoordelijkheid bij gemeenten om uit deze crisis te komen, zowel wat betreft de opvang van asielzoekers als de huisvesting van statushouders.

Op woensdag 19 oktober overhandigde VluchtelingenWerk deze quickscan met oplossingen aan leden van de Tweede Kamer en deden we een beroep op hen: zet, om uit de crisis te komen en te blijven, in op duurzame en menswaardige asielopvang, middenin de samenleving waarbij het meedoen van de asielzoeker/vluchteling centraal staat. In nauwe samenwerking met gemeenten, reguliere instanties en maatschappelijke partners. Graag bieden wij deze hierbij ook aan u, gemeenteraadsleden, aan en doen hetzelfde beroep op u. In bijgaande document treft u concrete oplossingen aan die gemeenten kunnen realiseren. Een opvang locatie voor asielzoekers zou in iedere gemeente net zo gewoon moeten zijn als een bibliotheek. Wij hopen dat u hiermee aan de slag wilt gaan, omwille van al die asielzoekers en statushouders die onder slechte omstandigheden overal in Nederland al veel te lang wachten op veiligheid en perspectief én omwille van een solidaire samenleving die zich houdt aan de bindende afspraken rond opvang en integratie van vluchtelingen. De gevolgen voor gezondheid en integratie van deze slechte en trage start in ons land zijn bovendien onomkeerbaar. Graag gaan we met u in gesprek over hoe uw gemeente hier een constructieve rol in kan spelen.

Met vriendelijke groet, Frank Candel