1.4 - Veiligheidsregio - Themabijeenkomsten weerbaarheid - gemeenteraadsleden

Oktober/november 2025

Themabijeenkomsten Weerbaarheid Gemeenteraadsleden

Inleiding Tijdens drie themabijeenkomsten over weerbaarheid, één in ieder van onze districten, gingen gemeenteraadsleden in gesprek over de impact van 72 uur stroomuitval. Het doel van de bijeenkomsten was om bewustwording te creëren over het onderwerp en inzicht te geven in de breedte van de opgave waarvoor ook gemeenten aan de lat staan. Aan de hand van de gesprekstool maatschappelijke weerbaarheid van de NCTV werden prioritaire thema’s bepaald en werd nagedacht over impact en mogelijke maatregelen. Dit document bevat een rode draad van de gesprekken en een overzicht van alle genoemde maatregelen, gestructureerd per thema en gesorteerd op frequentie van vermelding.

Verantwoordelijkheden De gesprekken werden gefaciliteerd door Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant (VRMWB), maar weerbaarheid is nadrukkelijk geen veiligheidsonderwerp. Het is een maatschappelijke opgave. Het (be)treft iedereen. Overheid, bedrijven, inwoners, enzovoorts. VRMWB speelt hierin een beperkte rol. Een grotere opgave is weggelegd bij en voor de gemeenten. In de figuur hieronder kort samengevat de taakverdeling zoals deze is afgesproken in het Algemeen Bestuur VRMWB.

Samengevat Wat zien wij als opgave voor gemeente?

Wat kunnen wij nu bieden?

Commitment en urgentie.

Preparatie scenario langdurige verstoring (all hazard) met specifiek aandacht voor militaire en hybride dreiging.

Focus en prioritering.

Eigen continuïteit VR, incl. crisisorganisatie.

Lokale crisisorganisatie op orde (mensen, middelen).

Burgerhulpverlening in aansluiting bij crisisorganisatie.

Denk mee/sluit aan bij risicocommunicatie (denkvooruit) als betrouwbare informatiebron voor inwoners.

Onderzoek en regie op implementatie noodsteunpunten.

Continuïteitsplan voor andere kritieke processen.

Risicocommunicatie en gedragsonderzoek.

Invulling geven aan opdracht VNG.

Platformfunctie voor multi partners en gemeenten, informatie en voorbeelden.

De tabel hierboven verwijst naar de VNG-opdracht. Deze is inmiddels uitgewerkt in een Handreiking weerbaarheid en veerkracht op lokaal niveau | VNG die iedere gemeente kan gebruiken om mee aan te slag te gaan. Als gemeenten hoef je dit niet alleen te doen. Zoek hierin naar de mogelijkheden voor samenwerking met de andere gemeenten in het district.

Themabijeenkomsten weerbaarheid gemeenteraadsleden 2025

2

De rode draad Wees er voor elkaar en help elkaar. We moeten dit samen doen. Als samenleving zijn we al weerbaar, we willen het graag verder versterken. Gebruik lokale nabuurschap, maatschappelijke organisaties en bestaande netwerken (zoals buurtpreventie etc.!). Zorg dat je deze in kaart hebt en kunt activeren wanneer nodig. Voor handjes en organisatiekracht. Stimuleer dit. Denk ook aan gepensioneerden. Breng vooraf in beeld waar expertise zit in de samenleving. Het type incident, de oorzaak van de stroomuitval, maakt mogelijk uit voor sociale cohesie. Informatievoorziening en communicatie hebben invloed en zijn belangrijk. Zorg dat de kritieke processen in de gemeente kunnen doordraaien, inclusief een crisisteam per gemeente. Zorg voor hulp- of noodsteunpunten punten, zodat informatie beschikbaar en hulpdiensten bereikbaar blijven. Denk aan anderstaligen en kwetsbare inwoners. Na 72 uur wordt ook beschikbaarheid van voedsel een aandachtspunt. Weerbaarheid kunnen we vergroten door bewustwording en door te oefenen. Niet alleen de overheid, maar betrek de hele maatschappij (inwoners en bedrijven). Hoe beïnvloeden we de huidige gemakzucht? Maak het leuk, toegankelijk en voorstelbaar. Zorg dat dit thema niet afschrikt. Gemeenten moeten nog stappen maken op het gebied van bedrijfscontinuïteit en planvorming.

Zorg per gemeente voor een draaiboek, breng in beeld wat je moet doen, welke processen zijn kritisch, welke niet. Prioriteer de opgaven. Gebruik hiervoor de 41-puntenlijst van de VNG (zie link onder de paragraaf verantwoordelijkheden). Denk ook na over de beschikbaarheid van het eigen personeel: wat hebben zij nodig om te komen helpen? Als gemeenteraadslid heb je een voorbeeldfunctie. Zorg voor zichtbaarheid. Maak een persoonlijk noodplan en deel dit met je achterban. Pak het onderwerp in je gemeente raadsbreed op en maak het concreet voor je eigen gemeente.

Belangrijkste thema’s De gesprekstool van de NCTV die gebruikt is voor het gesprek, omvat 17 thema’s. In het overzicht hieronder staan de thema’s waarover de aanwezige gemeenteraadsleden zich het meeste zorgen maken, ter herleiden naar de hierboven geschetste rode draad: Thema’s 1. Zorg

6. Beschikbaarheid van mensen en middelen

2. Water en voedsel

7. Betrouwbaarheid van informatie

3. Energievoorziening

8. Digitale voorzieningen

4. Infrastructuur

9. Continuïteit democratie, rechtstaat en overheid

5. Maatschappelijke onrust en sociale stabiliteit

10. Vluchtelingenstromen/grootschalige evacuatie

In de bijlage staat een inventarisatie van de belangrijkste opmerkingen per thema.

Themabijeenkomsten weerbaarheid gemeenteraadsleden 2025

3

Vervolg Weerbaarheid is een doorlopend verhaal. Dit waren de eerste, maar zeker niet de laatste gesprekken over dit onderwerp. Geef in de eigen gemeente een vervolg aan dit gesprek. De VNG-handreiking biedt handvatten voor wat er allemaal moet gebeuren. Zoek hiervoor ook de samenwerking op met andere gemeenten binnen het district. Iedereen staat voor dezelfde uitdaging.

In gesprek met inwoners Ga ook in gesprek met inwoners. Tussen 25 november 2025 en 10 januari 2026 heeft ieder huishouden in Nederland dit informatieboekje ontvangen: Informatieboekje "Bereid je voor op een noodsituatie" gepresenteerd | Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid. Vol met tips over hoe je je kunt voorbereiden op een noodsituatie. Deze informatie plus een checklist voor een noodpakket en persoonlijk noodplan, vind je ook hier op de VRMWB-website: https://vrmwb.nl/wees-voorbereid/denk-vooruit.

Themabijeenkomsten weerbaarheid gemeenteraadsleden 2025

4

Bijlage: inventarisatie opmerkingen per thema Zorg 7x • • • • • • • • • • • • • •

Hoe krijgen we en houden we kwetsbare inwoners in beeld (gebruik maatschappelijke organisaties). Zorgmedewerkers kunnen ook van meerwaarde zijn in de eigen woonwijk. Over welke buurten maken we ons extra zorgen? Zet EHBO’ers per gemeente in. Er is geen netwerk: iedere wijk sociaal hart laten spreken, burger inzetten, elkaar helpen, voorbereiden. Mogelijk toestroom gewonden vanuit buitenland. Hoe beïnvloedt deze reguliere acute zorg? Vraag zorginstanties en GGD/GHOR om stand van zaken. Is zorg geregeld? Thuis, extramuraal, ziekenhuiszorg? Zijn bloedbanken voorbereid? Denk aan anderstaligen. Bewustwording dat zorg niet vanzelfsprekend is en help elkaar. Ziekenhuizen overvol: niet urgente ingrepen uitgesteld, prioriteren, tekort aan medicijnen. Concentreren zorg: noodlocaties en personeel. Lessen van Corona benutten. Zorg nu (via apotheek) voor een hard copy overzicht van medische gegevens (bloedgroep, allergieën, medicatie). Zorg voor een voorraad medicatie in je noodpakket.

Water en voedsel 7x • • • • • • •

•

Ken je wijk. Per wijk of kern zal anders gereageerd worden of geacteerd worden bij het schaarser worden van primaire levensbehoefte. Zorg voor reserves. Drink- en regenwater (regenton). Distributie organiseren bij schaarste: hoe zorg je voor crowdmanagement en bewaken en beveiligen van nooddistributielocaties? Aanmoedigen eigen voedselvoorziening. Hoe bereik je de grote groep die dit niet kan of wil organiseren? Hoe ondersteun je die? Stimuleren samenredzaamheid. Op welk niveau organiseer je distributie bij schaarste? Geef praktische tips: BBQ, water in bad, regenton, drinkbaar maken.

Energievoorziening 6x • • • • • • • • •

Kwetsbaarheid en cascade-effecten elektriciteit/warmte. Toegang tot (patiënten)dossiers e.d. bij uitval stroom. Noodaggregaten voor kwetsbare punten: gemeentelijke gebouwen, zorginstellingen, noodsteunpunten. Noodradio = Omroep Brabant. Is dit bekend bij inwoners. Laat de sirenes maar eens gaan om dit te testen. 112 meldpunten (noodsteunpunten en coördinatiepunten), ook voor communicatie gebruiken (informatievoorziening). Lessen Spanje/Portugal en Valkenburg betrekken bij opbouw eigen aanpak. Afspraken met diverse organisaties over bereikbaarheid en noodcommunicatie (o.a. DARES = zendamateurs). Gemeenten moeten los van het net kunnen werken. Stimuleer eigen stroomvoorzieningen, zoals buurtbatterijen, om de afhankelijkheid van het stroomnet te verminderen.

Infrastructuur (incl. grootschalige evacuatie) 4x • • • • • • • • •

Wel of niet de weg opgaan (dus het netwerk belasten) is afhankelijk van de probleemperceptie. Wellicht niet voor het werk, wel voor bijvoorbeeld een zieke naaste. Kwetsbaarheid A58, vliegbasis en spoor. Bruggen niet meer open, haven komt stil te liggen, geen aanvoer grondstoffen, bedrijven komen stil te liggen, geen bevoorrading supermarkten. Kwetsbaarheden in kaart brengen aan de hand van scenario’s: mitigerende maatregelen mogelijk? Vastlopen verkeer: welke evacuatieroutes zijn er? Nu hamsteren = noodpakket. Mensen komen niet maar werk: zorg voor eigen gezin, hulp bieden in de nabije omgeving. Veel andere thema’s zijn gevolg van verstoringen op dit thema. Breng stratenboeken terug. Er zijn geen fysieke kaarten meer.

Themabijeenkomsten weerbaarheid gemeenteraadsleden 2025

5

Maatschappelijke onrust en sociale stabiliteit 4x • • • • • •

Gevolg van andere thema’s. Communicatie met beschikbare middelen. Noodsteunpunten voor informatie in samenwerking met sociaal weefsel. Bewustwording is sleutelbegrip. Welke sociale structuren kunnen we lokaal inzetten om de cohesie te vergroten? Denk aan kerken, gebedshuizen, carnavals/vastenavend stichting, buurtpreventieteams, sportverenigingen. Fijnmazig georganiseerd. Hamsteren, lokaal kijken naar weerbaarheid.

Beschikbaarheid van mensen en middelen 4x • • • • • • • • •

Bereikbaarheid van hulpdiensten is cruciaal. Wat werkt er nog wel bij stroomuitval? Welke alternatieven moeten we organiseren. Kritische processen in beeld en geprioriteerd. Zorg voor een gegarandeerd crisisteam per gemeente. Nevenwerkzaamheden op vrijwillige basis in beeld (vrijwilligers politie, brandweer, defensie). Spontane hulp vanuit mensen zelf: intrinsiek gemotiveerde inwoners. Communicatie moet doorgaan. Nu voorbereiden: kritische processen gemeente in beeld en hoe zorgen we voor voldoende beschikbaar personeel? Welke maatregelen zijn nodig? Bijv. kinderopvang. Maak nu afspraken over wat je van mensen verwacht. Actie: Deel inwoners klopt aan bij gemeente. Aandacht voor aardgasvrije wijken.

Betrouwbaarheid van informatie 2x • • • • • • • • •

Iedereen wil als eerste weten: wat is er echt aan de hand? We leven in een tijd waarbij iedereen van tijd tot tijd vraagtekens zet bij nieuwsberichten. Eenieder wil eerst zelf weten wat zijn of haar eigen probleem is, voordat keuzes worden gemaakt. Vergroot de betrouwbaarheid van de overheid, door nu al meer zichtbaar te zijn in wijken en buurt en verbinding te maken. Maak vrienden in vredestijd. Denk aan lokale kranten, verenigingen, pastorie, etc. Versterk gemeenschappen: bondgenoten en sleutelfiguren. Ken de pluspunten, maar ook de risico's. Noodsteunpunten bekend maken en inzetten op andere momenten. Vanuit noodsteunpunten activiteiten doen om weerbaarheid te verhogen. Niet wachten met gebruiken tot het echt nood is. Bewustwording dat niet alle info betrouwbaar is (fake news). Waar staat/komt informatie vandaan. Hoe betrouwbaar is de bron? Terugval op sociale media → risico’s. Crisiscommunicatie belangrijk.

Digitale voorzieningen 2x • • • • • • • •

C2000 voorzien van noodstroom. GPS uitval/ papieren backup organiseren. Andere informatiebronnen benutten om ‘echte info’ te verspreiden. Noodsteunpunten voor informatie. Megafoon. Burenboom/ nabuurschap. Wijkverenigingen en buurtpreventieteams. Communicatie/informatie cruciaal.

Continuïteit democratie, rechtsstaat en overheid 1x • • • • •

Zichtbaarheid volksvertegenwoordiger is belangrijk. Eerste eigen zaken op orde, daarna actie. Wie is beschikbaar? Openbare orde dilemma’s prioriteren. Bewustwording en voorbereiding zijn belangrijk.

Vluchtelingenstromen 1x • • • •

Zijn wij voorbereid op het ontvangen van grote groepen vluchtelingen zoals tijdens de eerste wereldoorlog? Zijn wij voorbereid op het evacueren van onze eigen inwoners? Er zijn extra noodvoorzieningen nodig. Zorg voor communicatie in andere talen in het kader van personen met een migratieachtergrond (vluchtelingen, arbeidsmigranten, ...)

Themabijeenkomsten weerbaarheid gemeenteraadsleden 2025

6