1.4 - EIS - brief bijenconcurrentie gemeenten

Leiden, 1 mei 2023 Geacht bestuur / college, U hee het vast eerder gehoord: het gaat niet goed met de wilde bijen in ons land en ook niet met zweefvliegen. Beide groepen zijn bloembezoekers en spelen een belangrijke rol in de bestuiving van onze planten. De achteruitgang wordt in eerste instan e veroorzaakt door de verminderde kwaliteit van natuur in onze natuurgebieden, bebouwde gebieden en landbouwgronden door vermes ng, klimaatopwarming, verdroging en intensivering van het landgebruik. Als bloembezoekende insecten worden de wilde bijen en zweefvliegen specifiek getroffen door neonico noïden en de achteruitgang van bloemdichtheid in ons landschap. Helaas staat maar liefst 55 % van het aantal soorten wilde bijen in ons land op de Rode Lijst1. Uit wetenschappelijk onderzoek2 wordt meer en meer duidelijk dat onze wilde bijen ook last hebben van voedselconcurren e met de honingbij. De honingbij is in ons land een door de mens gehouden, gedomes ceerde diersoort. Anders dan de wilde bij, lee de honingbij in volken met enduizenden werksters. Door het teruglopen van het aanbod aan bloemen in ons land, neemt de zorg rond de voedselconcurren e tussen wilde en gehouden bijen toe. Recent onderzoek3 van EIS Kenniscentrum Insecten naar de effecten van honingbijkasten op heidevelden toont aan dat die zorgen terecht zijn.

Het aantal geplaatste honingbijkasten is in de regel veel hoger dan de draagkracht van het heideveld. Natuurgebieden zijn er primair voor de natuur. Het plaatsen van honingbijkasten op heidevelden, is slechts dan aanvaardbaar wanneer het zeker is dat dat geen nega eve effecten op de natuur hee (voorzorgsbeginsel). Imkerij op heidevelden in natuurgebieden zou daarom in veel gevallen fors terug gebracht moeten worden ten gunste van de wilde bestuivers. Ook binnen de bebouwde kom worden wilde bestuivers nega ef beïnvloed door de aanwezigheid van honingbijen. Daarbij zijn wij ons natuurlijk wel bewust dat honingbijkasten ook een belangrijke educa eve func e kunnen hebben. Voor kinderen kan kennismaking met bijenkasten de belangstelling voor natuur vergroten. Het is zeker niet onze bedoeling bijenkasten uit te willen bannen. Een gemeente kan in de Algemene Plaatselijke Verordening nadere regels stellen aan het plaatsen van honingbijkasten. Wij geven u in overweging de Algemene Plaatselijke Verordening zodanig aan te passen, dat het plaatsen van honingbijkasten in clusters van meer dan en niet langer toegestaan wordt. Met een dergelijke regel kunnen (semi-)commerciële ondernemers, die vaak van elders komen, geweerd worden, zonder dat het lokale kleine hobbyimkers tre .

Op gronden in eigendom van de gemeente, kan de gemeente ook privaatrechtelijk maatregelen nemen, door het verlenen van toestemming aan imkers voor het plaatsen van honingbijkasten in aantal verder te beperken. Wellicht hee u ook heidegebieden onder uw beheer. Om u te ondersteunen in het maken van goede afwegingen voor deze natuurgebieden hebben wij een rekenmodule ontwikkeld die een indica e gee van het aantal bijenkasten dat in een heide geplaatst kan worden zonder onoverkomelijke schade aan wilde bijen. Daarnaast is uiteraard een algemene stelregel dat het de voorkeur verdient bijenkasten alleen aan de randen van heidegebieden toe te laten. In de regel kan het maximale aantal kasten al bereikt worden met uitsluitend lokale imkers. 1

h ps://www.bestuivers.nl/rodelijst h ps://www.bestuivers.nl/concurren e 3 h ps://www.eisnederland.nl/DesktopModules/Bring2mind/DMX/API/Entries/Download?command=core_download&entryid=1 002&language=nl-NL&PortalId=4&TabId=563 2

Wij kunnen ons voorstellen, dat een ingewikkeld onderwerp als bijenconcurren e vragen bij u op roept. Indien u daar prijs op stelt, geven betrokken medewerkers van EIS Kenniscentrum Insecten (Theo Zeegers, John Smit) graag een nadere toelich ng op de problema ek en zij denken ook graag met u mee bij het vinden van oplossingen voor uw specifieke situa e.

Hoogachtend,

B.F. van Tooren, voorzi er EIS Kenniscentrum Insecten