1.17 - Ministerie Biza - Informatie over werving- en selectieprocedure kandidaat-raadsleden

ZS00000922 07-04-2025

MA

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

> Retouradres DG openbaar Bestuur &

Aan alle Nederlandse gemeenten ( burgemeesters en griffiers)

Democratische Rechtsstaat DGOBDR-D&B-In richting

Gemeente Baarle-Nassau ( NB)

Openbaar Bestuur

Postbus 105 5110 AC BAARLE-NASSAU

Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Bijlage(n) 1. Brief gericht aan (decentrale) politieke partijen

Datum Betreft

Informatie over werving- en selectieprocedure kandidaatraadsleden

Geachte burgemeester en griffier, Gemeenteraadsverkiezingen 2026 Op woensdag 18 maart 2026 vinden er gemeenteraadsverkiezingen plaats. Dat betreft een van de wezenskenmerken van onze democratische rechtsstaat. Inwoners kunnen kiezen wie hen de aankomende jaren mag vertegenwoordigen in de gemeenteraad. Naast de vertegenwoordigende functie, stellen gekozen volksvertegenwoordigers het beleid van de gemeente vast en controleren zij het college van burgemeester en wethouders. We vragen best veel van raadsleden, maar het betreft bovenal een bijzonder ambt waar velen veel voldoening uithalen. Integriteit en weerbaarheid kandidaat-raadsleden Het wervings- en selectieproces voor de gemeenteraad is een belangrijk moment om aandacht to besteden aan de integriteit en weerbaarheid van kandidaatraadsleden. Dat is primair een task van politieke partijen zelf, maar door de politieke partijen to attenderen op deze thema's worden in deze fase kwetsbaarheden ondervangen en latere incidenten voorkomen. Als burgemeester en/of griffier bent u hierbij - vanwege uw zorgplicht ten aanzien van de bestuurlijke integriteit respectievelijk vanwege onder meer uw ondersteunende functie in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen - onmisbaar en daarom wil ik u wederom vragen samen op to trekken met het oog op de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen.

Oproep aan burgemeester en/of griffier Gelet op het voorgaande zou ik u willen verzoeken om de bijgevoegde brief onder de aandacht to brengen bij alle politieke partijen die actief zijn, dan wel actief wensen to worden, in uw gemeente en zo mogelijk het gesprek met hen daarover to voeren. In de brief wordt verwezen naar de website www.politiekeambtsdragers.nl/werving. Op deze website staan diverse instrumenten voor politieke partijen met de nodige handvatten om tijdens de wervingsfase aandacht to besteden aan, en het gesprek to voeren over, integriteit en weerbaarheid. Verklaring omtrent het gedrag Politieke partijen kunnen van kandidaat-raadsleden een Verklaring omtrent het gedrag ( hierna: VOG) vragen om ook zo de integriteit van politieke ambtsdragers to bevorderen. Dit wordt geadviseerd vanuit mijn ministerie, maar is geen verplichting. De VOG is een verklaring waaruit blijkt dat het gedrag van een kandidaat in het verleden geen bezwaar vormt voor het vervullen van de functie Pagina 1 van 2

DG Openbaar Bestuur & Democratische Rechtsstaat DGOBDR-D&B-Inrichti ng

als raadslid. Justis, de Screen ingsautoriteit van het ministerie van Justitie en Veiligheid, is verantwoordelijk voor het verstrekken van de VOG. Als een politieke partij besluit om van kandidaat-raadsleden een VOG to vragen, client de aanvraag afgerond to zijn voor de dag van de kandidaatstelling. Deze vindt plaats zes weken voor de dag van de gemeenteraadsverkiezingen ( Justis hanteert een

Openbaar Bestuur

Onze referentie 2025-0000225043

aanvraagtermijn van vier weken. Geadviseerd wordt uiterlijk tien weken voor de gemeenteraadsverkiezingen de VOG aan to vragen). Aanvragen die na de kandidaatstelling binnenkomen worden door Justis niet in behandeling genomen. Wellicht ten overvloede, maar gemeenten zelf mogen van aanstaande - of gekozen - raadsleden geen VOG vragen. Welke eisen aan het raadslidmaatschap worden gesteld staan in artikel 10 van de Gemeentewet opgesomd. Nadat raadsleden gekozen zijn worden hun geloofsbrieven onderzocht aan de hand van de wettelijke functievereisten. Aanvragen afkomstig van gemeenten worden clan ook niet door Justis in behandeling genomen. Ondermijnende criminaliteit Diverse vormen van ongewenste beinvloeding komen helaas voor in onze samenleving. Dat neemt allerlei vormen aan en ook valt niet uit to sluiten dat de ondermijnende criminaliteit via ( kandidaat-)volksvertegenwoordigers invloed op besluitvorming wenst uit to oefen of zich via die weg toegang tot het bestuur verschaft. Om gemeenten bij de aankomende gemeenteraadsverkiezingen to ondersteunen bij hun weerbaarheid tegen politieke inmenging uit het criminele circuit heeft het RIEC-LIEC bestel recent een toolbox gemeenteraadsverkiezingen 2026 ontwikkeld. De toolbox is recent door de RIEC's verspreid onder alle gemeenten, maar desgewenst kunt u ook met uw eigen RIEC contact opnemen.

In navolging op deze brief informeer ik u rond de zomer van dit jaar over de wijze waarop de risicoanalyse voor kandidaat-wethouders vorm kan worden gegeven. Bij tussentijdse vragen kunt u contact opnemen met mijn ministerie via info.openbaarbestuurPminbzk.nl. Ik wens u veel succes toe de komencle periode bij het blijvend integer en weerbaar houden van ons openbaar bestuur. Hoogachtend, De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties, Namens deze

Arne-G`anFrout Directeur-generaal Openbaar Bestuur en Democratische Rechtsstaat

Pagina 2 van 2

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrela ties

> Retouradres DG Openbaar Bestuur &

Aan alle ( decentrale) politieke partijen

Democratische Rechtsstaat DGOBDR-D&B-Inrichting Openbaar Bestuur Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag

Datum Betreft

Informatie over werving- en selectieprocedure kandidaatraadsleden

Geachte heer of mevrouw, Gemeenteraadsverkiezingen 2026 Op woensdag 18 maart 2026 vinden er gemeenteraadsverkiezingen plaats. Dat betreft de kern van onze democratie omdat inwoners kunnen kiezen wie hen de aankomende jaren mag vertegenwoordigen in de gemeenteraad. Naast de vertegenwoordigende functie, stellen gekozen volksvertegenwoordigers het beleid van de gemeente vast en controleren zij het college van burgemeester en wethouders. Het zijn van volksvertegenwoordiger kan het nodige vragen, maar is bovenal een bijzonder ambt waar velen veel voldoening uithalen. Integriteit en weerbaarheid kandidaat-raadsleden Het wervings- en selectieproces voor de gemeenteraad is een belangrijk moment om aandacht to besteden aan de integriteit en weerbaarheid van kandidaatraadsleden. Raadsleden staan dichtbij burgers en nemen besluiten over tal van zaken die inwoners direct raken. Vanwege die bijzondere positie, de lokale worteling en toegankelijke houding van veel raadsleden kunnen zij kwetsbaar zijn voor druk van buitenaf of voor partijen met verkeerde bedoelingen. Door in de wervings- en selectiefase hier als politieke partij aandacht aan to besteden helpt u potentiele kandidaat-raadsleden met het vergoten van hun bewustzijn en rol integer to vervullen. Naast integriteit is het ook goed om Dog to hebben voor de weerbaarheid van kandidaat-raadsleden.

Na de kandidaatstelling kunnen er naast positieve ook negatieve reacties vanuit de samenleving komen, of zelfs agressie of intimidatie. Dit kan fysiek of via social media plaatsvinden. Bied de kandidaten daarom informatie over normstelling ( wanneer gaan uitingen een grens over), waar ze een melding kunnen doen van agressie en intimidatie en waar er steun voor hen is. Als zij raadslid zijn, dan vervullen de griffier en de burgemeester hier een rol in. Beschikbare instrumenten Om u als politieke partij hierbij in de wervings- en selectiefase to ondersteunen heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties diverse instrumenten ontwikkeld die u kunt raadplegen via de website www.politiekeambtsdragers.nl/wervinq. Het gaat dan bijvoorbeeld om een zelfassessment integriteit voor kandidaat-volksvertegenwoordigers of om een leidraad om het selectiegesprek to voeren.

Pagina 1van 2

DG Openbaar Bestuur & Democratische Rechtsstaat DGOBDR-D&B-I nrichting

Er zijn ook beschermende maatregelen die genomen kunnen worden op het gebied van weerbaarheid, zoals opletten wat er online to vinden is qua persoonlijke informatie van de kandidaat en afspraken to maken over bijvoorbeeld het wel of niet dragen van kleding met partijlogo in het OV, horeca of andere plaatsen voor of na het campagne voeren. Meer informatie hierover is to vinden op www.weerbaarbestuur.nl.

Openbaar Bestuur

Datum

Onze referentie 2025-0000225046

Verklaring omtrent het gedrag Politieke partijen wordt geadviseerd om van kandidaat-raadsleden een Verklaring omtrent het gedrag ( hierna: VOG) to vragen. Dit is niet verplicht, maar een van de manieren om aandacht to besteden aan de integriteit van kandidaatraadsleden. De VOG is een verklaring waaruit blijkt dat het strafrechtelijke gedrag van een kandidaat in het verleden geen bezwaar vormt voor het vervullen van de functie als raadslid. Justis, de Screen ingsautoriteit van het ministerie van Justitie en Veiligheid, is verantwoordelijk voor het verstrekken van de VOG. U kunt als politieke partij de aanvraag voor kandidaat-raadsleden in gang zetten via www.justis.nl/producten/verklaring-omtrent-het-qedraq/vog-voor-werkgevers-enorganisaties. Een goed moment om een kandidaat-volksvertegenwoordiger - of kandidaatbestuurder - een VOG aan to laten vragen is wanneer de selectiecommissie of de partij voornemens is deze kandidaat op de kieslijst to plaatsen. Als u overgaat tot het aanvragen tot een VOG voor uw kandidaten, dient dit afgerond to zijn voor de dag van kandidaatstelling. Deze vindt plaats zes weken voor de dag van de gemeenteraadsverkiezingen. Aanvragen die daarna binnenkomen worden door Justis niet in behandeling genomen. Wellicht ten overvloede, maar gemeenten mogen van aanstaande - of gekozen - raadsleden geen VOG vragen.

Breed werven en selecteren Tot slot noem ik op deze plek het belang om in to zetten op het breed werven en selecteren van kandidaten. De democratie heeft baat bij het betrekken van zoveel mogelijk stemmen uit alle lagen en groepen van de samenleving. De politiek is er immers voor en van iedereen. Toch worden nog niet altijd alle stemmen afdoende gehoord of vertegenwoordigd. Ik roep u dan ook op om breed to werven en objectieve selectieprocedures to gebruiken. Bij vragen kunt u terecht bij uw eigen griffier of burgemeester. Ik wens u veel succes toe de komende tijd bij de werving en selectie van integere, weerbare en enthousiaste kandidaten voor onze gemeenteraden. Hoogachtend, De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties, Namens dez

Awn Hout Directeur-generaal Openbaar Bestuur en Democratische Rechtsstaat

Pagina 2 van 2