1.1 - GGD West-Brabant - Kaderbrief 2026

Kaderbrief 2026 GGD West-Brabant Voor u ligt de kaderbrief van de GGD West-Brabant, waarin we kort en kernachtig onze ambities voor 2026 willen benoemen gekoppeld aan de vier pijlers van de toekomstvisie ‘Wij maken samen gezond gewoon’. Dit vertalen we vervolgens in de gevolgen voor de organisatie en financiën. In de kaderbrief vertalen we het laatste jaar van onze beleidsperiode 2023-2026 naar het beleid voor 2026. De kaderbrief is daarmee de volgende stap op weg naar de ambities die de GGD heeft uitgesproken in de toekomstvisie ‘wij maken samen gezond gewoon’. Het algemeen bestuur stelt in januari 2025 deze kaderbrief vast. De kaderbrief wordt verder uitgewerkt in de conceptbegroting 2026, die vanaf medio april voor een zienswijze bij de raden voorligt. Het bestuur stelt deze begin juli 2025 vast.

Belang van preventie In 2026 staat de uitvoering van de publieke gezondheid nog meer onder druk. De personele uitdagingen nemen toe en er zijn minder financiële middelen beschikbaar voor de taken van de GGD. Ook bestaat er nog onzekerheid over de continuïteit van het landelijk beleid. Tegelijkertijd wordt de noodzaak van preventie alsmaar groter en vraagt dit ook een andere maatschappelijke aanpak. Dit blijkt uit landelijke onderzoeken (Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2024) en de werkagenda 2024-2028 van de RVS (Raad Volksgezondheid & Samenleving) maar ook uit de regioplannen vanuit het Integraal Zorg Akkoord. De GGD West-Brabant speelt in het kader van publieke gezondheid hierin een rol. Gezondheid is een belangrijke basis voor een goed en fijn leven. De GGD beschermt, bewaakt en bevordert de volksgezondheid en doet dat zowel fysiek als online en individueel en collectief. We hebben daarbij te maken met uitdagingen, zoals dubbele vergrijzing, een stijgende ziektelast door ongezonde leefstijl en leefomgeving, een dalende vaccinatiebereidheid en minder zorgcapaciteit.

Sterkere samenwerking Om de vele maatschappelijke ontwikkelingen en uitdagingen het hoofd te bieden, toekomstbestendig te blijven én om uitvoering te geven aan onze gezamenlijke toekomstvisie ‘we maken samen gezond gewoon’ werken de GGD’en West-Brabant en Hart voor Brabant in 2026 sterk samen. Dit stelt ons in staat om efficiënter te werken, innovatieve oplossingen te ontwikkelen en een grotere impact te maken op de publieke gezondheid in Brabant. Hier hebben we in 2025 de kansen voor onderzocht die we in 2026 echt realiseren. De samenwerking tussen de GGD’en wordt, veelal op thema, ook versterkt op provinciaal, bovenregionaal en landelijk niveau. Bijvoorbeeld door goede voorbeelden van andere GGD’en snel en slim in onze regio in te zetten.

1

Nieuw meerjarenbeleidsplan In 2026 starten we met een nieuw meerjarenbeleidsplan, samen met GGD Hart voor Brabant. We delen vanuit de toekomstvisie immers dezelfde ambitie: ‘Wij maken samen gezond gewoon’. We maken in het nieuwe beleidsplan de ambities uit de toekomstvisie concreet; we onderzoeken welke ambities in deze beleidsperiode zijn gerealiseerd en nog niet gerealiseerde ambities zetten we voort in de nieuwe beleidsperiode. We betrekken (zorg)partners en inwoners bij de totstandkoming van het nieuwe meerjarenbeleidsplan.

Transitie naar een toekomstbestendige GGD: inhoudelijke, personele en financiële uitdagingen. Met de toenemende druk op de gezondheid neemt ook de druk op de GGD toe. De GGD West-Brabant heeft te maken met tekorten aan personeel en moeilijk vervulbare vacatures. De onder ‘belang van preventie’ genoemde onzekerheden vallen samen met de grotere financiële druk die ook onze gemeenten ervaren. Dit vormt mogelijk een risico voor de GGD West-Brabant bij de inkoop van plustaken door onze gemeenten. Daarbij is in het landelijk regeerakkoord opgenomen dat specifieke uitkeringen en subsidies worden overgeheveld naar het gemeentefonds met toepassing van een budgetkorting van 10 procent. Komende tijd gaat duidelijk worden wat dit voor de GGD betekent. Mogelijk moeten wij onze dienstverlening hierop aanpassen, bijvoorbeeld bij Seksuele Gezondheid.

2

1. Ambities 2026

1.1 Voorkomen als het kan, beschermen als het moet Voorkomen als het kan: Transitie van Ziekte en Zorg naar Gezondheid en Gedrag We zetten de transitie van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag voort. Dit doen we ook na het eventueel aflopen van het Integraal Zorg Akkoord en het Gezond en Actief Leven Akkoord. Waar nodig sluiten we aan bij een nieuwe zorg- en welzijnsakkoord. We borgen de, vanuit het IZA ontwikkelde, samenwerking tussen het sociale en medische domein en bedden dit zoveel mogelijk in de bestaande overlegstructuren in. Ook in de jeugdsector zien we deze beweging via de versterking van de lokale basis en teams én de Hervormingsagenda Jeugd. De GGD maakt hiermee in alle gemeenten de verbinding om onze ervaring en expertise in preventie in te zetten. Samenwerken met werkgevers Brabantse werkgevers spelen een grote rol in de gezondheid van hun medewerkers. Door de krapte op de arbeidsmarkt is dit extra belangrijk. Via de werkgevers willen we veel inwoners bereiken. In 2026 gaan we in gesprek met 10 belangrijke werkgevers in ons gebied. Die selectie maken we samen met onze gemeenten. Vanuit een breed netwerk met gemeenten, werkgeversorganisaties en arbodiensten kijken we samen hoe we gezond gewoon kunnen maken.

Seksuele gezondheid In 2026 zetten we in op en werken we steeds meer outreachend voor doelgroepen met een verhoogd risico op een SOA, om de huidige trend (toename SOA's) te kunnen keren.

Beschermen als het moet: Borging versterking infectieziektebestrijding en infectiepreventie In intensieve samenwerking tussen de GGD’en in Zuid-Nederland zoeken we het antwoord op krimpende budgetten en krapte op de arbeidsmarkt. Dit om de opbrengst van het versterkingsprogramma infectieziektebestrijding zoveel mogelijk in stand te houden, ondanks de geplande bezuinigingen vanuit het Rijk. Bundeling van krachten is voorwaarde om bijvoorbeeld specialismen als Tuberculosezorg op het vereiste niveau te garanderen. In 2026 is het Vaccinatie Expertise Centrum (VEC) geïntegreerd binnen de GGD, met een kernteam en aandachtsfunctionarissen van alle teams die betrokken zijn bij vaccineren. Het VEC is de centrale plek voor burgers, professionals en partners in de regio op het gebied van informatie, advies en uitvoering van vaccinaties, waarbij de samenwerking met partners proactief wordt opgezocht. Op het gebied van pandemische paraatheid speelt het VEC, samen met IZB, crisisadviseurs en LFI, een centrale rol met

3

betrekking tot testen en vaccineren, met een focus op het vergroten van de vaccinatiegraad voor alle doelgroepen en de optimalisatie van de integrale samenwerking op het gebied van vaccineren.

1.2 Zelf, maar niet alleen Zelf: Eigen regie op gezondheid We gaan actief in gesprek met groepen inwoners om te ontdekken hoe zij meer regie kunnen nemen over hun gezondheid. Dat kan bijvoorbeeld door digitale middelen in te zetten, zoals persoonlijke advisering met AI en te adviseren over zelfhulpapps. Samen verkennen we hoe dit de dienstverlening op de GGDlocaties beïnvloedt.

Maar niet alleen… Inzet ervaringsdeskundigheid We praten met ervaringsdeskundigen van groepen die onze hulp nodig hebben om gezond gewoon te maken. Samen met hen bespreken we hoe die hulp eruit moet zien. Waar nodig, passen we met nieuwe inzichten onze dienstverlening aan en creëren we nieuwe vangnetoplossingen. Klantarena JGZ Vanuit het project ‘Iedere professional op zijn Best’ en de lijn van 'Generatie Gezond’ gaan we via klantenarena’s in gesprek met ouders van kinderen van in eerste instantie 0 tot 4 jaar. Dit is een unieke kans om te horen hoe klanten onze zorg ervaren en waar zij kansen voor verbetering zien.

1.3 Iedereen verschillend, allemaal gelijk Iedereen verschillend: Risicogericht en taakgedifferentieerd werken We zetten het risicotaxatie-instrument breed in bij de JGZ-contactmomenten. Zo kunnen we ouders en jeugdigen een aanbod op maat geven. Daarnaast zetten we in op bewezen effectieve instrumenten die de professional helpt om samen met de ouder of jongere de ondersteuningsbehoefte en de momenten van contact te bepalen.

4

De inrichting van de seksuele gezondheidszorg is in 2026 zo geregeld dat ondersteuning op dit gebied door een sluitend netwerk wordt uitgevoerd en dat het centrum seksuele gezondheidszorg aanvullend is op de algemene basiszorg en zich vooral kan richten op specifieke doelgroepen met outreachend werken en collectieve preventie. Dat vraagt een flinke aanpassing in en van ons netwerk.

Allemaal gelijk: Gezonde Generatie voor iedereen We analyseren of we de lijn van “Generatie Gezond” kunnen uitbreiden naar alle inwoners. Zodat het voor de basisdienstverlening niet uitmaakt waar je wieg staat of waar in Brabant je woont, werkt of verblijft. We blijven extra aandacht hebben voor mensen in kwetsbare situaties en stemmen met onze gemeenten en betrokken lokale en regionale partners af hoe we dit vorm en inhoud geven. Focus op effectieve dienstverlening We richten ons op effectieve interventies en diensten en stoppen met wat niet werkt of wat een ander beter kan. Op basis van analyse verkrijgen we inzicht in de effectiviteit van onze dienstverlening en samen met onze gemeenten en partners bezien we of er interventies kunnen worden afgebouwd zonder negatieve effecten voor onze inwoners.

1.4 Overal om ons heen, binnen en buiten Binnen… Toezicht op Voorschoolse Educatie We breiden onze toezichthoudende rol uit met het toezicht op de Voorschoolse Educatie. In 2025 wordt een beslissing genomen over uitbreiding van bestaande inspectietaken van het Toezicht kinderopvang. Het gaat om het overhevelen van taken vanuit de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Gezonde schoolaanpak In 2026 is het onze ambitie dat het aantal scholen, dat door middel van de gezonde schoolaanpak werkt aan hun gezondheidsbeleid, toeneemt. Met de Gezonde School-aanpak wordt collectief gewerkt aan gezondheidsthema’s als voeding, welbevinden, mediawijsheid en milieu & natuur. Het is zaak voldoende tijd en aandacht te hebben voor collectieve en doelgroepgerichte preventie.

… en buiten Onderzoek klimaatverandering In 2026 doet de GGD onderzoek naar de gezondheidseffecten van klimaatverandering in onze regio. Dit gaat over hitte, droogte, drinkwater, risico op infectieziekten en wateroverlast. We werken hierbij samen

5

met partners zoals waterschappen en de omgevingsdienst. We adviseren hoe we samen deze risico’s kunnen verminderen.

6

2. De toekomstbestendige organisatie De toekomstbestendige organisatie vraagt om het versterken van onze positie als aantrekkelijk werkgever. Onder het thema Binden, Boeien en Bloeien zetten we in op het duurzaam borgen van medewerkerbetrokkenheid en -ontwikkeling, ondanks de uitdagingen op de arbeidsmarkt. Strategische personeelsplanning helpt ons om goed voorbereid te zijn op arbeidsmarktkrapte en om een effectieve personeelsbezetting te behouden.

Eerlijk geluid: Datagedreven organisatie Datagedreven werken vormt een essentieel onderdeel van onze toekomstvisie. In 2026 gaan we actief werken om op basis van data onze processen te optimaliseren en onze besluiten te nemen. In lijn met onze digitale transformatie zetten we in op inclusiviteit, zodat onze dienstverlening aansluit bij de individuele behoeften van inwoners. Na de aanbestedingsprocedure van een nieuw digitaal kinddossier in 2025, implementeren we dit in 2026 en gebruiken we flexibele en mobiele diensten om iedereen optimaal te bedienen en niemand uit te sluiten. Welke uitkomst er ook is (een nieuw systeem of doorontwikkeling van het huidige), dit proces vereist een aanzienlijke personele en financiële inspanning.

Gedurfd geluid: Passende dienstverlening We doen waar we goed in zijn en wat bijdraagt aan een gezond, veilig en gelukkig West-Brabant. Dit kan dus betekenen dat we stoppen met interventies, waarvan de impact op de positieve gezondheid niet bewezen is. Daarnaast zoeken we krachtige samenwerking met private partners om de publieke gezondheid in onze regio te versterken.

7

Vernieuwend geluid: Slim werken We willen toonaangevend zijn en blijven, maar werken wel met 'beproefde' methoden en technieken. We borgen vernieuwingen en verbeteringen in onze processen en producten. We veranderen onze interne digitale werkwijzen om efficiënter en effectiever te werken, door het gebruik van nieuwe softwaretools, data-analyse en door processen te automatiseren. We richten daarnaast onze dienstverlening zo in dat deze toekomstbestendig is. Dit houdt in dat we flexibel zijn in ons aanbod, mobiele diensten aanbieden en een combinatie van zelfhulp en digitale middelen gebruiken om onze klanten beter te bedienen.

8

3. Financiën en ontwikkelingen Aanpassingen contactschema Rijksvaccinatieprogramma In 2025 worden verschillende wijzigingen doorgevoerd in het schema van het Rijksvaccinatieprogramma waarvoor wij extra kosten moeten maken. In het gemeentefonds wordt eenmalig extra gestort in 2025 ter overbrugging van schommelingen in de implementatiejaren van deze schemawijzigingen. Het ministerie van VWS geeft aan dat er landelijk een bedrag van € 2,3 miljoen (eenmalig) wordt toegevoegd aan het Gemeentefonds voor de periode 2025 t/m 2029. Voor de jaren vanaf 2030 wordt landelijk jaarlijks € 300.000 toegevoegd, als gevolg van schommelingen in het aantal vaccinaties per jaar. Afhankelijk van de afspraken die het bestuur hierover maakt leidt dit nog tot een aanpassing van de inwonerbijdrage in 2025 en/of 2026. Daarom noemen we het hier, voorlopig, als PM-post.

Overheveling SPUK-regeling naar gemeenten In het landelijk regeerakkoord is opgenomen dat specifieke uitkeringen worden overgeheveld naar het gemeentefonds met toepassing van een budgetkorting van 10 procent. Als GGD hebben wij een aantal van dergelijke regelingen: structurele middelen voor seksuele gezondheid (de ASG/prep subsidie) en middelen met een zekere looptijd te weten Versterking Infectieziektebestrijding en Pandemische Paraatheid en Covid vaccineren. Mochten deze uitkeringen in 2026 daadwerkelijk worden overgeheveld naar het gemeentefonds dan vertalen we dit naar de gemeentelijke bijdrage in lijn met wet gemeenschappelijke regelingen. Dit soort aanpassingen is voor de (gezamenlijke) gemeenten budgetneutraal.

Indexering 2026 Voor het financieel kader van de algemene bijdrage komt de indexering uit op 3,31%. Dit percentage is volgens de afgesproken systematiek berekend. Ten tijde van het opstellen van de Kadernota 2025 was er nog geen besluitvorming over een nieuwe CAO. Naar aanleiding van een nieuwe CAO en de pensioenontwikkelingen zal nog een begrotingswijziging voor 2025 volgen. De indexatiemethode is conform onderstaande tabel tot stand gekomen.

Jaar

Loon voet

Loonkosten% van begroting

Prijs index

2026

3,8

65%

2,4

Overige kosten Index Bron % van begroting 35%

3,31

September circulaire 2024

De gehanteerde indexeringsmethodiek resulteert erin dat bij de beleidsbegroting 2026 de salariskosten worden geïndexeerd met 3,8% en de overige kosten met 2,4%. Door de gehanteerde verhouding van 65%-35% leidt dit tot een gemiddelde stijging van 3,31%.

Bezuinigingsopgave ‘Trapje op, trapje af’ Naast de landelijke bezuinigingen van 300 miljoen op Publieke Gezondheid en de korting als gevolg van het daljaar, heeft de GGD te maken met kostenstijgingen die buiten de eigen invloedsfeer liggen. De omvang van deze kosten bedraagt € 525.000 (2,2%) en is voor een groot deel te wijten aan personele kosten en organisatorische kosten zoals verlofsparen, HR21, hogere energielasten, hogere ICT-kosten en de dekking van onze structurele kapitaallasten voor huisvesting. Het algemeen bestuur heeft zich

9

uitgesproken tegen een opeenstapeling van bezuinigingen en heeft de GGD gevraagd om deze kostenstijgingen te absorberen binnen de bezuinigingsopdracht van -4%. Dit betekent dat de GGD zelf € 525.000 van de totale besparingsopgave van € 950.000 zal opvangen. De GGD zal zich maximaal inspannen om deze kosten binnen de eigen begroting op te vangen zonder hiervoor bij voorbaat een verhoging van de gemeentelijke bijdrage te vragen. Tegelijkertijd heeft de GGD de afgelopen periode vanuit de systematiek ‘Trapje op Trapje af’ een aantal inhoudelijke bezuinigingsopdrachten voorbereid, waaruit het bestuur een keuze heeft gemaakt om de bezuinigingsopgave te realiseren. Op basis hiervan is onderstaand een samenvattende weergave van de invulling van de taakstelling van -4% opgenomen. In de beleidsbegroting 2026 wordt dit verder uitgewerkt.

Weergave bezuinigingen GGD WB Trapje op Trapje af 2026 e.v. 1 Kos tens ti jgi ng bui ten i nvl oeds feer GGD - Huisvesting

€

225.000

- Personele kosten

€

225.000

- IT en automatisering

€

75.000

2 Stoppen met rol DUUP 3 Wet ki nderopva ng i ns pecti es (WKO) 4 Infecti epreventi e 5 Toezi cht WMO 6 Oudercha t 7 8 ma a nden cons ul t 8 Hui s ves ti ng en di ens tverl eni ng

Eindtotaal

€

525.000

2,2%

€ € € € € €

115.000 110.000 50.000 50.000 50.000 50.000 PM

0,5% 0,5% 0,2% 0,2% 0,2% 0,2%

€

950.000

4,0%

10

Gemeentelijke bijdrage 2026 Ontwikkeling in gemeentelijke bijdrage

Totaal GGD

Gemeentelijke bijdrage (beleidsbegroting) 2025

27.825.471

Indexering 873.443 (PM)

- Reguliere indexeringen (incl. RVP) - Correctie a.g.v. nieuw e CAO (lonen)

Wijziging a.g.v. inw oner aantallen Basistaken

77.264

JGZ 0-4 jaar

4.811-

JGZ 4-18 jaar

7.293-

Basistaken

4.561

JGZ 0-4 jaar

349-

JGZ 4-18 jaar

396-

Wijziging a.g.v. aanpassing tarief

Taakstelling Efficiency a.g.v. overheveling inspecties WKO van plustaken naar basispakket

110.000-

Infectiepreventie

50.000-

Toezicht WMO

50.000-

Stoppen met rol DUUP (aandeel gemeenten)

115.000-

Ouderchat

50.000-

8 maanden consult

50.000-

Overig Overheveling inspecties Wet Kinderopvang (WKO) van plustaken naar basistaken

1.400.000

Afname informatiebeveiliging

50.000-

Stoppen met rol DUUP (aandeel Rijksbijdrage via gemeente Breda)

241.877-

Impact huisvestingskosten CB-locaties

81.803

Uitbreiding w ettelijke taken gemeentelijke lijkschouw er

130.593

Effecten Green Deal Duurzame Zorg

Totaal gemeentelijke bijdrage basistaken 2026

PM

29.663.409

11

Bijlage 1: GGD in één oogopslag 2024

12

Bijlage 2: indicatie gemeentelijke bijdrage 2026 Bijdrage per inwoner/kind

Basistaken

Indexeringsbedragen

Bijdrage per kind 0 tm 3 jaar

Bijdrage per kind 4 tm 18 jaar

Basistaken

Bijdrage basispakket JGZ 0 tm 3 jarigen

Basistaken (4-18)

Huisvesting 0-4 jarigen

Indexatie Bijdrage per inwoner basispakket

indexatie bijdrage per kind 0-3 jaar

Indexatie bijdrage per kind 4-18 jaar

Informatiebeveiliging

Inspecties Wet Kinderopvang (WKO)

Uitbreiding taken lijkschouwer

structurele correctie ingroeipad (S)

TOTAAL BIJDRAGE DEELNEMENDE GEMEENTEN BASISTAKEN 2026

10.221

16,59

338,87

63,04

966.815

831.587

644.332

153.850

154.184

32.002

27.526

21.327

-3.965

107.586

10.234

822

2.946.300

367

1.576

16,59

338,87

63,04

173.448

124.365

99.351

24.526

32.340

5.741

4.116

3.289

-730

21.672

1.878

-28.169

461.827

Baarle-Nassau

7.076

215

989

16,59

338,87

63,04

117.391

72.857

62.347

14.307

18.429

3.886

2.412

2.064

-485

7.611

1.328

-9.443

292.704

Bergen op Zoom

69.694

-

10.691

16,59

338,87

63,04

1.156.223

-

673.961

51.537

-

38.271

-

22.308

-4.750

113.391

12.563

-19.196

2.044.308

Breda

188.078

6.918

29.159

16,59

338,87

63,04

3.120.214

2.344.303

1.838.183

493.601

301.124

103.279

77.596

60.844

-12.956

336.432

34.018

119.690

8.816.328

Drimmelen

28.192

1.017

4.067

16,59

338,87

63,04

467.705

344.631

256.384

59.526

110.117

15.481

11.407

8.486

-1.922

31.734

5.030

-58.213

1.250.366

Etten-Leur

45.237

1.675

7.533

16,59

338,87

63,04

750.482

567.607

474.880

114.923

93.055

24.841

18.788

15.719

-3.086

79.980

8.080

86.347

2.231.616

Geertruidenberg

22.060

797

3.433

16,59

338,87

63,04

365.975

270.079

216.416

55.433

62.963

12.114

8.940

7.163

-1.532

37.926

3.969

25.808

1.065.254

Halderberge

31.183

1.088

4.693

16,59

338,87

63,04

517.326

368.691

295.847

70.652

103.393

17.123

12.204

9.793

-2.141

58.695

5.578

10.285

1.467.446

Moerdijk

38.091

-

5.689

16,59

338,87

63,04

631.930

-

358.635

29.646

-

20.917

-

11.871

-2.616

93.912

6.811

25.795

1.176.901

Oosterhout

57.924

2.254

8.971

16,59

338,87

63,04

960.959

763.813

565.532

138.432

105.147

31.808

25.282

18.719

-3.954

100.362

10.425

-59.919

2.656.606

Roosendaal

77.559

-

11.599

16,59

338,87

63,04

1.286.704

-

731.201

60.281

-

42.590

-

24.203

-5.432

137.385

13.980

5.768

2.296.680

Rucphen

23.920

-

3.269

16,59

338,87

63,04

396.833

-

206.078

14.830

-

13.135

-

6.821

-1.624

35.346

4.260

-36.213

639.466

Steenbergen

24.476

-

3.494

16,59

338,87

63,04

406.057

-

220.262

17.393

-

13.440

-

7.291

-1.710

42.441

4.380

-23.617

685.937

Woensdrecht

22.208

-

3.138

16,59

338,87

63,04

368.431

-

197.820

16.220

-

12.195

-

6.548

-1.550

56.502

4.020

-7.823

652.363

Zundert

22.553

840

3.062

16,59

338,87

63,04

374.154

284.651

193.028

49.063

50.622

12.384

9.422

6.389

-1.547

29.025

4.039

-31.923

979.307

TOTAAL

726.983

17.625

111.584

16,59

338,87

63,04

12.060.647

5.972.584

7.034.257

1.364.220

1.031.374

399.207

197.693

232.835

-50.000

1.290.000

130.593

-

29.663.409

Indexering aanvullende financiering DUUP

Bijdrage per inwoner basispakket

2.454

10.455

Bijdrage Rijksvaccinatieprogramma

aantal kinderen 4 tm 18 jaar

58.277

Alphen-Chaam

Aantal per 1-1-2024

Altena

Gemeenten

aantal kinderen 0 tm 3 jaar

Totaal 2026

-

-

13