1.1-Bijlage Radar - Rapport Monitor Discriminatie 2020 ZWB
Tekst van het document
zeeland-west-brabant
cijfers
MONITOR discriminatie 2020
cases analyse juni 2021
2
Discriminatiecijfers in beeld discriminatie
Discriminatie is het ongelijk behandelen van mensen op basis van persoonlijke kenmerken die er niet toe doen in de betreffende situatie. Mensen die discriminatie hebben ervaren of waargenomen kunnen dit melden bij een antidiscriminatievoorziening (ADV). De ADV’s in de politie-eenheid Zeeland-WestBrabant zijn RADAR, Anti Discriminatie Bureau Zeeland, Meldpunt Discriminatie Waalwijk, ADV Rucphen, ADV Woensdrecht en ADV Zundert (hierna: de meldpunten). Afhankelijk van de situatie kan iemand zich ook wenden tot de politie of het College voor de Rechten van de Mens (hierna: het College).
Monitor
De Monitor Discriminatie 2020 ZeelandWest-Brabant geeft een overzicht van de meldingen bij meldpunten en door de politie geregistreerde discriminatieincidenten in 2020. Daarnaast wordt aandacht besteed aan (verzoeken om) oordelen van het College. Een uitgebreide toelichting op alle discriminatiecijfers staat op discriminatie.nl onder ‘Cijfers’.
Onderrapportage
Deze monitor brengt de aard en omvang in beeld van geregistreerde incidenten en discriminatie-ervaringen in de politieeenheid Zeeland-West-Brabant in 2020. Het is aannemelijk dat het aantal incidenten in werkelijkheid hoger ligt. Uit onderzoek van het SCP (2020) blijkt dat slechts 3% van de ervaringen van discriminatie wordt gemeld bij een instantie die beroepsmatig discriminatie registreert. Mensen vinden het herkennen, benoemen en/of melden van discriminatie vaak lastig. Om die reden is er sprake van onderrapportage (SCP, 2017).
Regionaal en landelijk
Deze monitor verschijnt gelijktijdig met negen andere regionale rapporten en het landelijke rapport Discriminatiecijfers in 2020. Dit rapport benadrukt regionale ontwikkelingen in de politie-eenheid Zeeland-West-Brabant. Informatie op gemeentelijk niveau is beknopt weergegeven op pagina 8 en 9. Alle rapporten zijn te vinden op de website van de landelijke vereniging van antidiscriminatievoorzieningen: discriminatie.nl.
HIGHLIGHTS Anti-Aziatisch racisme De meldpunten ontvangen in 2020 een groot aantal meldingen over het controversiële carnavalslied ‘Liever voorkomen dan Chinezen’. Aziatische Nederlanders krijgen sinds de uitbraak van het coronavirus in China te maken met meer en ernstiger vormen van racisme. Zij beginnen zich nadrukkelijker dan voorheen uit te spreken over hun discriminatie-ervaringen.
Mondkapjesplicht Een groep die heel direct de negatieve gevolgen van de coronamaatregelen ondervindt, betreft mensen die vanwege hun beperking of chronische ziekte geen mondkapje kunnen dragen. Meldpunten in Zeeland-West-Brabant ontvangen eind 2020 veel meldingen over het niet mogen betreden van winkels en andere openbare gebouwen, ook van mensen die kunnen aantonen dat zij onder de
Inhoud
Coronacrisis en discriminatie ...................................................................................... 3 Samenvatting .......................................................................................................... 3
Tabellen: Registraties per instantie ............................................................................ 4 De cijfers van 2020 | Totalen en vormen ..................................................................... 6
Anti-Aziatisch racisme ............................................................................................. 7 De cijfers van 2020 | Gronden ................................................................................. 7 Kaart Zeeland-West-Brabant: Registraties per gemeente ........................................... 8 De cijfers van 2020 | Gronden (vervolg) ..................................................................... 10 De cijfers van 2020 | Gronden en gemeenten ............................................................. 12 Gevolgen coronamaatregelen .................................................................................. 13 College voor de Rechten van de Mens ....................................................................... 13
De cijfers van 2020 | Terreinen ................................................................................. 14
uitzonderingsregeling vallen.
Black Lives Matter Door de Black Lives Matter-protesten komt er in 2020 meer maatschappelijke aandacht voor racisme en discriminatie. Het precieze effect van BLM op de meldcijfers is niet bekend, maar mogelijk zorgen de protesten voor veranderingen in het herkennen, benoemen en melden van discriminatie.
Anti-Aziatisch racisme ............................................................................................. 15 Over RADAR en ADB Zeeland ................................................................................... 15
m o n i to r d i s c r i m i n at i e
Coronacrisis en discriminatie
In december 2019 breekt in de Chinese stad Wuhan het coronavirus ofwel COVID-19
3
uit. Deze virusuitbraak leidt in een aantal maanden tijd tot een wereldwijde pandemie.
Gedurende heel 2020 neemt de Nederlandse overheid maatregelen om de verspreiding van het virus tegen te gaan. De diverse maatregelen hebben veel impact op de
levens van Nederlanders. De virusuitbraak zelf en de (economische) gevolgen van
de maatregelen leiden tot grote onzekerheid. Iedere crisis zet de maatschappelijke verhoudingen onder druk, zo ook de coronapandemie. Net als tijdens eerdere
crises vertalen angst en onzekerheid zich wereldwijd in angst voor vreemdelingen. Gestigmatiseerde groepen krijgen te maken met ernstiger uitsluiting dan voor de
crisis (OneWorld, 2020). In Nederland komt racisme gericht tegen mensen met een
Aziatisch uiterlijk vaker en ernstiger voor (EenVandaag, 2020). Het aantal meldingen bij meldpunten hierover is toegenomen. Ook antisemitisme lijkt toe te nemen, vooral in
samenhang met de verspreiding van uiteenlopende complottheorieën met betrekking tot het coronavirus (NRC, 2020). Ook andere groepen met een migratieachtergrond
hebben de indruk dat zij met meer wantrouwen te maken krijgen, bijvoorbeeld bij de handhaving van coronaregels (Discriminatie.nl, 2020).
Samenvatting Twee mannen hangen rond in een
Meer meldingen, registraties en verzoeken In 2020 ontvingen de meldpunten
snackbar en veroorzaken daar overlast.
in Zeeland-West-Brabant 541 discriminatiemeldingen van inwoners van gemeenten inde
De eigenaar verzoekt de mannen de zaak
politie-eenheid. Bijna een kwart van de meldingen betrof het ‘coronalied’ van Radio 10.
te verlaten als zij geen bestelling willen
Deze monitor analyseert de 320 meldingen over incidenten die fysiek plaatsvonden in
plaatsen. Dit schiet hen in het verkeerde
Zeeland-West-Brabant. De politie registreerde 468 discriminatie-incidenten. Het College
keelgat. Zij beginnen de eigenaar, die
ontving 52 verzoeken om een oordeel. Bij alle drie de instanties was sprake van een
een Chinese achtergrond heeft, uit te
opvallende toename ten opzichte van 2019. Deze monitor besteedt extra aandacht aan
schelden en maken obscene gebaren
meldingen en registraties die te relateren zijn aan de coronacrisis.
naar hem. Ze roepen hem toe dat de coronacrisis de schuld is van de Chinezen
Discriminatiegronden Herkomst/huidskleur (hierna: herkomst) was zowel bij de
en dat hij op moet rotten naar zijn eigen
meldpunten (47%) als bij de politie (43%) de meest voorkomende discriminatiegrond.
land.
Meldingen en registraties over deze discriminatiegrond namen in aantal toe ten opzichte van 2019. Bij de meldpunten springt het hoge aantal meldingen over de grond handicap/ chronische ziekte (hierna: handicap) in het oog. Deze meldingen vormden 23% van het totaal. Bijna de helft ging over vervelende ervaringen vanwege het niet kunnen voldoen aan de mondkapjesplicht. Bij de politie was seksuele gerichtheid (35%) na herkomst de meest geregistreerde grond, met aanzienlijk meer registraties dan in 2019. Verzoeken om een oordeel bij het College gingen het vaakst over de gronden geslacht en handicap.
Terreinen van discriminatie Arbeidsmarkt was met 22% het maatschappelijke terrein waarover de meeste discriminatiemeldingen binnenkwamen. De afstand tot de terreinen commerciële dienstverlening (17%) en collectieve voorzieningen (16%) was echter minder groot dan in 2019, vooral vanwege het flinke aantal coronagerelateerde meldingen op deze terreinen. Bij het College ging bijna de helft van de verzoeken over het terrein arbeid. De politie registreerde de locatie van incidenten niet.
z e e l a n d - w e st - b r a b a n t
4
De cijfers van 2019 en 2020 Totalen Zeeland-West-Brabant
Meldpunten discriminatie
Totaal aantal discriminatieregistraties
2019
2020
Meldpunten discriminatie Meldingen inwoner* Meldingen plaats voorval*
309 236
541 320
Politie Discriminatie-incidenten
369
468
37
52
College voor de Rechten van de Mens Instroom verzoeken om oordeel
* Meldingen inwoner betreft door ADV’s in de politie-eenheid ontvangen meldingen. Meldingen plaats voorval betreft meldingen over incidenten die in een gemeente in de politieeenheid zijn voorgevallen. Er is een overlap tussen deze twee getallen.
Werkwijze Meldpunten discriminatie* 2019 Alleen registratie Advies en informatie Beïnvloeding beleid Bemiddeling Bijstaan in procedures Doorverwijzing Eigen onderzoek Meldpunt discriminatie Overig
72 220 3 52 14 9 2 2
2020 88 412 111 66 128 28 7 2
Bij Werkwijze Meldpunten discriminatie * Deze cijfers geven een beeld van wat er gedaan is door de meldpunten met de meldingen van inwoners uit Zeeland-West-Brabant. Bij Meldpunten discriminatie 1 Antisemitische incidenten vallen juridisch gezien onder discriminatie op grond van herkomst en/of onder discriminatie op grond van godsdienst. Omdat dit onderscheid bij de registratie lastig is te maken, is ervoor gekozen om antisemitisme apart weer te geven. 2 Niet-wettelijke gronden zijn meldingen over bijvoorbeeld sociale status, opleidingsniveau of overige uiterlijke kenmerken (bijvoorbeeld tatoeages).
Aantal meldingen (plaats voorval)
2019
2020
Discriminatiegrond Antisemitisme 1 Arbeidscontract Arbeidsduur Burgerlijke staat Geslacht waarvan tegen transgender personen Godsdienst waarvan tegen moslims Handicap/chronische ziekte Herkomst, huidskleur Leeftijd Levensovertuiging Nationaliteit Politieke gezindheid Seksuele gerichtheid Niet-wettelijke gronden2 Onbekend
3 0 1 1 16 (4) 16 (11) 36 116 15 1 5 0 19 19 1
3 1 0 3 21 (1) 16 (12) 74 149 17 0 5 1 14 32 7
Privésfeer Publieke/politieke opinie Sport en recreatie Overig Onbekend/niet van toepassing
61 31 37 23 24 14 1 10 11 8 2 1 11 0 2
69 37 51 54 17 18 3 10 21 9 9 7 10 1 4
Wijze van discriminatie Bedreiging Geweld Omstreden behandeling Vijandige bejegening Overig Onbekend/niet van toepassing
10 6 144 79 4 5
19 12 195 120 9 2
Terrein Arbeidsmarkt Buurt/wijk Collectieve voorzieningen Commerciële dienstverlening Horeca/amusement Huisvesting Media en reclame Onderwijs Openbare ruimte
Politie/OM
m o n i to r d i s c r i m i n at i e
5 College voor de Rechten van de Mens
Politie Eenheid Zeeland-West-Brabant Aantal discriminatie-incidenten
2019
2020
Discriminatiegrond Antisemitisme Geslacht Godsdienst Handicap Herkomst, huidskleur Levensovertuiging Seksuele gerichtheid Onbekend/overig1
40 2 14 5 137 2 100 69
26 2 9 7 200 0 166 58
Wijze van discriminatie Bedreiging Bekladding Bespugen Geweld Geweld in combinatie met uitlating Pesterij Uitlating Vernieling Weigering Onbekend/overig
49 20 0 0 51 3 192 43 7 4
52 13 3 6 79 4 272 33 2 4
Aantal verzoeken om een oordeel (instroom)
2019
2020
Discriminatiegrond Geslacht Herkomst, huidskleur (ras) Nationaliteit Godsdienst Seksuele gerichtheid Burgerlijke staat Politieke overtuiging Levensovertuiging Arbeidsduur Vaste/tijdelijke arbeidscontracten Handicap/chronische ziekte Leeftijd Grond onbekend
6 2 1 5 1 1 0 0 4 0 11 4 2
12 10 5 0 1 3 0 1 1 0 12 2 5
Terrein Arbeid – Werving en selectie Arbeid – Aanstelling Arbeid – Beëindiging arbeidsrelatie Arbeid – Arbeidsvoorwaarden Arbeid – Arbeidsomstandigheden Goederen en Diensten Geen terrein Onbekend
6 1 5 6 2 14 2 1
8 3 3 4 5 15 13 1
5
4
10
3
Aantal oordelen en uitspraken1 • Oordelen met minstens een uitspraak verboden onderscheid/in strijd met de wet • Oordelen zonder onderscheid/ niet in strijd met de wet
Bij Politie 1 Dit betreft bijvoorbeeld registraties van hakenkruisen waarbij niet duidelijk was of deze tegen een bepaalde persoon of groep gericht waren of incidenten zonder duidelijkheid over de discriminatiegrond.
z e e l a n d - w e st - b r a b a n t
Bij College voor de Rechten van de Mens 1 Niet alle verzoeken/klachten leiden uiteindelijk tot een oordeel. Verzoeken zijn bijvoorbeeld niet-ontvankelijk, worden ingetrokken of er is sprake van een tussentijdse oplossing.
6
De cijfers van 2020 | Totalen en vormen Meer meldingen bij meldpunten
In 2020 ontvingen de meldpunten 541 discriminatiemeldingen van inwoners van gemeenten binnen de politie-eenheid Zeeland-West-Brabant. Hiervan betroffen er 128 het carnavalslied ‘Voorkomen is beter dan chinezen’, waarin Chinese mensen de schuld wordt gegeven van de coronacrisis. Wanneer de meldingen over dit lied buiten beschouwing worden gelaten, is er een toename van 34% ten opzichte van 2019 te zien. Landelijk was sprake van een stijging van 25% (exclusief coronalied). Deze monitor kijkt specifiek naar de 320 meldingen over gebeurtenissen die fysiek in Zeeland-West-Brabant plaatsvonden. Dit tweede totaalcijfer is lager omdat verschillende meldingen niet zijn meegenomen. Buiten de analyse vallen de meldingen over het coronalied en andere landelijke kwesties, maar ook incidenten die buiten de regio plaatsvonden of waarvan de locatie onbekend of irrelevant is. Toegevoegd zijn de meldingen van inwoners van andere politieregio’s, waarbij het voorvallen in Zeeland-West-Brabant betrof. Het aantal meldingen over discriminatievoorvallen binnen de regio nam met 36% toe ten opzichte van 2019. Vooral discriminatie op grond van handicap en herkomst werd meer gemeld. Een eenduidige verklaring voor deze toename is niet te geven. 2020 stond in het teken van de coronacrisis, die maakte dat het persoonlijke en maatschappelijke leven er anders uitzag dan in voorgaande jaren.
Maatschappelijke verhoudingen kwamen onder druk te staan, wat discriminatie in de hand werkte. Verschillende maatregelen die de overheid nam om het virus in te perken brachten gevoelens van discriminatie teweeg bij groepen die hier harder door werden getroffen. In elk geval kan bij 54 discriminatiemeldingen geconstateerd worden dat de coronacrisis direct of indirect een rol speelde. Daarnaast was 2020 ook in Zeeland-West-Brabant het jaar van de Black Lives Matter-protesten. De precieze impact van deze protesten op de meldcijfers is niet duidelijk, maar een landelijke analyse van meldingen door Art.1 (2021) duidde erop dat BLM mogelijk zorgde voor veranderingen in het herkennen, benoemen en melden van discriminatie, alsmede voor toegenomen spanningen in het maatschappelijke debat over racisme en discriminatie. Tenslotte kan ook de naamsbekendheidscampagne die Anti Discriminatie Bureau Zeeland in het najaar voerde hebben bijgedragen aan de stijging van het aantal meldingen.
Een winkelmedewerkster spreekt met haar baas af dat zij omwille van haar chronische longaandoening alleen een mondkapje draagt als zij door de winkel loopt. Als ze achter de balie zit mag het kapje af. De medewerkster moet zich echter steeds verdedigen tegenover klanten en dat valt haar zwaar. Ze heeft het gevoel dat ze niet wordt geloofd omdat haar aandoening niet zichtbaar is. Ze rekent het de regering aan dat deze geen oplossing bedenkt voor de volgens haar vele mensen in een soortgelijke situatie.
Meer politieregistraties
De politie registreerde in totaal 468 discriminatie-incidenten. Het ging bij deze incidenten niet alleen om meldingen en aangiftes van discriminatie, maar ook om commune delicten (zoals een belediging, vernieling of mishandeling) waarbij mogelijk sprake was van een discriminatoir aspect. Ten opzichte van 2019 steeg het aantal registraties met 27%, een stijging die opvallend groter is dan de landelijke stijging van 12%. Waarschijnlijk hangt deze relatief grote toename in Zeeland-West-Brabant deels samen met een verbetering van het registratie- en screeningsproces. De eenheid heeft namelijk een medewerker aangesteld voor het screenen van registraties in het incidentregistratiesysteem op discriminatoire aspecten en het aanspreken van collega’s op het gebruik van de juiste incidentcode. Met 0,31 lag het aantal registraties per 1.000 inwoners in ZeelandWest-Brabant nog wel onder het landelijke gemiddelde van 0,36.
Vormen van discriminatie
Van de meldingen bij meldpunten betrof 61% omstreden behandeling. Deze categorie omvat alle voorvallen waarbij melders zich ongelijk of oneerlijk behandeld
voelden. Dit was het vaakst op grond van hun herkomst of handicap. Het ging in 2020 onder meer om afwijzingen bij sollicitaties, discriminatoir deurbeleid in de horeca en uitsluiting van verzekeringen en andere diensten. Ook waren er meldingen over de toepassing van regels die direct of indirect onderscheid als gevolg hadden, zoals regels rondom het dragen van mondkapjes. 38% ging over vijandige bejegening. Mensen maakten melding van discriminerende scheldpartijen en pesterijen in de buurt, op het werk, in het verkeer, enzovoort. Herkomst was hierbij de voornaamste grond, gevolgd door seksuele gerichtheid. Een kleiner deel ging over bedreiging (6%) of geweld (4%). De incidenten die de politie vastlegde betroffen vooral discriminerende uitlatingen (58%) en geweld in combinatie met een uitlating (17%). Hieronder vielen ook uitlatingen gericht op politieagenten en andere werknemers met een publieke taak. 11% van de politieregistraties betrof bedreiging. Bij vernieling (7%) en bekladding (3%) ging het vaak om aangebrachte hakenkruisen.
m o n i to r d i s c r i m i n at i e
Anti-Aziatisch racisme
Sinds de uitbraak van het coronavirus in China ervaren mensen met een
7
Oost-Aziatisch uiterlijk meer discriminatie. Zij lijken door een deel van de
Nederlanders gezien te worden als ‘de ander’, die verantwoordelijk is voor de coronapandemie. Anti-Aziatisch racisme is echter niet nieuw, benadrukken
Aziatische Nederlanders die zich hierover uitspreken (OneWorld, 2020). Het
aantal discriminatie-incidenten gericht tegen mensen met een Aziatisch uiterlijk
is wel sterk toegenomen. Actualiteitenprogramma EenVandaag deed begin 2020
onderzoek onder Nederlanders met een Chinese achtergrond en stelt vast dat de helft van de respondenten te maken heeft gehad met racisme sinds de uitbraak
van het coronavirus. Veel Chinese Nederlanders melden dat ze ontweken worden op straat, in het openbaar vervoer of in winkels of dat zij te maken krijgen met
racistische uitingen. Ook jonge kinderen worden gepest op scholen en sportclubs (EenVandaag, 2020). Een aantal incidenten krijgt in 2020 veel media-aandacht, zoals het uitzenden van het discriminerende lied ‘Voorkomen is beter dan
chinezen’ door Radio 10 en het bekladden van een studentencomplex van de
Wageningen Universiteit met teksten als ‘Chinezen, sterf’ en ‘Chinese corona’. In reactie hierop wordt online een petitie gestart tegen anti-Aziatisch racisme genaamd ‘We zijn geen virussen!’, die meer dan 65.000 keer is ondertekend.
De cijfers van 2020 | Gronden Een man doet online een hypotheek-
Herkomst
aanvraag bij een bank. Na het opgeven
Herkomst was de meest voorkomende discriminatiegrond, met 47% van alle meldingen
van zijn geboorteplaats, die in Marokko
bij de meldpunten en 43% van de politieregistraties. Discriminatie op grond van herkomst
ligt, vraagt de hypotheekverstrekker of
werd opvallend vaker gemeld en geregistreerd dan in 2019: meldingen bij meldpunten
er sprake is van een dubbele nationaliteit.
namen met 28% toe en politieregistraties met 46%. De uiteenlopende voorvallen
De bank licht toe dat deze vraag gesteld
speelden zich af op de werkvloer, op straat, in winkels, op school, in de horeca, enzovoort.
wordt in verband met het inschatten van
Iemand met een migratieachtergrond mocht bijvoorbeeld een café niet in omdat hij
het risico op fraude. De man mailt terug
geen studentenkaart had, terwijl mensen na hem gewoon mochten doorlopen. Een
dat hij zich over de vraag verbaast en
ander voorbeeld betreft een makelaar die meeging in de eis van een huiseigenaar om zijn
dat hij dit als etnisch profileren ervaart.
woning niet te verkopen aan ‘Marokkanen, Turken of Polen’. 20% van de meldingen bij
Hij krijgt geen reactie. Bij een andere
meldpunten ging specifiek over anti-zwartracisme, gericht op mensen met een donkere
hypotheekverstrekker kan hij vervolgens
huidskleur. Zo kreeg een vrouw van een schoonmaakster op haar werk de vraag: ‘Zal ik
wel probleemloos het aanvraagproces
jou ook poetsen zodat je blank wordt?’ Enkele witte melders voelden zich achtergesteld
doorlopen.
of gediscrimineerd ten opzichte van andere bevolkingsgroepen, waaronder een persoon die doorgaf: ‘Ik word door donkere mensen gediscrimineerd. Ik krijg verwijten over dat witte mensen slavenhandelaren zijn.’ De oproep van de actiegroep Kick Out Zwarte Piet om racistische uitingen tijdens carnaval te melden (Metro, 2020) leverde meldingen op over een Brabants café waar het personeel met strooien rokjes en zwart geschminkte gezichten rondliep en over een Zeeuwse praalwagen met Zwarte Pieten en het opschrift ‘al 75 jaar zonder zeurpieten’. Lees verder op pagina 10
z e e l a n d - w e st - b r a b a n t
Altena n 9
* 3
p 16
Schouwen-Duivenland n 2
Drimmelen n 11
* 4
p 5
* 5 p 7
Moerdijk n 9
Tholen n 8
* 6 p 2
Veere n 4
p 2
* 1
p 8
Middelburg n 19
* 7
* 11 p 12
Goes n 17
* 20 p 13
* 14 p 27
Kapelle n 10
Vlissingen n 24
* 16 p 28
Bergen op Zoom n 20
* 5
Borsele n 8
Roosendaal n 35
* 20 p 29
Etten-Leur n 5
* 3 p 17
p 4
* 2
p 5
Dongen n 12
* 3
p 4
* 42
p 74
* 6
p 7
Tilburg n 132
* 79
Gilze en Rijen n 10
p 91
* 2 p 8
* 1
p 2
Loon op Zand n 3
Breda n 72
Rucphen n 0
Alphen-Chaam n 3 Zundert n 0
p 5
* 9
p 11
* 7 p 15
Halderberge n 10
* 0
Noord-Beveland n 8
Waalwijk n 15
* 3 p 3
Oosterhout n 9
* 2 p 6
Steenbergen n 3
Geertruidenberg n 4
* 0 p 0
* 5
p 2
Goirle n 3
* 1
p 4
* 0 p 3
* 2
p 7
Reimerswaal n 3
* 3 p 5
Hilvarenbeek n 3
* 1
Baarle-Nassau n 0 Woensdrecht n 0
Oisterwijk n 7
p 0
* 0
p 2
* 0
p 5
Sluis n 6
* 5
p 7
Hulst n 15
* 9
p 7
Terneuzen n 29
* 22
p 25
Registraties discriminatie Zeeland-West-Brabant
n Aantal meldingen door inwoner van de gemeente bij het meldpunt discriminatie
* Aantal meldingen over voorval in de gemeente bij een van de meldpunten discriminatie
p Aantal geregistreerde discriminatie-incidenten bij de politie
10
De cijfers van 2020| Gronden vervolg Ook in Zeeland-West-Brabant zijn in 2020 enige meldingen en registraties gedaan over discriminatie van mensen met een Oost-Aziatisch uiterlijk. Een door de politie geregistreerd incident dat de landelijke media bereikte, was de mishandeling van een studente met een Chinese achtergrond in Tilburg (RTL Nieuws, 2020). Een groep jongens hief het omstreden coronalied aan toen zij met hen in een lift stond. Toen de studente hen vroeg te stoppen, mishandelden ze haar. Andere meldingen en registraties betroffen racistische uitlatingen, bespuging, bedreiging en het gooien met eieren. In een burenruzie werd bijvoorbeeld ‘kut-Chinees’ en ‘rot op naar je eigen land’ geroepen en tijdens een zakelijke transactie appte een klant ‘poepchinees’. Meldingen over discriminatie-ervaringen die verband hielden met de coronacrisis beperkten zich echter niet tot mensen met een Oost-Aziatisch uiterlijk. Zo schreef een melder het aan zijn Poolse herkomst toe dat zijn werkgever hem naar huis stuurde omdat hij geen mondkapje droeg, terwijl andere collega’s zonder mondkapje wel mochten blijven.
Handicap/chronische ziekte
Meldingen bij de meldpunten over discriminatie op grond van handicap of chronische ziekte maakten 23% van het totaal uit. Het aantal meldingen verdubbelde ten opzichte van 2019. Nagenoeg de helft hield verband met de coronacrisis. Deze waren vooral afkomstig van mensen die om medische redenen geen mondkapje kunnen dragen. Zij meldden dat hen de toegang werd ontzegd tot onder meer winkels, het openbaar vervoer en zorgverlenende instellingen. Genoemde medische redenen omvatten longaandoeningen, epilepsie en angststoornissen. Meerdere melders gaven expliciet aan dat de toegangsweigering plaatsvond terwijl zij volgens de overheidsrichtlijnen konden aantonen dat zij onder de uitzonderingsregeling vielen. Dit doet vermoeden dat zorg- en dienstverleners lang niet altijd op de hoogte zijn of waren van deze uitzondering op de mondkapjesplicht. Zo weigerde bijvoorbeeld een rechtbank een vrouw zonder mondkapje toe te laten, alhoewel zij het door de overheid ontwikkelde ‘kaartje voor uitzondering op de mondkapjesplicht’ alsmede een brief van de huisarts kon overleggen. Een tweetal meldingen betrof mensen die op hun werk in de problemen
kwamen door de mondkapjesplicht, waaronder een man die zijn werk als rijschoolinstructeur niet meer kon uitvoeren. Andere coronagerelateerde meldingen kwamen van mensen die een supermarkt niet in mochten omdat zij vanwege hun beperking de verplichte winkelwagen in de supermarkt niet konden gebruiken, zoals in het geval van een melder met een gebroken hand: ‘Ik gaf aan dat dit discriminatie is van gehandicapten. Dat werd bevestigd maar ik moest toch de winkel verlaten.’ Onder de overige meldingen vinden we overwegend meldingen over omstreden behandeling, vooral in de context van collectieve voorzieningen, de arbeidsmarkt en de commerciële dienstverlening. Zo mocht iemand met een verstandelijke beperking ook onder begeleiding van een familielid het casino niet betreden en klaagde een melder over een mindervalidentoilet dat standaard op slot zat. Ook voelden melders zich door hun werkgever gediscrimineerd omdat deze onvoldoende rekening hield met hun beperking of niet bereid was noodzakelijke aanpassingen te doen aan de werkplek. Enkele meldingen gingen over vijandige bejegening. Iemand met loopkrukken
werd bijvoorbeeld nageroepen dat ze zich niet moest aanstellen en gewoon moest lopen. De politieregistraties op grond van handicap betroffen algemeen schelden met het woord ‘mongool’.
Geslacht
Meldingen bij meldpunten over discriminatie op grond van geslacht maakten 7% van het totaal uit. Bijna de helft had betrekking op discriminatie op de arbeidsmarkt, met name vanwege zwangerschap of pril moederschap. Enkele melders waren mannen die zich benadeeld voelden door horecagelegenheden of commerciële dienstverleners die zich met acties op vrouwen richtten, zoals een korting bij een autowasstraat die alleen voor vrouwen gold. Verder meldde een non-binair persoon door een politieagent te zijn uitgemaakt voor ‘rare trans’ en ontving een transgender persoon dreigberichten van een anonieme afzender. Ook de 2 politieregistraties betroffen incidenten gericht op transgender personen, waaronder een persoon die al langere tijd werd geïntimideerd en ten einde raad de politie om advies vroeg.
Seksuele gerichtheid
Bij de politie was seksuele gerichtheid na herkomst ook in 2020 de meest gemelde discriminatiegrond (35%). Ten opzichte van 2019 steeg het aantal registraties met 66%. Een groot deel van de incidenten betrof het uitschelden van politiemensen en andere medewerkers met een publieke taak met ‘homo’ of ‘flikker’. In veel van deze gevallen speelde de (vermeende) seksuele gerichtheid van deze medewerkers vermoedelijk geen rol. De politie registreerde echter ook voorvallen waarbij mensen expliciet vanwege hun seksuele gerichtheid werden bespot, bedreigd of aangevallen. >
m o n i to r d i s c r i m i n at i e
11
De cijfers van 2020| Gronden vervolg Seksuele gerichtheid (vervolg)
Een homoseksueel stel werd bijvoorbeeld regelmatig voor ‘vieze homo’s’ uitgemaakt door een buurvrouw en iemand die net uit de kast gekomen was, werd via sociale media bedreigd. Een incident dat de media haalde vond plaats in een AZC, waar een vrouw vanwege haar lesbische gerichtheid met kokend water werd overgoten (Omroep Brabant, 2020). Bij de meldpunten betrof 4% van de meldingen de discriminatiegrond seksuele gerichtheid. Het ging onder andere om uitlatingen en pesterijen van intolerante buren. Meldingen over omstreden behandeling kwamen onder meer van homoseksuele mannen die het discriminerend achtten dat zij pas bloed mochten doneren na vier maanden geen seks, terwijl deze regel voor heteroseksuele mannen niet gold. Daarnaast vernam een homokoppel van een makelaar dat de verkopers van een huis de voorkeur gaven aan een gezin boven twee mannen. De GGD Zeeland onderzocht de acceptatie van homoseksualiteit onder Zeeuwse scholieren. Slechts 13% van de Zeeuwse jongeren dacht dat als een leerling op school homoseksueel of lesbisch was, deze dit eerlijk tegen iedereen zou kunnen vertellen. Jongens stonden negatiever tegenover homoseksualiteit dan meisjes (GGD Zeeland, 2020). Op een cabaretavond van een carnavalsvereniging treedt een duo op dat de draak steekt met moslims en Marokkaanse Nederlanders. Eén van de bezoekers stoort zich aan de discriminerende grappen.
Tot zijn ontzetting krijgt het cabaretduo zowel de jury- als de publieksprijs toegekend. De man schroomt om een klacht in te dienen bij de carnavalsvereniging en meldt het voorval daarom bij een discriminatiemeldpunt. Hij voelt zich niet persoonlijk gediscrimineerd, maar wil laten weten dat dit volgens hem ‘echt niet kan’.
Leeftijd
De discriminatiegrond leeftijd betrof 5% van de meldingen bij meldpunten. De helft van deze meldingen ging over discriminatie op de arbeidsmarkt, veelal bij werving en selectie. Een man hoorde bijvoorbeeld dat na afloop van een sollicitatiegesprek over hem werd gezegd: ‘Die is te oud,’ en een inlener vroeg bij een uitzendbureau om een ‘jonge aanpakker’. Een paar meldingen gingen over coronamaatregelen die bepaalde leeftijdsgroepen benadeelden, zoals het weren van jongeren door een supermarktketen.
Godsdienst: islam
Het grootste gedeelte van de meldingen bij de meldpunten en de politieregistraties over de grond godsdienst (respectievelijk 5% en 2% van het totaal) ging over discriminatie van moslims. Een voorbeeld is een leerlinge die vanwege haar hoofddoek werd afgewezen voor een stageplek bij een zorgverlener. Deze liet weten het idee achter de hoofddoek haatdragend te vinden en daarom niet passend binnen zijn team. Andere meldingen gingen over beledigingen en scheldpartijen. Zo
z e e l a n d - w e st - b r a b a n t
werd tijdens een burenruzie gezegd: ‘Kutmoslims, ga terug naar het kalifaat.’ Ook zijn er meldingen en registraties omtrent discriminerende uitlatingen over moslims in het algemeen. Een melder uitte bijvoorbeeld zijn verontwaardiging over een lokaal radioprogramma waarin inbellers negatieve uitspraken over moslims deden.
Antisemitisme
Bij de politie vormden in 2020 de registraties over antisemitisme 6% van het totaal. De meldpunten ontvingen 3 meldingen. Het merendeel van de politieregistraties ging over algemeen schelden met ‘(kanker)jood’ richting politieagenten of andere medewerkers met een publieke functie. Een incident met een duidelijker anti-Joods motief betrof een vrouw die ‘kutjood, ga terug naar Israël’ riep naar haar Joodse buurman. Verder nam een Joodse melder aanstoot aan posters die een vergelijking trokken tussen Jodenvervolging en de mondkapjesplicht.
12
De cijfers van 2020 | Gronden en gemeenten
Terrein arbeidsmarkt
10
10
3
29
1
buurt/wijk
1
1
2
26
6
collectieve voorzieningen
2
14
3
19
3
commerciële dienstverlening
2
28
15
openbare ruimte
1
4
12
3
geslacht
handicap/chronische ziekte
herkomst/huidskleur
seksuele gerichtheid
Discriminatiegrond
godsdienst
Meldingen bij meldpunten naar grond en terrein
Een man die regelmatig surveilleert bij tentamens van een hbo-instelling krijgt te horen dat hij als 70-plusser niet meer mag komen werken. De hogeschool verwijst naar de RIVM-richtlijn die luidt dat 70-plussers als risicogroep extra voorzichtig moeten zijn en zoveel mogelijk thuis moeten blijven. De man vindt het verbod overdreven en onterecht, want volgens hem zijn de tentamens heel goed coronaproof ingericht. Hij voelt zich gediscrimineerd op grond van zijn leeftijd. Hij dient een klacht in bij de hogeschool, maar deze handhaaft het standpunt.
Gemeentecijfers
De meldpunten ontvingen net als in 2019 de meeste meldingen over voorvallen in de twee grootste gemeenten van West-Brabant: Tilburg (79) en Breda (42). In Zeeland stond Terneuzen in 2020 bovenaan met 22 meldingen, 11 meer dan in 2019. Hierna volgden Roosendaal en Goes (beide 20), Vlissingen (16), Bergen op Zoom (14) en Middelburg (11). In 22 van de 37 gemeenten steeg het totaalaantal discriminatiemeldingen. In 11 gemeenten tekende zich juist een daling af. Het aantal meldingen per 1.000 inwoners maakt inzichtelijk in welke gemeenten zich relatief veel van de gemelde voorvallen voordeden. Bovenaan stond in 2020 de kleine gemeente Noord-Beveland (0,82) waar handicap de meest gemelde
discriminatiegrond was. Vervolgens kwamen Goes (0,53), Terneuzen (0,40), Kapelle (0,39) en Tilburg en Vlissingen (beide 0,36). In de politieregistraties waren Tilburg (91) en Breda (74) opnieuw de koplopers. Daarna kwamen Roosendaal (29), Vlissingen (28), Bergen op Zoom (27) en Terneuzen (25). Kijkend naar het aantal registraties per 1.000 inwoners, laten de politiecijfers deze ranglijst zien: Vlissingen (0,63), Terneuzen (0,46), Tilburg (0,42), Bergen op Zoom en Breda (beide 0,40), Etten-Leur en Kapelle (beide 0,39).
m o n i to r d i s c r i m i n at i e
Gevolgen coronamaatregelen
Onder invloed van de coronacrisis komen bestaande ongelijkheden tussen
13
mensen (opnieuw) aan het licht. Zo is het volgens epidemioloog Simone Goosen de vraag of alle bevolkingsgroepen in Nederland goed worden geïnformeerd
over risicobeperkende maatregelen tegen het virus en of iedereen de weg naar
passende zorgverlening weet te vinden (NOS, 2020). Daarnaast worden mensen met een lage sociaaleconomische status over het algemeen harder getroffen
door de coronamaatregelen (De Volkskrant, 2020). Zij kunnen minder makkelijk
thuiswerken, hebben door de aard van hun werk meer kans om besmet te raken met het coronavirus, ervaren minder baanzekerheid en hebben daarnaast niet
altijd recht op financiële steun bij het wegvallen van inkomsten. Verder leidt het
sluiten van scholen en volgen van thuisonderwijs tot groeiende ongelijkheid onder
leerlingen, blijkt uit een onderzoek van de Universiteit van Amsterdam (UvA, 2020). Mensen met een beperking hebben in hun dagelijks leven heel direct te maken
met negatieve gevolgen van maatregelen, bijvoorbeeld door de invoering van de mondkapjesplicht in december. Zo komt het voor dat mensen die in aanmerking
komen voor de uitzondering om een mondkapje te dragen alsnog de toegang wordt geweigerd tot winkels en andere openbare gebouwen (College, 2020).
College voor de Rechten van de Mens Een vrouw gaat samen met haar
Veel verzoeken geslacht en handicap
mannelijke partner naar de kapper.
In 2020 ontving het College voor de Rechten van de Mens 52 verzoeken om een
Zij ondergaan dezelfde behandeling
oordeel van inwoners van Zuid-West-Brabant. Dat waren er 15 meer dan in 2019. De
en zitten even lang in de kappersstoel.
discriminatiegronden geslacht en handicap voerden met elk 12 verzoeken de boventoon,
De vrouw moet echter meer betalen
gevolgd door herkomst met 10 verzoeken. Bijna de helft van de verzoeken ging over het
dan haar partner. Zij voelt zich
terrein arbeid.
gediscrimineerd op grond van haar geslacht en vraagt het College om
Vier maal verboden onderscheid
een oordeel. De kapper stelt dat de
In 2020 bracht het College 7 oordelen uit over zaken van inwoners uit de politie-
tarieven voor vrouwen hoger zijn
eenheid. In 4 gevallen was volgens het College sprake van verboden onderscheid of
omdat damesknipbeurten gemiddeld
strijd met de wet. Een tweetal oordelen ging over de discriminatiegrond handicap. Een
meer tijd kosten. Volgens het College
scholengemeenschap discrimineerde een leerling in een rolstoel door niet binnen een
maakt de kapper onderscheid op grond
redelijke termijn doeltreffende aanpassingen te verrichten. Pas na twee jaar werd de
van geslacht nu het hogere tarief niet
toegangsdeur zodanig aangepast dat zij deze zelfstandig kon openen. Het tweede oordeel
kan worden gerechtvaardigd door de
betrof een reclamebureau dat een vrouw op grond van haar erfelijke bindweefselafwijking
behandelduur.
discrimineerde door haar af te wijzen voor een stageplek, zonder eerst onderzoek te doen naar mogelijke doeltreffende aanpassingen. De 2 andere oordelen gingen over de grond geslacht. Een uitzendbureau discrimineerde op grond van geslacht door een vrouw niet te beschermen tegen mogelijke zwangerschapsdiscriminatie door een inlener. De vrouw kon vanwege zwangerschapsgerelateerde ziekte enkele dagen niet werken, wat vermoedelijk de reden was voor het beëindigen van haar inlening. Het uitzendbureau schond vervolgens haar zorgplicht door hierover niet met de inlener in gesprek te gaan. Tenslotte oordeelde het College dat een kapsalon een vrouw discrimineerde door haar voor een hoger tarief te knippen dan haar mannelijke partner (zie casus hiernaast).
z e e l a n d - w e st - b r a b a n t
14
De cijfers van 2020 | Terreinen Arbeidsmarkt
De meldpunten ontvingen ook in 2020 relatief veel meldingen over discriminatie op de arbeidsmarkt. Deze meldingen maakten 22% van het totaal uit en betroffen negatieve ervaringen op het gebied van werving en selectie, arbeidsbemiddeling, arbeidsvoorwaarden, promotie, ontslag, vrijwilligerswerk, stages en discriminerend gedrag op de werkvloer. Herkomst was de meest voorkomende discriminatiegrond. Zo was er bijvoorbeeld een sollicitant die onder zijn eigen naam een afwijzing ontving. Toen hij vervolgens een Nederlands klinkende naam gebruikte, wilde het bedrijf zijn sollicitatie graag in het bestand houden omdat hij een goede match leek. Een ander voorbeeld betreft een vrouw die meldde dat zij ontslag had genomen omdat collega’s steeds discriminatoire opmerkingen tegen haar maakten en haar leidinggevende hier onvoldoende tegen optrad. Meldingen over geslacht gingen overwegend over discriminatie rondom zwangerschap of jong moederschap en betroffen het niet verlengen van een contract, ontslag tijdens proeftijd en terugplaatsing in functie. Bij de grond handicap ging het bijvoorbeeld om werkgevers die onvoldoende rekening hielden met de beperking of ziekte van een melder. Leeftijdsdiscriminatie vond vooral in de fase van werving en selectie plaats. Een 47-jarige sollicitant werd bijvoorbeeld afgewezen omdat men geen twee jaar meer in hem wilde investeren.
Commerciële dienstverlening
Meldingen bij meldpunten over commerciële dienstverleners betroffen ongelijke behandeling of discriminatoire bejegening door onder meer winkels, verzekeraars, vervoerders en banken. Met 17% was dit het tweede meest gemelde terrein. Ruim de helft van het opvallend hoge aantal meldingen hield verband met de coronacrisis. Het
ging hierbij met name om mensen die vanwege hun handicap of ziekte geen mondkapje konden dragen of winkelwagen konden voortduwen. Zij meldden dat supermarkten of andere winkels hen om die reden de toegang ontzegden. De meldingen die geen betrekking hadden op coronamaatregelen gingen het vaakst over discriminatie op grond van herkomst. Een voorbeeld betreft het niet kunnen afsluiten van een inboedelverzekering door woonwagenbewoners.
Collectieve voorzieningen
Ook op het terrein van de collectieve voorzieningen (16% van het totaal) zien we een toename van het aantal meldingen ten opzichte van 2019. Melders voelden zich in 2020 ongelijk behandeld of discriminatoir bejegend door onder meer gemeentelijke instanties en zorgaanbieders, vooral op grond van herkomst of handicap. Een man meldde bijvoorbeeld een uitspraak van zijn werkcoach dat ‘buitenlandse mensen’ altijd liegen tegen de gemeente en van gemeentelijke vergoedingen op vakantie gaan. Verder mocht een melder niet met haar hulphond bij een zorgverlener naar binnen. Een deel van de meldingen was coronagerelateerd. Deze meldingen kwamen vooral van mensen die vanwege het niet kunnen dragen van een mondkapje niet welkom waren bij zorgverleners, de voedselbank en de rechtbank.
Buurt/wijk
Van de meldingen ging 12% over discriminatie-ervaringen in de eigen buurt of wijk. Mensen werden uitgescholden, getreiterd, bedreigd en een enkele keer mishandeld door buurtgenoten, meestal vanwege hun herkomst en soms vanwege hun seksuele gerichtheid. Regelmatig ging het om langslepende burenconflicten waar ook al partijen als de woningbouw en de politie bij betrokken waren. Enkele melders gaven expliciet aan dat ze zich niet meer
Een vrouw die een rolstoel gebruikt wil boodschappen doen in een supermarkt. Bij de ingang wordt zij tegengehouden. Vanwege de coronamaatregelen mag ze uitsluitend met een winkelwagen de winkel in. Deze kan zij echter niet voortduwen. De supermarktmedewerkers overleggen, maar besluiten dat ze geen uitzondering kunnen maken. De vrouw verlaat onverrichter zake de supermarkt en gaat naar een andere winkel. Hier kan zij zonder problemen boodschappen doen.
veilig voelden in hun woonomgeving. Zo schreef een melder het ‘heel erg’ te vinden dat zijn kind niet meer buiten durfde te spelen en was een ander gezin hun woning ontvlucht.
Openbare ruimte
Meldingen over discriminatie in de openbare ruimte verdubbelden in aantal ten opzichte van 2019, en vormden 7% van het totaal. Incidenten speelden zich meestal af op straat, maar ook bijvoorbeeld in een AZC en op een treinstation. Het ging vaak om scheldpartijen waarbij melders discriminerende verwensingen te horen kregen. De aanleiding was meestal hun herkomst en soms hun beperking of homoseksualiteit. Een homoseksuele man werd bijvoorbeeld op zijn woon-werkroute regelmatig nageroepen met ‘kuthomo’ en bovendien een keer bespuugd en van de fiets geduwd door een groep jongens. Landelijk onderzoek van het College (2020) wees uit dat discriminatie-ervaringen in de openbare ruimte ernstige gevolgen kunnen hebben. Twee derde van de mensen met dergelijke ervaringen bleek daarna bepaalde openbare locaties te vermijden of aanpassingen te doen in gedrag of uiterlijk.
m o n i to r d i s c r i m i n at i e
Anti-Aziatisch racisme
Sinds het racisme tegenover Aziatische Nederlanders door de coronapandemie
15
verhevigde, spreekt deze groep zich nadrukkelijker uit over hun ervaringen.
Sommige Aziatische Nederlanders zetten zich al langer in tegen discriminatie, maar er zijn ook mensen die recent gingen inzien dat bijvoorbeeld de genormaliseerde grappen niet acceptabel zijn (OneWorld, 2020). Eind augustus starten de
collectieven Asian Raisins, Pan Asian Collective, OUT&ABROAD en enkele antidiscriminatievoorzieningen een campagne met de hashtag #iklachniet om
bewustwording te creëren van de stigmatisering van Oost- en Zuidoost-Aziatische Nederlanders onder het mom van ‘het is maar een grapje’. Kennisplatform
Integratie & Samenleving (KIS) deed een verkennend onderzoek onder mensen
met een Oost-Aziatische achtergrond die in Nederland wonen. Deelnemers aan
het onderzoek benoemen dat Nederlanders met een Oost-Aziatische achtergrond vrij onzichtbaar zijn. Zo is er sprake van onderrepresentatie in de media. En als
Oost-Aziatische mensen wel in de media vertegenwoordigd zijn, gaat het vaak om
eenzijdige rollen die stereotypen juist bevestigen. Onder de deelnemers is er vooral onder mensen die in Nederland geboren zijn of geadopteerd zijn een groeiende behoefte om mondiger te zijn (KIS, 2021).
Over RADAR en ADB Zeeland Een meisje zoent in een disco met haar
In de politie-eenheid Zeeland-West-Brabant zijn diverse ADV’s oftewel meldpunten
date, die van hetzelfde geslacht is. Zij
werkzaam. Deze ADV’s toetsen en bewaken artikel 1 van de Grondwet waarvan de
heeft niet in de gaten dat iemand van
eerste regel luidt: ‘Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk
school ook in de horecagelegenheid
behandeld.’ Burgers die worden geconfronteerd met discriminatie, kunnen bij de ADV in
aanwezig is en foto’s van hen maakt.
hun gemeente terecht voor advies en ondersteuning. Gespecialiseerde klachtbehandelaars
De foto’s zijn op Instagram en Facebook
registreren meldingen, adviseren over mogelijke vervolgstappen, kunnen waar nodig
geplaatst met het bijschrift ‘vieze
bemiddelen en ondersteunen melders bij juridische procedures of een verzoek om een
lesbo’s’. Het meisje, dat nog niet
oordeel bij het College voor de Rechten van de Mens.
publiekelijk uit de kast gekomen is, is erg verdrietig over de verspreiding van de
Dit rapport is een uitgave van RADAR en ADB Zeeland – de ADV’s die samen de meeste
beelden en de kwetsende begeleidende
inwoners van Zeeland en West-Brabant bedienen – en de politie. Naast hun meldpunt-
tekst.
functie en het verlenen van advies en ondersteuning aan mensen die discriminatie hebben ervaren, doen RADAR en ADB Zeeland onderzoek naar discriminatie. Jaarlijks beantwoorden zij honderden vragen van media, overheden, maatschappelijke instellingen en studenten. Het voorkomen van discriminatie kan niet zonder bewustwording en educatie. RADAR en ADB Zeeland ontwikkelen en verzorgen trainingen en workshops over (omgaan met) diversiteit, cultuursensitiviteit, empowerment en weerbaarheid tegen discriminatie en uitsluiting. Opdrachtgevers zijn onder andere gemeenten, politie, maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven. RADAR vervult in ruim vijftig gemeenten in Zuid-Holland en Noord-Brabant de wettelijk taak van onafhankelijke antidiscriminatievoorziening. ADB Zeeland vervult deze functie voor de 13 Zeeuwse gemeenten. Vanuit die rol zijn RADAR en
Meer informatie: www.radar.nl | www.adbzeeland.nl
ADB Zeeland gesprekspartner in discriminatiezaken voor gemeenten, politie, openbaar ministerie, belangenorganisaties en maatschappelijke instellingen.
z e e l a n d - w e st - b r a b a n t
Meer informatie RADAR
ADB Zeeland
Politie
Spoorlaan 432 5038 CX Tilburg T 013 820 02 12 E info@radar.nl I www.radar.nl
Stationspark 27c 4462 DZ Goes T 0113 39 71 71 E info@adbzeeland.nl I www.adbzeeland.nl
Politie Zeeland-West-Brabant Ringbaan West 232 5038 KE Tilburg T 0900 8844 I www.politie.nl
Facebook adbRADAR Twitter @adbRADAR
Facebook adbzeeland.nl
Ontwerp © Go Puck | Beeld © Shutterstock p1: Tara Patta, p2: Andrii Yalanskyi, p6: Billion Photos, p10: ADragan, p14: Fizkes, p16: chrstphr
Dit is een gezamenlijke uitgave van de politie-eenheid Zeeland-West-Brabant, RADAR en ADB Zeeland. De politie, het College voor de Rechten van de Mens en de antidiscriminatievoorzieningen ADV Rucphen, ADV Woensdrecht, ADV Zundert en Meldpunt Discriminatie Waalwijk hebben voor deze uitgave gegevens beschikbaar gesteld.
Bronnen
Bijlage Monitor Discriminatie 2020
> > > > > > > > > > > > > > > > > >
Andriessen, I. (2017). Discriminatie herkennen, benoemen en melden. Den Haag: Sociaal Cultureel Planbureau. Andriessen, I., Hoegen Dijkhof, J., van der Torre, A., van den Berg, E., Pulles, I., Iedema, J., de Voogd-Hamelink, M. (2020) Ervaren discriminatie in Nederland II. Den Haag, Sociaal Cultureel Planbureau. Bon, S. van & Fiere, B. (2020). Corona en discriminatiemeldingen in Nederland. Discriminatie.nl. Bon, S. van, Fiere, B. & Wit, N. de (2021). Discriminatiecijfers in 2020. Rotterdam: Art.1. Broekroelofs, R. & Poerwoatmodjo, J. (2021). De stilte voorbij. Verkenning over ervaring van discriminatie tijdens de Covid-19 pandemie onder Nederlanders met een Oost-Aziatische achtergrond. Utrecht: Kennisplatform Integratie & Samenleving. College voor de Rechten van de Mens (2020). Meer bekendheid over de uitzonderingen op mondkapjesplicht nodig: mensen met een beperking vaak geweigerd. College voor de Rechten van de Mens (2020). Veilig jezelf zijn in het openbaar. Jaarlijkse rapportage mensenrechten in Nederland. Utrecht. EenVandaag (2020). ‘Stinkchinees!’ Dit is wat Chinese Nederlanders naar hun hoofd geslingerd krijgen sinds het uitbreken van het coronavirus. GGD Zeeland (2020). Gezondheidsmonitor Jeugd 2019-2020. Gezondheid en leefstijl van jongeren in Zeeland. Goes. Metro (2020). Actiegroep KOZP let op racistische outfits met carnaval. NOS (2020).
Coronavirus treft minderheden Nederland minder dan in andere westerse landen. NRC (2020). Jodenhaat gedijt in elke pandemie. Omroep Brabant (2020). Lesbische vrouw met kokend water overgoten in azc Gilze. OneWorld (2020). Hoe we in crisis altijd ‘de ander’ de schuld geven. OneWorld (2020). ‘Anti-Aziatisch racisme is niet begonnen bij corona’. RTL Nieuws (2020). Chinees-Nederlandse Cindy (24) mishandeld na opmerking over coronalied. Universiteit van Amsterdam (2020). Scholensluiting leidt tot groeiende onderwijsongelijkheid. De Volkskrant (2020). CPB: Grote ongelijkheid is bijwerking van coronasteun.
z e e l a n d - w e st - b r a b a n t
REGISTRATIE discriminatie 2020
b i j l a g e m o n i to r d i s c r i m i n at i e
G E M E E N T E N E N B A S I S T E A M S Z E E L A N D - W E S T- B R A B A N T
Politie-eenheid Zeeland-West-Brabant
gemeente
aantal inwoners1
aantal klachten/meldingen bij adv over voorval in gemeente
over voorval in gemeente per 1000 inwoners
aantal klachten/meldingen bij adv
aantal registraties politie
aantal registraties politie
per 1000 inwoners
2019
2020
2019
2020
2019
2020
2019
Alphen-Chaam
10149
0
0
0,00
0,00
2
0
0,20
2020 0,00
Altena
55386
2
3
0,04
0,05
6
16
0,11
0,29
Baarle-Nassau
6847
1
0
0,15
0,00
1
2
0,15
0,29
Bergen op Zoom
66811
3
14
0,04
0,21
19
27
0,28
0,40 0,31
Borsele
22800
3
2
0,13
0,09
3
7
0,13
Breda
183873
49
42
0,27
0,23
55
74
0,30
0,40
Dongen
26051
0
3
0,00
0,12
5
4
0,19
0,15 0,26
Drimmelen
27150
3
5
0,11
0,18
2
7
0,07
Etten-Leur
43774
1
3
0,02
0,07
2
17
0,05
0,39
Geertruidenberg
21515
2
3
0,09
0,14
5
3
0,23
0,14
Gilze-Rijen
26431
5
2
0,19
0,08
8
8
0,30
0,30
Goes
37653
13
20
0,35
0,53
17
13
0,45
0,35 0,17
Goirle
23793
0
1
0,00
0,04
3
4
0,13
Halderberge
30194
0
1
0,00
0,03
3
8
0,10
0,26
Hilvarenbeek
15334
2
1
0,13
0,07
2
0
0,13
0,00
Hulst
27524
2
9
0,07
0,33
5
7
0,18
0,25
Kapelle
12785
4
5
0,31
0,39
1
5
0,08
0,39 0,30
Loon op Zand
23327
0
6
0,00
0,26
0
7
0,00
Middelburg
48544
17
11
0,35
0,23
11
12
0,23
0,25
Moerdijk
36961
7
2
0,19
0,05
12
6
0,32
0,16
Noord-Beveland
7308
2
6
0,27
0,82
0
2
0,00
0,27
Oisterwijk
26140
1
5
0,04
0,19
1
2
0,04
0,08 0,27
Oosterhout
55616
3
7
0,05
0,13
12
15
0,22
Reimerswaal
22678
2
3
0,09
0,13
3
5
0,13
0,22
Roosendaal
77032
7
20
0,09
0,26
20
29
0,26
0,38 0,09
Rucphen
22572
2
1
0,09
0,04
4
2
0,18
Schouwen-Duivenland
33779
5
4
0,15
0,12
13
5
0,38
0,15
Sluis
23386
4
5
0,17
0,21
2
7
0,09
0,30
Steenbergen
25054
2
0
0,08
0,00
2
2
0,08
0,08
Terneuzen
54589
11
22
0,20
0,40
27
25
0,49
0,46 0,16
tabel Aantal meldingen/registraties bij meldpunten/politie en promillage 2019-2020
Tholen
25780
7
7
0,27
0,27
4
4
0,16
Tilburg
217259
58
79
0,27
0,36
86
91
0,40
0,42
Veere
21835
2
2
0,09
0,09
5
5
0,23
0,23
1 Aantal inwoners op 1 januari 2019
Vlissingen
44371
10
16
0,23
0,36
16
28
0,36
0,63
Bron: Regioatlas
2 Het gemiddeld promillage is de
Waalwijk
48240
3
9
0,06
0,19
8
11
0,17
0,23
Woensdrecht
21866
0
0
0,00
0,00
0
5
0,00
0,23
optelsom van de promillages per
0,19
0,14
gemeente gedeeld door het aantal
0,18 0,19
0,25
gemeenten in de politie-eenheid.
Zundert
21612
Gemiddeld (promillage)2
0,13
1
0
0,05
0,00
4
3
De cijfers van 2020 | Gemeente Alphen-Chaam
Inwoneraantal Gemeente Alphen-Chaam 10149
Meldpunt discriminatie
Politie
Aantal meldingen door inwoner van de gemeente*
3
0,30‰**
Aantal meldingen over voorval in de gemeente*
0
0,00‰**
aantal
‰**
Aantal discriminatie-incidenten
0
0,00‰**
Discriminatiegrond
inwoner voorval
maatschappelijk terrein
inwoner voorval
Discriminatiegrond
aantal
Wijze van discriminatie
aantal
Antisemitisme
0
0
Arbeidsmarkt
1
0
Antisemitisme
0
Bedreiging
0
Arbeidscontract
0
0
Buurt/wijk
0
0
Geslacht
0
Bekladding
0
Arbeidsduur
0
0
Collectieve voorzieningen
0
0
Godsdienst
0
Bespugen
0
Burgerlijke staat
0
0
Commerciële dienstverlening
0
0
Handicap
0
Geweld
0
Geslacht
0
0
Horeca/amusement
1
0
Herkomst, huidskleur
0
Geweld in combinatie met uitlating
0
Godsdienst (waarvan tegen moslims)
0 (0)
0 (0)
Huisvesting
0
0
Levensovertuiging
0
Pesterij
0
Handicap/chronische ziekte
0
0
Media en reclame
1
0
Seksuele gerichtheid
0
Uitlating
0
Herkomst, huidskleur
2
0
Onderwijs
0
0
Onbekend/overig
0
Vernieling
0
Leeftijd
0
0
Openbare ruimte
0
0
Weigering
0
Levensovertuiging
0
0
Politie/OM
0
0
Onbekend/overig
0
Nationaliteit
0
0
Privésfeer
0
0
Politieke gezindheid
0
0
Publieke/politieke opinie
0
0
Seksuele gerichtheid
0
0
Sport
0
0
Niet-wettelijke gronden
1
0
Overig
0
0
Onbekend
0
0
Onbekend
0
0
Wijze van discriminatie
inwoner voorval
Klachtbehandeling
inwoner
noten
Bedreiging
0
0
Alleen registratie
0
*Meldingen door een inwoner hebben niet
Geweld
0
0
Advies/informatie
3
automatisch betrekking op een voorval in
Omstreden behandeling
2
0
Beïnvloeding beleid
1
de gemeente. Meldingen over een voorval in
Vijandige bejegening
1
0
Bemiddeling
0
de gemeente kunnen gedaan zijn door een
Overig
0
0
Bijstaan in procedures
1
inwoner, maar ook door een niet-inwoner. Er
Onbekend/niet van toepassing
0
0
Doorverwijzing
0
kan een overlap tussen deze twee getallen zijn.
Eigen onderzoek Meldpunt
0
**Meldingen per 1000 inwoners
Overig
0
Bijlage Monitor Discriminatie 2020 ZEELAND-west-brabant
inwoneraantal Peildatum 1 januari 2019 | www.regioatlas.nl/gemeenten
De cijfers van 2020 | Gemeente Altena
Inwoneraantal Gemeente Altena 55386
Meldpunt discriminatie
Politie
Aantal meldingen door inwoner van de gemeente*
9
0,16‰**
Aantal meldingen over voorval in de gemeente*
3
0,05‰**
aantal
‰**
Aantal discriminatie-incidenten
16
0,29‰**
Discriminatiegrond
inwoner voorval
maatschappelijk terrein
inwoner voorval
Discriminatiegrond
aantal
Wijze van discriminatie
aantal
Antisemitisme
0
0
Arbeidsmarkt
1
1
Antisemitisme
0
Bedreiging
1
Arbeidscontract
0
0
Buurt/wijk
0
0
Geslacht
0
Bekladding
0
Arbeidsduur
0
0
Collectieve voorzieningen
2
2
Godsdienst
0
Bespugen
0
Burgerlijke staat
0
0
Commerciële dienstverlening
1
0
Handicap
0
Geweld
0
Geslacht
0
0
Horeca/amusement
0
0
Herkomst, huidskleur
4
Geweld in combinatie met uitlating
0
Godsdienst (waarvan tegen moslims)
0 (0)
0 (0)
Huisvesting
0
0
Levensovertuiging
0
Pesterij
1
Handicap/chronische ziekte
2
0
Media en reclame
3
0
Seksuele gerichtheid
8
Uitlating
12
Herkomst, huidskleur
6
3
Onderwijs
1
0
Onbekend/overig
4
Vernieling
2
Leeftijd
0
0
Openbare ruimte
0
0
Weigering
0
Levensovertuiging
0
0
Politie/OM
0
0
Onbekend/overig
0
Nationaliteit
0
0
Privésfeer
0
0
Politieke gezindheid
0
0
Publieke/politieke opinie
1
0
Seksuele gerichtheid
1
0
Sport
0
0
Niet-wettelijke gronden
0
0
Overig
0
0
Onbekend
0
0
Onbekend
0
0
Wijze van discriminatie
inwoner voorval
Klachtbehandeling
inwoner
noten
Bedreiging
0
0
Alleen registratie
1
*Meldingen door een inwoner hebben niet
Geweld
0
0
Advies/informatie
8
automatisch betrekking op een voorval in
Omstreden behandeling
3
1
Beïnvloeding beleid
3
de gemeente. Meldingen over een voorval in
Vijandige bejegening
6
2
Bemiddeling
1
de gemeente kunnen gedaan zijn door een
Overig
0
0
Bijstaan in procedures
3
inwoner, maar ook door een niet-inwoner. Er
Onbekend/niet van toepassing
0
0
Doorverwijzing
0
kan een overlap tussen deze twee getallen zijn.
Eigen onderzoek Meldpunt
0
**Meldingen per 1000 inwoners
Overig
0
Bijlage Monitor Discriminatie 2020 ZEELAND-west-brabant
inwoneraantal Peildatum 1 januari 2019 | www.regioatlas.nl/gemeenten
De cijfers van 2020 | Gemeente Baarle-Nassau
Inwoneraantal Gemeente Baarle-Nassau 6847
Meldpunt discriminatie
Politie
Aantal meldingen door inwoner van de gemeente*
0
0,00‰**
Aantal meldingen over voorval in de gemeente*
0
0,00‰**
aantal
‰**
Aantal discriminatie-incidenten
2
0,29‰**
Discriminatiegrond
inwoner voorval
maatschappelijk terrein
inwoner voorval
Discriminatiegrond
aantal
Wijze van discriminatie
aantal
Antisemitisme
0
0
Arbeidsmarkt
0
0
Antisemitisme
0
Bedreiging
0
Arbeidscontract
0
0
Buurt/wijk
0
0
Geslacht
0
Bekladding
0
Arbeidsduur
0
0
Collectieve voorzieningen
0
0
Godsdienst
0
Bespugen
0
Burgerlijke staat
0
0
Commerciële dienstverlening
0
0
Handicap
0
Geweld
0
Geslacht
0
0
Horeca/amusement
0
0
Herkomst, huidskleur
1
Geweld in combinatie met uitlating
1
Godsdienst (waarvan tegen moslims)
0 (0)
0 (0)
Huisvesting
0
0
Levensovertuiging
0
Pesterij
0
Handicap/chronische ziekte
0
0
Media en reclame
0
0
Seksuele gerichtheid
1
Uitlating
1
Herkomst, huidskleur
0
0
Onderwijs
0
0
Onbekend/overig
0
Vernieling
0
Leeftijd
0
0
Openbare ruimte
0
0
Weigering
0
Levensovertuiging
0
0
Politie/OM
0
0
Onbekend/overig
0
Nationaliteit
0
0
Privésfeer
0
0
Politieke gezindheid
0
0
Publieke/politieke opinie
0
0
Seksuele gerichtheid
0
0
Sport
0
0
Niet-wettelijke gronden
0
0
Overig
0
0
Onbekend
0
0
Onbekend
0
0
Wijze van discriminatie
inwoner voorval
Klachtbehandeling
inwoner
noten
Bedreiging
0
0
Alleen registratie
0
*Meldingen door een inwoner hebben niet
Geweld
0
0
Advies/informatie
0
automatisch betrekking op een voorval in
Omstreden behandeling
0
0
Beïnvloeding beleid
0
de gemeente. Meldingen over een voorval in
Vijandige bejegening
0
0
Bemiddeling
0
de gemeente kunnen gedaan zijn door een
Overig
0
0
Bijstaan in procedures
0
inwoner, maar ook door een niet-inwoner. Er
Onbekend/niet van toepassing
0
0
Doorverwijzing
0
kan een overlap tussen deze twee getallen zijn.
Eigen onderzoek Meldpunt
0
**Meldingen per 1000 inwoners
Overig
0
Bijlage Monitor Discriminatie 2020 ZEELAND-west-brabant
inwoneraantal Peildatum 1 januari 2019 | www.regioatlas.nl/gemeenten
De cijfers van 2020 | Gemeente Bergen op Zoom
Inwoneraantal Gemeente Bergen op Zoom 66811
Meldpunt discriminatie
Politie
Aantal meldingen door inwoner van de gemeente*
20
0,30‰**
Aantal meldingen over voorval in de gemeente*
14
0,21‰**
aantal
‰**
Aantal discriminatie-incidenten
27
0,40‰**
Discriminatiegrond
inwoner voorval
maatschappelijk terrein
inwoner voorval
Discriminatiegrond
aantal
Wijze van discriminatie
aantal
Antisemitisme
0
0
Arbeidsmarkt
2
3
Antisemitisme
3
Bedreiging
0
Arbeidscontract
0
0
Buurt/wijk
1
1
Geslacht
1
Bekladding
0
Arbeidsduur
0
0
Collectieve voorzieningen
6
4
Godsdienst
1
Bespugen
1
Burgerlijke staat
1
1
Commerciële dienstverlening
1
1
Handicap
1
Geweld
0
Geslacht
2
2
Horeca/amusement
2
2
Herkomst, huidskleur
9
Geweld in combinatie met uitlating
7
Godsdienst (waarvan tegen moslims)
4 (3)
2 (2)
Huisvesting
1
0
Levensovertuiging
0
Pesterij
0
Handicap/chronische ziekte
0
2
Media en reclame
3
0
Seksuele gerichtheid
10
Uitlating
17
Herkomst, huidskleur
12
6
Onderwijs
0
0
Onbekend/overig
2
Vernieling
1
Leeftijd
0
0
Openbare ruimte
1
2
Weigering
0
Levensovertuiging
0
0
Politie/OM
1
0
Onbekend/overig
1
Nationaliteit
0
0
Privésfeer
0
0
Politieke gezindheid
0
0
Publieke/politieke opinie
2
1
Seksuele gerichtheid
0
1
Sport
0
0
Niet-wettelijke gronden
3
1
Overig
0
0
Onbekend
1
1
Onbekend
0
0
Wijze van discriminatie
inwoner voorval
Klachtbehandeling
inwoner
noten
Bedreiging
1
1
Alleen registratie
1
*Meldingen door een inwoner hebben niet
Geweld
1
1
Advies/informatie
19
automatisch betrekking op een voorval in
Omstreden behandeling
11
9
Beïnvloeding beleid
3
de gemeente. Meldingen over een voorval in
Vijandige bejegening
9
6
Bemiddeling
1
de gemeente kunnen gedaan zijn door een
Overig
0
0
Bijstaan in procedures
4
inwoner, maar ook door een niet-inwoner. Er
Onbekend/niet van toepassing
0
0
Doorverwijzing
0
kan een overlap tussen deze twee getallen zijn.
Eigen onderzoek Meldpunt
0
**Meldingen per 1000 inwoners
Overig
0
Bijlage Monitor Discriminatie 2020 ZEELAND-west-brabant
inwoneraantal Peildatum 1 januari 2019 | www.regioatlas.nl/gemeenten
De cijfers van 2020 | Gemeente Borsele
Inwoneraantal Gemeente Borsele 22800
Meldpunt discriminatie
Politie
Aantal meldingen door inwoner van de gemeente*
8
0,35‰**
Aantal meldingen over voorval in de gemeente*
2
0,09‰**
aantal
‰**
Aantal discriminatie-incidenten
7
0,31‰**
Discriminatiegrond
inwoner voorval
maatschappelijk terrein
inwoner voorval
Discriminatiegrond
aantal
Wijze van discriminatie
aantal
Antisemitisme
0
0
Arbeidsmarkt
3
2
Antisemitisme
0
Bedreiging
1
Arbeidscontract
0
0
Buurt/wijk
0
0
Geslacht
0
Bekladding
1
Arbeidsduur
0
0
Collectieve voorzieningen
3
0
Godsdienst
0
Bespugen
0
Burgerlijke staat
0
0
Commerciële dienstverlening
0
0
Handicap
0
Geweld
0
Geslacht
1
1
Horeca/amusement
0
0
Herkomst, huidskleur
2
Geweld in combinatie met uitlating
2
Godsdienst (waarvan tegen moslims)
0 (0)
0 (0)
Huisvesting
0
0
Levensovertuiging
0
Pesterij
0
Handicap/chronische ziekte
1
0
Media en reclame
2
0
Seksuele gerichtheid
4
Uitlating
2
Herkomst, huidskleur
2
1
Onderwijs
0
0
Onbekend/overig
1
Vernieling
1
Leeftijd
2
0
Openbare ruimte
0
0
Weigering
0
Levensovertuiging
0
0
Politie/OM
0
0
Onbekend/overig
0
Nationaliteit
0
0
Privésfeer
0
0
Politieke gezindheid
0
0
Publieke/politieke opinie
0
0
Seksuele gerichtheid
2
0
Sport
0
0
Niet-wettelijke gronden
0
0
Overig
0
0
Onbekend
0
0
Onbekend
0
0
Wijze van discriminatie
inwoner voorval
Klachtbehandeling
inwoner
noten
Bedreiging
0
0
Alleen registratie
3
*Meldingen door een inwoner hebben niet
Geweld
0
0
Advies/informatie
5
automatisch betrekking op een voorval in
Omstreden behandeling
6
2
Beïnvloeding beleid
0
de gemeente. Meldingen over een voorval in
Vijandige bejegening
2
0
Bemiddeling
0
de gemeente kunnen gedaan zijn door een
Overig
0
0
Bijstaan in procedures
0
inwoner, maar ook door een niet-inwoner. Er
Onbekend/niet van toepassing
0
0
Doorverwijzing
0
kan een overlap tussen deze twee getallen zijn.
Eigen onderzoek Meldpunt
0
**Meldingen per 1000 inwoners
Overig
0
Bijlage Monitor Discriminatie 2020 ZEELAND-west-brabant
inwoneraantal Peildatum 1 januari 2019 | www.regioatlas.nl/gemeenten
De cijfers van 2020 | Gemeente Breda
Inwoneraantal Gemeente Breda 183873
Meldpunt discriminatie
Politie
Aantal meldingen door inwoner van de gemeente*
72
0,39‰**
Aantal meldingen over voorval in de gemeente*