SB24.02.10D 01 Stand van zaken inburgering

MEMO AAN DE RAAD ZAAKNUMMER : 2023100145 AAN

: de raad, t.a.v. commissie Samenleving & Bestuur

VAN NAMENS DEZE

: College van B&W : wethouder J.P. Spoor

DATUM

: 19 december 2023

ONDERWERP

: Stand van zaken inburgering

Samenvatting Op 1 januari 2022 is de nieuwe Wet Inburgering ingegaan. Hierbij schetsen we voor u een actueel beeld van de stand van zaken omtrent deze nieuwe wet en informeren we u over het feit dat we door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zijn geselecteerd voor de pilot Startbanen. Nieuwe Wet Inburgering Met de nieuwe Wet Inburgering 2021 wordt beoogd dat nieuwkomers zo snel mogelijk de taal leren op het voor hen hoogst haalbare niveau én snel en volwaardig mee kunnen doen in de maatschappij, het liefst via betaald werk. Iedereen die vanaf 1 januari 2022 in Nederland een verblijfsstatus krijgt, valt onder de nieuwe wet. Dit betreft zowel statushouders als gezinsmigranten 1. Voor statushouders heeft de gemeente de regie op de inburgering en is die rol intensiever dan voor gezinsmigranten. Gezinsmigranten kiezen namelijk zelf waar (en of) ze een cursus volgen en betalen de kosten ook zelf. Er zijn drie leerroutes op verschillende niveaus ingericht: • De Onderwijsroute is een voorschakeltraject om vervolgens een Nederlandse opleiding op het MBO-, HBO- of WO-niveau te kunnen volgen; • De B1-route combineert het leren van taal op B1-niveau met werk; • De Zelfredzaamheidsroute is voor mensen voor wie taalniveau B1 te hoog gegrepen is. De nadruk ligt op praktische taalverwerving, zodat men maatschappelijk kan participeren en sluit werken zeker niet uit.

Op dit moment zijn er 21 statushouders en 2 gezinsmigranten in gemeente Asten aan het inburgeren onder de nieuwe wet. Hiervan volgt 22% de Onderwijsroute, 30% de Zroute en 48% de B1 route. Er zijn geen wachtlijsten voor statushouders uit de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel, dus mensen kunnen snel starten met inburgeren. De uitvoering van de wet gebeurt budgetneutraal, binnen de diverse rijksmiddelen die hiervoor beschikbaar zijn. Zo ontvangt de gemeente een Specifieke Uitkering (SPUK) voor de kosten van leerroutes en maatschappelijke begeleiding. Daarnaast ontvangt de gemeente middelen voor uitvoeringsaspecten zoals trajectregie, ICT en communicatie. 1

Statushouders zijn vluchtelingen met een verblijfsvergunning. Ook nareizigers als gevolg van een gezinshereniging vallen onder de noemer statushouder. Gezinsmigranten zijn mensen die naar Nederland komen voor een al in Nederland wonende partner. Zij hebben zich voorbereid op hun komst en verplichtingen in Nederland en in veel gevallen al in land van herkomst het examen inburgering afgelegd.

Afronding oude wet De oude Wet Inburgering 2013 is nog niet volledig afgerond: iedereen die vóór 1 januari 2022 een verblijfsstatus heeft gekregen, burgert nog in onder de oude wet. De verwachting is dat deze trajecten nog tot en met eind 2024 zullen lopen. Deze groep is zelf verantwoordelijk voor de inburgering en kan hiervoor bij DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) een lening afsluiten. Die lening hoeft niet terugbetaald te worden als men binnen drie jaar slaagt voor het examen. Omdat er in de regio een wachtlijst ontstond voor mensen die nog moesten leren lezen en schrijven binnen de oude wet, heeft het college van B&W in juni 2023 besloten om extra middelen in te zetten om deze wachtlijst weg te werken. Samen met het ROC ter AA is ervoor gezorgd dat men binnen de inburgeringstermijn aan de inburgeringsplicht kon voldoen en is de wachtlijst voor deze groep verdwenen. Regionale uitvoeringsafspraken Binnen de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel streven we naar een uniforme werkwijze in de uitvoering van de nieuwe Wet Inburgering. Daarbij werken de vijf Peelgemeenten extra intensief samen. Zo organiseren we met vijf gemeenten samen de trajectregie, dit is de begeleiding van inburgeraars vanuit de gemeente.

Regionale afspraken binnen de arbeidsmarktregio Helmond-De Peel over de uitvoering van de wet vormden input voor de opdrachtverstrekking aan de uitvoeringspartijen: • Stavoor: Taalonderwijs Z-route • ROC ter AA: Taalonderwijs B1-route • Koning Willem 1 College ’s-Hertogenbosch: Onderwijsroute MBO-niveau • Fontys Hogescholen Tilburg: Onderwijsroute HBO-niveau • Tilburg University: Onderwijsroute WO-niveau Daarnaast wordt intensief samengewerkt met Senzer en Onis Welzijn. Senzer bereidt inburgeraars voor op deelname aan de arbeidsmarkt; Onis Welzijn voert de maatschappelijke begeleiding in Asten (en Someren) uit. Voor een groep jonge inburgeraars is de Onderwijsroute in haar huidige vorm te hoog gegrepen, maar zijn ook de Z- en de B1-route niet ideaal. Het college van B&W heeft in juni 2023 ook besloten om deze groep een ‘plusprogramma’ aan te bieden. Naast het taalonderwijs binnen de B1-route volgen deze jongeren ook vakken zoals studievaardigheden, werknemersvaardigheden en wiskunde, wat de doorstroom naar het reguliere onderwijs bevordert. Het plusprogramma is sinds oktober 2023 te volgen bij het ROC ter AA. De samenwerking in de uitvoering van de inburgering tussen gemeenten en uitvoerders in onze arbeidsmarktregio wordt als zeer positief ervaren. Er is regelmatig overleg en indien nodig wordt bijgeschakeld, met als doel een optimaal inburgeringsproces.

De flexibiliteit van de uitvoerende partijen zorgt ervoor dat we gezamenlijk oplossingen bedenken wanneer we tegen problemen aanlopen. Pilot Startbanen Werken helpt nieuwkomers om sneller te integreren. Het draagt bij aan het leren van de taal, het opbouwen van een netwerk en het geeft meer zelfvertrouwen. Om die reden heeft het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de pilot Startbanen ontwikkeld. Arbeidsmarktregio Helmond -De Peel is geselecteerd om deel te nemen aan deze pilot. Statushouders krijgen bij vestiging in de gemeente een betaalde baan aangeboden, waardoor ze direct kunnen participeren en de taal leren op de werkvloer. De pilot, die in 2024 gaat lopen, wordt gemonitord en geëvalueerd in een overkoepelend onderzoek. Hierbij wordt bijvoorbeeld onderzocht wat de werkzame elementen zijn van de combinatie betaald werk en taalonderwijs. Ook wordt onderzocht wat het beste werkt

op de werkvloer voor zowel de statushouder als de werkgever. Deze lessen worden verspreid onder gemeenten in het hele land en andere uitvoeringspartners. Blik op de toekomstige samenwerking binnen de vijf Peelgemeenten Gemeenten zijn individueel verantwoordelijk voor de implementatie en uitvoering van de Wet Inburgering. Echter, samenwerking binnen de regio zorgt voor meer effectiviteit en bundeling van expertise. Snel kunnen reageren op beleidsontwikkelingen is noodzakelijk om nieuwkomers zo goed mogelijk te ondersteunen. We signaleren dat de huidige samenwerkingsstructuur tussen de vijf Peelgemeenten efficiënter kan. De komende tijd staat dan ook in het teken van het verder ontwikkelen van onze gezamenlijke ambities op het gebied van inburgering en de eventuele rol van de Gemeenschappelijke Regeling Peelgemeenten hierin.

3/3