RU22.02.08FF Evaluatie tarieven milieustraat.pdf

Project: Evaluatie tarieven milieustraat Someren en Asten Gemeente Asten

Doel: Evalueren van de op 1 januari 2020 doorgevoerde tariefswijzigingen op de gezamenlijke milieustraat. De evaluatie moet de basis vormen van de toekomstige ontwikkeling van de milieustraat.

1. Inleiding Voorgeschiedenis Eind 2019 besloten de gemeenten Someren en Asten nieuwe tarieven in te voeren op de milieustraat. In de huis- aan huisinzameling werd met behulp van diftar al jaren het principe “de vervuiler betaalt” toegepast. Op de milieustraat waren echter nog tarieven van toepassing die in 2002 waren vastgesteld. Deze waren dusdanig laag dat het tarief slechts een fractie was van de werkelijke verwerkings- en transportkosten. Tabel 1-1: Tarieven milieustraat voor tot en met 2019 Categorie 1

Categorie 2

Categorie 3

Voertuig: gratis Fiets: gratis

Voertuig: € 8,00 Fiets: € 3,00

•

• •

Voertuig tot 1 m3: € 8,00 Voortuig tot 2 m3: € 16,00 Fiets: € 3,00 • Bouw- en sloopafval Hieronder vallen: • Alle steensoorten, bijvoorbeeld: puin, tegels, grint, gasbetonblokken, cement, dakpannen, gips en gipsplaten, asfalt, plafondplaten, metselstenen, kalkzandsteen, duroxblokken • Al het bouw- en sloophout, bijvoorbeeld: houten deuren, kozijnen, boeiboard, dakbeschot, trespa, ramen met en zonder glas, schroten, pallets, houten aanrechtbladen en aanrechtkasten.

• • • • • • • • • • • • • • • • • •

Wit- en bruingoed: koelkasten, diepvriezers, televisie e.d. Kadavers van kleine huisdieren Asbest 35 m2 Afgewerkte motorolie (max. 10 liter) Retour glas (flessen e.d.) Vlak glas Papier en karton Kleding, schoeisel en huishoudtextiel (bruikbaar) Kringloopgoederen Ferro en non ferro materialen Luiers Klein Chemisch Afval Plastic verpakkingen Wit schoon tempex Frietvet Autobanden zonder velg (max. 5 stuks) Drankenkartons Gasflessen Harde kunststoffen

• • • •

Grof restafval Niet chemisch verontreinigende grond Blad en gras Snoeihout en grof tuinafval Huishoudelijk afval, maximaal inhoud van 2 huisvuilzakken Hout, niet zijnde bouw- en sloopafval, zoals meubilair, tuinhout (bielzen, schuttingen e.d.)

Tijdens een gezamenlijke raadsbijeenkomst op 24 oktober 2019 is besproken om de tarieven meer kostendekkend te maken. Met kostendekkend wordt bedoeld dat de tarieven in relatie moeten staan tot de kosten voor verwerking en transport. Hierbij worden de kosten voor het exploiteren van de milieustraat en van de gratis afvalstromen dus niet meegenomen. Tijdens de bijeenkomst is men gekomen tot onderstaande tarieven die later door beide raden zijn vastgesteld: Tabel 1-2: Tarieven milieustraat vanaf 1 januari 2020 Tarief € 5,00/m3 € 22,00/m3

Afvalsoort • blad en gras • snoeihout en grof tuinafval • Grof huishoudelijk restafval • A/B/C hout • Schoon puin • Gipspuin

€ 50,00/m3

Gratis

€ 5,00 € 10,00

• Gemengd bouw- en sloopafval • Dakleer • Vloerbedekking • Niet chemisch verontreinigde grond • glas, blik, papier/karton • plastic, metaal en drankkartons (PMD) • Vlakglas • verpakkingstempex • frietvet • (oud) ijzer en metalen • kringloopgoederen • klein chemisch afval • textiel en schoenen • Wit-en bruingoed: koelkasten, diepvriezers, televisie e.d. • luiers • harde kunststoffen • kadavers van kleine huisdieren • asbest (max 35 m²) • afgewerkte motorolie (tot 10 liter) • autobanden zonder velg (maximaal 5 stuks) • gasflessen Huisvuilzak per stuk Matras smaller dan 90 cm Matras breder dan 90 cm

Directe gevolg nieuwe tarieven Na bekendwording van de nieuwe tarieven ontstond er een ware stormloop op de milieustraat waar zelfs verkeersregelaars moesten worden ingezet om alles in goede banen te leiden. Per 1 januari 2020 waren de nieuwe tarieven van toepassing en keerde de rust terug op de milieustraat. In deze evaluatie gaan we nader in op veranderingen die hebben plaatsgevonden op de toestroom van afval op de milieustraat. Hierbij wordt gekeken naar de periode 2018 tot en met 2021. Om de gegevens van 2021 te bepalen hebben we een raming gemaakt op basis van de daadwerkelijke cijfers tot en met juli 2021 en deze omgerekend naar een heel jaar.

2. Analyse per tariefgroep In dit hoofdstuk zal per tariefgroep een overzicht worden gegeven van de tonnages en de kosten. De kosten bestaan hierbij uit de verwerkings- en transportkosten. Per afvalstroom zal worden ingegaan op de ontwikkeling van de verwerkingstarieven. Ten aanzien van de transportkosten kan worden opgemerkt dat hier sprake is van een kleine daling per transport vanaf 2020 doordat Blink dit in eigen beheer heeft genomen.

Grof huishoudelijk afval Deze afvalstroom wordt apart besproken omdat deze stroom zowel onder het tarief van 22 euro als van 50 euro per kubieke meter valt. Dit komt doordat ons bouw- en sloopafval onvoldoende uit te sorteren reststromen bevat waardoor het moet worden afgevoerd als grof huishoudelijk afval. Bij het vaststellen van de tarieven is de aanname gemaakt dat een kubieke meter bouw- en sloopafval twee keer zo zwaar is als een kubieke meter grof huishoudelijk afval. Hierdoor valt bouw- en sloopafval onder het tarief van 50 euro en grof huishoudelijk afval onder het tarief van 22 euro per kubieke meter. Tabel 2-1: Tonnage grof huishoudelijk afval

Tonnage Grof huishoudelijk afval

2018 1.732

2019 1.796

2020 762

2021* 810

* Tonnage eerste zes maanden vermenigvuldigd met twee

De nieuwe tarieven hebben gezorgd voor een halvering van het tonnage. De verwachting is dat dit voornamelijk afkomstig is van het weren van grote hoeveelheden bouw- en sloopafval afkomstig van verbouwingen van woningen. Uit contact met een containerverhuurbedrijf is ook gebleken dat zij een grote toename van het aantal verhuurde containers hebben ervaren sinds de invoering van de nieuwe tarieven. Daarbij kregen we ook de opmerking dat de milieustraat voorheen altijd als oneerlijke concurrentie werd ervaren door de lage tarieven. De andere milieustraten binnen de Blink gemeenten laten geen afname zien van de hoeveelheid grof huishoudelijke afval. Tabel 2-2: Kosten transport en verwerking grof huishoudelijk afval

Kosten Grof huishoudelijk afval

2018 € 302.719

2019 € 370.845

2020 € 175.988

2021* € 188.766

* Kosten eerste zes maanden vermenigvuldigd met twee

Ten aanzien van de kosten zorgt deze afvalstroom voor de grootste besparing op de milieustraat. De verwerkingskosten zijn sinds 2019 echter al met bijna 20 procent gestegen, voornamelijk door een verhoogde verbrandingsbelasting, waardoor het tarief van 22 euro voor grof huishoudelijk afval in verhouding weer goedkoop begint te worden.

Tonnage tarief 50 euro Tabel 2-3: Tonnage stromen tarief 50 euro

Tonnage Dakleer Vloerbedekking Grond Totaal

2018 46 60 258 364

2019 46 61 243 350

2020 28 34 123 185

2021* 33 29 162 224

* Tonnage eerste zes maanden vermenigvuldigd met twee

Voor alle drie de afvalstromen geldt een sterke afname van het tonnage. Bij de milieustraten van de overige Blink gemeenten is geen sprake van een afname. Tabel 2-4: Kosten verwerking en transport stromen tarief 50 euro

Kosten Dakleer Vloerbedekking Grond Totaal

2018 € 7.961 € 10.000 € 7.564 € 25.525

2019 € 9.659 € 12.402 € 7.510 € 29.571

2020 € 9.959 € 7.256 € 5.194 € 22.409

2021* € 11.666 € 6.377 € 7.037 € 25.080

* Kosten eerste zes maanden vermenigvuldigd met twee

Als gekeken wordt naar de kosten voor verwerking en transport valt op dat ondanks de afname in tonnage er slecht een kleine kostenbesparing is gerealiseerd en we al weer bijna op het niveau van 2018 zitten. Dit wordt volledig veroorzaakt door de sterk gestegen verwerkingskosten. De kosten voor grond zijn bijna verdubbeld en dakleer is met meer dan vijftig procent gestegen. Doordat containerverhuurbedrijven deze prijsstijgingen direct aan hun klant doorberekenen zal onze milieustraat ondanks onze tariefsverhoging weer aantrekkelijker worden voor deze afvalstromen waardoor het tonnage in de toekomst zal toenemen.

Tarief 22 euro per kubieke meter Tabel 2-5: Tonnage stromen tarief 22 euro

Tonnage Gips Puin A/B hout C hout Totaal

2018 0 1.685 1.018 119 2.822

2019 0 1.668 1.074 142 2.884

2020 6 622 498 74 1.200

2021* 30 544 553 80 1.207

* Tonnage eerste zes maanden vermenigvuldigd met twee

Ook bij deze afvalstromen zien we een sterke afname van het tonnage die we niet terugzien bij de milieustraten van de andere Blink gemeenten. Gips wordt pas sinds eind 2020 als aparte afvalstroom afgevoerd waardoor het in de voorgaande jaren op nul staat. Wederom is de verwachting dat veel afval nu via containerverhuurbedrijven wordt afgevoerd.

Tabel 2-6: Kosten verwerking en transport tarief 22 euro

Kosten Gips Puin A/B hout C hout Totaal

2018 0 21.169 100.497 15.930

2019 0 25.998 114.064 18.884

2020 778 8.141 53.468 11.625

2021* 4.923 8.687 58.171 12.348

137.596

158.946

74.012

84.129

* Kosten eerste zes maanden vermenigvuldigd met twee

Door de afname van de tonnages is sprake van een sterke kostendaling. Ook hier is er sprake van stijgende verwerkingskosten waardoor opvalt dat de berekende kosten voor 2021 ondanks een bijna gelijk blijvend tonnage alweer 10.000 euro zijn gestegen ten opzichte van 2020.

Tarief 5 euro per kubieke meter Onder dit tarief valt alleen de afvalstroom tuinafval. Ten aanzien van de verwerkingskosten is er slechts sprake geweest van een kleine verhoging van het tarief. Hierdoor zorgt de afname van het tonnage ook voor een afname van de kosten. Tabel 2-7: Tonnage stroom 5 euro

Tonnage Tuinafval

2018 2.017

2019 2.236

2020 1.531

2021* 1.200

2020 26.408

2021* 21.600

* Tonnage eerste zes maanden vermenigvuldigd met twee

Tabel 2-8: Kosten verwerking en transport tarief 5 euro

Kosten Tuinafval

2018 34.794

2019 38.578

* Kosten eerste zes maanden vermenigvuldigd met twee

In voorgaande jaren was het tarief voor snoeiafval 8 euro voor 2 m3. Gezien de beperkte prijsstijging is het verschil van 705 ton tussen 2019 en 2020 dan ook moeilijk te verklaren. Bij de andere Blink gemeenten is er geen sprake van een afname van het tonnage tuinafval. Mogelijk dat door strengere controle aan de poort, zowel op bedrijven als beter toezicht op de hoeveelheid, het tuinafval toch een andere bestemming heeft gevonden.

Gratis afvalstromen Tabel 2-9: Tonnage gratis afvalstromen

Asbest Banden Bruin en witgoed Frituurvet Gasflessen Glas, vlak glas Kadavers KCA Metalen Papier PMD Harde kunststoffen (gemengd) Tempex (piepschuim) Textiel, kleding Harde kunststoffen (tuinmeubelen) Totaal

2019 82 6 163 4 2 28 1 52 151 69 52 57

2020

2021*

68 1 116 4 2 25 1 38 96 141 72 41

63 3 123 4 3 30 1 41 114 170 57 63

2 29 6

0 42 6

Niet bekend 32 Niet bekend

704

652

704

* Tonnage eerste zes maanden vermenigvuldigd met twee

Bovenstaande tabel geeft voor alle gratis stromen een afname van 52 ton in 2020 en in 2021 verwachten we alweer een tonnage gelijk aan 2019. Dit geeft echter geen goed beeld van de werkelijke ontwikkelingen. Zo laat het oud papier een sterke toename zien in 2020 en 2021. Vermoedelijk veroorzaakt doordat er door corona niet altijd papier werd ingezameld. Daarnaast zien we een sterke afname van de hoeveelheid ingezamelde metalen. Doordat mensen voor bepaalde afvalstromen de milieustraat ontwijken ontvangen we mogelijk ook minder metalen. Zorgelijk zijn de afname van het kca (klein chemisch afval) en het bruin- en witgoed. Mogelijk is tijdens de drukke periode eind 2019 al veel kca en bruin- en witgoed afgevoerd en hebben inwoners tijdens de corona periode weinig afgevoerd. Beide zijn echter een aandachtspunt voor de komende periode gezien het belang voor het milieu van deze stromen. Bij de andere milieustraten binnen Blink zien we ook grote afwijkingen bij bepaalde afvalstromen. Het is daardoor niet rechtstreeks in verband te brengen met onze nieuwe tarieven maar wel belangrijk om dit verder te onderzoeken.

3. Gevolgen nieuwe tarieven Totale kosten milieustraat voor de betaalde afvalstromen Onderstaand is een overzicht gemaakt van de kosten, verwerkings- en transportkosten, voor alle betaalde afvalstromen. Als toevoeging is voor 2020 ook een berekening gemaakt (aangeduid als 2020**) van de kosten als er geen tariefswijziging was doorgevoerd. Om dit inzichtelijk te maken is het tonnage van 2019 gekoppeld aan de tarieven van 2020. Tabel 3-1: Kosten verwerking en transport betaalde afvalstromen

Kosten Betaalde afvalstromen

2018 500.633

2019 605.883

2020 306.290

2021* 323.162

2020** 675.514

* Kosten eerste zes maanden vermenigvuldigd met twee ** Fictief: Tonnage 2019 gekoppeld aan tarieven 2020

Ten aanzien van de betaalde afvalstromen is een besparing van 299.593 euro gerealiseerd. Als gekeken wordt naar het berekende 2020** is de besparing zelfs 369.224 euro.

Aantal bezoekers Het aantal unieke bezoekers is afgenomen van 7.754 in 2019 naar 6.635 in 2020. Daarnaast is het aantal bezoeken afgenomen van 25.176 in 2019 naar 20.101 in 2020. Het is echter moeilijk om aan deze cijfers conclusies te verbinden. Door corona zijn er zowel beperkingen geweest van het aantal bezoekers als ook extra aanwas van bezoekers.

Kosten en inkomsten milieustraat In onderstaande tabel zijn de kosten en inkomsten van de milieustraat weergegeven. De kosten bestaan hier uit de exploitatie van Blink, beheerskosten van Someren minus de inkomsten uit de afvalstromen, bijvoorbeeld metaal. Hierbij is duidelijk zichtbaar dat de nieuwe tarieven voor een grote omslag hebben gezorgd. De kosten zijn gedaald en de inkomsten gestegen. Tabel 3-2: Poorttarieven en totale kosten milieustraat

Jaar

Totale kosten milieustraat

Inkomsten uit poorttarieven

2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020

379.449 440.368 461.699 610.391 680.226 750.097 828.335 585.179

114.302 119.466 129.655 155.818 164.737 170.291 180.580 220.598

Negatief Resultaat milieustraat 265.147 320.902 332.044 454.573 515.489 579.806 647.755 364.580

In tabel 3-3 wordt een overzicht gegeven van de exploitatiekosten van de milieustraat. Hierbij wordt alleen gekeken naar de kosten van Blink voor het exploiteren van de milieustraat. Hierbij zijn dus de kosten van Someren niet meegenomen. Hierin is duidelijk te zien dat we een grote besparing hebben gerealiseerd op de verwerking en het transport van het afval en dat dit bepalend

is voor de totale kosten van de milieustraat. Als we kijken naar de verdeling van de kosten komen we tot onderstaande cijfers: Tabel 3-3: verdeling kosten exploitatie milieustraat door Blink

2015

2016

68.999

75.539

69.875

306.696

439.938

35.836 411.531

Personeel Verwerking & Transport Indirecte kosten Totaal

Exploitatie milieustraat 2017 2018

2019

2020

70.831

72.207

74.331

523.941

592.160

633.388

354.505

41.752

52.701

61.877

84.298

95.080

557.229

646.517

724.868

789.894

523.917

Afvaldumpingen Bij het verhogen van de tarieven werd ook gewezen op het risico van afvaldumpingen. Onderstaande gegevens zijn afkomstig uit ons Klant Contact Systeem waarin de meldingen van dumpingen worden geregistreerd. Tabel 3-4: afvaldumpingen

Jaar 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

Aantal meldingen van dumpingen 53 164 127 112 106 167 91 (tot 3 september)

Bovenstaande tabel laat een sterke stijging zien van het aantal meldingen over dumpingen in 2020 ten opzichte van 2019. Ongeveer 100 meldingen betreffen afval dat bij de milieustraat aangeleverd kan/moet worden zoals asbest, autobanden, koelkasten, wasmachines, tuinafval, bureaustoelen, matrassen en kleine hoeveelheden bouw- en sloopafval. We willen hierbij opmerken dat in 2020 ten gevolge van corona voor de milieustraat beperkende maatregelen qua openingstijden en toegestane aanwezige bezoekers golden. Deze maatregelen werden landelijk opgelegd waardoor deze ook in het hele land tot een toename van dumpingen hebben geleid. Voor 2021 zien we weer een dalende lijn. Ook nu betreft ongeveer 2/3 deel van de meldingen afval dat voor de milieustraat bestemd is. Echter zijn er geen meldingen meer ontvangen van werkkamerinrichtingen (bureaustoelen) en matrassen.

4. Conclusie Op basis van de evaluatie kan worden geconcludeerd dat er een sterk verband bestaat tussen de op de milieustraat gevoerde tarieven en de aangeboden hoeveelheid afval. In vergelijking met de andere Blink gemeenten zien we in Asten en Someren een sterke afname van de hoeveelheid afval. Het afval zal echter niet zijn verdwenen maar zal een andere route hebben gevonden. Een voorbeeld hiervan zijn de bedrijven die containers aan huis plaatsen. De afname van de hoeveelheid tuinafval vraagt om nader onderzoek omdat de tariefswijziging hier zeer beperkt is geweest. Vragen hierbij zijn of er alternatieven zijn in onze regio of dat er minder tuinafval vrijkomt. Uit de evaluatie blijkt ook dat de tonnages binnen de gratis stromen ook sterk fluctueren. Bij het bepalen van de nieuwe tarieven is bepaald dat deze afvalstromen gratis moesten zijn vanwege het risico voor het milieu of omdat ze geld opleveren voor de gemeente. Het is van belang in de komende periode te onderzoeken of onze inzet om bijvoorbeeld KCA in te zamelen voldoende is.