RU21.09.10 DD Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie Brabantse Peel.pdf

aansluiting bij de eigen inwoners. De vergroeningsactie, Groenstrijd 2.0, was geïnspireerd op de Entente Florale en werd daarom ook wel de eigen ‘Entente Lokale’ genoemd. Het idee was samen met lokale groenondernemers bedacht en uitgewerkt. Buurtbewoners maakten, samen met een coach (een lokale groenondernemer), een plan voor vergroening van hun woonomgeving. Voorbeelden zijn het aanplanten van kale boomspiegels of het vervangen van verharding door groen in voortuinen en in de openbare ruimte. Maar ook het plaatsen van plantenbakken, opvangen en hergebruik van hemelwater of andere creatieve manieren om groen en kleur in de buurt te brengen. De kosten van de aanplant waren voor de gemeente, de buurtbewoners houden het groen zelf bij. Een vakkundige jury heeft destijds naar aanleiding van een planpresentatie en een rondgang langs de deelnemende opgefleurde buurten een winnaar uitgeroepen van de wedstrijd. 12. Rioolrenovatie d.m.v. bijleggen hemelwaterafvoer-riool (HWA-riool) Wie: Gemeente Laarbeek Wanneer: 2021 Resultaat: Al jaren lang ervaren de bewoners van de Pater Vogelsstraat, Kerkstraat en Hubertusweg in Beek en Donk overmatige wateroverlast tijdens flinke regenbuien. Dit was de aanleiding om gelijktijdig met een rioolrenovatie in deze straten een gescheiden rioolstelsel aan te leggen.

Alle inwoners van de betreffende straten krijgen dan de mogelijkheid om de hemelwaterafvoer aan de voorkant van het huis af te laten koppelen, op kosten van de gemeente Laarbeek. Tijdens (digitale) inwonersavonden werden een aantal knelpunten benoemd in de inrichting van de openbare ruimte. Zo deden enkele inwoners suggesties voor uitbreiding van het groen in de straat, de soort te planten bomen en over het veranderen van het verhardingsmateriaal in een aantal trottoirs. Deze suggesties werden getoetst aan de uitgangspunten van de gemeente. In een groot aantal gevallen konden we voldoen aan de wensen van de inwoners. Al met al zijn we gekomen tot een ontwerp waarin de meeste inwoners zich kunnen vinden, waarbij de straat klimaatadaptiever is aan gelegd (parkeerplaatsen worden uitgevoerd in grasbetontegels) en waarbij de straat beter ook verkeersveiliger wordt ingericht. De uitvoering van de werkzaamheden start in de zomer van 2021. 13. Herinrichting Presidentenbuurt Wie: Gemeente Gemert-Bakel en buurtbewoners Wanneer: Gestart op 4 januari 2021 en loopt door tot 2024 Hoe: Om de wijk robuust in te richten is besloten om een klimaatadaptief ontwerp voor de openbare ruimte te maken. Dit betekent dat: 1. Infiltreer regenwater zoveel en waar mogelijk op de plek waar het valt, en voorkom daarmee droogte. Hierbij rekening houdend met de grondwaterstanden i.r.t. de Peelrandbreuk.

Dat wil zeggen infiltreren waar

27

het kan, bufferen en leiden naar drogere gebieden daar waar de grondwaterstand hoog is. 2. Zorg voor voldoende bergingsruimte om extreme buien tijdelijk op te vangen en vertraagd af te voeren; 3. Zorg dat straat niet onnodig opwarmt en voldoende plekken voor verkoeling heeft op het heetst van de dag. In de wijk de presidentenbuurt is de infrastructuur verouderd. De riolering dateert van de jaren 50, 60 en 70 en is aan vervanging toe en de toestand van de bovenliggende verhardingen is slecht. Er is samen met de wijkbewoners gekeken naar de inrichting en ze hebben inspraak gehad in de ontwerpfase om samen de wijk te verbeteren. Een van de belangrijkste punten in de ontwerpfase was het veranderende klimaat. De inwoners ondervinden last van het extremer wordende weer. Dit vraagt om een uitwerking die robuust genoeg is om met deze extremen om te gaan. Om de wijk klimaatbestendig in te richten komt er zo min mogelijk verhard oppervlakte terug. Samen met de afdeling verkeer is gekeken waar eenrichtingverkeer kan worden ingevoerd. Hiermee wordt de hoeveelheid verhard oppervlakte drastisch verminderd. In plaats van de verharding komt zo veel mogelijk groen voor in de plaats. De vrijgekomen ruimte wordt ingevuld met openbaar groen. Er komen pocketparkjes die fungeren als koele verblijfruimtes en er komt een gevarieerd assortiment van bij-vriendelijke bomen en heesters.

Regenwater wordt zoveel mogelijk zichtbaar bovengronds opgevangen. Er komen waterbergende groenstroken en op diverse plekken in de wijk worden beplantte wadi’s/ watervertragende buffers aangebracht. Hierbij gaan we uit van glooiende taluds. 14. Herinrichting Wilhelminastraat Wie: Gemeente Asten Wanneer: 2024-2025 Hoe: De Wilhelminastraat is een belangrijke ontsluitingsweg voor Asten. Ook op het gebied van water is het een belangrijke ontsluitingsroute van de relatief hoge kern tot het lage buitengebied. Vergroting van de afvoercapaciteit is belangrijk om wateroverlast in het centrum tegen te gaan. De hevige buien van 1 juni 2016 hebben ook de kwetsbaarheid van het lage deel in de Wilhelminastraat duidelijk gemaakt door de oppervlakkige toestroom naar dit gebied. Dit water moet verder kunnen stromen naar een plek waar het geen schade kan aanrichten. Hiervoor worden waterbuffers aangelegd. De wateroverlast in het centrum en het lage deel van de Wilhelminastraat zijn ook goed zichtbaar in de klimaatstresstest. De gesprekken met de bewoners bevestigen de wateroverlast en geven aan dat deze is ontstaan door de ontwikkelingen in het verleden rondom de overlastlocatie, waardoor het water niet meer weg kan.

28

15. Van PIEKbuien naar beekDALEN Wie: Gemeenten Asten, Deurne, Gemert-Bakel, Laarbeek en Someren en waterschap Aa en Maas Wanneer: 2021 Hoe: In dit project willen we daar aan de hand van modellen en locatiebezoeken antwoord op geven op de vraag hoe stedelijke en regionale watersystemen elkaar beïnvloeden? We kijken waar mogelijkheden liggen om het systeem te verbeteren en daarmee de kans op wateroverlast te verkleinen. Dat doen we samen met andere werkeenheden in de regio Zuidoost-Brabant. In eerste instantie doen we dit voor de gemeenten Deurne, Asten en Someren. De ervaring gebruiken we vervolgens om de analyses ook te doen bij de gemeenten Laarbeek en Gemert-Bakel. We wisselen ook kennis en ervaring uit met de andere werkeenheden die bij dit project betrokken zijn. 16. Stimuleringsregeling Klimaatactief bebouwd gebied Aa en Maas Wie: Waterschap Aa en Maas Resultaat: Minder water transport naar de RWZI’s Wanneer: Tot en met 1 januari 2022 Hoe: De regeling is gericht op inwoners, stichtingen, verenigingen en bedrijven om hen te stimuleren zelf aan de slag te gaan met het klimaat bestendig inrichten van hun leefomgeving. Deze regeling zet in op het goed informeren en het creeren van urgentiebesef bij inwoners en stakeholders. De regeling is een aanvulling op de afkoppelsubsidies van de gemeenten in de Peel. 17.

Gebiedsgerichte aanpak Vitale Peel Wie: Provincie Noord-Brabant, Gemeente Deurne, Gemeente Asten, ZLTO, Staatsbosbeheer, Waterschap Aa en Maas Resultaat: Definiëren en realiseren van een klimaatrobuust watersysteem en bodem voor een vitale landbouw en natuur en leefbaarheid in het gebied Wanneer: Kwartiermakersfase in 2021 en uitrol daarna Hoe: De streek gaat samen met de overheden aan de slag om de opgaven op het gebied van een klimaatrobuust watersysteem en bodem voor een vitale landbouw en natuur te definiëren en te realiseren. Het gebied wordt daarbij ook aantrekkelijk voor haar eigen bewoners maar ook voor recreanten die graag terugkeren om te genieten van het landschap, de natuur, het boerenleven en de cultuurhistorie. De komende jaren zal dit proces vanuit NOVI de Peel ook zijn aandacht krijgen en de bouwstenen zijn terug te vinden in het landschapsafwegingskader de Peel. Dit project raakt al de 5 de thema’s binnen dit uitvoeringsprogramma en heeft een sterke koppeling met DHZ.

29

18. Natuurlijk ontwikkelen Peelrijt – Heihorsten – Meerven Wie: Gemeente Someren, Waterschap Aa en Maas, Waterschap de Dommel, SBB, Bosgroep zuid en lokale ondernemers Resultaat: Zorg dragen voor een aantrekkelijk recreatiegebied dat adaptief is voor de klimaatontwikkelingen Wanneer: Planvorming 2021 en uitwerking daarna Hoe: Binnen Onweerstaanbaar Someren is het traject opgestart om aan de rand van de Gebiedsgerichte Aanpak Strabrechtse Heide reeds te starten met een proces om zorg te dragen voor een aantrekkelijk recreatiegebied en ruimte te creëren voor waterberging in droge en natte tijden. Wateropvang en berging in nieuwe en bestaande vennen, klimaatrobuuste beekdalen zoals beschreven is in het verhaal van de Aa en ruimte creëren voor natuurinclusief ontwikkelen rondom de Heihorsten. De komende jaren zal dit proces uitgewerkt worden in projecten waaronder het project Meerven, een randzonecompartiment met mogelijkheid voor piekberging en opslag voor drogere periodes. Dit project heeft een sterke koppeling met DHZ en heeft reeds toezeggingen vanuit POP 3 ontvangen. 19.

Beekdalontwikkeling Aa dal Zuid Wie: Waterschap Aa en Maas en gemeenten Asten en Someren Resultaat: Natuurlijk vervlochten systemen Wanneer: 2022 start uitvoering Hoe: Waterschap Aa en Maas heeft als doel om, samen met gebiedspartners, de beken in het Aa-dal Zuid te ontwikkelen tot natuurlijke vervlochten systemen van beweging en beleving, waarin water, natuur, landbouw, recreatie, cultuurhistorie en landschap elkaar versterken. Hier ontstaat en een betere balans tussen waterbehoefte en -overlast passend bij de nieuwe klimaatscenario’s. 20. Slievense Loop Wie: Waterschap Aa en Maas en gemeente Someren Resultaat: Optimaliseren rioolwateroverstort Wanneer: n.t.b. Hoe: De Slievense Loop ligt ten noorden van de kern Someren en voert water af. Aan het begin van de loop, tussen de woonwijk Someren-Noord en het landelijk gebied, zit een rioolwateroverstort. Als er in een korte tijd veel regen valt, stroomt het riool vol 30

en gaat de noodklep open. Dit zorgt voor overlast van vervuild water in de woonwijk en bij boeren. Waterschap Aa en Maas voert samen met de gemeente Someren maatregelen uit om de problemen te verkleinen. 21. Peelrandbreuk en wijst Wie: Waterschap Aa en Maas Wanneer: n.t.b. Hoe: De Peelrandbreuk met zijn wijstgebieden is aardkundig uniek in Europa en loopt dwars door de Peel. Wijst is een bijzonder fenomeen dat alleen onder zeer specifieke omstandigheden voorkomt. De Peelrandbreuk markeert de overgang tussen de Peelhorst en de lager gelegen Centrale Slenk. Grondwater stroomt van hoog naar laag. Op het breukvlak echter wordt de doorstroming bemoeilijkt door het verspringen van de lagen in de ondergrond, waardoor het grondwater bij de breuk niet verder kan, naar boven stroomt en als kwel aan de oppervlakte verschijnt. Uit de klimaatstresstesten komt de breuk goed tot uiting. Hoe we de breuk kunnen herstellen en optimaal gebruik kunnen maken van wijst is een gezamenlijke opgave met de streek. Het beleven van de breuk zoals in Heiakkerpark in Deurne en de inrichting van de Esperloop in Gemert zijn mooi voorbeelden.

6.5 Monitoring Met de uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie Brabantse Peel werken we toe naar een klimaatbestendige en waterrobuuste regio waar het prettig wonen, werken en recreëren is. De klimaatstresstesten van 2019 hebben laten zien waar we staan (de nulmeting) en welke uitdagingen er liggen om ons doel te bereiken. Om de voortgang naar dit doel te monitoren, evalueren we de beschreven maatregelen in deze uitvoeringsagenda. Vanwege de onvoorspelbaarheid van maatschappelijke en gebiedsgerichte ontwikkelingen enerzijds en het handelen van belanghebbende partijen anderzijds, passen we op basis van voortschrijdend inzicht waar nodig maatregelen aan en/of voegen nieuwe maatregelen toe. Hiermee is de uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie Brabantse Peel een dynamisch document in plaats van een statisch document dat door de partnerorganisaties wordt gebruikt als leidraad. De klimaatstresstesten van 2019 beschouwen we als de nulmeting. We herhalen de klimaatstresstesten om de 6 jaar om te onderzoeken in hoeverre de projecten bijdragen aan het tegengaan van wateroverlast, hittestress, droogte en waterkwaliteit. Wanneer klimatologische, maatschappelijke of ruimtelijke ontwikkelingen daarom vragen, voeren we al eerder klimaatstresstesten uit.

Bijvoorbeeld wanneer nieuwe KNMI-klimaatscenario’s beschikbaar komen of belangrijke ontwikkelingen zich voordoen op het gebied van energietransitie, woningbouwopgave, gebiedstransformatie, mobiliteitstransitie en landbouwtransitie. Uit de toekomstige stresstesten moet blijken of de uitgevoerde maatregelen het gewenste effect hebben en welke (nieuwe) knelpunten extra aandacht vragen. Met behulp van de resultaten van toekomstige stresstesten voeren we nieuwe risicodialogen, bedenken we nieuwe maatregelen en stellen we een nieuwe uitvoeringsagenda op.

31

Bronnenlijst Nog opstellen + bronnen op de juiste wijze in de tekst zetten!

32

BIJLAGE 1: DPRA-Werkregio’s

Bron: https://klimaatadaptatienederland.nl/actueel/actueel/nieuws/2018/werkregio/

33