D-02 Bijlage 1 - Onderzoek arbeidsmigranten - zicht op de huisvesting Regio Helmond de Peel

Onderzoek arbeidsmigranten Zicht op de huisvesting

Regio Helmond de Peel 22 september 2025

DATUM

22 september 2025

TITEL

Onderzoek arbeidsmigranten

OPDRACHTGEVER

Regio Helmond de Peel

AUTEUR(S)

Jeroen Lijzenga Iris Voncken

PROJECTNUMMER

743.102/G

STATUS

Tivolilaan 205 6824 BV Arnhem Postbus 1174 6801 BD Arnhem www.companen.nl info@companen.nl 026 351 25 32 KvK-nummer: 09035291 BTW-nummer: NL001826517B01

Inhoud 1 1.1 1.2 1.3 1.4

Inleiding Aanleiding Vraagstelling Aanpak Leeswijzer

4 4 4 4 5

2 2.1 2.2 2.3

Huidige huisvestingssituatie 6 Aantal geregistreerd woonachtige arbeidsmigranten 6 Kenmerken van werken en wonen 7 Inschatting totaal aantal in regio Helmond de Peel wonende arbeidsmigranten 13

3 3.1 3.2 3.3 3.4

Huisvestingsopgave Inleiding Short-, mid- en long-stay faciliteiten Opgave Plannen

15 15 15 16 17

4

Knelpunten en oplosrichtingen

19

Bijlage 1: Registraties naar postcodegebied

22

Bijlage 2: Definities

29

1 Inleiding 1.1 Aanleiding Arbeidsmigranten zijn van groot belang voor de economie van regio Helmond de Peel. Ze zijn niet alleen nu essentieel voor het functioneren van sectoren als landbouw, industrie en logistiek, maar ook in de toekomst blijft de inzet van arbeidsmigranten noodzakelijk. Om beter beleid te kunnen voeren, streven de gemeenten binnen de regio Helmond de Peel naar meer inzicht in deze doelgroep. Er is behoefte aan actuele gegevens over het aantal werkzame en woonachtige arbeidsmigranten, de spreiding over de regio, de mate van registratie en de toekomstige behoefte. Ook is er groeiende aandacht voor de vraag waar en hoe deze groep wordt gehuisvest, of het huidige aanbod toereikend is en welke opgave er ligt richting de toekomst. Onderzoeksbureau Decisio heeft in opdracht van de regio een analyse uitgevoerd op basis van beschikbare registraties, waarmee een eerste beeld is ontstaan van de omvang en verdeling van arbeidsmigranten in de regio. In aanvulling daarop voert Companen dit verdiepende onderzoek uit, met specifieke aandacht voor het huisvestingsvraagstuk.

1.2 Vraagstelling Naast de informatie die reeds door onderzoeksbureau Decisio in beeld is gebracht, gaan we in dit onderzoek verder in op het huisvestingsvraagstuk rond arbeidsmigratie. U vraagt ons daarvoor inzicht te geven in de volgende onderdelen: 1 Regiorapportage over internationals in de regio Helmond de Peel (2010 - 2023).

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

• Inschatting van het aantal niet-geregistreerde arbeidsmigranten per gemeente. • In beeld brengen van het huidige huisvestingsaanbod binnen de regio. • Inzicht in de aanwezige harde en zachte plancapaciteit voor arbeidsmigranten bij de gemeenten. • Analyse van de toekomstige huisvestingsbehoefte en de tekorten, in kwantiteit en kwaliteit. • Hoe de huisvestingssituatie nu is en de knelpunten en oplosrichtingen daarbij. Definities van begrippen die in dit onderzoek gebruikt worden zijn te vinden in de bijlage op pagina 29.

1.3 Aanpak Voor dit onderzoek is er gebruik gemaakt van uitkomsten uit de regiorapportage over internationals in de regio Helmond de Peel en de daarvoor gebruikte gegevens uit CBS-Microdata, afkomstig van onderzoeksbureau Decisio1. Om deze informatie verder aan te vullen, hebben we een vragenlijst onder de gemeenten uitgezet en gesprekken gevoerd met gemeenten, werkgevers, uitzendbureaus en huisvesters. Ondanks dat dit onderzoek meer inzicht biedt, zijn er nog steeds blinde vlekken aanwezig. Deze benoemen we. In dit onderzoek kijken we naar de gemeenten Asten, Deurne, Gemert-Bakel, Helmond, Laarbeek en Someren2.

2 De aantallen in dit onderzoek zijn exclusief de gemeente Geldrop-Mierlo, tenzij aangegeven.

4

Cijfers arbeidsmigranten op basis van CBS-Microdata Het CBS geeft geaccrediteerde organisaties toegang tot de databestanden op basis waarvan het CBS haar statistieken opstelt (‘CBS-Microdata’). Decisio heeft toegang tot CBS-Microdata en gebruikt dit om de ‘Monitor internationale werknemers’ op te stellen op basis van diverse uitgangspunten, waaronder: • De werknemer werkt in Nederland. • De werknemer heeft de buitenlandse nationaliteit (oftewel: geen Nederlandse nationaliteit). • De werknemer verdient een inkomen uit ‘actieve’ arbeid. Oftewel, internationale werknemers zijn niet in de monitor opgenomen wanneer zij bijvoorbeeld een uitkering ontvangen of werkloos zijn. Binnen deze monitor zoomen zij onder meer specifiek in op de arbeidsmigranten. Voor de monitor koppelt Decisio binnen CBS-Microdata arbeidscontract-informatie van arbeidsmigranten in Nederland aan diverse persoonsgegevens. Op gemeenteniveau en (deels) op postcodeniveau geeft de monitor vervolgens onder meer inzicht in het aantal arbeidsmigranten dat in een regio woont en/of werkt, in welke sector zij werkzaam zijn en wat zij verdienen, hoe lang zij in Nederland economisch actief zijn, waar ze vandaan komen en wat hun leeftijd is.

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

1.4 Leeswijzer De rapportage ziet er als volgt uit: • Hoofdstuk 2 geeft inzicht in de huidige huisvestingssituatie van arbeidsmigranten in regio Helmond de Peel. Het gaat in op aantallen geregistreerde woonachtigen, werk- en woonkenmerken, en een inschatting van het aantal niet-geregistreerde arbeidsmigranten. • Hoofdstuk 3 bespreekt de huisvestingsopgave. Het gaat in op de verblijfsduur en de daarbij horende huisvestingsfaciliteiten, de prognose en de huidige plannen voor huisvesting van arbeidsmigranten. • Hoofdstuk 4 sluit af met de belangrijkste knelpunten en oplosrichtingen.

5

2 Huidige huisvestingssituatie

Tabel 2.1: Regio Helmond de Peel. Aantal geregistreerd woonachtige arbeidsmigranten

Dit hoofdstuk bespreekt de huidige huisvestingssituatie van arbeidsmigranten in de regio Helmond de Peel. Er wordt daarbij eerst gekeken naar het aantal geregistreerde woonachtige arbeidsmigranten. Daarna gaan we in op kenmerken van het werken (werksectoren, seizoenspieken, pendelstromen) en kenmerken van het wonen (kwaliteit, beleid en het zicht op het huidige aanbod). Tot slot wordt er een inschatting gemaakt van het aantal nietgeregistreerde woonachtige arbeidsmigranten.

2.1 Aantal geregistreerd migranten

woonachtige

arbeids-

Uit BRP-registraties blijkt dat er 7.190 geregistreerde woonachtige arbeidsmigranten in de regio aanwezig zijn. Helmond heeft meer dan de helft van dit totaal aantal geregistreerde woonachtige, namelijk 4.160. Daarna volgen Gemert-Bakel en Deurne met beide tussen de 700 en 900 arbeidsmigranten. Asten en Someren hebben tussen de 500 en 600 geregistreerde woonachtige arbeidsmigranten. En tot slot Laarbeek, met het minst aantal arbeidsmigranten, namelijk 325.

per gemeente (2023) Woongemeente

Aantal

Helmond

4.160

Gemert-Bakel

845

Deurne

745

Asten

565

Someren

550

Laarbeek

325

Totaal

7.190

Bron: CBS-Microdata, bewerking Decisio (2025).

Woonadres arbeidsmigrant vaak onbekend: registratiegraad Het komt voor dat het woonadres van een arbeidsmigrant niet bekend is via CBS-Microdata. Dat kan meerdere redenen hebben. Bijvoorbeeld doordat de arbeidsmigrant, bij seizoensgebonden arbeid, minder dan vier maanden in Nederland verblijft en zich niet bij de gemeente inschrijft (dat is ook geen wettelijke plicht). Of het kan voorkomen dat de arbeidsmigrant onbekend is met het proces van inschrijving en/of zich niet wil inschrijven vanwege de angst voor het verliezen van rechten in het land van herkomst. Het aantal geregistreerde arbeidsmigranten via CBS-Microdata is dus waarschijnlijk een onderschatting van het daadwerkelijke aantal arbeidsmigranten. Gemeenten, werkgevers, uitzendbureaus en huisvesters in de regio bevestigen dit beeld. Ook geven zij aan dat inschrijving van arbeidsmigranten niet altijd consequent gebeurt. Dit kan bijvoorbeeld komen doordat het om veel kort verblijvende arbeidsmigranten gaat (die zich niet in hoeven te schrijven). Daarnaast bestaat er de mogelijkheid dat arbeidsmigranten het adres van een uitzendbureau opgeven als woonadres. Door gesprekken te voeren, vullen we de registraties zo goed mogelijk aan.

In de bijlage op pagina 22 zijn kaarten en een tabel opgenomen. Allen laten het aantal registraties per postcodegebied per gemeente zien. Hieronder zijn de 10

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

6

postcodegebieden te zien waar de meeste arbeidsmigranten geregistreerd woonachtig zijn. Daarbij staat postcode 5701, behorend bij Wijk 10 Binnenstad en Wijk 11 Helmond-Oost, bovenaan. Daar is ook de huisvestingslocatie Zuidende gevestigd, waar 125 arbeidsmigranten kunnen verblijven. Ook postcode 5709, behorend bij Wijk 18 Rijpelweg, staat hoog. Daar is de huisvestingslocatie Baroniehof gevestigd, waar 100 arbeidsmigranten kunnen verblijven. In Gemert-Bakel heeft postcode 5761 de meeste registraties. Deze postcode hoort bij Wijk 04 Bakel en Wijk 05 Milheeze, waar er arbeidsmigranten op recreatiepark de Kanthoeve verblijven. De postcodes 5751 (Deurne), 5721 (Asten) en 5712 (Someren) beslaan hoofdzakelijk de centrumkernen van deze gemeenten, maar omvatten deels ook aangrenzend buitengebied. Tabel 2.2: Regio Helmond de Peel. Top 10 postcodegebieden met de meeste geregistreerd woonachtige arbeidsmigranten (2023) Postcode Gemeente

Aantal

5701

Helmond

1.305

5709

Helmond

760

5702

Helmond

600

5761

Gemert-Bakel

425

5707

Helmond

410

5751

Deurne

395

5704

Helmond

370

5721

Asten

370

5703

Helmond

305

5712

Someren

305

Bron: CBS-Microdata, bewerking Decisio (2025).

In paragraaf 2.3 gaan we in op het aantal niet geregistreerde arbeidsmigranten.

2.2 Kenmerken van werken en wonen Kenmerken van het werk Sectoren De helft van de arbeidsmigranten in regio Helmond de Peel werkt via een uitzendbureau3. Uit gesprekken is gebleken dat deze arbeidsmigranten vooral werkzaam zijn in de landbouw, (voedsel)industrie en de logistiek. Van uitzendbureaus die zich focussen op de landbouw in de regio, horen we dat arbeidsmigranten het vaakst in de (glas)tuinbouw werken. Vooral in Asten, Someren en Laarbeek zijn er grote concentraties bedrijven. Daarnaast zijn arbeidsmigranten ook belangrijk in de vollegrondsteelten; deze bedrijven hebben vaak grotere aantallen arbeidskrachten nodig en regelen de huisvesting en werving regelmatig zelf. In Gemert-Bakel zijn met name agrarische bedrijven actief in de fruit-, champignon- en groententeelt. De dierhouderij speelt een kleinere rol in de inzet van arbeidsmigranten, in de rundvee- en pluimveesector is de behoefte beperkt. Hoewel er in Helmond ook enige glastuinbouw aanwezig is, werken arbeidsmigranten daar vooral in de (voedsel) industrie en de logistiek. Ook in Asten zit een grote vleesverwerker. Volgens de gemeente Deurne zijn arbeidsmigranten daar actief in uiteenlopende sectoren. Seizoenspieken In de regio Helmond de Peel nemen de aantallen arbeidsmigranten toe van januari tot juli/augustus en dalen daarna weer richting december.

Dit betekent dat er pieken zijn in de zomermaanden en dalingen in de winter. Over het

3 Regiorapportage over internationals in de regio Helmond de Peel (2010 - 2023).

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

7

algemeen zien we een groei in het aantal arbeidsmigranten dat op jaarbasis wordt ingezet; het aantal arbeidsmigranten neemt toe van januari 2017 naar januari 2023 en van augustus 2017 naar augustus 2023. Daarbovenop zien we groeiende seizoenspieken; in 2023 is het verschil tussen de zomer en winter het grootst. Dit wijst op sterkere seizoensgebonden werkpatronen. Deze cijfers hebben we getoetst aan de hand van gesprekken. Uit deze gesprekken blijkt dat er inderdaad veel seizoenswerk is in de regio. De ene partij ziet meerdere pieken: maart - april/juli - augustus/november - december. De andere partij ziet vooral de zomerperiode als piek: mei - september. Deze pieken zijn vooral te zien in de agrarische sector. Zij geven ook aan dat arbeidsmigranten vaak jaarlijks terugkomen om tijdens die pieken te werken. Zowel agrarische werkgevers als gemeenten geven aan dat ook agrarische bedrijven werkzaamheden hebben die gedurende heel het jaar uitgevoerd moeten worden. Een gemeente als Helmond heeft relatief gezien minder agrarische werkgevers ten opzichte van de andere regiogemeenten. Uit gesprekken blijkt dat in een gemeente als deze seizoenspieken minder aanwezig zijn.

Pendelstromen Wanneer we naar de top 5 werkgemeenten kijken van de woongemeenten in de regio zien we dat er het meest lokaal wordt gewerkt (binnen de woongemeente, grijs aangegeven) in de gemeenten Asten, Deurne, GemertBakel en Helmond. Verder zien we pendel tussen gemeenten binnen de regio Helmond de Peel. Ook zien we pendel naar gemeenten buiten de regio. Eindhoven is een belangrijke werklocatie voor meerdere woongemeenten. Ook Meierijstad komt meerdere malen voor. Verder zijn ook Son en Breugel, Peel en Maas en Montferland gemeenten waar arbeidsmigranten werken, die in regio Helmond de Peel wonen. Uit de cijfers blijkt dat van de geregistreerde woonachtige arbeidsmigranten in regio Helmond de Peel waarvan werklocatie bekend is, circa 43% in regio Helmond de Peel werkt en circa 57% buiten de regio werkt. Tabel 2.3: Regio Helmond de Peel. Top 5 werkgemeenten per woongemeente (2023) Top 5 werkgemeenten 3 4 Deurne Eindhoven

Woongemeente Asten

1 Asten

2 Helmond

Deurne

Deurne

Meierijstad

Helmond

Eindhoven

Asten

8.000

Gemert-Bakel

Montferland

Helmond

Eindhoven

Meierijstad

6.000

Helmond

GemertBakel Helmond

Eindhoven

Meierijstad

Deurne

4.000

Laarbeek

Eindhoven

Helmond

Son en Breugel Laarbeek

Meierijstad

2.000

Someren

Asten

Someren

Eindhoven

Helmond

Son en Breugel Peel en Maas

Figuur 2.1: Regio Helmond de Peel: Seizoenspieken in 2017, 2020 en 2023*

5 Someren

Bron: CBS-Microdata, bewerking Decisio (2025).

jan

feb

mrt

apr

mei

2017

jun

2020

*Aantallen zijn inclusief gemeente Geldrop-Mierlo Bron: CBS-Microdata, bewerking Decisio (2025).

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

jul

aug

sep

2023

okt

nov

dec

Wanneer we naar de top 5 woongemeenten kijken van de werkgemeenten in de regio zien we dat in gemeenten als Helmond, Asten, Someren en GemertBakel veel arbeidsmigranten in dezelfde gemeente werken en wonen. Helmond komt daarnaast veel voor als woongemeente bij arbeidsmigranten die werken

8

in Deurne, Laarbeek en Someren. Ook zijn Eindhoven, Meierijstad, Venlo, Peel en Maas en Weert gemeenten waar arbeidsmigranten wonen, terwijl ze in Helmond de Peel werken. Tabel 2.4: Regio Helmond de Peel. Top 5 woongemeenten per werkgemeente (2023) Top 5 woongemeenten Werkgemeente

1

2

3

4

5 GemertBakel GemertBakel -

Asten

Asten

Someren

Helmond

Deurne

Deurne

Helmond

Deurne

Peel en Maas

Venlo

Gemert-Bakel

Helmond

Meierijstad

-

Helmond

GemertBakel Helmond

Eindhoven

Asten

Venlo

Laarbeek

Helmond

Laarbeek

Gemert-Bakel

Meierijstad

GemertBakel -

Someren

Someren

Helmond

Asten

Eindhoven

Weert

Bron: CBS-Microdata, bewerking Decisio (2025).

Uit gesprekken blijkt dat veel arbeidsmigranten die in de regio werken, ook in de regio wonen. Uitzenders geven aan dat huisvesting in de buurt van werk de voorkeur heeft, maar dat het soms niet anders kan om iemand in een andere gemeente te huisvesten. Arbeidsmigranten komen vaak op de fiets naar werk. Wanneer dat niet mogelijk is, wordt er overgegaan op een elektrische fiets of rijden ze korte afstanden met auto’s of busjes. Partijen geven aan dat er naast de gemeenten hierboven benoemd ook een deel in Nederweert, Bladel, Eersel en Heeze-Leende woont. Noord- en Midden-Limburg worden in dit verband regelmatig genoemd, waarbij sprake is van pendel in beide richtingen. Verder zijn er arbeidsmigranten die dagelijks heen en weer reizen naar hun woonplek in België.

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

Kenmerken van het wonen Kwaliteit Partijen als werkgevers, uitzenders en huisvesters geven aan dat de kwaliteit van huisvesting op dit moment, op de meeste plekken, minimaal volgens de SNF-norm geregeld is. Een enkeling hanteert zelf een hogere norm, namelijk maximaal 1 persoon per slaapkamer, maar er zijn ook locaties waar de huisvesting aangepast wordt of nog aangepast moet worden zodat deze uiteindelijk aan de SNF-norm voldoet. Partijen geven aan dat huisvesting in de regio vooral plaats vindt in reguliere woningen of in groepsgebouwen op eigen erf. Huisvesting wordt vaak door een uitzendbureau geregeld, maar er zijn ook werkgevers die zelf huisvesting organiseren of aangeven dit te willen gaan organiseren. Werkgevers geven aan dat ze door het zelf te organiseren de controle kunnen houden over de kwaliteit van de huisvesting. Arbeidsmigranten kunnen via het meldpunt goed verhuurderschap een melding doen wanneer de kwaliteit van de woonruimte niet voldoet. De meeste gemeenten geven aan geen meldingen binnen te krijgen over de kwaliteit van de huisvesting. Een enkele gemeente geeft aan vroeger wel enkele meldingen te hebben gehad, maar deze zijn inmiddels opgelost of afgesloten. Tegelijkertijd geven gemeenten aan dat arbeidsmigranten soms ook het meldpunt niet goed weten te vinden, of bang zijn voor gevolgen wanneer zij een melding maken.

9

Work in NL - Informatiepunt Tijdens gesprekken met gemeenten werd ook het Work in NL – Informatiepunt, ook wel WIN-punt, genoemd als plek waar arbeidsmigranten terecht kunnen met vragen of meldingen. Het WIN-punt Helmond-De Peel fungeert als laagdrempelig aanspreekpunt voor arbeidsmigranten, met een focus op de Poolse gemeenschap. Communicatie verloopt vooral via Facebook, mond-totmond-reclame, community-activiteiten en vrijwilligers. Er is gestart met het verspreiden van Poolstalige boekjes en een pilot met de app Integrate.nl om de informatievoorziening verder uit te breiden en te verbeteren. Arbeidsmigranten die al wat langer in Nederland verblijven durven vaker vragen te stellen, terwijl nieuwkomers of migranten uit andere landen, zoals Roemenië of Hongarije, meer drempels ervaren in het zoeken van hulp. De meeste hulpvragen gaan over huisvesting, gevolgd door vragen over onderwijs. Vaak gaat het om onzekere woonsituaties, zoals verblijf op de bank bij bekenden, dreigende dakloosheid of onduidelijkheid over huurdersrechten. Veel arbeidsmigranten zijn terughoudend in het registreren in de BRP uit angst voor verlies van werk of uitkering. Er bestaat ook wantrouwen richting de overheid, wat het melden van misstanden bemoeilijkt.

Toch biedt het WINpunt ondersteuning, onder andere via contacten met LEV-groep, SMO Helmond, handhaving, politie en het Peelland Interventieteam (PIT). Het WIN-punt signaleert geen grote veranderingen in het soort vragen door de jaren heen, maar merkt wel dat meer mensen de weg weten te vinden. In 2024 zijn al enkele honderden vragen beantwoord, grotendeels uit Helmond, maar ook uit omliggende gemeenten in de regio. Beleid Alle gemeenten hebben beleid op de huisvesting van arbeidsmigranten. Daarnaast zijn de meeste gemeenten bezig, of net klaar, met het vernieuwen

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

van hun beleid rondom de huisvesting van arbeidsmigranten. We zien dat verschillende gemeenten ervoor kiezen om meer mogelijk te maken in de vorm van grootschalige huisvestingslocaties van 100 tot 200 personen. Tegelijkertijd wordt huisvesting in reguliere woningen minder wenselijk geacht, en wordt het toegestane aantal bewoners per woning verlaagd. De SNF-norm wordt vaak als minimale richtlijn opgenomen. Aantal bedden voor arbeidsmigranten dat in zicht is Het zicht op bedden voor arbeidsmigranten is verschillend per gemeente. Hieronder bespreken we wat elke gemeente op dit moment in beeld heeft. Deze informatie is verkregen door middel van een vragenlijst en interviews. Gemeente Someren voert sinds 2011 controles uit op de huisvesting en heeft op dit moment 1.200 bedden in beeld, verdeeld over 83 locaties. • Daarvan zijn er circa 200 arbeidsmigranten binnen de bebouwde kom gehuisvest (vaak in reguliere woningen). • De overige 1.000 woont in het buitengebied. – Daarvan wonen er 400 tot 500 arbeidsmigranten in grootschaligere huisvestingslocaties. De rest woont verdeeld over locaties van 40 personen, vaak bij een agrariër op het erf. De gemeente heeft als enige gemeente inzicht in het SNF-register en is koploper in de regio als het gaat om het inzichtelijk houden van bedden voor arbeidsmigranten.

Het aantal BRP-registraties van 550 toont aan dat ongeveer 45% van de woonachtige arbeidsmigranten geregistreerd staat. Gemeente Asten is bezig met het aantal bedden in beeld te brengen. Daarbij is er nu vooral zicht op locaties, en is het aantal bedden op deze locaties wegens niet-vergunde situaties vaak onbekend. De gemeente heeft zicht op de volgende huisvestingstypen: • 24 reguliere woningen (onzelfstandig) - bedden onbekend

10

• • • • •

10 bedrijfswoningen - bedden onbekend 10 reguliere woningen buitengebied - bedden onbekend 2 recreatievoorzieningen - bedden onbekend 22 agrarische bedrijfswoningen - bedden onbekend 24 voorzieningen bij agrarische bedrijven - bedden deels onbekend – Waarvan 15 vergunde locaties met een totaal van 400 bedden

Gemeente Gemert-Bakel geeft aan een schatting te doen van het aantal bekende bedden. Dit zijn: • 150 - 250 bedden in reguliere woningen (onzelfstandig) • 100 - 150 bedden in recreatievoorzieningen, waaronder de Kanthoeve • 300 - 500 bedden bij boerderijen of in het buitengebied

van het aantal bedden. Wanneer het aantal bedden niet bekend is, maar het aantal locaties wel, wordt dit aangegeven. Er is een uitsplitsing gemaakt naar reguliere woningen en overige huisvestingslocaties. Wanneer een verdere uitsplitsing mogelijk is, wordt dit beschreven in de tabel. Afgerond zijn er 3.500 bedden in beeld. Bijna de helft daarvan is huisvesting in de gemeente Someren. De bedden die in beeld zijn, zijn vooral overige huisvestingslocaties. Zoals eerder aangegeven worden er volgens werkgevers, uitzenders en huisvesters ook veel arbeidsmigranten in reguliere woningen gehuisvest. Deze woonvorm lijkt bij de meeste gemeenten niet goed in beeld te zijn.

Gemeente Helmond heeft geen zicht op huisvesting in reguliere woningen. Wel hebben ze zicht op twee grootschalige huisvestingslocaties. • 100 bedden in De Baroniehof • 125 bedden in Zuidende Gemeente Deurne heeft 577 bedden in beeld. Er kan niet voor alle bedden een woonvorm worden toegewezen, maar over het algemeen worden zij in reguliere woningen, bedrijfswoningen of bedrijfspanden gehuisvest. Gemeente Laarbeek heeft eind 2020 in beeld gebracht op welke locaties arbeidsmigranten gehuisvest zijn. Daarbij kwamen ongeveer 300 bedden naar voren4. De gemeente heeft geen recenter beeld, maar is wel voornemens om dit te actualiseren. In de tabel op de volgende pagina is een overzicht gemaakt van de op dit moment bekende huisvesting in de regio. Daarbij is er een optelling gemaakt 4 Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten Laarbeek 2022.

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

11

Tabel 2.5: Regio Helmond de Peel. Bedden voor arbeidsmigranten in zicht bij de gemeenten Gemeente Reguliere woningen Overige huisvestingslocaties Someren Circa 200 bedden binnen de Circa 1.000 bedden buitengebied, waarvan 400 - 500 in bebouwde kom grootschalige huisvesting

Totaal aantal bekende bedden Circa 1.200 bedden

Asten

Minimaal 400 bedden + 77 locaties

Gemert-Bakel

24 reguliere woningen (bedden onbekend), 10 reguliere woningen in het buitengebied (bedden onbekend) 150 - 250 bedden

Helmond

Onbekend

Deurne

Geen uitsplitsing mogelijk

Laarbeek Totaal

10 bedrijfswoningen, 2 recreatievoorzieningen, 22 agrarische bedrijfswoningen (bedden onbekend), 24 voorzieningen bij agrarische bedrijven waarvan 15 vergunde locaties met 400 bedden 100 - 150 recreatievoorzieningen, 300 - 500 bij boerderijen/buitengebied 2 grootschalige locaties: Baroniehof (100), Zuidende (125) Geen uitsplitsing mogelijk

550 - 900 bedden 225 bedden 577 bedden

Geen uitsplitsing mogelijk Geen uitsplitsing mogelijk Circa 300 bedden 350 - 450 bedden (exclusief 2.025 - 2.275 bedden (exclusief Deurne en Laarbeek) + 3.252 - 3.602 bedden (inclusief Deurne en Laarbeek) + 34 locaties 43 locaties Deurne en Laarbeek) + 77 locaties Bron: Vragenlijst onder en interviews met gemeenten in regio Helmond de Peel (momentopname eerste helft 2025).

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

Toelichting Wegens regelmatige controle is de gemeente zeker van dit beeld Aantal bedden per locatie vaak onbekend

Gemeente geeft aan dat dit een inschatting is Alleen grootschalige locaties bekend Voornamelijk in reguliere woningen, bedrijfswoningen en bedrijfspanden Beeld uit 2020

12

2.3 Inschatting totaal aantal in regio Helmond de Peel wonende arbeidsmigranten Eerder bespraken we al dat de werkelijke omvang van de groep arbeidsmigranten die in de regio woont groter is dan in de BRP is vastgelegd. Dit komt omdat arbeidsmigranten zich niet altijd registreren. Dit kan komen door angst voor verlies van werk of uitkering, wantrouwen richting de overheid, onwetendheid, of omdat men, ondanks bekendheid met de risico’s, simpelweg geen noodzaak ervaart om zich te registreren. De schattingen omtrent de registratiegraad lopen uiteen.

Wat weten we van arbeidsmigranten die in de regio werken? Totaal werkende arbeidsmigranten in regio Helmond de Peel: 7.985: • waarvan geregistreerd wonend in de regio: 2.675; • waarvan geregistreerd wonend buiten de regio: 840; • woonlocatie onbekend: 4.470. Schatting woonlocatie van arbeidsmigranten die in de regio werken • Van de werkende arbeidsmigranten waarvan de woonlocatie wél bekend is, woont 76% in de regio. • Toegepast op de groep met onbekende woonlocatie (4.470) betekent dit: circa 3.400 niet-geregistreerde arbeidsmigranten wonen waarschijnlijk ook in de regio.

Wetenschappelijk onderzoek naar registratiegraad De laatste jaren zijn diverse onderzoeken uitgevoerd naar de registratiegraad onder arbeidsmigranten. Onderzoek van de Universiteit Utrecht (2013) en de Erasmus Universiteit (2014) wijst uit dat binnen de totale populatie arbeidsmigranten in Nederland zich circa 50% registreert. De Erasmus Universiteit en het voormalige Nicis Institute (2012) schatten de registratiegraad onder arbeidsmigranten in eerder onderzoek op circa 66%. Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (2013) gaat in een kamerbrief over EU-arbeidsmigratie uit van lagere inschattingen en stelt dat: ‘ongeveer 62% van de bij het UWV geregistreerde werknemers niet staat ingeschreven’. Het onderzoek van het Risbo (Onderzoeksinstituut Erasmus Universiteit Rotterdam, 2009) komt uit op een registratiegraad van circa 45%. De rekenmethode in dit laatste onderzoek is goed gedocumenteerd en betrouwbaar. Het aandeel niet-geregistreerden is daarbij afgeleid uit loongegevens van de Belastingdienst over personen met een nationaliteit uit Midden- en Oost-Europa die wel loonbelasting afdragen, maar niet in de BRP zijn geregistreerd. In het vervolg zullen we op basis van deze stelregel een inschatting maken voor regio Helmond de Peel.

Wat weten we van arbeidsmigranten die in de regio wonen? Uit cijfers en gesprekken is gebleken dat, omdat de regio Helmond de Peel naar verwachting meer een woonregio dan werkregio is, er ook een groep is die naar verwachting in de regio woont en elders werkt. We schatten deze groep in door te kijken naar de verdeling van het aantal geregistreerde woonachtigen. Onder geregistreerde woonachtige arbeidsmigranten geldt: • 43% werkt in de regio zelf; • 57% werkt buiten de regio; • voor niet-geregistreerd woonachtige hanteren we op basis van gesprekken een 50/50-verdeling. Schatting woonlocatie van arbeidsmigranten die buiten de regio werken • Dit betekent dat naast de 3.400 die in de regio werken en wonen, er waarschijnlijk nog eens circa 3.400 niet-geregistreerde arbeidsmigranten in de regio wonen maar elders werken.

We hebben voor een specifieker beeld de rekenmethode van het Risbo toegepast op regio Helmond de Peel.

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

13

Omdat deze laatste groep het meest onzeker is, houden we een bandbreedte aan. In totaal zijn er 7.200 geregistreerde en 3.400 + 3.400 niet-geregistreerde arbeidsmigranten die in de regio wonen. Daarmee komen we uit op een bandbreedte van 10.600 tot 14.000 geregistreerde en niet-geregistreerde arbeidsmigranten die in de regio wonen. Dit zou een regionale registratiegraad van 52 tot 68% betekenen.

Visuele samenvatting: van registratie naar inschatting

Deze bandbreedte van 10.600 tot 14.000 arbeidsmigranten rekenen we op basis van het aandeel geregistreerde arbeidsmigranten terug naar de verschillende regiogemeenten. Daarbij komen we op onderstaande verdeling. Tabel 2.6: Regio Helmond de Peel. Inschatting totaal aantal woonachtige arbeidsmigranten per gemeente (afgerond) Gemeente Geregistreerd Helmond

Totaal (inclusief niet-geregistreerd)

4.150

6.000 - 8.000

Gemert-Bakel

850

1.200 - 1.600

Deurne

750

1.100 - 1.400

Asten

550

900 - 1.200

Someren

550

900 - 1.200*

Laarbeek

350

500 - 600

Totaal

7.200

10.600 - 14.000

* Gemeente gaat zelf uit van 1.200 (bovenkant bandbreedte) Bron: CBS -Microdata, bewerking Decisio en Companen (2025).

Voor de huisvestingsopgave in hoofdstuk 3 kiezen we ervoor om te rekenen met de bovenkant van deze bandbreedte.

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

14

Deze verdeling komt overeen met het beeld dat uit gesprekken is gevormd. Werkgevers en uitzenders geven aan dat arbeidsmigranten die zich niet inschrijven vaak kort verblijven. Sommige van hen komen jaarlijks terug, maar werken bijvoorbeeld maar drie maanden per jaar in Nederland.

3 Huisvestingsopgave 3.1 Inleiding De duur van het verblijf van arbeidsmigranten heeft grote invloed op hun huisvestingsbehoefte. Wie kort blijft, heeft vaak genoeg aan eenvoudige, functionele woonruimte. Bij een langer verblijf groeit de behoefte naar meer comfort, privacy en aansluiting op de reguliere woningmarkt. We maken daarom onderscheid tussen short-, mid- en long-stay als basis voor de huisvestingsopgave.

3.2 Short-, mid- en long-stay faciliteiten Wij hebben een analyse gemaakt van de verwachte verblijfsperiode in de regio. Van de geregistreerde arbeidsmigranten weten we dat 78% langer dan een jaar in de regio woont. Circa 51% woont er langer dan drie jaar. Echter bij nietgeregistreerden is het waarschijnlijk dat het grootste deel kortdurend in de regio verblijft. Dit aantal tellen we daarom bij de short-stay op. Hierdoor woont 60% van de arbeidsmigranten korter dan een jaar in de regio, 14% tussen de één en drie jaar en 26% langer dan drie jaar. Tabel 3.1: Regio Helmond de Peel. Verdeling short-, mid- en long-stay inclusief nietgeregistreerden (2023) Short-stay

Mid-stay

Long-stay

60%

14%

26%

Bron: Decisio, op basis van CBS-Microdata, bewerking Companen (2025).

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

Short- en mid-stay We maken voor de huisvestingsopgave onderscheid naar de verblijfsduur en hun daarmee samenhangende huisvestingsbehoefte. Bij kort verblijf (tot één jaar) zien we naast nieuwkomers ook veel seizoensarbeid. De huisvestingsopgave is vaak eerst gerelateerd aan het bedrijf waar zij werken. Commissie Roemer geeft daarbij aan dat het bij deze groep belangrijk is om de relatie tussen woon- en werkcontract los te koppelen, zodat uitbuiting van mensen voorkomen wordt. Eenvoudige voorzieningen volgens de SNF-norm zijn vaak passend. Bij middellang verblijf (één jaar tot drie jaar) neemt de behoefte aan een eigen woonplek en comfort in en om de woonplek toe. Over het algemeen is de behoefte bij short- en mid-stay verblijvende migranten gericht op locaties die minimaal aan de SNF-norm voldoen, liefst beter. Hoe langer mensen blijven, hoe meer er behoefte is aan een eigen plek; en dus niet met twee mensen op één kamer. Voorbeelden van woonconcepten voor deze groep zijn: • Groepsgewijs, waar arbeidsmigranten samenwonen in één gebouw: Deze gebouwen bestaan uit studio’s waar arbeidsmigranten verblijven. Vaak met één of twee mensen per kamer. Deze gebouwen hebben ontmoetingsruimten, (eventuele) sportvoorzieningen en liggen in de buurt van voorzieningen zoals een supermarkt. Deze gebouwen kunnen ontstaan door transformaties van voormalige kantoorpanden of zorgcomplexen.

Voorbeelden zijn de Baroniehof en het Zuidende in Helmond. • Een park met chalets: Deze parken kunnen oude vakantieparken zijn of nieuwe parken. Vaak liggen dit soort woonconcepten in het buitengebied.

15

Het is daarom noodzakelijk dat er, net als bij groepsgebouwen, ontmoetingsruimten, (eventuele) sportvoorzieningen en winkels aanwezig zijn. Een voorbeeld is het plan Rijntjesdijk in Deurne. • Verhuur van wooneenheden in bestaande woningen: Dit zijn woningen die (particulier) verhuurd worden aan arbeidsmigranten. Deze vorm zorgt vaak voor extra druk op de woningmarkt aangezien deze woningen aan de voorraad worden onttrokken en er verdringing van regulier woningzoekenden ontstaat. Ook kan dit leiden tot overlast wegens de hoeveelheid mensen per woning en de daardoor hogere parkeerdruk. Gemeenten geven aan dat er over het algemeen weinig overlast wordt ervaren van huisvesting van arbeidsmigranten in reguliere woningen, maar dat deze woonvorm wegens het woningtekort alsnog niet wenselijk is.

Long-stay Wat betreft de huisvesting voor long-stay arbeidsmigranten betekent het dat deze mensen in de reguliere woningmarkt terechtkomen. Hierbij kan gedacht worden aan zowel huur als koop. Gelet op het inkomen van deze groep en de hoge koopprijzen, kunnen we ervan uitgaan dat een groeiend deel van longstaymigranten een woning in het huursegment zal zoeken; zowel sociale huur als middenhuur. Dit betreft de meerderheid van de huisvestingsvraag. We zien echter ook migranten die een koopwoning vinden, en die bijvoorbeeld financieren door (gedeeltelijke) verhuur aan migranten uit eigen land.

5 We gaan uit van de bovenkant van de bandbreedte van 10.600 - 14.000.

3.3 Opgave Potentiële vervangingsopgave In regio Helmond de Peel wonen circa 14.000 arbeidsmigranten5. De grootste onzekerheid over het aantal arbeidsmigranten is er bij short-stay. Hier zijn namelijk de meeste niet-geregistreerden. Rond 3.700 arbeidsmigranten hebben zich structureel gevestigd. Zij doen geen beroep meer op specifieke huisvestingsvoorzieningen. De overige 10.300 arbeidsmigranten wonen in een short- of midstayvoorziening. Hiervan zijn 3.500 bedden goed in beeld. De overige 6.500 bedden liggen verspreid over locaties, waarbij het belangrijk is om hier een beter beeld van te krijgen. De verwachting is dat voor deze 6.500 bedden, wanneer nodig, geleidelijk een volwaardig huisvestingsalternatief geboden moet worden. Als de regio en gemeenten dit binnen vijf jaar op orde wil hebben, zou dit een opgave van circa 1.300 nieuwe of verbeterde bedden per jaar betekenen.

Groeiopgave Daarnaast ligt er een groeiopgave tot en met 2032. Daarvoor gebruiken we het trendscenario van de prognose die eerder door Decisio is opgesteld6. Het gaat dan om een groei van 11% naar 2032, wat neerkomt op een groei van 1.500 woonplekken. Deze groei betreft 1.150 bedden voor short- en mid-stay en circa 400 woningen voor arbeidsmigranten die permanent in Nederland gaan wonen. Die laatste groep is al opgenomen in prognoses, maar vaak ondermaats. Het is belangrijk om dit te blijven toetsen.

6 De mogelijke extra behoefte door de ontwikkeling van regionale bedrijventerreinen is niet in deze

cijfers verwerkt.

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

16

Er staan in totaal minimaal 754 - 854 bedden gepland: 482 in harde plannen en 272 - 372 in zachte plannen. Voor een groot deel bestaat dit uit bedden op specifiek bestemde (grootschalige)locaties voor arbeidsmigranten en locaties in het buitengebied. Verder verwachten gemeenten nog dat er aanvragen gedaan worden die ter uitbreiding dienen van huidige locaties. Om hoeveel bedden dat uiteindelijk gaat is niet bekend. Tabel 3.2: Regio Helmond de Peel. Plannen voor bedden voor arbeidsmigranten per gemeente*

3.4 Plannen De huisvestingsplannen van de gemeenten in de regio zijn te zien Tabel 3.27. Definities harde en zachte plannen Zachte plannen zijn plannen waarvoor iets bij de gemeente is ingediend – bijvoorbeeld een principeverzoek, een conceptaanvraag of een aanvraag die nog in behandeling is – maar waar nog geen formeel besluit op de vergunning is genomen. Harde plannen zijn plannen waarvoor al een besluit op de vergunning is genomen. Deze plannen zijn juridisch verder gevorderd, al hoeft de vergunning nog niet altijd onherroepelijk te zijn.

Plantype In reguliere woningen in een woonwijk (onzelfstandig) In bedrijfsgebouwenop bedrijventerrein Op specifiek bestemde locaties (bijvoorbeeld campus of woonpark) Bij boerderijen/in het buitengebied

Gemert-Bakel

Enkele uitbreidings-verzoeken als gevolg van aanscherping SNF-keurmerk

Andere locaties

Totaal

Onbekend

Asten

Deurne

Helmond

240 bedden (hard)

200 bedden (hard)

240 (hard)

200 (hard)

22 bedden (hard) + 250 - 350 bedden (zacht) 20 bedden (hard) + 22 bedden (zacht) 42 (hard) + 272 372 (zacht)

* Gemeenten Laarbeek en Someren hebben aangegeven op dit moment geen concrete plannen te hebben Bron: Vragenlijst onder en interviews met gemeenten in regio Helmond de Peel (momentopname eerste helft 2025).

7 Het betreft plannen voor bedden. Deze zijn bedoeld voor short- en mid-stay arbeidsmigranten.

Woningen voor long-stay arbeidsmigranten zijn onderdeel van de reguliere woningbouwopgave.

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

17

Naast het faciliteren van groei is er ook sprake van een mogelijke vervangingsopgave (ook wel kwaliteitsopgave). Een deel van de bestaande woonplekken is slecht in zicht en voldoet daardoor mogelijk niet aan de gewenste normen op het gebied van veiligheid, kwaliteit en leefbaarheid. Een belangrijk deel van de geplande huisvesting moet dan ook dienen als vervanging of verbetering van bestaande, suboptimale woonlocaties. Daarmee dragen de plannen niet alleen bij aan het opvangen van de verwachte toename, maar ook aan het bieden van goede en toekomstbestendige woonomstandigheden voor de huidige groep arbeidsmigranten.

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

18

4 Knelpunten en oplosrichtingen

drempels ervaren om misstanden te melden, onder andere door onbekendheid met meldpunten of angst voor repercussies.

Knelpunten

Meer vraag dan aanbod: Er is meer vraag naar arbeid dan dat uitzendbureaus aan kunnen bieden. De hoeveelheid bedden bepaalt de capaciteit. Doordat de vraag naar arbeid groter is dan het huisvestingsaanbod is, is het risico groter dat er onwenselijke situaties ontstaan op het gebied van huisvesting.

Regionale afstemming: Gemeenten geven aan dat de regionale afstemming op dit thema goed verloopt en dat het onderwerp steeds belangrijker wordt. Wel zien we dat de aandacht voor dit onderwerp niet in elke gemeente even groot is. De gemeenten hebben wisselend zicht en een wisselende aanpak rondom (de huisvesting van) arbeidsmigranten. Dit blijkt ook lastig voor uitzendbureaus die in meerdere gemeenten actief zijn. Mismatch tussen wonen en werken: De regio huisvest naar verwachting ook arbeidsmigranten die elders werken. Dit leidt tot extra druk op de lokale woningmarkt en infrastructuur, zonder dat de regionale economie daar altijd direct van profiteert. Onvoldoende zicht op huisvestingslocaties: Veel plekken zijn niet in zicht. Vooral reguliere woningen waarin arbeidsmigranten verblijven zijn vaak niet goed in beeld, wat het lastig maakt om beleid te voeren en toezicht te houden. Dit onderzoek schetst al een beeld, maar het blijft nodig om dit voortdurend bij te houden en te blijven verbeteren. Kwaliteit en handhaving: Aangezien niet alle huisvestingsplekken in beeld zijn, is er een risico dat niet alle locaties aan de gewenste kwaliteitseisen voldoen. Werkgevers geven bijvoorbeeld aan in het verleden wel eens negatieve geluiden te hebben gehoord over de huisvesting van arbeidsmigranten. Ook gemeenten geven aan enkele meldingen te hebben ontvangen.

Bovendien blijkt uit gesprekken met onder andere het WIN-punt dat arbeidsmigranten

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

Registratiegraad: Een lage registratiegraad bemoeilijkt een goed inzicht in de omvang en spreiding van de doelgroep, wat het plannen van voorzieningen en beleid ingewikkeld maakt. Uit gesprekken met gemeenten en het WIN-punt blijkt dat arbeidsmigranten zich soms bewust niet inschrijven wegens angst en terughoudendheid tegenover de overheid. Daarnaast zijn ze vaak niet bekend met het feit dat ze risico lopen wanneer ze niet ingeschreven staan, omdat zij dan geen aanspraak kunnen maken op sociale- en welzijnsvoordelen, zoals toegang tot zorg en ondersteuning.

Oplosrichtingen Regionale afstemming: De regio moet in zowel hun eigen regio in gesprek blijven als in gesprek gaan met omliggende regio’s/gemeenten om te komen tot een evenredige verdeling van de ‘lusten en lasten’. Het is in het belang van arbeidsmigranten én de lokale bevolking om wonen en werken dichter bij elkaar te brengen. Dit kan bijvoorbeeld door afspraken te maken over het huisvesten van arbeidsmigranten in de nabijheid van hun werkplek. Kennisuitwisseling tussen gemeenten binnen en buiten de regio is daarbij belangrijk.

19

Verbeteren registratie en zichtbaarheid: • Gemeenten kunnen inzetten op het actief informeren en begeleiden van arbeidsmigranten bij inschrijving in de BRP en het gebruik van meldpunten. Dit vergroot het zicht op de doelgroep en maakt handhaving effectiever. Daarbij biedt het arbeidsmigranten ook toegang tot sociale- en welzijnsvoordelen, zoals zorg en ondersteuning. • Uitzendbureaus kunnen ondersteunen door registratie en begeleiding te faciliteren. Uit ervaring van uitzendbureaus blijkt dat het essentieel is dat een vaste contactpersoon vanuit het uitzendbureau arbeidsmigranten persoonlijk helpt, bij voorkeur in hun eigen taal. • Informeer werkgevers over de meerwaarde van inschrijving voor hun werknemers: inschrijving in de BRP vergemakkelijkt toegang tot zorg, bankzaken en stabiele huisvesting. Dit verbetert het welzijn en de inzetbaarheid van medewerkers en werkt daarmee indirect positief door op de relatie tussen werknemer en werkgever en op de continuïteit van het personeel. • Bij het opstellen van beleid is het belangrijk dat handhaving betrokken wordt, zodat het beleid praktisch en werkbaar is. Een nulmeting door handhaving moet de basis leggen, waarna continuïteit in controle en opvolging geborgd wordt.

daarom om een zorgvuldige afweging tussen kwaliteit, betaalbaarheid en beschikbaarheid. • Volgens uitzendbureaus ligt de voorkeur van arbeidsmigranten bij een korte afstand tussen wonen en werk en bij voldoende privacy. Uitzendbureaus zelf hechten ook waarde aan de nabijheid van huisvesting ten opzichte van het werk en sturen daar actief op. Voor arbeidsmigranten geldt daarnaast dat privacy belangrijk is, zolang dit niet leidt tot (te) hoge kosten. De maximale betaalbereidheid ligt veelal rond € 300 - € 400 per persoon per maand.

Kwaliteitsverbetering en differentiatie: • De huisvesting moet minimaal voldoen aan de geldende normen, zoals de SNF-norm. Het is daarbij belangrijk om eisen niet onnodig te verhogen, omdat dit de betaalbaarheid onder druk kan zetten, zeker voor short-stay arbeidsmigranten. Waar de SNF-norm bijvoorbeeld nog twee personen per kamer toestaat, stelt de Roemer-norm een strengere eis van één persoon per kamer. Deze hogere eisen hebben directe gevolgen voor zowel de capaciteit als de kosten van huisvesting. Voor short-stay arbeidsmigranten is vaak een goede basiskwaliteit tegen lagere kosten wenselijk. Het vraagt

Contact met marktpartijen verbeteren: Het beschikken over een vaste contactpersoon (voor de huisvesting van) arbeidsmigranten per gemeente zorgt ervoor dat werkgevers en uitzendbureaus met vragen bij één aanspreekpunt terecht kunnen. In de gemeente Laarbeek wordt al gewerkt met een dergelijke functie, waar werkgevers en uitzenders goede ervaringen mee hebben. Niet alle gemeenten hebben een contactpersoon. Uit gesprekken met werkgevers en uitzendbureaus blijkt dat er bereidheid bestaat om bij te dragen aan de financiering van een dergelijke functie, met als doel het contact en de processen te verbeteren.

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

Uitbreiding en vernieuwing huisvestingsaanbod: De regio staat voor de opgave om 6.500 bedden beter in beeld te brengen en nieuwe of verbeterde huisvestingsplekken te realiseren waar nodig, zowel ter vervanging van suboptimale locaties als om te voorzien in de groeiende vraag. Dit vraagt om een combinatie van grootschalige, goed beheerde locaties en kleinschalige initiatieven, afgestemd op de lokale situatie. Het is belangrijk om hier tijdig in te faciliteren door voldoende plannen te hebben voor zowel nieuwe als verbeterde plekken. Op dit moment zijn er plannen voor circa 800 nieuwe plekken (bedden). Er zijn circa 1.200 nieuwe plekken (bedden) nodig om alleen de groei tot 2032 op te vangen, los van de vervangingsopgave.

20

Bekendheid van organisaties als WIN-punt en welzijnsorganisaties verbeteren: Het WIN-punt en lokale welzijnsorganisaties zijn niet altijd bekend bij uitzendbureaus en/of arbeidsmigranten. Als ze worden benaderd gebeurt dit momenteel vooral door long-stay migranten. Betere connecties tussen werkgevers, uitzenders en het WIN-punt en welzijnsorganisaties kan de bekendheid onder arbeidsmigranten vergroten en de dienstverlening toegankelijker maken voor alle groepen. Op die manier kan elke arbeidsmigrant hier terecht voor vragen, wat tegelijkertijd het zicht op de groep verbetert. Verbetering doorstroom van tijdelijke naar reguliere woningen: Doorstroming van mid-stay naar long-stay, of van tijdelijke naar reguliere woningen, moet actief worden ondersteund. De doorstroming stagneert vaak omdat arbeidsmigranten de bijkomende zaken – zoals verzekeringen, belastingzaken en contractvoorwaarden – niet kennen. Een begeleidingsprogramma dat deze onderwerpen uitlegt en ondersteunt kan de doorstroom bevorderen. Bovendien is het belangrijk dat er voldoende aanbod is om naar toe te verhuizen. De grootste vraag zal in het huursegment vallen, zowel sociale huur als middenhuur. Long-stay arbeidsmigranten zijn opgenomen in de gemeentelijke huishoudensprognoses, maar worden doorgaans te laag

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

ingeschat. Het is belangrijk om dit te blijven toetsen. Bij onvoldoende aanbod om naar door te stromen komt er extra druk op short- en mid-stay faciliteiten.

Conclusie De huisvestingsopgave voor arbeidsmigranten in Helmond de Peel is omvangrijk en complex. De regio heeft te maken met een groeiende en deels onzichtbare doelgroep, een mismatch tussen wonen en werken, en een huisvestingsaanbod dat nog niet volledig aansluit bij de behoefte. Door in te zetten op: • regionale samenwerking en afstemming; • betere registratie en zichtbaarheid; • kwaliteitsverbetering met differentiatie; • uitbreiding en vernieuwing van het aanbod; • verbeterde marktcontacten; • bekendheid van ondersteunende organisaties; en • begeleide doorstroom kan de regio toewerken naar een goede en toekomstbestendige huisvestingssituatie voor arbeidsmigranten.

21

Bijlage 1: Registraties naar postcodegebied Registraties naar postcodegebied in de gemeente Helmond (2023)

Bron: Op basis van CBS-Microdata (Decisio), bewerking Companen (2025).

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

22

Registraties naar postcodegebied in de gemeente Gemert-Bakel (2023)

Bron: Op basis van CBS-Microdata (Decisio), bewerking Companen (2025).

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

23

Registraties naar postcodegebied in de gemeente Someren (2023)

Bron: Op basis van CBS-Microdata (Decisio), bewerking Companen (2025).

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

24

Registraties naar postcodegebied in de gemeente Deurne (2023)

Bron: Op basis van CBS-Microdata (Decisio), bewerking Companen (2025).

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

25

Registraties naar postcodegebied in de gemeente Asten (2023)

Bron: Op basis van CBS-Microdata (Decisio), bewerking Companen (2025).

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

26

Registraties naar postcodegebied in de gemeente Laarbeek (2023)

Bron: Op basis van CBS-Microdata (Decisio), bewerking Companen (2025).

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

27

Registraties naar postcodegebied (2023) Jaar 2023 2023 2023 2023

Postcode 5701 5709 5702 5761

Gemeente Helmond Helmond Helmond Gemert-Bakel

2023 2023 2023 2023 2023 2023

5707 5751 5704 5721 5703 5712

Helmond Deurne Helmond Asten Helmond Someren

410 395 370 370 305 305

2023 2023 2023 2023 2023 2023

5421 5706 5664 5711 5741 5725

Gemert-Bakel Helmond Geldrop-Mierlo Someren Laarbeek Asten

240 205 200 195 185 125

2023 2023 2023 2023

5731 5666 5665 5708

Geldrop-Mierlo Geldrop-Mierlo Geldrop-Mierlo Helmond

115 110 105 105

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

Aantal 1.305 760 600 425

Jaar 2023 2023 2023 2023 2023

Postcode 5667 5705 5735 5754 5757

Gemeente Geldrop-Mierlo Helmond Laarbeek Deurne Deurne

Aantal 100 100 100 100 75

2023 2023 2023 2023 2023 2023

5724 5753 5423 5715 5662 5663

Asten Deurne Gemert-Bakel Someren Geldrop-Mierlo Geldrop-Mierlo

70 70 65 50 45 45

2023 2023 2023 2023 2023 2023

5758 5737 5422 5764 5425 5752

Deurne Laarbeek Gemert-Bakel Gemert-Bakel Gemert-Bakel Deurne

45 40 35 30 20 20

2023 2023 2023 2023

5756 5759 5424 5763

Deurne Deurne Gemert-Bakel Gemert-Bakel

20 20 15 15

28

Bijlage 2: Definities • Internationale werknemer: is een economisch actief persoon met alleen een buitenlandse nationaliteit (oftewel, deze persoon heeft niet de Nederlandse nationaliteit) en die in loondienst is bij een in Nederland gevestigde organisatie. Voor deze persoon wordt loonheffing afgedragen aan de Belastingdienst. • Kenniswerker: is een internationale werknemer die gerekend wordt tot de groep kenniswerkers waarbij een minimale looneis gesteld is voor twee leeftijdsgroepen. • Arbeidsmigrant: is een internationale werknemer die minder verdient dan de gestelde minimale looneis voor de kenniswerker. • Werkgemeente: dat is de gemeente in Nederland waar de werkgever van de arbeidsmigrant gevestigd is. • Woongemeente: dat is de gemeente in Nederland waar de arbeidsmigrant volgens het BRP geregistreerd is. • Registratie: Hierbij gaat het om registratie in de Basisregistratie Personen (BRP). Niet iedere EU-werknemer die in Nederland werkt, is ingeschreven bij de BRP. Wel heeft elke migrant een fiscaalnummer, waardoor het aantal werknemers goed in beeld is. • Registratiegraad: het aandeel woonachtige arbeidsmigranten dat wel ingeschreven is in het BRP, en waar we dus de woongemeente van weten; afgezet tegen het totaal aantal woonachtige arbeidsmigranten. • Bedden: een bed is waar één arbeidsmigrant verblijft.

Zo kunnen er binnen een woning of andere wooneenheid dus meerdere bedden zijn. • Short-stay: verblijf tot maximaal één jaar. Voor mensen die hier maar kort verblijven en/of net zijn binnen gekomen is een logiesvorm vaak een aantrekkelijke vorm van huisvesting (bron: Expertisecentrum Flexwonen).

743.102/G | Onderzoek arbeidsmigranten

• Mid-stay: verblijf tussen één en drie jaar. De behoefte is gericht op tenminste een eigen kamer, kookgelegenheid en eigen sanitaire voorzieningen. Maar klein en sommige dingen kunnen best nog gedeeld worden (bron: Expertisecentrum Flexwonen). • Long-stay: verblijf langer dan drie jaar of permanente vestiging. Zij zoeken en vinden hun weg op de woningmarkt en kopen of huren een gewoon huis (bron: Expertisecentrum Flexwonen).

29