BUAZC23.06.03B Jaarstukken 2022.pdf

57

Dit bracht en brengt met zich mee dat geregeld moet worden afgewogen of de gemaakte keuzes nog steeds hoogste prioriteit hebben en hoe zich dat verhoudt tot "invliegers". Dit maakt ons werk dynamisch, uitdagend en soms stressvol. Maar ook 2022 liet zien, onze medewerkers doen het met veel plezier, een van de fundamenten om goed met stressvolle situaties te kunnen omgaan. Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeverschap en Inkopen (MVOI) In 2022 is een nieuw landelijk Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeverschap en Inkopen (MVOI) gepubliceerd. Overwogen wordt nog om hierbij aan te sluiten. Vooralsnog wordt in de geest van het vorige, door de gemeente ondertekend, manifest verder gegaan: standaard wordt bij de inkooptrajecten onderzocht of een grotere mate van duurzaamheid mogelijk is dan de landelijke minimumeisen. Overall is de tendens dat de toenemende mogelijkheden vaker worden toegepast. Ondersteunend hierbij is een marktonderzoek zero emissie bouwmaterieel dat in 2022 is gehouden onder lokale/regionale aannemers. Samenwerking Informatisering & Automatisering (I&A) Op het gebied van I&A is in 2021 daadwerkelijk de publieke samenwerking met andere gemeenten tot stand gebracht, binnen ICT NML (Noord- en Midden Limburg, en nu dus met een vleugje Brabant). Dit is nodig voor toekomstbestendigheid, kwaliteit én om de kosten te beheersen.

In 2022 werd dit voor een groot deel operationeel, waarna verdere processen gewijzigd, verbeterd en geharmoniseerd worden. Privacy De gemeente Asten vindt een betrouwbare dienstverlening, waarin inwoners open en respectvol worden behandeld, belangrijk. Goede bescherming van persoonsgegevens is daarbij cruciaal. Inwoners kunnen erop vertrouwen dat de gemeente zorgvuldig, veilig en vertrouwelijk omgaat met persoonsgegevens. De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) versterkt de privacyrechten van inwoners, geeft organisaties die persoonsgegevens verwerken meer verantwoordelijkheden en verscherpt het toezicht. Om hieraan te voldoen heeft de gemeente een Functionaris gegevensbescherming (FG) en een privacy officer. Via het privacybeleid wordt uitvoering gegeven aan de AVG.

Wat heeft het gekost? Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren Werkelijk 2020

Werkelijk 2021

Werkelijk 2022

1. Formatie (aantal fte per 1.000 inwoners)

6,99

7,20

7,84

2. Bezetting (aantal fte per 1.000 inwoners)

6,57

7,14

7,14

3. Apparaatskosten (kosten per inwoner)

Beleidsindicator

642

658

730

4. Externe inhuur (kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen

15,10%

10,53%

13,56%

5. Overhead (overhead / totale lasten)

12,31%

15,23%

14,00%

Toelichting beleidsindicatoren 2022: 1. Formatie (aantal Fte per 1.000 inwoners). Berekening op basis van 133,8 fte formatie in 2022 en 17.068 inwoners (peildatum 1-12022).

58

2. Bezetting (aantal Fte per 1.000 inwoners). Berekening op basis van 121,8 fte bezetting (op 31-12-2022) en 17.068 inwoners (peildatum 1-1-2022). 3. Apparaatskosten (Kosten per inwoner). Berekening op basis van apparaatskosten € 12.460.035,= en 17.068 inwoners (peildatum 1-1-2022). 4. Externe inhuur (Kosten als % van totale loonsom + totale kosten inhuur externen). Berekening op basis van raming externe inhuur (€ 1.444.415,=) / kosten totale loonsom + extern inhuur (€ 10.651.641,=). 5. Overhead Berekening op basis van kosten overhead (€ 7.772.251,=) / totale lasten (€ 55.524.213,=).

59

4. Grondbeleid Het grondbeleid heeft veel invloed op de realisatie van programma’s zoals op het gebied van ruimtelijke ordening, milieu, verkeer, cultuur, sport, recreatie en economische zaken. Het grondbeleid heeft daarnaast een grote financiële impact en brengt hierdoor risico’s met zich mee.

Wat wilden we bereiken? De gemeente wil haar ruimtelijke doelstellingen zoals vastgelegd in de ruimtelijke (structuur)visies en -programma's op een economisch verantwoorde wijze realiseren. Enerzijds voor ontwikkelingen waarbij de gemeente ondernemend deelneemt en anderzijds voor ontwikkelingen waarbij de gemeente enkel onder voorwaarden de planologische maatregel faciliteert.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Uitvoering geven aan het gemeentelijk grondbeleid. Het doel van het grondbeleid is om de gemeente op economisch verantwoorde wijze de gewenste ruimtelijke doelstellingen te laten realiseren zoals opgenomen in de ruimtelijke (structuur)visies van de gemeente. Regie op de ruimtelijke ontwikkelingen is daarbij van belang. Deze gemeentelijke regierol wordt in belangrijke mate bepaald door de gemeentelijke grondposities. De gemeenteraad stelt het college met het grondbeleid in staat om binnen kaders  ondernemend deel te nemen aan en de regie te voeren bij de gewenste ruimtelijke ontwikkelingen binnen de gemeente (actief grondbeleid);  bij gewenste ruimtelijke ontwikkelingen waarbij de gemeente niet ondernemend deelneemt, zo veel mogelijk regie te voeren door het sluiten van privaatrechtelijke overeenkomsten of door het opstellen van een exploitatieplan (faciliterend grondbeleid). Ontwikkeling grondbedrijf in 2022 Notitie grondbeleid/ woonvisie In 2023 is gestart om een de notitie grondbeleid te actualiseren, daarnaast wordt een woonvisie opgesteld. Vennootschapsbelasting (VPB) Grondexploitaties zijn vennootschapsbelastingplichtig. De te betalen VPB wordt berekend op basis van een fiscale openingsbalans en de fiscaal toe te rekenen kosten en opbrengsten. De VPB wordt gedekt uit de reserve grondbedrijf.

Grond, bestemd voor gebiedsontwikkeling op termijn Dit zijn gronden waarvoor nog geen grondexploitatie is vastgesteld. Deze worden ook wel als “warme” gronden bestempeld. Deze gronden worden afwijkend van de vastgestelde grondexploitaties verantwoord onder materiële vast activa, tegen de verwervingskosten. Grond, bestemd voor gebiedsontwikkeling

m2

boekwaarde 2022

Ommel Oost

7.435

342.376

Totaal

7.435

342.376

60

waarde per m2 46

Wat heeft het gekost? Resultaat grondbedrijf Voor winstneming van de grondexploitatie geldt de percentage of completion methode (POC-methode): voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Voor verliezen moeten voorzieningen worden gevormd of deze moeten direct in mindering worden gebracht op de boekwaarde Positieve resultaten van het grondbedrijf worden toegevoegd aan de algemene reserve grondbedrijf. Deze reserve heeft een plafond. Als de resultaten boven dit plafond uitkomen, wordt het meerdere toegevoegd aan de reserve eenmalige bestedingen. Negatieve resultaten van het grondbedrijf worden ten laste van de algemene reserve grondbedrijf gebracht. De reserve wordt dan, indien nodig, aangevuld om de algemene reserve grondbedrijf op niveau te houden. Resultaten grondbedrijf 2022 en prognose In onderstaand overzicht zijn de begrote resultaten van het grondbedrijf 2022 vergeleken met de werkelijk resultaten 2022. Ook de prognose van de resultaten van het grondbedrijf zijn geactualiseerd (2023-2025). Bij de vaststelling van de jaarrekening worden tevens de geactualiseerde prognoses (exploitaties) in de begroting 2023 verwerkt.

In onderstaand overzicht is zichtbaar dat als gevolg van forse prijsstijgingen, genomen resultaten tot en met 2021 te hoog zijn geweest, daarom worden deze in 2022 gecorrigeerd (verlies). Florapark is nagenoeg afgerond waardoor meer winst genomen werd dan begroot. De resultaten per project zien er als volgt uit, (+) is een positief resultaat. Project ( + = positief resultaat - = negatief resultaat )

Bouwgrond in exploitatie Loverbosch oostzijde (fase 1) Loverbosch (fase 2) Loverbosch (fase 3) resultaat in 2029 Loverbosch (fase 4) resultaat in 2030 Heusden Oost (fase 1) Heusden Oost (fase 2) Heusden Oost (fase 3) Ommel Oost (fase 1) Florapark Niet in exploitatie genomen gronden Strategische grondaankopen Ontwikkelingskrediet Totaal project resultaat Resultaat t.l.v of t.g.v. algemene reserve grondbedrijf

Begroot 2022

Werkelijk 2022

10.746 120.924

-50.196 161.345

11.086 98.153

99.773 49.077

27.433 226.154 297.820

27.628 41.228 216.826

20.721 0 216.826

216.826

92.162

-80.539 297.021 0 -31.293 284.500

-15.000 -45.000 715.239 715.239

-1.150 -18.723 560.966 560.966

-15.000 -45.000 346.645 346.645

-15.000 -45.000 326.397 326.397

-15.000 -45.000 226.624 226.624

61

Begroot 2023

Begroot 2024

Begroot 2025

49.077

20.721

11.724

In de verwachte resultaten van het grondbedrijf is geen rekening gehouden met de te betalen VPB, daarom worden deze resultaten in eerste instantie toegevoegd of onttrokken uit de algemene reserve grondbedrijf. Afhankelijk van de werkelijk gerealiseerde resultaten en de te betalen VPB zal deze reserve afgeroomd worden ten gunste van de reserve eenmalige bestedingen. De verwachte resultaten 2023 tot en met 2025 zijn een inschatting op basis van de zogenaamde POC-methode. Toelichting resultaten projecten In onderstaand overzicht worden de geactualiseerde resultaten van de diverse exploitaties vergeleken met de verwachte resultaten van het voorgaande jaar. Daarnaast is zichtbaar wat de gerealiseerde resultaten zijn tot en met 2022 en de nog te verwachten resultaten. Project

Bouwgrond in exploitatie Woningen Loverbosch (fase 1) Loverbosch (fase 2) Loverbosch (fase 3) Loverbosch (fase 4) Heusden Oost (fase 1) Heusden Oost (fase 2) Heusden Oost (fase 3) Bedrijven Florapark bedrijventerrein Totaal bouwgronden in exploitatie

Resultaat += positief

Resultaat Gerealiseerd += positief resultaat

Nog te Verwachte realiseren resultaat exclusief VPB afsluitdatum project

Inschatting 2021

Inschatting 2022

tot en met 2022

1.413.286 491.226 23.477 650.093 1.035.701 1.489.098

1.366.492 595.645 -39.815 -290.945 570.041 1.091.257 1.084.128

1.255.633 350.262 0 0 500.971 1.050.029 0

110.859 245.383 -39.815 -290.945 69.070 41.228 1.084.128

2024 2026 2029 2030 2025 2023 2027

2.889.929

3.070.950

3.059.226

11.724

2023

7.992.810

7.447.753

6.216.121

1.231.632

Toelichting per grondexploitatie Loverbosch Oostzijde fase 1 Het resultaat o.b.v. actualisatie 2022 is gedaald van € 1.413.286 positief naar € 1.366.492 positief. Dit heeft te maken met stijging kosten bouw- en woonrijp maken. Gerealiseerde tussentijdse winstneming tot en met 2022 is € 1.255.633,= conform BBV percentage of completion method (Poc). Omdat tot en met 2021 teveel winst is genomen heeft in 2022 een correctie plaatsgevonden van € 50.196,=. Loverbosch fase 2 Calculatie is geactualiseerd, het resultaat is gestegen van € 491.226,= naar € 595.645,= positief. Doordat het schoolgebouw nu is opgenomen in Loverbosch fase 3 ontstaat voor woningbouw en stijgt het resultaat. Gerealiseerde tussentijdse winstneming tot en met 2022 € 350.262,=. De winstneming 2022 is 161.345,=. Loverbosch fase 3 Calculatie is geactualiseerd. Het resultaat 2022 is gedaald van € 23.477,= positief naar € 39.815,= negatief. Dit heeft voornamelijk te maken met stijging kosten bouw- en woonrijp maken. Vanaf 2022 is daarnaast de school opgenomen in dit plan inclusief een aantal extra woningen. De school maakt nu nog onderdeel uit van de grondexploitatie maar wordt in verband met fiscaliteit en eisen Besluit Begroting en Verantwoording nog uit deze grondexploitatie gehaald. De financiële consequenties hiervan zijn beperkt. 62

Loverbosch fase 4 De grondexploitatie Loverbosch fase 4 is vastgesteld op 7 maart 2023 met een resultaat van 226.993,= negatief (eindwaarde). Deze calculatie is recent weer bijgesteld omdat budgetten concreter zijn geworden, het resultaat daalt hierdoor naar € 290.945,=. Heusden Oost fase 1 Calculatie is geactualiseerd, het resultaat is gedaald van € 650.093,= naar € 570.041,= positief. Dit nadeel komt door forse stijging kosten woonrijpmaken 14,9%. Gerealiseerde tussentijdse winstneming tot en met 2022 € 500.971,=. Omdat tot en met 2021 te veel winst is genomen heeft in 2022 een correctie plaatsgevonden van € 80.539,=. Heusden Oost fase 2 Het resultaat is gestegen van € 1.035.701,= naar € 1.091.257,= positief. Gerealiseerde tussentijdse winstneming tot en met 2022 € 1.050.029,=. De winstneming 2022 is 297.021,=. Heusden Oost fase 3 Het plan Heusden Oost fase 3 is geactualiseerd. Het geprognotiseerd resultaat is gedaald van € 1.489.089,= positief naar € 1.084.128,= positief. Dit heeft voornamelijk te maken met stijging kosten bouw- en woonrijp maken en kosten planontwikkeling. Florapark Het plan is geactualiseerd het geprognosticeerde resultaat is gestegen van € 2.889.929,= naar € 3.070.950,=. Dit komt doordat een aantal werkzaamheden niet meer nodig zijn. Gerealiseerde tussentijdse winstneming tot en met 2022 € 3.059.226,=.

Gronden in exploitatie De totale mutaties voor 2022 en de boekwaarde per project per 31-12-2022 zijn in de volgende tabel weergegeven. Project

Grond bestemd voor gebiedsontwikkeling

Investeringen 2022

Inkomsten In 2022

(+) Winst (-) Verlies

(+) Winst Boekwaarde (-) Verlies per 31-12 reserve reserve eenmalige 2022 grondbedrijf bestedingen

Bouwgrond in exploitatie Woningen Loverbosch (fase 1) Loverbosch (fase 2) Loverbosch (fase 3) Loverbosch (fase 4) Heusden Oost (fase 1) Heusden Oost (fase 2) Heusden Oost (fase 3) Florapark bedrijventerrein Grond gebiedsontwikkeling Ommel Oost (fase 1) Strategische grondaankoop Ontwikkelingskrediet Totaal bouwgronden in exploitatie

1.567 570.764 463.471 18.284 544 245.925 348.056 92.795

-3.386.028

1.150 18.723

1.761.280

284.500

-774.576 -265.233 1.262.397 18.284 -618.565 -87.224 894.459 -39.961

-31.293 -1.150 -18.723

0 0 0

-80.539 297.021

31.293

31.293

-50.196 161.345

-3.386.028

560.965

0

389.582

Bouwgrond in exploitatie (BIE) De boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie per 31-12-2022 bedraagt € 389.582,=. Het project met de hoogste boekwaarde is Loverbosch fase 3. Ommel Oost (fase 1) is niet in exploitatie genomen, verwacht wordt dat in 2023 hiervoor een grondexploitatie wordt vastgesteld. Risico’s grondbeleid en bepaling hoogte algemene reserve Bij het grondbeleid zijn grote bedragen en risico’s in het geding. Omdat de planning en uitvoering vaak jaren duren, kunnen de verwachte en werkelijke winst flink verschillen. 63

Om toekomstige risico’s in de grondexploitaties af te dekken is de algemene reserve grondbedrijf gevormd. Bij de berekening van de hoogte van de reserve worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: Bouwgrond in exploitatie:  Op basis van scenario’s worden de risico’s berekend;  Wanneer scenario berekeningen niet aanwezig zijn, wordt de IFLO norm (afdeling Inspectie Financiën Lokale Overheden) gebruikt. Deze norm bepaalt dat de gewenste reserve 10% van het geïnvesteerd vermogen en 10% van de nog te maken kosten bedraagt. Bij het opstellen van de jaarrekening 2022 zijn de exploitaties geactualiseerd en de bijbehorende risico's geïnventariseerd. Volgens de uitgangspunten moet de reserve per 31-12-2022 minstens € 3.191.364,= bedragen. De reserve is € 172.572,= hoger dan de berekening en zou afgeroomd kunnen worden. In verband met de versnellingsagenda zal het aantal nieuwe grondexploitaties waaronder de vrijkomende locaties scholen en Ommel-Oost stijgen. Daarnaast kunnen toekomstige prijsstijgingen het resultaat van de grondexploitaties negatief beïnvloeden. De reserve zal door deze ontwikkelingen in de toekomst hoger moeten zijn. Voorlopig blijft de reserve intact.

Algemene reserve grondbedrijf Algemene reserve grondbedrijf per 1 januari 2022 Storting in de reserve eenmalige bestedingen (begroting 2022) Resultaat Loverbosch (fase 1) Resultaat Loverbosch (fase 2) Resultaat Loverbosch (fase 3) voorziening Resultaat Loverbosch (fase 4) voorziening Resultaat Heusden Oost (fase 1) Resultaat Heusden Oost (fase 2) Resultaat Florapark Resultaat strategische grondaankoop Resultaat ontwikkelingskrediet Ommel Oost fase 1 Resultaat overig Prognose vennootschapsbelasting 2022

4.463.382 -1.000.000 -50.196 161.345 -39.815 -290.945 -80.539 297.021 284.500 -1.150 -18.723 -31.293 -3.370 -326.280

Algemene reserve grondbedrijf per 31 december 2022

3.363.937

64

5. Onderhoud kapitaalgoederen De gemeente Asten is qua oppervlakte uitgestrekt (ruim 7.000 ha). Er vinden veel activiteiten plaats zoals wonen, werken en recreëren. Voor de activiteiten zijn veel gemeentelijke kapitaalgoederen nodig: wegen, riolering, verlichting, (openbaar) groen, civiele kunstwerken en gebouwen. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan is bepalend voor het voorzieningenniveau en uiteraard de (jaarlijkse) lasten. Met het onderhoud van deze kapitaalgoederen is een substantieel deel van de begroting gemoeid. In deze paragraaf wordt het beleidskader geschetst voor het onderhoud van kapitaalgoederen en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties.

Wat wilden we bereiken? Inzicht in, en realisatie van, het gewenste onderhoudsniveau van de gemeentelijke kapitaalgoederen. Dit kan onder andere bepaald worden aan de hand van de gewenste kwaliteit of landelijk gehanteerde normen.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Algemeen beleidskader Het uitgangspunt bij het onderhoud van gemeentelijke kapitaalgoederen is dat deze op een adequate wijze worden onderhouden. Onderhoudslasten worden gemaakt om een kapitaalgoed in goede, oorspronkelijke staat te houden, zodat het naar behoren kan functioneren. Onderhoudslasten zijn dus niet van invloed op de vastgestelde gebruiksduur of afschrijvingstermijn. Dit is dus een essentieel verschil met het uitvoeren van een (vervangings)investering, aangezien die leidt tot verlenging van de gebruiksduur. Een dergelijke investering moet worden geactiveerd op de balans, maar onderhoud mag daarentegen nooit worden geactiveerd. Onderhoud wordt volledig in de begroting opgenomen, waarbij onderscheid gemaakt worden in klein onderhoud en groot onderhoud. Klein onderhoud Dagelijkse niet voorziene reparaties of jaarlijks terugkerende onderhoudslasten (o.a. preventieve maatregelen en onderhoudscontracten) die nodig zijn om het kapitaalgoed in functionele en veilig staat te houden. De lasten die gepaard gaan met klein onderhoud worden volledig geraamd in het jaar waarin het onderhoud daadwerkelijk zal worden uitgevoerd. De lasten van klein onderhoud mogen nooit (ook niet van een voorziening) over meerdere jaren worden geëgaliseerd en worden dus volledig opgenomen in de exploitatie.

Groot onderhoud Onderhoud van een meer ingrijpende aard, dat in feite betrekking heeft op een langere periode. Met dit type onderhoud kunnen jaarlijks fluctuerende lasten gemoeid zijn. De noodzaak voor het verrichten van groot onderhoud doet zich (normaliter) pas na een langere periode van gebruik van het actief voor, als gevolg van slijtage. De lasten die gepaard gaan met groot onderhoud worden in het jaar van uitvoering ten laste van een vooraf gevormde onderhoudsvoorziening gebracht. Deze onderhoudsuitgaven maken dus geen onderdeel uit van het saldo van baten en lasten. De enige last in de exploitatie betreft de dotatie aan de voorziening. De voorwaarde om groot onderhoud op deze manier te verwerken is dat er een recent (maximaal 5 jaar oud) en vastgesteld beheerplan aan ten grondslag ligt. 65

Specifieke beleidskaders Wegen Op grond van de Wegenwet zijn wij als wegbeheerder verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van gemeentelijke wegen en bermen. De wegen worden beheerd op het in het beheer- en beleidsplan Wegen 2014-2022 vastgestelde kwaliteitsniveau C. Om de kwaliteit op het gewenste niveau te houden, wordt jaarlijks planmatig onderhoud uitgevoerd. In 2021 is de meerjarenplanning van het wegonderhoud geactualiseerd (2023-2024) op basis van dezelfde uitgangspunten als het beheer- en beleidsplan. Deze actualisering is verwerkt in de begroting 2021-2024. Bij de actualisering is onderscheid gemaakt in klein onderhoud en groot onderhoud (planmatig). Op basis van het beheer- en beleidsplan Wegen wordt er jaarlijks een storting gedaan in de onderhoudsvoorziening voor het groot onderhoud. Het klein onderhoud is opgenomen in de exploitatie. In 2023 wordt er een nieuw beheer- en beleidsplan Wegen opgesteld. Civiele kunstwerken Civieltechnische kunstwerken in eigendom van de gemeente worden 1x per 5 jaar geïnspecteerd. Op basis hiervan vindt regulier en groot onderhoud plaats. Naar aanleiding van de inspecties in 2019 en 2020 wordt uiterlijk in 2022 het achterstallige reguliere onderhoud uitgevoerd. Bij een aantal bruggen en duikers is grootschalig onderhoud noodzakelijk. De uitvoering hiervan staat gepland in 2024.

Openbare verlichting Het kader voor openbare verlichting is gesteld in het beleidsplan Openbare Verlichting 2020-2025. Dit beleidsplan is in december 2019 vastgesteld door de gemeenteraad en hierin zijn de missie en visie op het gebied van verlichtingsthema's binnen de gemeente vastgelegd. Belangrijke thema's hierin zijn duurzaamheid, technologische ontwikkelingen en veiligheid. Verder formuleert het beleidsplan Openbare Verlichting richtlijnen en ambities om te voldoen aan landelijke en wettelijke doelstellingen ten aanzien van energiebesparing en wetgeving. Voor de renovatie openbare verlichting is jaarlijks € 99.635,= beschikbaar (groot onderhoud). Voor het jaarlijkse onderhoud aan de openbare verlichting (klein onderhoud) is een onderhoudscontract opgesteld en dit budget is opgenomen in de exploitatie. Riolering en Water Op 8 december 2020 heeft de gemeenteraad het gemeentelijk rioleringsplan Asten 20212025 (GRP) vastgesteld. Asten gebruikt het GRP om nu en in de toekomst aan de gemeentelijke zorgplichten te kunnen voldoen en als toetsingskader voor nieuwe ontwikkelingen.

Het gaat hierbij om de gemeentelijke zorgplichten vanuit Wet milieubeheer (Wm) en de Waterwet (Wtw):  Inzameling en transport van stedelijk afvalwater (afvalwaterzorgplicht);  Inzameling en verwerking van (overtollig) afvloeiend hemelwater (hemelwaterzorgplicht);  Inzameling en verwerking van overtollig grondwater (grondwaterzorgplicht). Met de volksgezondheid voorop koerst de gemeente Asten naar een duurzame, klimaatbestendige, professionele en participerende waterketen en naar een klimaatbestendig, schoon, geordend en beleefbaar watersysteem, door voortvarend aan de slag te gaan tegen aanvaardbare kosten. In het GRP heeft de gemeente Asten doelmatige keuzes gemaakt in het beheer en onderhoud en wordt gedifferentieerd daar waar het kan om zo doelmatig om te gaan met onze inkomsten (rioolheffing). Ook worden alle kosten die we maken voor de drie zorgplichten, 100% gedekt uit de rioolheffing. 66

Groen Bij groen wordt ingezet om het huidige onderhoudsniveau te behouden. In de komende jaren gaan we aan de slag om Asten verder te vergroenen, extra bomen aan te planten en de biodiversiteit te verbeteren. Waar mogelijk worden kansen aangegrepen om de gebruikswaarde, weerbaarheid en klimaatbestendigheid te vergroten. Het op niveau houden van het bomenbestand als groenelementen (klein onderhoud) wordt jaarlijks gedaan uit de reguliere exploitatie. Voor het renoveren van boomlanen (groot onderhoud) is een bomenrenovatieplan opgesteld voor 2021-2025 en hiervoor is een apart bedrag beschikbaar gesteld bij de begroting 2021. Voor bosbeheer wordt jaarlijks een beheerplan gemaakt en daarin wordt o.a. gedund en hout geoogst. Met de opbrengsten van het hout in combinatie met de opbrengsten uit subsidies wordt het onderhoud uitgevoerd. In de komende jaren gaan we daarnaast actief op zoek naar mogelijkheden om de kwaliteit van onze bossen te verbeteren, daarnaast gaan we een gedeelte van onze bossen langzaam omvormen naar de functie natuurbos in plaats van productiebos. Gemeentelijke gebouwen De gemeentelijke gebouwen worden eens per 2 jaar geschouwd voor groot onderhoud.

Afhankelijk van de resultaten van de schouw, met inachtneming van het gewenste onderhoudsniveau, welke is bepaald op het wettelijk minimum om het gebouw in stand te houden, heeft dit financiële consequenties voor de meerjarige onderhoudsplanning (MJOP). Op basis van deze onderhoudsplanningen worden de benodigde jaarlijkse stortingen in de onderhoudsvoorzieningen bepaald. Sinds 2019 worden de stortingen geïndexeerd. De lasten die gepaard gaan met klein onderhoud worden volledig geraamd in het jaar waarin het onderhoud daadwerkelijk zal worden uitgevoerd. De geraamde lasten zijn gebaseerd op ervaringscijfers. Sportvelden De gemeente Asten beschikt over een drietal sportparken. Op park-niveau is een onderhoudsvoorziening gevormd voor groot onderhoud, rekening houdend met de aanwezige verenigingen. De onderliggende onderhoudsplanningen zijn eind 2021 geactualiseerd en uitgebreid naar 40 jaar. Bij de vaststelling van de begroting 2023 is er reeds rekening gehouden met een bedrag van € 125.000,=. De financiële consequentie van de actualisatie worden verwerkt in de voorjaarsnota 2024 als ontwikkeling. Doel is om te komen tot een constante storting in de onderhoudsvoorziening ten laste van de gemeentelijke begroting, waarmee gespaard wordt voor het volledige groot onderhoud van de gemeentelijke sportparken. De gevolgen van de privatisering van de sportkantines zijn hierbij verwerkt.

De kosten voor het klein onderhoud stijgen de laatste jaren fors door o.a. veranderde wet en regelgeving. Denk hierbij aan de discussie over rubberkorrels bij voetbalvelden en het beperken van chemische bestrijdingsmiddelen bij onder andere ber egening van develden. Alternatieven zijn in sommige gevallen voorhanden, maar werken vaak kostenverhogend. De lasten die gepaard gaan met klein onderhoud worden volledig geraamd in het jaar waarin het onderhoud daadwerkelijk zal worden uitgevoerd. De geraamde lasten zijn gebaseerd op de geactualiseerde onderhoudsplanning.

67

Wat heeft het gekost? Financiële consequenties In onderstaande tabel zijn de financiële consequenties van het groot onderhoud aan de bovenstaande kapitaalgoederen weergegeven, voor zover hier een onderhoudsvoorziening aan ten grondslag ligt. Zoals in het algemene beleidskader beschreven, wordt het klein onderhoud van de diverse kapitaalgoederen betaald uit de reguliere exploitatie.

Voorzieningen

Saldo 01-01-2022

Onderhoud wegen Onderhoud civiele kunstwerken Onderhoud riolering Onderhoud groen Onderhoud gebouwen Onderhoud sportvelden Totaal

2.189.513 9.950 5.578.011 19.174 1.907.801 94.163 8.972.386

68

Storting 2022 836.696 10.099 501.837 387.985 149.053 2.075.611

Saldo 31-122022 1.243.582 1.782.627 20.049 523.114 5.556.734 500 18.674 194.575 2.101.211 101.874 141.342 1.046.127 10.001.869

Onttrekking 2022

6. Financiering De paragraaf financiering heeft betrekking op de gemeentelijke financieringsfunctie (treasuryfunctie). De financieringsfunctie zorgt ervoor dat er voldoende middelen zijn zodat de gemeente aan alle financiële verplichtingen kan voldoen. Hiervoor worden kortlopende en langlopende leningen aangetrokken. Onder de financieringsfunctie valt ook het verstrekken van leningen/garanties en het beheersen van financiële risico’s.

Wat wilden we bereiken?    

Het verzekeren van duurzame toegang tot financiële markten tegen acceptabele condities; Het beschermen van het gemeentelijke vermogen tegen ongewenste financiële risico’s zoals renterisico’s, koersrisico’s, kredietrisico’s, valutarisico’s en liquiditeitsrisico’s; Het minimaliseren van de interne verwerkingskosten en externe kosten bij het beheren van de geldstromen en financiële posities; Het optimaliseren van de renteresultaten binnen de kaders van de Wet Fido, aanvullende regelgeving en respectievelijk de limieten en richtlijnen van het treasurystatuut.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Wettelijk kader Het wettelijk kader van de treasuryfunctie ligt voor een deel besloten in de nationale regelgeving en voor een deel in Europese regelgeving. Binnen de nationale regelgeving zijn de kaders voornamelijk:  Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido);  Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet hof);  Wet verplicht schatkistbankieren;  Besluit Begroting en Verantwoording (BBV);  De Gemeentewet. Deze wettelijke kaders zijn verder uitgewerkt en vastgelegd in het gemeentelijke Treasurystatuut 2014 dat op 11 maart 2014 is vastgesteld door de gemeenteraad. Schatkistbankieren Op basis de Wet Fido zijn decentrale overheden verplicht om hun overtollige liquide middelen via een rekening-courant, met eventueel een daaraan gekoppelde depositorekening, in 's Rijks schatkist aan te houden. De uitzondering hierop is dat decentrale overheden hun liquide middelen in de vorm van leningen kunnen uitzetten bij andere decentrale overheden, mits zij niet met het financiële toezicht op dit lichaam zijn belast. Uitgezette gelden Het saldo op de rekening courant van de schatkist bedraagt op 31 december 2022 conform de jaarrekening € 25.141.000,=. Drempelbedrag Daarnaast mogen decentrale overheden liquide middelen buiten 's Rijks schatkist houden mits deze, gerekend over een kwartaal, het drempelbedrag niet te boven gaan.

Het drempelbedrag is vastgesteld bij een begrotingstotaal tot € 500 miljoen dat de drempel voor het verplicht schatkistbankieren 2% is van het begrotingstotaal met een minimum van € 1 miljoen. Voor de gemeente Asten geldt de grens van € 1 miljoen.

69

Risicobeheer De belangrijkste financiële risico’s bij de uitvoering van het treasurybeleid zijn koersrisico’s, renterisico’s en kredietrisico’s. Hieronder wordt weergegeven in welke mate deze risico’s zich bij onze gemeente voordoen en op welke wijze de gemeente deze risico’s beheerst. 1. Koersrisicobeheer De koersrisico’s van de gemeente zijn zeer beperkt omdat uitsluitend middelen worden uitgezet bij de schatkist of bij andere overheden. Dit gebeurt in vastrentende waarden. Vastrentende waarden garanderen dat op de einddatum de nominale waarde wordt uitgekeerd. Op de einddatum is dus geen sprake van koersrisico’s. 2. Renterisicobeheer Door schommelingen in de rentevoet loopt een gemeente renterisico. Het renterisico kan worden gemeten door middel van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet begrenst de omvang van de korte financiering (korter dan een jaar). De kasgeldlimiet is vastgesteld op 8,5% van het begrotingstotaal van de gemeente bij aanvang van het jaar, met een minimum van € 300.000,=. Voor 2022 bedraagt de kasgeldlimiet voor de gemeente Asten € 3,9 miljoen. Momenteel zijn er geen leningen aangegaan met een looptijd van maximaal een jaar. Dat betekent dat het renterisico onder de kasgeldlimiet uitkomt. Renterisiconorm De renterisiconorm heeft tot doel om het renterisico bij het opnemen van leningen te beheersen.

Het effect van de renterisiconorm op de financieringswijze is dat de herfinanciering van vaste leningen niet ineens plaatsvindt, maar over een periode van minimaal vijf jaar wordt gespreid. Dit betekent dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de renteherzieningen voor gemeenten niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Voor 2022 bedraagt de renterisiconorm voor de gemeente Asten € 9,1 miljoen. In 2022 zijn geen leningen aan renteherziening onderhevig. Dat betekent dat het renterisico onder de renterisiconorm uitkomt. 3. Kredietrisicobeheer De gemeente loopt tenslotte risico bij het uitzetten van gelden en verlenen van garanties ten behoeve van de publieke taak. De gemeente loopt hierbij het risico dat de kredietnemer zijn financiële verplichting niet kan voldoen, Uitzettingen geschieden daarom uitsluitend aan tegenpartijen die aan de in het treasurystatuut genoemde eisen voor kredietwaardigheid voldoen. Door deze maatregel worden kredietrisico’s zoveel mogelijk beperkt. Opgenomen geldleningen Medio 2020 is een lening opgenomen van € 5 miljoen, tegen een negatieve rente van -0,12% voor een periode van 4 jaar vast. Dit betekent een rentebaat van € 6.000,= per jaar. Begin 2021 is nog een lening van € 10 miljoen aangetrokken tegen een negatieve rente van -0,25% voor een periode van 10 jaar vast. Dit betekent een rentebaat van € 25.000,= per jaar.

Verstrekte geldleningen Er zijn geen leningen verstrekt.

70

Garantstellingen In 2022 stond de gemeente garant voor € 39,7 miljoen aan leningen van Bergopwaarts, voor Wocom staat de gemeente garant voor een bedrag van € 13,4 miljoen. En voor Mooiland Grave voor € 46,2 miljoen.

Wat heeft het gekost? Renteresultaat In het Besluit Begroting & Verantwoording is opgenomen dat de paragraaf financiering van de begroting en jaarstukken naast de beleidsvoornemens en het gerealiseerde beleid ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille ook inzicht moet geven in: a. de rentelasten uit externe financiering b. het renteresultaat c. de wijze van rentetoerekening a. Aangezien er opgenomen geldleningen zijn met een rentebaat en verstrekte hypothecaire-geldleningen met rentebaten is het renteresultaat 2022 op de rentelasten uit externe financiering een positief resultaat zijnde een baat van € 53.187,= b. Een renteresultaat is ontstaan door de rentestijging op de tegoeden bij de schatkist voor een bedrag van € 134.685,= c. Rentetoerekening is niet van toepassing omdat het rentebaten betreffen en er geen rentelasten zijn.

71

7. Verbonden partijen Verbonden partijen zijn die privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisaties waarin de gemeente een bestuurlijke belang én een financieel belang heeft.

Wat wilden we bereiken? In het algemeen geldt dat voor een verbonden partij wordt gekozen indien de gemeente dit beleid niet alleen of niet doeltreffend kan uitvoeren. De verbonden partijen voeren beleid en beheer op verschillende terreinen uit voor de gemeente Asten. Het beleid omtrent deze verbonden partijen, met als doel om de governance te verstevigen, is beschreven in de "Nota Verbonden partijen gemeente Asten 2015". De website Overheid.nl is de wegwijzer naar informatie en diensten van alle overheidsorganisaties in Nederland. Deze website is een initiatief van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Op deze website worden per verbonden partij de algemene gegevens vermeld. De algemene gegevens van de gemeenschappelijke regelingen waarin de gemeente Asten deelneemt staan op deze site: https://almanak.overheid.nl/30279/Gemeente_Asten/. De gegevens omtrent deze gemeenschappelijke regelingen in deze paragraaf zijn dan ook een aanvulling op de vermelde website.

Wat hebben we hiervoor gedaan? In de tabellen op de volgende pagina's is te zien op welke manier de gemeente Asten een bestuurlijk- en financieel belang heeft in de verbonden partijen waarin zij participeert. Daarnaast zijn per verbonden partij een aantal (financiële) gegevens te vinden die verplicht dienen te worden opgenomen op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Verbonden partij (Beleidsmatig)

Bestuurlijk belang

Gemeenschappelijke regelingen Belastingsamenwerking Lid AB+DB Oost-Brabant

BLINK

Lid AB

Openbaar belang

Risico’s

Belastingsamenwerking OostBrabant (BSOB) is een samenwerkingsverband tussen waterschap Aa en Maas en elf Brabantse gemeenten op het gebied van gemeentelijke- en waterschapsbelastingen. BLINK heeft tot doel zorg te dragen voor gemeentelijke uitvoeringstaken op het vlak van afvalinzameling en reiniging van de openbare ruimte, die bij wet aan de deelnemende gemeenten zijn opgedragen. Daarnaast exploiteert zij de gemeentelijke milieustraat.

De risico’s komen conform de regelingen voor rekening van de deelnemende gemeente naar rato van hun aandeel in de bedrijfsactiviteiten (financiële bijdragen).

72

BLINK beschikt niet over eigen vermogen om niet begrote en onvoorziene kosten te dekken. De opzet van BLINK als gemeenschappelijke regeling is dat risico’s opgevangen worden door de deelnemende gemeenten in de jaarlijkse reguliere exploitatie. Wel is er met ingang van 2022 een post onvoorzien opgenomen in de begroting van Blink. De post onvoorzien is 1,2% van de totale begrotingswaarde en dient ter afdekking van operationele risico's met van buitenkomend onheil (schadeclaims, plotselinge tariefsmutaties e.d.).

GGD Brabant-Zuidoost

Lid AB

GR Peelgemeenten

Lid AB (2x) + Lid DB

Metropoolregio Eindhoven

Lid AB

Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant

Lid AB

Gemeenten hebben binnen de Wet Publieke Gezondheid de plicht om een plan ter bevordering van de lokale gezondheidssituatie vast te leggen in een nota Lokaal gezondheidsbeleid. De gemeente is in dit proces de regisseur. De GGD ondersteunt de gemeenten bij het voorbereiden, opstellen en implementeren van dit beleid. Per gemeente is er een lokaal team. Doel van GGD Brabant Zuidoost is om een bijdrage te leveren aan de publieke gezondheidszorg (PG) en de ambulancezorg (AZ). Draagt zorg voor kwaliteit en continuïteit voor de uitvoering van de door de lokale overheden opgedragen taken op het gebied van jeugd, WMO, Bijzondere Bijstand, Minimaregelingen en Schulddienstverlening. Strategisch bestuurlijke samenwerking op de thema's: economie, mobiliteit, energietransitie en transitie van het landelijk gebied. Daarnaast het fungeren als archiefbewaarplaats van de overgebrachte archieven van de overheidsorganen binnen de regio Zuidoost-Brabant. Voor het Regionaal Historisch Centrum: Programma 2021/2022 is vastgesteld. Missie, visie en koers zijn opgesteld. Er worden stappen ondernomen tot voorstellen over de positionering van dienstonderdelen MRE en RHCe binnen de MRE. Een werkgroep informatisering is gestart op 29-6-2021. Samen zorgen voor balans tussen ondernemen en een veilige en gezonde leefomgeving.

Voor en met gemeenten, provincie en netwerkpartners voert de ODZOB taken uit op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving, en geeft zij advies op het gebied van omgevingsrecht.

73

BDO heeft geconstateerd dat voor de opdracht(en) door Blink aan PreZero een aanbestedingsplicht geld. Door de GR Blink zijn de opdracht(en) niet aanbesteed. Dat is onrechtmatig. Dat heeft echter geen doorwerking op het rechtmatigheidsoordeel op deze of andere jaarstukken van de gemeente. De consequenties van het mogelijk uittreden van PreZero zijn nog niet bekend en daarom ook niet in te schatten. De risico's zijn benoemd in de begroting 2022 van GGD Brabant-Zuidoost in de risicoparagraaf op pag. 62 en 63 en in de financiële risico-inventarisatie.

Aangesloten gemeenten zijn aansprakelijk voor tekorten.

In de nota Risicomanagement en weerstandsvermogen (juli 2018) is bepaald welke risico's door de MRE worden gedragen en welke door de deelnemende gemeenten. Uiteindelijk zijn de aangesloten gemeenten aansprakelijk voor tekorten.

Het risico op verlaging van de baten ODZOB als gevolg van mogelijke bezuinigingen bij de deelnemende gemeenten. Dit risico ligt meer in de invloedssfeer van de gemeenten dan van de ODZOB en daarom is door hen besloten dit risico niet af te dekken.

Senzer

Lid AB (2x) + Lid DB

Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost

Lid AB

ICT Noord- en Midden Limburg (ICT NML)

Lid AB

Vennootschappen en coöperaties Bank Nederlandse Stemrecht Gemeenten AvA

Het werkbedrijf Senzer is per 1 januari 2016 formeel gevormd uit Werkbedrijf Atlant De Peel, de afdeling Werk & Inkomen van de gemeente Helmond en het Werkgeversplein. Senzer voorziet mensen conform de Participatiewet van een uitkering in de noodzakelijke kosten van het bestaan voor levensonderhoud. Senzer verstrekt die uitkering niet langer dan noodzakelijk en begeleidt deze mensen naar maximale participatie en het liefst naar werk. Senzer heeft hiertoe diverse instrumenten beschikbaar die zij kan inzetten bij mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Het uiteindelijke doel is om mensen structureel te laten uitstromen naar (gesubsidieerde) arbeid. Is dit (nog) niet haalbaar, dan wordt er naar gestreefd dat mensen een maatschappelijk nuttige tijdsbesteding hebben. Er wordt hiertoe nauw samengewerkt met de gebiedsteams van de gemeenten. Senzer opereert regionaal zowel op de publieke als private markten. Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) is een samenwerkingsverband tussen 21 gemeenten in de regio ZuidoostBrabant waarin de brandweer, de geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio (GHOR) en de regionale ambulancevoorziening (RAV) samenwerken om incidenten en rampen te voorkomen, te beperken en te bestrijden.

ICT NML is een samenwerkingsverband van gemeenten in Noord- en Midden Limburg. ICT NML verzorgt voor de aangesloten partners het ICTbeheer, ICT-onderhoud en faciliteert bij automatiseringsvraagstukken. Wij streven naar uniforme werkprocessen, eenduidige dienstverlening en de vorming van een regieorganisatie. ICT NML is een organisatie waar vernieuwing en verandering een constante factor is. BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burgers.

74

Sterke afhankelijkheid van rijksbeleid met betrekking tot de financiering. Omzet is afhankelijk van economische ontwikkelingen. Aangesloten gemeenten zijn op basis van solidariteit gezamenlijk aansprakelijk voor tekorten. Op dit moment worden de resultaten van de evaluatie van de GR Senzer onderzocht en verder uitgewerkt. Dit geeft mogelijk aanleiding tot aanpassing van beleidsuitgangspunten en financieringssystematiek. Afhankelijk van de uitkomsten heeft dit gevolgen voor onze gemeente.

In hoofdstuk 6.1 paragraaf Risicobeheersing en weerstandsvermogen van de Begroting 2019 zijn de risico’s en de bijbehorende weerstandcapaciteit benoemd. In het jaarverslag 2019 is deze paragraaf geactualiseerd. Het beleid rond risicomanagement en weerstandsvermogen is in 2019 geactualiseerd en door het Algemeen Bestuur vastgesteld. Aangesloten gemeenten zijn aansprakelijk voor tekorten.

Niet van toepassing.

Brabant Water

Stemrecht AvA

Stichtingen en verenigingen Bureau Inkoop en Lid AB Aanbestedingen + Zuidoost-Brabant Lid VvA

Zorg- en Veiligheidshuis Brabant-Zuidoost

Lid AB

Overige verbonden partijen Overlegorgaan Lid Nationaal Park De periodiek Groote Peel overleg

Brabant Water levert drink- en industriewater aan 2,5 miljoen inwoners en aan bedrijven in Noord-Brabant. Zij winnen, zuiveren en distribueren water van uitstekende kwaliteit, tegen de laagst mogelijke kosten en met een hoge leveringsbetrouwbaarheid.

Waardevermindering van het aandelenkapitaal.

Voor een effectieve en efficiënte bedrijfsvoering is een professioneel georganiseerde inkoopfunctie van belang. Door samenwerking op inkoopgebied wordt voordeel op financieel, kwalitatief en procesmatig gebied behaald. Het Zorg- en Veiligheidshuis Brabant-Zuidoost is een netwerksamenwerking tussen partners uit de straf-, en zorgketen en gemeenten. Zij komen onder eenduidige regie van het openbaar bestuur tot een ketenoverstijgende aanpak van complexe problematiek. Met als doel bij te dragen aan de veiligheid(sbeleving) als onderdeel van het integrale veiligheidsbeleid; het voorkomen en verminderen van recidive, (ernstige) overlast, criminaliteit en maatschappelijke uitval bij complexe problemen, door een combinatie van repressie, bestuurlijke interventie en zorg.

De termijn van een individuele, bilaterale samenwerkingsovereenkomst is van onbepaalde duur met een opzegtermijn van minimaal 2 jaar.

Voor het doelmatig functioneren van De Groote Peel als nationaal park is het overlegorgaan ingesteld in mei 1985.

Niet van toepassing.

75

De risico's blijven beperkt tot de inleg van financiële middelen.

Wat mag het kosten? Financiële bijdrage

Eigen vermogen 1/1

Eigen vermogen 31/12

Vreemd vermogen 1/1

Vreemd vermogen 31/12

Financieel resultaat

Gemeenschappelijke regelingen Belastingsamenwerking 2022 € 336.138 Oost-Brabant € 656.000 BLINK 20221 (excl.

€ 1.243.000

€ 956.000

€ 336.000

€ 265.000

€ 196.441

€0

€0

€ 4.787.000

€ 4.431.000

€0

Verbonden partij (Financieel)

Jaar

milieustraat)

GGD Brabant-Zuidoost

2022

€ 583.863

€ 4.708.000

€ 5.456.000

€ 29.188.000

€ 29.698.000

€ 412.000

GR Peelgemeenten

2022

€ 1.790.232

€ 716.996

€ 654.518

€ 281.884

€ 386.317

€ 460.860

20222

€ 235.964

€ 14.324.968

€ 14.449.317

€ 14.426.667

€ 13.786.189

€ 469.458

2022

€ 781.683

€ 3.265.823

€ 1.012.315

€ 687.930

€ 669.602

€0

20223

€ 5.413.694

€ 27.984.000

€ 21.579.000

€ 15.592.000

€ 24.420.000

€ 375.000

2022

€ 934.103

€ 2.144.989

€ 2.167.498

€ 40.392.493

€ 40.266.704

€ 390.316

2022

€ 545.005

€ 424.168

€ 879.224

€ 615.851

€ 783.162

€ 455.056

€ 4.887 mln.

€ 5.097 mln.

€ 144.802 mln.

€ 155.262 mln.

Aandelenbezit

€ 665.384.000

€ 674.183.000

€ 479.546.000

€ 523.344.000

€ 300 miljoen € 8.913.000

€ 167.337

€ 1.405.076

€ 362.830

€ 1.139.797

€ 1.209.552

€ 613.915

€ 4.257

€ 110.446

€ 90.902

€ 195.318

€ 279.284

€0

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Niet van toepassing

Metropoolregio Eindhoven Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant Senzer Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost ICT Noord- en Midden Limburg (ICT NML)

Vennootschappen en coöperaties Bank Nederlandse 20224 Aandelenbezit Gemeenten Brabant Water

20225

Stichtingen en verenigingen Bureau Inkoop en Aanbestedingen 20226 Zuidoost-Brabant Zorg- en Veiligheidshuis 20227 Brabant-Zuidoost Overige verbonden partijen Overlegorgaan Nationaal Park 2022 De Groote Peel

1,2,3,4,5,6,7 Balanscijfers komen uit de begroting 2023 en jaarrekening 2020 en 2021

76

(resultaat 2020)

8. Toekomstagenda 2030 Samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties werken we aan een vitale, leefbare en aantrekkelijke gemeente Asten. Hiervoor hebben we de Toekomstagenda Asten 2030 gemaakt. Samen hebben we opgeschreven wat de komende jaren belangrijk is voor de ontwikkeling van de gemeente Asten en met welke uitdagingen we te maken hebben. De Toekomstagenda Asten 2030 is een kompas om koers te houden én een uitnodiging om mee te doen.

Wat wilden we bereiken?

De volgende maatschappelijke opgaven staan centraal in de Toekomstagenda Asten 2030: KLIMAATBESTENDIG EN ENERGIENEUTRAAL ASTEN Wij streven naar een gemeente die in staat is de gevolgen van klimaatverandering op te vangen. De maatregelen die we moeten nemen zien we nadrukkelijk als kansen voor toekomstbestendige economische ontwikkeling. We onderschrijven de doelstellingen van duurzame ontwikkeling en het Brabants Energie Akkoord en stimuleren maatregelen die bijdragen aan versnelling daarvan. Resultaat: In 2030 zijn we klimaatbestendig: we zijn een gemeente met minder verstening en meer groen, een betere wateropvang, minder hittestress en een grote biodiversiteit in flora en fauna. We volgen de provinciale trend om zo snel als mogelijk energieneutraal te zijn. TRANSFORMATIE VAN HET BUITENGEBIED We streven in Asten naar een maatschappelijke geaccepteerde en gewaardeerde agrofoodsector met toekomstperspectief binnen de kaders van duurzaamheid, gezondheid en welzijn van mens en dier in een mooi en beleefbaar buitengebied. In Asten is ruimte voor een duurzame en verantwoorde agrarische sector. Technologische ontwikkeling en innovatie zijn de dominante middelen binnen deze opgave.

77

Onze kenmerkende landschappen en natuur willen we minimaal behouden en waar mogelijk versterken en meer vervlechten met onze kernen. We zetten in op ontwikkeling van meer aansprekende (natuur) parels. Resultaat: We realiseren in 2030 een substantiële reductie van de uitstoot van emissies door de agrarische sector. VITALE KERNEN Om een aantrekkelijke woongemeente te zijn, voeren we een actief woonbeleid. Ons beleid is flexibel en gericht op de lokale woonbehoeften. Gelet op de vergrijzing werken we gericht aan combinaties met zorg, zodat mensen met een beperking zo veel mogelijk zelfstandig kunnen wonen. Wij versterken verder ook onze aantrekkingskracht voor mensen die graag rustig landelijk willen wonen, dichtbij stedelijke voorzieningen en werk. Resultaat: Asten, Heusden en Ommel koersen vanuit de eigen identiteit en kracht. Maatschappelijk initiatief is het vertrekpunt voor ontwikkeling van de kernen. Ruimte voor eigen initiatief betekent dat dorpen, gebieden en gemeenschappen zich ieder op een eigen wijze ontwikkelen. Dit kan tot gevolg hebben dat de ene kern meer voor elkaar krijgt dan een andere. We zetten in op behoud van voortgezet onderwijs in Asten, Dit is cruciaal in de ontwikkeling van onze jongeren en het vormen van netwerken, die wellicht stimuleren dat onze jongeren zich binden aan Asten of overwegen om er later terug te keren.

We koesteren de verbindingen tussen onderwijs en bedrijfsleven. In 2030 liggen de scores van onze kernen op het gebied van bevolkingsopbouw, sociale samenhang, veiligheid en voorzieningenniveau (Leefbaarometer.nl) boven het regionaal gemiddelde van de vijf landelijke Peelgemeenten. CENTRUMONTWIKKELING Levendige dorpscentra met ruimte voor ontmoeting in een gemoedelijke sfeer zijn belangrijk voor de vitaliteit en aantrekkelijkheid van onze kernen. Wij werken aan een centrum in Asten dat uitnodigend is voor inwoners en bezoekers. We sluiten aan bij onze kernkwaliteiten van natuur en voedselproductie. Beleven en genieten staan centraal. Het centrum is de plek voor ontmoeten, eten en drinken en ook werken. De sfeer wordt bepaald door kleinschalige diensten en ambachtelijk werk. Een bruisend centrum is een belangrijke troef in het binden van jongeren en jonge gezinnen. We ontwikkelen in het centrum passende woningen en voorzieningen. Resultaat: In 2030 heeft het centrum van Asten de lokale verzorgende functie voor winkelen behouden en is er een positieve balans (meer inkomende dan uitgaande stromen) op het gebied van restaurantbezoek, café bezoek en cultuurbezoek. OMGEVINGSWET Met het programma Omgevingswet werken we aan ruimte voor ontwikkeling met waarborg voor kwaliteit.

VITALE DEMOCRATIE Met het programma Vitale democratie werken we aan de cultuuromslag die nodig is om de maatschappelijke opgaven te realiseren. Meer loslaten vanuit de gemeente en faciliteren van burgerinitiatief, meer oppakken van verantwoordelijkheid door de samenleving zelf.

78

Wat hebben we hiervoor gedaan? Realiseren doelen uit maatschappelijke opgaven Binnen elk inhoudelijk programma lopen diverse projecten die geïnitieerd worden door de gemeente, door de samenleving, door de regio of het Rijk en veelal in verbinding met de partners in het netwerk waarin we werken. Daarnaast wordt overkoepelend gekeken naar verbinding tussen de projecten uit verschillende programma's. Bijv. het thema energieneutraal speelt ook een rol bij de realisatie van een project in het programma vitale kernen. Naast deze inhoudelijke verbinding is er vanuit de faciliterende programma's Omgevingswet en Vitale democratie verbinding met elk inhoudelijk programma en project. Bijvoorbeeld over de procesaanpak van een project en hoe de participatie vanuit de samenleving wordt ingevuld. De activiteiten die in 2022 zijn uitgevoerd binnen de verschillende programma's zijn opgenomen in de programmaverantwoording van deze jaarrekening:  Programma 1 Bestuur en veiligheid: Vitale democratie;  Programma 2 Sociaal domein: Vitale kernen;  Programma 3 Ruimtelijk domein: Klimaatbestendig en energieneutraal Asten;  Programma 3 Ruimtelijk domein: Transformatie van het buitengebied;  Programma 3 Ruimtelijk domein: Omgevingswet;  Programma 4 Economie en Financiën: Centrumontwikkeling.

Stimuleren van burgerinitiatieven Onderdeel van de realisatie van de Toekomstagenda Asten 2030 is de uitnodiging aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners om mee te doen en zelf ook met burgerinitiatieven te komen. Op www.asten.nl/2030 staan alle programma's online, met de lopende projecten en ingekomen burgerinitiatieven, zowel klein als groot. Het lijstje van afgeronde en lopende burgerinitiatieven staat gepubliceerd op onze website, zie www.asten.nl/bestuur-organisatie/meedoen/burgerinitiatieven.

79

9. Coronacrisis Vanwege de grote impact die de Coronacrisis heeft op onder andere de economie en de financiële situatie van de gemeente is besloten een extra paragraaf toe te voegen aan de begroting en de jaarrekening 2022 met de laatste nieuwe inzichten en informatie. In de Financiële Analyse 2020 & Coronacrisis (FAC) is ingezoomd op de impact, compensatiemaatregelen vanuit het Rijk en de extra lokale maatregelen met betrekking tot de Coronacrisis voor de gemeente Asten. In deze paragraaf wordt een update van bovenstaande onderwerpen geschetst voor het jaar 2022 en zal achtereenvolgens worden ingegaan op: 1. Impact Coronacrisis (risico's); 2. Compensatiepakket Coronacrisis vanuit het Rijk; 3. Extra lokale maatregelen Coronacrisis in Asten. 1. Impact Coronacrisis (risico's) De impact van de Coronacrisis heeft met betrekking tot maatregelen tot in het eerste deel van 2022 plaatsgevonden. Daarna zijn de maatregelen geleidelijk afgebouwd met een definitieve beëindiging van de maatregelen in het eerste deel van 2023. De impact van de Coronacrisis op de economie en de gemeente voor de komende jaren zal nog moeten uit blijken. 2. Compensatiepakket Coronacrisis vanuit het Rijk In 2022 zijn er geen compensatiepakketten meer van het Rijk ontvangen.

Op een aantal beleidsvelden heeft nog wel coronacompensatie plaatsgevonden, maar deze worden 1 op 1 afgehandeld met het Rijk door middel van een SPUK (specifieke uitkering) verantwoording. 3. Extra lokale maatregelen Coronacrisis in Asten In 2022 zijn door de gemeente Asten nog een aantal compensaties verstrekt en uitgaven gedaan die ten laste zijn gekomen van het Coronakrediet. In de onderstaande tabel worden deze verantwoord. Overzicht compensaties en uitgaven 2022 Restant van het krediet per 31 december 2021

€ 399.726

Uitgaven 2022: Inhuur van personeel

€ 22.303

Compensatie op het Sociale Domein formatie jeugd

€ 15.813

Kantoor- en hygiëne artikelen

€ 2.394

Digitale raads- en commissievergaderingen

€ 2.767

Huur kwijtschelding gemeentelijke gebouwen

€

Huur van de Beiaard

€ 4.200

Compensatie cultuur 2021 terugontvangen

€ - 2.500

856

Compensatie terrasvergunningen 2022

€ 3.893

Heroriëntatie & schuldhulpverlening 2022

€ 19.748

Extra uren schuldhulpverlening t/m december 2022

€ 29.551

Totaal

€ 99.025

Restant coronakrediet

€ 300.701

4. Restant Coronakrediet Het restant van het Coronakrediet hoeft niet meer verrekend of terugbetaald te worden aan het Rijk. Aangezien de maatregelen waarvoor budget beschikbaar was gesteld niet meer van toepassing zijn, wordt voorgesteld om het restant Coronakrediet van € 300.701,= ten gunste van het jaarresultaat 2022 te laten komen. 80

10. Wet open overheid (Woo) Wat wilden we bereiken? Wet open Overheid (WOO) Op 1 mei 2022 is de Wet Open Overheid (Woo) in werking getreden. Deze wet richt zich op een transparante overheid en vraagt een cultuurverandering rond de omgang met informatie. Bepaalde informatie moet verplicht en actief openbaar gemaakt worden. Dit raakt een groot deel van de processen in onze gemeente. Ook informatieverzoeken aan de overheid (voorheen WOB-verzoek) vallen onder de nieuwe wet. Om aan de nieuwe eisen te kunnen voldoen, moet onze gemeentelijke informatiehuishouding op orde zijn, de juiste it-voorzieningen aanwezig en vooral bekend zijn wat de wet voor ambtenaar en bestuurder betekent. Het grijpt in op het dagelijks handelen van een groot deel van onze organisatie en heeft daarmee de komende jaren een flinke impact op onze bedrijfsvoering. In 2027 moet de Woo geïmplementeerd zijn, met nog 3 jaar extra voor het op orde krijgen van het informatiebeheer. Ten behoeve van de definitieve planning moeten nog Koninklijke Besluiten genomen worden. In het coalitieakkoord 2022-2026 van de gemeente Asten staat op welke manier wij invulling geven aan goed bestuur. Elementen, zoals transparant en integer zijn en open communicatie zijn hierin van groot belang. Laten zien wat de gemeente Asten voor haar inwoners doet en op een passende wijze communiceren naar alle doelgroepen.

Ambities die goed passen in de doelstellingen van de Woo. Ook het anders besturen en werken vanuit onze Toekomstagenda Asten 2030 / Vitale democratie sluit hier goed op aan. We zijn hier druk mee bezig, passen dit toe in de praktijk en ontwikkelen dit steeds verder door. In relatie tot de Woo starten we qua ambitie met het basisniveau wat wettelijk verplicht is. In 2023 leggen we de uitgangspunten voor gemeente Asten als open overheid vast. In 2024 bepalen we ons uiteindelijke ambitieniveau. Dit wordt onderdeel van het te actualiseren informatiebeheersplan. We maken hiervoor een beleidsnota. Ten tweede werken we uit wat dit betekent voor de noodzakelijke veranderingen in onze informatievoorziening; zowel in een doelarchitectuur (een ontwerp voor de lange termijn) als in concrete projecten en acties. Ten derde werken we verder aan het verbeteren van het afhandelen van de Woo-verzoeken. Tot slot zorgen we voor een passende veranderstrategie en nemen we een scala aan acties om de organisatie mee te nemen en op te leiden.

Wat hebben we hiervoor gedaan? Helaas loopt de ontwikkeling van het Platform Open Overheidsinformatie (PLOOI) waarop alle (actief) openbaar gemaakte overheidsinformatie geplaatst moet gaan worden, zodat inwoners, overheden en bestuurders deze op een centrale plaats kunnen vinden, vertraging op. Het streven is nu dat in plaats daarvan er geïnvesteerd wordt in een eenvoudigere variant. Zo kan er eerder een bruikbaar centraal platform gerealiseerd worden. Ook zijn er nog geen Koninklijke Besluiten genomen die richting geven aan planning. Wel is intern de werkwijze van het afhandelen van de Woo verzoeken inmiddels aangepast en is de informatie op onze website over de Woo geactualiseerd.

81

Jaarrekening

82

Verkorte balans per 31 december 2022 Verkorte balans per 31-12-2022 (x €1.000) Activa

Passiva

Vaste activa

Vaste passiva

Immateriële vaste activa

1.418 Reserves

29.912

Materiële vaste activa

36.417 Resultaat boekjaar

4.958

Financiële vaste activa

2.874 Voorzieningen

13.749

Totaal vaste activa

Vaste schuld

15.000

40.709 Totaal vaste passiva

63.619

Vlottende activa

Vlottende passiva

Voorraden

62 Vlottende schuld

4.575

Uitzettingen

29.361 Overlopende passiva

6.029

Liquide middelen

127

Overlopende activa

3.964

Totaal vlottende activa

33.514 Totaal vlottende passiva

10.604

Totaal activa

74.223 Totaal passiva

74.223

Overzicht baten en lasten Onderstaand overzicht bevat per programma de raming van de baten en lasten en het saldo. 2022 Begroting 2022

Programma

Begroting 2022 na wijziging

Rekening 2022

Lasten 1. Bestuur en Veiligheid

3.110.456

3.307.942

2.792.331

2. Sociaal domein

21.960.583

25.847.508

23.017.225

3. Ruimtelijk domein

8.599.276

13.278.580

12.752.465

702.470

3.064.462

861.899

34.372.785

45.498.492

39.423.919

-338.161

-919.921

-1.119.627

2. Sociaal domein

-6.691.397

-7.675.618

-7.785.820

3. Ruimtelijk domein

-5.615.435

-6.406.675

-7.928.729

-185.683

-330.715

-1.155.140

Totaal Baten

-12.830.675

-15.332.928

-17.989.316

Algemene dekkingsmiddelen (0.5, 0.61, 0.62, 0.64, 0.7, 6.1)

-29.056.725

-31.666.866

-32.733.696

4. Economie en financiën Totaal Lasten Baten 1. Bestuur en Veiligheid

4. Economie en financiën

83

Heffing VPB ( 0.9)

0

0

326.280

Onvoorzien (0.8)

0

0

0

Overhead ( 0.4)

7.885.382

8.066.491

7.772.251

Saldo van baten en lasten

370.767

6.565.189

-3.200.563

Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves (0.10) Resultaat (0.11)

-370.767

-6.565.190

-1.757.681

0

1

4.958.244

Analyse begrotingsrechtmatigheid

Verschillenanalyse Jaarrekening 2022 t.o.v. begroting 2022 na wijziging (per programma): Begroting 2022 na wijziging

Programma

Jaarrekening 2022

Saldo

1. Bestuur en Veiligheid

-10.454.512

-9.444.954

1.009.558

2. Sociaal domein

-18.171.891

-15.231.404

2.940.487

3. Ruimtelijk domein

-6.871.906

-4.823.736

2.048.170

4. Economie en financiën

35.498.309

34.458.338

-1.039.971

0

4.958.244

4.958.244

Totaal

Het verschil op programma 1 bedraagt € 1.009.557 De belangrijkste verschillen zijn:

(voordelig)

Onderwerp Toelichting Voorziening pensioenen Op basis van de actuele berekening is een wethouders bedrag uit de voorziening pensioenen onttrokken. De voorziening is daarmee op niveau. Een hogere rekenrente en aanpassing van de levensverwachting zijn de oorzaken van deze onttrekking. Voorziening Met ingang van de jaarrekening 2022 is verlofsparen het wettelijk verplicht om een voorziening te vormen voor verlofsparen € 39.548. En voor plusuren € 441.436. Coronacrisis In 2022 is het voordeel op het krediet € 333.439 over alle jaren heen resteert nog € 300.701 op het krediet. Grote burgerinitiatieven Er is minder aanspraak gemaakt op de beschikbare budgetten. Juridisch control Projecten binnen juridisch control zijn i.v.m. onderbezetting niet uitgevoerd. Apparaatskosten Voordeel op salariskosten en overige apparaatskosten. Overig

84

Verschil 163.263 Voordeel

480.984 Nadeel

333.439 Voordeel

50.000 Voordeel 105.059 Voordeel 244.621 Voordeel 76.152 Voordeel

Incidentele kredieten

Op kredieten binnen programma 1 is minder uitgegeven dan begroot. Per saldo is dit geen voordeel omdat bij mutaties reserve (programma 4) minder wordt onttrokken uit de reserves en er dus een nadeel ontstaat.