BUAZC23.01.07DD Rapport Belevingsonderzoek.pdf

Ik functioneer niet zoals het hoort.’ ‘Het irriteerde mij enorm, ik kan slecht tegen dat soort geluid en zoals ik eerder al aangaf moest ik ramen en deuren gaan sluiten. Hoewel ik binnen was moest ik namelijk harder gaan praten om mijzelf verstaanbaar te maken.’ ‘geschrokken, met werkzaamheden gestopt, bang dat we in een oorlog verder betrokken raken. Onnodige milieuvervuiling.’ ‘Niet meer in staat radio te horen, totaal afgeleid van waar ik mee bezig was.’

O/M4. Wat was u aan het doen op het moment dat u het F-35 gevechtsvliegtuig ’s ochtends/ ‘s middags heeft gehoord? O/M5.1. Kunt u de invloed van de belevingsvlucht op uw bezigheid omschrijven?

Basis: was bezig met vrijetijdsbesteding/ontspanning tijdens horen van ochtend-/middagvlucht

Heropening voormalige vliegbasis De Peel “De voorgenomen heropening van voormalige vliegbasis De Peel kan zowel positieve als negatieve gevolgen hebben die lokaal, regionaal en/of landelijk merkbaar zijn. Defensie wil de voormalige vliegbasis De Peel heropenen. Door de verslechterde veiligheidssituatie in de wereld moet Defensie meer oefenen, maar daarvoor is te weinig ruimte. Heropening van Vliegbasis De Peel helpt het ruimtegebrek op te lossen. Als de heropening doorgaat mogen de F-35 gevechtsvliegtuigen 3.600 vliegbewegingen per jaar maken. De vliegbasis wordt dan als tijdelijke basis gebruikt voor gevechtsvliegtuigen en door personeel: 3 periodes van 6 weken of een periode van 24 weken. Dat komt neer op zo’n 20 starts en 20 landingen per dag.” 33

HOUDING T.O.V. HEROPENING VLIEGBASIS DE PEEL

De houding ten opzichte van de mogelijke heropening van vliegbasis De Peel, loopt sterk uiteen. Een relatief grote groep is zeer negatief. Respondenten die zich direct onder (een van) de vliegroutes bevonden, zijn vaker zeer negatief dan respondenten die zich niet direct onder de vliegroutes bevonden. De houding ten opzichte van de mogelijke heropening van vliegbasis De Peel onder respondenten uit de regio, loopt sterk uiteen. Van alle respondenten is 50% (zeer/in principe) negatief over de mogelijke heropening van vliegbasis De Peel, terwijl 38% hier (zeer/enigszins) positief tegenaan kijkt. Kanttekening hierbij is dat degenen die negatief zijn relatief vaak zeer negatief zijn (24 procentpunt), terwijl degenen die positief zijn juist relatief vaak een slag om de arm houden: 21 procentpunt is in principe positief, maar kan de gevolgen nog niet goed overzien. Respondenten die zich direct onder de vliegroute van (een van) de belevingsvluchten bevonden, zijn vaker (zeer/ in principe) negatief over de mogelijke heropening dan respondenten die zich niet direct onder de vliegroutes bevonden (respectievelijk 58% en 41%). Dit verschil wordt met name veroorzaakt door de grotere groep die zeer negatief is: respectievelijk 31% en 15%. Ouderen (43%) zijn minder vaak (zeer/in principe) negatief over de mogelijke heropening dan middelbaren en jongeren (beide 52%).

De groep die zeer negatief is, is onder ouderen ook kleiner: 17% versus middelbaren en jongeren beide 25%. Ouderen geven juist relatief vaak aan in principe positief te zijn maar de gevolgen nog niet goed te kunnen overzien (24% versus middelbaren: 20% en jongeren: 19%) of neutraal te zijn (14% versus middelbaren: 10% en jongeren: 9%). Opvallend detail: Naarmate men ouder is, is men juist weer minder vaak zeer positief: jongeren 10%, middelbaren 7% en ouderen 5%.

Alle respondenten (n=5.029)

7%

9%

Direct onder vliegroute van een of meerdere vluchten (n=2.537)

8%

9%

Niet direct onder vliegroute van een of meerdere vluchten (n=2.492)

7%

9%

Jongeren (n=622)

zeer positief

34

positief

10%

9%

Middelbaren (n=2.332)

7%

8%

Ouderen (n=1.940)

5%

12%

in principe positief, maar kan de gevolgen nog niet goed overzien

neutraal

21%

15%

11%

9%

15%

28%

19% 20%

15%

11%

24%

13%

13%

16%

31% 9%

15%

9%

13%

13%

25%

10%

15%

12%

25%

24%

14%

18%

in principe negatief, maar kan wel begrijpen waarom het nodig is

H1. Welke van onderstaande antwoorden past het best bij u? Over de mogelijke heropening van vliegbasis De Peel ben ik...

8% negatief

17% zeer negatief

Weet niet

Basis: alle respondenten

HOUDING T.O.V. HEROPENING VLIEGBASIS DE PEEL – PER WOONPLAATS

Naarmate een gemeente verder weg ligt van de vliegbasis, wordt de houding ten opzichte van de mogelijke heropening positiever. Vooral in Gemert-Bakel en Venray is de weerstand groot. Alle inwoners van de regio (n=4.924)

Wanneer we kijken naar de houding van inwoners van de 13 gemeenten in de regio ten opzichte van de mogelijke heropening van vliegbasis De Peel, dan zien we grote verschillen tussen deze gemeenten. In het algemeen kan gezegd worden dat, naarmate een gemeente verder weg ligt van de vliegbasis, de houding onder de inwoners van de betreffende gemeente positiever wordt. Met name in de gemeenten Gemert-Bakel (77%) en Venray (67%) zijn veel inwoners (zeer/in principe) negatief. In deze gemeenten zijn ook de meeste respondenten zeer negatief (respectievelijk 51% en 37%). In Gennep bevinden zich relatief gezien de meeste voorstanders: 57% is daar (zeer/in principe) positief.

35

22%

11%

15%

10%

23%

5% 4%

47%

Someren (n=170)

6%

10%

35%

Laarbeek (n=327)

6%

12%

33%

14%

18%

6% 8%

Horst a/d Maas (n=742)

6%

14%

31%

16%

16%

5% 9%

3%

18%

26%

3%

25%

Boekel (n=48) Geldrop-Mierlo (n=262)

5% 11%

16%

13%

31%

Bergen (n=68)

9%

6%

21%

6%

Helmond (n=463)

8%

12%

16%

11%

11%

8%

15%

31%

7% 7%

15%

Venray (n=735)

7%

11%

in principe positief, maar kan de gevolgen nog niet goed overzien

neutraal

4% 5%

8%

8% 5%

12% 15%

14% 27%

6% 10%

17%

13%

16% 15%

6%

15%

13%

13%

11%

10%

12%

12% 20%

12%

28%

15%

28%

15%

4%

6% 7%

10%

31%

15%

in principe negatief, maar kan wel begrijpen waarom het nodig is

H1. Welke van onderstaande antwoorden past het best bij u? Over de mogelijke heropening van vliegbasis De Peel ben ik...

8%

14%

15%

5% 6%

Deurne (n=502)

14%

18%

Asten (n=381)

Gemert-Bakel (n=464) positief

10%

Gennep (n=69)

Land van Cuijk (n=668)

zeer positief

6%

37% 51% negatief

zeer negatief

Weet niet

Basis: alle respondenten

BELANGRIJK(ST)E AFWEGINGEN BIJ STANDPUNT HEROPENING

De geluidshinder en de (inter)nationale veiligheid zijn de belangrijkste afwegingen bij het innemen van een standpunt met betrekking tot de mogelijke heropening van vliegbasis De Peel. De geluidshinder (40%) en de (inter)nationale veiligheid (35%) worden door respondenten uit de regio met afstand het vaakst genoemd als belangrijkste afwegingen bij het innemen van een standpunt met betrekking tot de mogelijke heropening van vliegbasis De Peel. Andere afwegingen volgen op ruime afstand (alle scoren lager dan 10%). Wanneer we naar de persoonlijke top 3 van afwegingen kijken, dan wordt geluidshinder het vaakst als een van de drie belangrijkste afwegingen genoemd: 69% heeft deze reden in zijn persoonlijke top 3. Het milieu (53%), de (inter)nationale veiligheid en de gezondheid (beide 52%) worden ook relatief vaak genoemd.

35%

De (inter)nationale veiligheid

De gezondheid

9%

Het milieu

7%

De werkgelegenheid en bedrijvigheid

2%

Andere regionale/landelijke opgave

0% 4%

Anders

1% 5%

Geen voorkeur

4%

Weet niet

36

40%

De geluidshinder

2%

69% 52% 52% 53%

20%

Belangrijkste reden (Top 1)

Belangrijke redenen (Top 3)

H2. Wat weegt voor u het zwaarste in uw houding ten opzichte van mogelijke heropening van vliegbasis De Peel?

(Maak een top 3 door als eerste op het vierkantje te klikken van de reden die u voor u het zwaarst weegt. Dit krijgt dan het cijfer 1, en staat op de eerste plaats. Daarna klikt u op de reden die daarna voor u het zwaarst weegt dat dan het cijfer 2 krijgt, etc. Wanneer u op 'Rangschikking wissen' klikt dan wordt uw rangschikking gewist.)

Basis: alle respondenten

BELANGRIJK(ST)E AFWEGINGEN BIJ STANDPUNT HEROPENING – VOOR- EN TEGENSTANDERS Voor respondenten die negatief staan tegenover de heropening is de geluidshinder de belangrijkste afweging. Voorstanders noemen vooral de (inter)nationale veiligheid.

Respondenten die (zeer/in principe) positief staan tegenover de mogelijke heropening van vliegbasis De Peel (38% van alle respondenten) geven hiervoor met name de (inter)nationale veiligheid als afweging op. Voor 66% is dat de belangrijkste afweging en 81% heeft dit in zijn/haar persoonlijke top 3 van belangrijke afwegingen. De geluidshinder (45%), de werkgelegenheid (42%), het milieu (32%) en de gezondheid (31%) worden alle regelmatig genoemd in de persoonlijke top 3 van afwegingen.

Respondenten die (zeer/in principe) negatief staan tegenover de mogelijke heropening van vliegbasis De Peel (50% van alle respondenten) geven hiervoor met name de geluidshinder als afweging op. Voor 65% is dat de belangrijkste afweging en 93% heeft dit in zijn/haar persoonlijke top 3 van belangrijke afwegingen. De gezondheid en het milieu (beide 71%) worden ook relatief vaak in de persoonlijke top 3 genoemd, maar slechts sporadisch als belangrijkste afweging. 30% van de tegenstanders noemt, ondanks hun negatieve standpunt, toch de (inter)nationale veiligheid in hun persoonlijke top 3 van afwegingen.

7% zeer positief

9% positief

21%

15%

in principe positief, maar kan de gevolgen nog niet goed overzien

66%

De (inter)nationale veiligheid 13%

De geluidshinder

37

De werkgelegenheid en bedrijvigheid

5%

Het milieu

3%

De gezondheid

5%

45%

81%

neutraal

11%

in principe negatief, maar kan wel begrijpen waarom het nodig is

31%

De gezondheid

11%

Het milieu

10%

De (inter)nationale veiligheid

11%

De werkgelegenheid en bedrijvigheid

H1. Welke van onderstaande antwoorden past het best bij u? Over de mogelijke heropening van vliegbasis De Peel ben ik... H2. Wat weegt voor u het zwaarste in uw houding ten opzichte van mogelijke heropening van vliegbasis De Peel?

negatief

zeer negatief

65%

De geluidshinder

42% 32%

24%

93%

71% 71% 30%

0% 5%

Basis: alle respondenten

GEPERCIPIEERDE NOODZAAK DEFENSIE

Een ruime meerderheid (79%) van de respondenten uit de regio is het eens of zeer eens met de stelling: “Defensie is nodig om Nederland te beschermen”. Respondenten die zich direct onder de vliegroutes van de belevingsvluchten bevonden, geven dit iets minder vaak aan (76%). Een zeer ruime meerderheid (79%) van de respondenten uit de regio is het (zeer) eens met de stelling “Defensie is nodig om Nederland te beschermen”. 38% is het zeer eens met de stelling en 41% is het eens met de stelling. 7% is het (zeer) oneens met de stelling. Deze resultaten zijn min of meer één op één vergelijkbaar met de landelijke resultaten uit de Draagvlakmonitor Defensie (H1 2022), waar werd gevonden dat 78% het (zeer) eens is met de stelling en 6% (zeer) oneens. Respondenten die zich direct onder de vliegroute van een of meerdere belevingsvluchten bevonden (76%), geven iets minder vaak aan het (zeer) eens te zijn met de stelling dan respondenten die zich niet direct onder een of meerdere vluchten bevonden (83%).

Ouderen (84%) zijn het iets vaker (zeer) eens met de stelling dan middelbaren (79%) en jongeren (78%).

Alle respondenten (n=4.984)

38%

Direct onder vliegroute van een of meerdere vluchten (n=2.520)

36%

Niet direct onder vliegroute van een of meerdere vluchten (n=2.464)

13%

40%

41%

4% 3%

16% 42%

4% 3%

10%

3% 3%

Jongeren (n=618)

37%

41%

15%

5% 2%

Middelbaren (n=2.321)

37%

41%

14%

4% 3%

Ouderen (n=1.933)

44% Zeer mee eens

38

41%

H3. Geeft u alstublieft aan in hoeverre u het met de volgende stelling eens bent: “Defensie is nodig om Nederland te beschermen”

Mee eens

40% Neutraal

Mee oneens

10% Zeer mee oneens

3% 2%

Weet niet

Basis: alle respondenten

GEPERCIPIEERDE NOODZAAK DEFENSIE – PER WOONPLAATS

Hoewel er verschillen zijn, is in geen enkele gemeente het aandeel inwoners dat van mening is dat defensie nodig is om Nederland te beschermen lager dan 71%. Wanneer we kijken naar de mening van inwoners van de 13 gemeenten in de regio over de stelling “Defensie is nodig om Nederland te beschermen”, dan zien we relatief kleine verschillen tussen deze gemeenten. In het algemeen kan gezegd worden dat, naarmate een gemeente verder weg ligt van de vliegbasis, inwoners het iets vaker (zeer) eens zijn met de stelling. Met name in de gemeenten Gemert-Bakel en Bergen (beide 71%) zijn relatief weinig inwoners het (zeer) eens met de stelling. In Gennep zijn de meeste inwoners het (zeer) eens met de stelling: 98%.

Wél zien we vrij grote verschillen wanneer we kijken naar het antwoord ‘zeer mee eens’. In Gemert-Bakel geeft ‘slechts’ 23% dit aan, terwijl in Gennep 63% dit aangeeft. In geen enkele gemeente is méér dan 11% van de inwoners het oneens met de stelling.

Gennep (n=69)

35%

2% 1% 2%

Someren (n=170)

41%

46%

10%

Geldrop-Mierlo (n=262)

44%

43%

12%

Horst a/d Maas (n=742)

44%

43%

9%

3%2%

Asten (n=381)

41%

44%

8%

4%2% 4% 3%

Laarbeek (n=327)

46%

38%

8%

Boekel (n=48)

44%

39%

13%

Helmond (n=463)

41%

36%

1%

4%

15%

3% 4%

Land van Cuijk (n=668)

34%

43%

14%

5% 4%

Venray (n=735)

32%

44%

16%

5% 3%

Deurne (n=502)

35%

39%

16%

5% 4%

Bergen (n=68)

33%

Gemert-Bakel (n=464) Zeer mee eens

39

63%

H3. Geeft u alstublieft aan in hoeverre u het met de volgende stelling eens bent: “Defensie is nodig om Nederland te beschermen”

39%

23% Mee eens

48% Neutraal

Mee oneens

18%

10% 1%

19%

6% 3%

Zeer mee oneens

Weet niet

Basis: alle respondenten

NIET BEHANDELDE ONDERWERPEN – OPEN VRAAG Hieronder volgt een bloemlezing van de gegeven antwoorden. De antwoorden zijn letterlijk overgenomen en kunnen dus taal- en spelfouten bevatten.

21% van de respondenten uit de regio wilden graag nog iets kwijt dat nog niet behandeld is in de vragenlijst. De gegeven antwoorden lopen sterk uiteen (zie tekstvak hiernaast voor een bloemlezing). Soorten antwoorden die relatief veel gegeven werden, zijn:

Kan het niet ergens anders? We hebben al genoeg overlast van andere vliegvelden Opmerking m.b.t. stikstof/Natura 2000 Opmerking m.b.t. boeren die moeten wijken Kan beter op dunbevolkte plekken Mensen moeten niet klagen/het is nodig Vlucht is niet representatief voor werkelijkheid De overlast is onaanvaardbaar

21%

79%

Ja 40

Nee

‘Als het dagelijks vluchten zijn over mill dan zijn mijn oren zo naar de knoppen. Gisteren was het hier hopeloos met het geluid’ ‘Dat ik dus twijfel aan de test nu versus realiteit wanneer de Peel open zou gaan.’ ‘De Peel is als omgeving te complex voor de mogelijke reactivering. Milieu, gezondheid, regionale opgaves, veehouders en agrariërs, te zware stikstofbelasting die nu almaanwezig is. Nederland heeft betere en haalbare locaties.’ ‘Dit was toch geen belevingsvlucht. Laat zes of acht vliegtuigen opstijgen en landen en een rondje vliegen, dan krijgen we echt een indruk’ ‘Er wordt amper over de belasting voor de natuur gesproken, terwijl die aanzienlijk is. Daarnaast wil ik benadrukken dat deze mate van geluidsoverlast extreem is en voor niets of niemand aanvaardbaar of gezond is.’ ‘Geluidshinder heeft ernstige gevolgen voor kwaliteit van leven en welbevinden. Ik voel veel onmacht en stress’ ‘Ik begrijp dat er misschien vluchten nodig zijn. Maar mijn kinderen krimpen van het geluid in elkaar. Mij lijkt dit dus toch echt te veel overlast. Dus als er vluchten nodig zijn zo min mogelijk en op tijdstippen dat er de minste overlast is’ ‘In de regio zijn al twee reguliere luchthavens (Weeze en Eindhoven) en een militair luchthaven (Volkel) aanwezig. Volkel ligt op een steenworp afstand van de Peel. Andere militaire luchthavens worden gesloten.

Waarom wordt nu alle overlast geconcentreerd?’ ‘Militaire kracht is nu belangrijker als lang geleden gezien de huidige agressie van Rusland!’ ‘Niet te vlug klagen. Het gaat ook om onze veiligheid’ ‘Opstijgen en landen werden nu gesimuleerd en dat gaf al veel overlast, laat staan wanneer er daadwerkelijk opgestegen en geland wordt. Daarnaast was er nu een andere typenstraaljager dan het beoogde type, en betrof het nu 1 vliegtuig waar het er in de toekomst meerdere zijn.’ ‘Te veel belasting in een dichtbevolkt klein land.Kijk of er mogelijkheden zijn in geografisch grotere landen waar Nederlandse defensie mee samenwerkt of daar geoefend kan worden.’ ‘Vliegbasis de Peel ligt tegen een natura2000 gebied. Boeren zijn daar niet welkom en worden weggekocht door een stikstofprobleem. Defensie mag hier wel vliegen en god weet hoeveel vieze schadelijke lucht verspreiden. Belachelijk!’ ‘Vrijheid is tegenwoordig een steeds meer een onzekere factor en dat begint in onze samenleving. Wel de lusten willen hebben maar niet de lasten’ ‘Wat als de geluidsoverlast mijn gezond aantast met deze geluidssterkte is dit realistisch hoe gaan jullie daarmee om’ ‘We hebben vliegbasis volkel al en vliegbasis weeze. dit word wel heel erg veel op een klein stukje van Nederland.

Daarnaast vind ik het raar dat er een vliegbasis heropend kan worden terwijl de boeren moeten wijken ivm het milieu.’ ‘Wij zijn om gezondheidsredenen pas hiernaartoe verhuisd, voor de rust en schone lucht, nou begin ik mij tóch zorgen te maken of dit wel een goede stap was.’ ‘Zolang de stikstof kwestie veel natuur kost en bedrijven moeten sluiten vindt ik het onverantwoord dat er extra vluchten gehouden worden.’ ‘Zie niets over geluidsisolerende maatregelen. Indien mijn huis wordt geïsoleerd dan verandert mijn houding van negatief over heropening naar positief.’ ‘Wij hebben Volkel al dichtbij. Het wordt tijd dat ook de Randstad deelt in de 'lol van straaljagers.’

T1. Wilt u nog iets kwijt over dit onderwerp dat nog niet is behandeld in de vragenlijst?

n=4.953 Basis: alle respondenten

Doelgroepen

41

RESULTATEN DOELGROEP KINDEREN/JONGEREN

De belevingsvluchten hebben in meer dan de helft van de gevallen veel of zeer veel invloed op kinderen/jongeren. Hierbij worden vaak kernwoorden als ‘angst’ en ‘schrikken’ gebruikt. In totaal zijn n=69 registraties gedaan door respondenten die werkzaam zijn met kinderen/jongeren (n=11 kinderopvang, n=25 basisschool, n=10 middelbare school, n=3 vervolgonderwijs en n=20 overig*).

Nauwelijks invloed

Verrast Opwinding Afgeleid Enthousiasme Presentatie verstoord

De overgrote meerderheid (77%) geeft aan dat de belevingsvluchten ten minste enige invloed hebben gehad op de kinderen/jongeren. 58% geeft aan dat de belevingsvluchten veel of zelfs zeer veel invloed hebben gehad. De kernwoorden die men gebruikt bij het omschrijven van deze invloed hebben, naarmate de invloed groter wordt steeds frequenter betrekking op ‘angst’ en ‘schrikken’. Wanneer de invloed kleiner is worden kernwoorden als ‘afgeleid’ en ‘herrie’ vaker gebruikt (zie gekleurde tekstvakken voor details).

7% 6% * Deze aantallen zijn te laag om over deze subgroepen afzonderlijk statistisch voldoende betrouwbare uitspraken te kunnen doen.

10%

24%

Veel invloed

Zeer veel invloed

18%

Angstig/beangstigend/bang/eng/schrikken (18x) Herrie/geluid/oorverdovend/hoorden mij niet (5x) Afgeleid/afleiding/minder concentratie (4x) Verstorend/Onrustig/onrust (4x) Irritatie (2x) Meer aandacht voor het vliegtuig dan het digibord Onwetend Agressief Blijven lang onder de indruk Bescherming

Geen invloed 42

Nauwelijks invloed

Enige invloed

Afgeleid/afleiding/minder concentratie (8x) Angstig/beangstigend/bang/eng/schrikken (6x) Herrie/geluid/oorverdovend/hoorden mij niet (4x) Verstorend/Onrustig/onrust (3x) Geïrriteerd

34%

Enige invloed

Veel invloed

Zeer veel invloed

O/M8.2. In hoeverre had u de indruk dat de belevingsvlucht de kinderen/jongeren beïnvloedde? O/M8.3. Kunt u met drie kernwoorden omschrijven op welke manier de belevingsvlucht de kinderen/jongeren beïnvloedde?

Angstig/beangstigend/bang/eng/schrikken (15x) Afgeleid/afleiding/minder concentratie (11x) Verstorend/Onrustig/onrust (12x) Herrie/geluid/oorverdovend/hoorden mij niet (10x) Enthousiast/interesse/kijken (5x) Bescherming zoeken (2x) beweging Moeite met luisteren naar hun eigen fouten Druk Verbazen

Kan ik niet beoordelen n=69 Basis: was tijdens het horen van de ochtend/middagvlucht aan het werk met kinderen

RESULTATEN DOELGROEP ZORGBEHOEVENDEN

De belevingsvluchten hebben in iets minder dan de helft van de gevallen veel of zeer veel invloed op zorgbehoevenden. Hierbij worden vaak kernwoorden als ‘angst’ en ‘paniek’ gebruikt. In totaal zijn n=47 registraties gedaan door respondenten die werkzaam zijn met zorgbehoevenden (n=13 ouderenzorg, n=11 geestelijke gezondheidszorg, n=10 gehandicaptenzorg, n=8 artsenpraktijk, n=1 jeugdzorg en n=4 overig*).

Opgemerkt Schrik Afleiding

De overgrote meerderheid (75%) geeft aan dat de belevingsvluchten ten minste enige invloed hebben gehad op de zorgbehoevenden. 45% geeft aan dat de belevingsvluchten veel of zelfs zeer veel invloed hebben gehad.

Enige invloed

Verstorend/Onrustig/onrust (7x) Herrie/geluid/oorverdovend/hoorden mij niet (6x) Angstig/beangstigend/bang/eng/schrikken (5x) Afgeleid/afleiding/draad kwijt (3x) Oorlogsherinnering /traumatisch (3x) Zinloos (2x) Werd wakker Niet normaal Belachelijk Verwarring

De kernwoorden die men gebruikt bij het omschrijven van deze invloed hebben, naarmate de invloed groter wordt steeds frequenter betrekking op ‘angst’, ‘paniek’. ‘Herrie’ wordt in alle gevallen relatief vaak genoemd. Wanneer de invloed kleiner is worden kernwoorden als ‘verstorend’ en ‘onrust’ vaker gebruikt (zie gekleurde tekstvakken voor details).

7% * Deze aantallen zijn te laag om over deze subgroepen afzonderlijk statistisch voldoende betrouwbare uitspraken te kunnen doen.

14% 5%

20%

Veel invloed

Zeer veel invloed

Angstig/beangstigend/bang/paniek/schrikken (9x) Herrie/geluid/oorverdovend/hoorden mij niet (6x) Afgeleid/afleiding/draad kwijt (2x) Oorlogsherinnering /traumatisch (3x) Verstorend/Onrustig (2x) Overprikkeling (2x) Onverwacht Escalatie Agressieve reactie

Geen invloed 43

Nauwelijks invloed

Nauwelijks invloed

30%

25%

Enige invloed

Veel invloed

Zeer veel invloed

O/M8.2. In hoeverre had u de indruk dat de belevingsvlucht de zorgbehoevenden beïnvloedde? O/M8.3. Kunt u met drie kernwoorden omschrijven op welke manier de belevingsvlucht de zorgbehoevenden beïnvloedde?

Herrie/geluid/oorverdovend/hoorden mij niet (8x) Verstorend/Onrustig/onrust (5x) Angstig/beangstigend/bang/eng/schrikken (4x) Afgeleid/afleiding/draad kwijt (4x) Stress/gespannen (3x) Woede (2x) Onbekend Stoppen met praten Onvoorspelbaarheid

Kan ik niet beoordelen n=47 Basis: was tijdens het horen van de ochtend/middagvlucht aan het werk met zorgbehoevenden

RESULTATEN DOELGROEP VEE

De belevingsvluchten hebben in iets meer dan de helft van de gevallen veel of zeer veel invloed op vee. Hierbij worden vaak kernwoorden als ‘angst’ en ‘paniek’ gebruikt. In totaal zijn n=92 registraties gedaan door respondenten die werkzaam zijn met vee (n=28 varkens, n=26 koeien, n=16 paarden, n=12 kippen en n=10 overig*).

Alertheid (2x) Onrustig Onveilig Afgeleid

De overgrote meerderheid (74%) geeft aan dat de belevingsvluchten ten minste enige invloed hebben gehad op het vee. 55% geeft aan dat de belevingsvluchten veel of zelfs zeer veel invloed hebben gehad. De kernwoorden die men gebruikt bij het omschrijven van deze invloed hebben veelal betrekking op de kernwoorden ‘angst’ en ‘paniek’. Ook ‘onrustig’, ‘stress’ en ‘spanning’ worden vaak gebruikt (zie gekleurde tekstvakken voor details).

4%

* Deze aantallen zijn te laag om over deze subgroepen afzonderlijk statistisch voldoende betrouwbare uitspraken te kunnen doen.

Nauwelijks invloed

Enige invloed

Angstig/bang/paniek/schrikken (11x) Verstorend/Onrustig/onrust (11x) Opletten/opkijken/alert (4x) Spanning/stress (2x) Afleidend Niet kakelen

15% 7%

30%

Zeer veel invloed

Angst/paniek/vluchten/wegduiken/schrikken (27x) Spanning/stress/woede (14x) Verstorend/Onrustig/onrust (13x) Minder melkproductie (4x) Groeivertraging vleesvarkens (2x) Steigeren tijdens longeren Zoeken Ruzie

Geen invloed 44

Nauwelijks invloed

19% 25%

Enige invloed

Veel invloed

O/M8.2. In hoeverre had u de indruk dat de belevingsvlucht het vee beïnvloedde? O/M8.3. Kunt u met drie kernwoorden omschrijven op welke manier de belevingsvlucht het vee beïnvloedde?

Zeer veel invloed

Veel invloed

Angst/paniek/vluchten/wegduiken/schrikken (11x) Verstorend/Onrustig/onrust (10x) Spanning/stress/woede (6x) Herrie/geluid/oorverdovend (3x) Beklemmend Afgeleid Niet weten wat ze horen Dieren maken extra geluid Onvoorspelbaar

Kan ik niet beoordelen n=92 Basis: was tijdens het horen van de ochtend/middagvlucht aan het werk met vee

Bijlagen 45

BIJLAGE I: NABIJHEID VLIEGROUTE OCHTENDVLUCHT De dorpen, kernen en wijken in onderstaande tabel lagen ten tijde van de ochtendvlucht direct onder de vliegroute:

Gemeente

Kern of wijk

Gemeente

Kern of wijk

Gemeente

Asten

Ommel

Helmond

Binnenstad

Land van Cuijk

Bergen (L.)

Bergen

Brouwhuis

Sambeek

Well

Helmond-Noord

Sint Anthonis

Oud-Bergen

Helmond-Oost

Stevensbeek

Aijen

Hoogeind

Vierlingsbeek

Boekel

Venhorst

Rijpelberg

Vortum-Mullem

Deurne

Deurne - Buitengebied

Warande

Westerbeek

Deurne - Deurne-Centrum Deurne - Heiakker

46

Laarbeek

Meerlo Aarle-Rixtel

Someren Venray

Overloon

Lierop Venray - Brabander

Deurne - Industrieterrein

Beek en Donk

Geijsteren

Deurne - Walsberg

Lieshout

Leunen

Boxmeer

Merselo

Bakel

Groeningen

Oirlo

De Mortel

Holthees

Smakt

De Rips

Landhorst

Veulen

Elsendorp

Ledeacker

Vredepeel

Gemert

Maashees

Wanssum

Milheeze

Oploo

Ysselsteyn

Vlierden Gemert-Bakel

Horst a/d Maas

Kern of wijk

Land van Cuijk

BIJLAGE II: NABIJHEID VLIEGROUTE MIDDAGVLUCHT De dorpen, kernen en wijken in onderstaande tabel lagen ten tijde van de middagvlucht direct onder de vliegroute:

Gemeente

Kern of wijk

Gemeente

Kern of wijk

Bergen (L.)

Afferden

Helmond

Dierdonk

Boekel Deurne

47

Kern of wijk

Land van Cuijk

Vierlingsbeek

Bergen

Helmond-Oost

Vortum-Mullem

Aijen

Hoogeind

Wanroij

Boekel

Rijpelberg

Westerbeek

Venhorst

t Hout (Mierlo-Hout)

Wilbertoord

Aarle-Rixtel

Venray - Venray-Centrum

Deurne - Buitengebied

Laarbeek

Deurne - Walsberg Geldrop-Mierlo

Mierlo

Gemert-Bakel

Helmond

Gemeente

Beek en Donk Land van Cuijk

Venray

Venray - Venray-Oost

Holthees

Venray - Venray-West

Bakel

Landhorst

Venray - Brabander

De Mortel

Ledeacker

Venray - Smakterheide

De Rips

Maashees

Venray - Veltum

Elsendorp

Mill

Merselo

Gemert

Oploo

Vredepeel

Handel

Overloon

Ysselsteyn

Milheeze

Sambeek

Binnenstad

Sint Anthonis

Brandevoort

Sint Hubert

Brouwhuis

Stevensbeek

INVIOR Invior biedt onafhankelijk advies en projectbegeleiding rondom (participatie)beleid. We begeleiden opdrachtgevers in drie fasen van het participatieproces. Inzicht – Door onderzoek te doen verzamelen we betrouwbare informatie. Visie – De opgehaalde inzichten vertalen we naar een gedragen beleidsmatig advies, maar het liefst daarbij ook een participatiebeleid om nu, en in de toekomst, belanghebbenden betrokken te houden. Organisatie – Vervolgens helpen we met het implementeren van dit beleidsadvies. Onze professionele en flexibele medewerkers geloven in gemeenschap; een zo breed mogelijke groep moet kunnen meedenken en meepraten over lokale maatschappelijke vraagstukken. Door een transparant inzicht in hetgeen leeft en speelt onder burgers/ bestuurders/ politici, levert dit beter beleid en meer draagvlak op.

PROJECTLEIDERS Pauline Manders

Consultant

Doelgericht, ondernemend, muzikaal en gedreven; onze bezige bij.

085 486 01 20 pauline@invior.nl

Jos Bettinger Invior Herstraat 20 5961 GJ Horst www.invior.nl advies@invior.nl Invior is lid van MOA. 48

Researcher

Nieuwsgierig, pragmatisch, doelgericht en vol met humor; vooral geïnteresseerd in de “waarom” vraag.

085 486 01 06

jos@invior.nl