BU21.02.10D Memo over stand van zaken invoering nieuwe Inburgeringswet.docx

MEMO ZAAKNUMMER: 2020076330 AAN

: Commissie Burgers

VAN

: College van B&W, portefeuillehouder wethouder J.P. Spoor

DATUM

: 18 december 2020

ONDERWERP

: Memo over stand van zaken invoering nieuwe Inburgeringswet

Samenvatting Graag brengen wij u op de hoogte van de stand van zaken over de invoering van de nieuwe Inburgeringswet zoals we deze als gemeente Asten binnen de samenwerking van de arbeidsmarktregio hebben opgepakt. Dit in aansluiting op de memo die u eerder van ons, medio april, heeft ontvangen. Verder maken we van de gelegenheid gebruik om u te informeren over enkele aspecten rond de huisvesting van asielstatushouders en opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers. Uitstel invoering wet Inburgering De nieuwe Wet inburgering wordt uitgesteld. Dat heeft Minister Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid onlangs bekendgemaakt in een brief aan de Tweede Kamer. Eerder zou de nieuwe wet op 1 juli 2021 ingaan, maar er blijkt meer tijd nodig te zijn om de invoering van de wet goed voor te bereiden. De Minister heeft 1 januari 2022 voor ogen als nieuwe streefdatum. Minister Koolmees heeft van verschillende partijen signalen ontvangen over risico’s die de invoering van het nieuwe inburgeringsstelsel onder druk zetten. Deze neemt hij zeer serieus. Wat alle partijen verder raakt, zijn de gevolgen van het coronavirus. Hierdoor ligt er veel druk op de beschikbare capaciteit van de betrokken partijen. Een complexe stelselherziening als inburgering is gebaat bij zorgvuldigheid en tijd, aldus de Minister. De Tweede kamer heeft ingestemd met het wetsvoorstel.

En op 1 december heeft de Eerste Kamer het wetsvoorstel aanvaard. Er zijn geen moties meer aangehouden. Wel zullen de Eerste en Tweede Kamer zich nog buigen over de nadere regelgeving na de jaarwisseling. Zoals wij u eerder hebben meegedeeld, werken de gemeenten in de arbeidsmarktregio Helmond-de Peel zoveel mogelijk samen om de invoering van de wet efficiënt te laten verlopen. De colleges van de 7 gemeenten hebben hiertoe begin 2020 ingestemd met een gezamenlijke visienota en voorlopig implementatieplan. Conform het implementatieplan, is een ambtelijke stuurgroep en een projectorganisatie samengesteld om hier verder uitwerking aan te geven. De regionale projectorganisatie levert op verschillende terreinen bouwstenen aan, die de gemeenten in de regio gebruiken om de dienstverlening in het sociaal domein lokaal zo goed mogelijk te laten verlopen. Voor onderlinge afstemming en samenhang is er ook een regionaal projectleider aangesteld. Verder vindt ondersteuning plaats vanuit Divosa. Onderwerpen waarmee de projectorganisatie actief aan de slag is zijn onder meer de regievoering op de begeleiding van de inburgeraar, de inkoop van taalonderwijs, ICTondersteuning, de dienstverlening in het kader van het vluchtelingenwerk en de wettelijke verplichting om vaste lasten bij een uitkering gedurende een half jaar door te betalen.

Het uitstel van de invoering van de wet betekent overigens niet dat de voorbereiding afgeschaald wordt. De projectorganisatie gaat door met haar activiteiten,

zodat onze regio tijdig voorbereid is en mogelijk zelfs al in het vierde kwartaal kan gaan proefdraaien volgens de nieuwe aanpak. De Rijksoverheid stelt middelen beschikbaar voor de invoering van de wet, de uitvoering van de wet en de kosten van voorzieningen zoals taalonderwijs en vluchtelingenwerk. De projectorganisatie heeft als opdracht binnen het budget van de door het Rijk beschikbaar gestelde middelen de plannen en dienstverlening uit te werken. Bij de verdere uitwerking worden tal van regionale netwerkorganisaties, zoals de welzijnsinstellingen en werkbedrijf Senzer betrokken. Het is van belang op te merken dat de toekomstige gemeentelijke regievoering op de verplichte inburgering niet alleen betrekking heeft op asielstatushouders maar ook op gezinsmigranten die (niet als vluchteling) zich in ons land vestigen van buiten de EU. Het uitstel heeft met name nadelige consequenties voor de huidige inburgeraars. Het is inmiddels bekend dat het huidige stelsel, waarbij asielstatushouders zelf hun taalonderwijs inkopen, ongewenste effecten heeft. In dit verband kan gewezen worden op diverse publicaties rondom malafide taalscholen. Door het uitstel duurt deze situatie voort. Gemeenten hebben geen invloed op de keuze voor welke taalschool statushouders kiezen. Ook beschikken zij niet over de gegevens die hierover bij DUO bekend zijn.

Hierbij wordt overigens opgemerkt dat er voldoende taalscholen zijn die zorgvuldig handelen. De VNG en het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voeren nog overleg over extra middelen en inspanningen om deze ‘ondertussen-groep’ extra te ondersteunen, voorafgaand aan de invoering van de nieuwe wet. Over de uitwerking hiervan wordt u naar verwachting het komend voorjaar geïnformeerd. Taakstelling huisvesting statushouders 2021 Gemeenten ontvangen elk half jaar een taakstelling voor de huisvesting van statushouders (asielzoekers met een verblijfsvergunning). Voor 2020 bedroeg de taakstelling voor onze gemeente in totaal 13 personen. Voor 2021 zal de taakstelling aanzienlijk worden verhoogd, vooral als gevolg van het wegwerken van achterstanden bij de IND. Voor de eerste helft van 2021 bedraagt de taakstelling voor onze gemeente 13 personen. Naar verwachting zal ook in de tweede helft van 2021 een dergelijk aantal worden opgelegd. Daarmee is sprake van een verdubbeling van het aantal te huisvesten asielstatushouders. De toekomst laat zich moeilijk voorspellen, maar de verwachting is dat daarna de taakstelling weer aanmerkelijk lager zal worden. Voor de invoering van de nieuwe inburgeringswet maakt dit geen verschil.

Landelijke Vreemdelingen Voorziening voor asielzoekers zonder recht op verblijf In december 2018 zijn samenwerkingsafspraken tussen het Ministerie van Justitie en Veiligheid en de VNG ondertekend, op grond waarvan Landelijke Vreemdelingenvoorzieningen (LVV) ontwikkeld worden. Hier worden vreemdelingen zonder recht op verblijf of rijksopvang begeleid naar een bestendige oplossing voor hun situatie, waarbij hen tevens onderdak wordt geboden. De bedoeling is dat de BB&B (bed, bad en brood) -gemeenten op termijn kunnen gaan afbouwen. De gemeente Helmond wordt als BB&B gemeente aangemerkt vanwege de opvangvoorziening van de Stichting Vluchteling als Naaste. Met deze stichting is de afspraak gemaakt dat de voorziening per 1 juni 2021 wordt gesloten. Uitgeprocedeerde asielzoekers en vluchtelingen zonder documentatie zullen vanaf die datum een beroep moeten doen op de landelijke voorziening in Eindhoven.

Bijlagen: Overzicht Taakstelling asielmigranten arbeidsmarktregio (AST/2020/076341)

2/2