Bijlage 3.2 - Archeologisch onderzoek

ArcheoPro Archeologisch rapport Nr. 25143 Ommelse Bos 3, Ommel Gemeente Asten Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek en verkennend booronderzoek

Concept versie 12-11-2025 Richard Exaltus Joep Orbons

November 2025

ArcheoPro

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 2

ArcheoPro Archeologisch rapport Nr. 25143 Ommelse Bos 3, Ommel Gemeente Asten Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek en verkennend booronderzoek Colofon Opdrachtgever Projectcode Bestandsnaam Versie Status Archis melding (zaaknummer) Bevoegd gezag Opslagplaats documentatie ISSN Auteur(s) Projectleider Projectmedewerkers Onderaannemers Autorisatie

Schook Tekentechniek, Hemelrijkseweg 7c, 5752 RD Deurne 25-268 ArcheoPro Rapport Ommelse Bos 3, Ommel 2025 11 12 12-11-2025 Concept 5853014001 Gemeente Asten Provincie Noord-Brabant 1569-7363 Richard Exaltus (actorregistratie 92909010) Joep Orbons (actorregistratie 55660015) Richard Exaltus (actorregistratie 92909010) Richard Exaltus (actorregistratie 92909010) Joep Orbons (actorregistratie 55660015) Niet van toepassing Drs R.P. A. Paulussen, senior KNA archeoloog

Uitgegeven door ArcheoPro © Copyright 2025 ArcheoPro, Eijsden ArcheoPro Sint Jozefstraat 45 NL 6245 LL Eijsden Nederland

Versie: 12-11-2025

Tel : 0(0 31) 43 3672586 www.archeopro.nl

Kamer van Koophandel Limburg: 14117581 e-mail: info@archeopro.nl

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 3

Inhoudsopgave SAMENVATTING ........................................................................................................................................ 4 1. INLEIDING ............................................................................................................................................... 5 1.1 ALGEMEEN .................................................................................................................................................................................................... 5 1.2 LOCATIEGEGEVENS (LS02) .................................................................................................................................................................. 5 1.3 AARD VAN DE INGREEP (LS01) ............................................................................................................................................................ 5 1.4 ONDERZOEK (LS01) ........................................................................................................................................................................ 5 1.5 DOEL- EN VRAAGSTELLING ......................................................................................................................................................................... 6

2. BUREAUONDERZOEK ........................................................................................................................ 11 2.1 METHODE EN BRONNEN ...........................................................................................................................................................................11 2.2 GEO(MORFO)LOGIE, AARDKUNDE EN BODEM (LS04) ...................................................................................................................15 2.3 ARCHEOLOGIE (LS01/LS04) .........................................................................................................................................................21 2.4 HISTORIE (LS03) ............................................................................................................................................................................27 2.5 GESPECIFICEERD ARCHEOLOGISCH VERWACHTINGSMODEL (LS05) ...........................................................................................35 2.6 ONDERZOEKSSTRATEGIE (LS05) ......................................................................................................................................................37

3. VELDONDERZOEK .............................................................................................................................. 38 3.1 VERRICHTE WERKZAAMHEDEN (VS03) ...........................................................................................................................................38 3.2 RESULTATEN BOORONDERZOEK (VS03) .........................................................................................................................................38

4. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

(VS07) ............................................................................. 41

4.1. SELECTIEADVIES .......................................................................................................................................................................................41 4.2 SELECTIEBESLUIT.......................................................................................................................................................................................41

5. LITERATUUR EN BRONNEN ............................................................................................................ 43 6. BIJLAGES................................................................................................................................................ 45 BIJLAGE 1: VERKLARENDE WOORDENLIJST ..................................................................................................................................................45 BIJLAGE 2: ARCHEOLOGISCHE TIJDSCHAAL...................................................................................................................................................45 BIJLAGE 3: OVERZICHT VONDSTLOCATIES ....................................................................................................................................................46 BIJLAGE 4: OVERZICHT ARCHEOLOGISCHE ONDERZOEKSMELDINGEN .....................................................................................................47 BIJLAGE 5: BOORBESCHRIJVING ......................................................................................................................................................................50

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 4

Samenvatting Op 24 oktober 2025 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op een terrein aan het Ommelse Bos 3, Bommel in de gemeente Asten. Het plangebied ligt in een gebied dat tot in de tweede helft van de twintigste eeuw uit akkerland heeft bestaan. Op historische kaarten ligt het plangebied op relatief grote afstand van historische bebouwing. Gezien de ligging buiten een gradiëntzone, geldt een lage verwachting voor archeologische resten van jagers-verzamelaars uit het paleolithicum tot en met het vroeg neolithicum. Op basis van de bekende gegevens omtrent archeologische waarden in het gebied moet worden geconcludeerd dat voor het plangebied een hoge verwachting geldt voor resten van begraving en bewoning van landbouwers tot en met de vroege-middeleeuwen. De kans op de aanwezigheid van sporen van bewoning uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd is gezien de gegevens op historische kaarten, laag. Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn binnen het plangebied zes boringen gezet in een dichtheid van ruim dertig boringen per hectare.

Op basis van de resultaten van het veldonderzoek kunnen de onderzoeksvragen als volgt beantwoord worden: -Hoe is de bodem opgebouwd binnen het plangebied? Op het oostelijke deel van het plangebied is de bodem volledig vergraven en resteert niets meer van de oorspronkelijke bodemopbouw. Op het westelijke deel van het plangebied lijkt bij vluchtige beschouwing een akkerdek aanwezig van ongeveer een meter dikte. Dit bestaat echter uit een tamelijk homogeen vermengd pakket waarbij brokken matig humeus en brokken sterk humeus zand in ongeveer gelijke mate vanaf het maaiveld tot aan de basis van dit pakket voorkomen. Het lijkt er daardoor op dat het een sterk doorgraven pakket betreft dat mogelijk zelfs in één keer is aangebracht. Hieronder is bovendien nog op meer dan een meter diepte een dunne laag vergraven zand aanwezig dat bestaat uit schoon zand met daarin brokken humeus zand. -In welke mate is de bodem verstoord? Op het oostelijke deel van het plangebied, is de bodem tot ongeveer een meter beneden het maaiveld vergraven en op het westelijke deel zelfs tot 1,3 meter beneden het maaiveld. Sporen van natuurlijke bodemvorming zijn nergens aangetroffen binnen het plangebied.

-Kunnen binnen het plangebied nog behoudenswaardige archeologische resten aanwezig zijn? Zo ja, in welke zones en op welke diepten is dit het geval? Gezien de diepe bodemverstoring is het erg onwaarschijnlijk dat binnen het plangebied nog behoudenswaardige archeologische sporen bewaard gebleven zijn.

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 5

1. Inleiding 1.1 Algemeen Opdrachtgever Contactpersoon opdrachtgever Datum uitvoering bureaustudie Datum uitvoering veldwerk Archis onderzoeksmelding Onderzoekskader Bevoegd gezag Bewaarplaats vondsten Bewaarplaats documentatie

1.2 Locatiegegevens

Schook Tekentechniek, Hemelrijkseweg 7c, 5752 RD Deurne De heer Schook Oktober 2025 24 oktober 2025 5853014001 BOPA/OPA Gemeente Asten Provincie Noord-Brabant Provincie Noord-Brabant

(LS02)

Provincie Gemeente Plaats Toponiem Globale ligging Hoekcoördinaten plangebied (bounding box) Kadastrale ligging Oppervlakte plangebied Eigendom Huidig grondgebruik Hoogteligging Klic nummer Bepaling locaties

Noord-Brabant Asten Ommel Ommelse Bos 3, Ommel Een halve kilometer ten noorden van Ommel 180087 / 382254 180087 / 382302 180217 / 382302 180217 / 382254 Figuur 4 0.16 Hectare Particulier Erf, bebouwing en opslag Circa 25,60 meter +NAP 25O152645 GPS Garmin, meetlinten

1.3 Aard van de ingreep (LS01) Aard ingreep Wijze fundering Onderkeldering

1.4 Onderzoek

De bouw van een nieuwe loods. Figuur 2 Niet van toepassing

(LS01)

Op 24 oktober 2025 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op een terrein aan het Ommelse Bos 3 te Ommel in de gemeente Asten.

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 6

De aanleiding tot het onderzoek wordt gevormd door de voorgenomen bouw van een loods. Hiertoe benodigde graafwerkzaamheden kunnen tot aantasting van eventueel aanwezige archeologische waarden leiden. Op de gemeentelijke beleidskaart ligt het plangebied in een zone van Categorie 4. Het betreft gebieden met een hoge archeologisch verwachting. In het vigerend bestemmingsplan (NL.IMRO.0743.DP4384430390-00), heeft het terrein een waarde archeologie 2. Hier is onderzoek vereist bij een verstoringsdiepte van meer dan veertig centimeter die meer dan 250 vierkante meter beslaan. Om in deze zone een omgevingsvergunning te kunnen verkrijgen, dient de initiatiefnemer bij overschrijding van beide vrijstellingsgrenzen, een rapport te overleggen waarin naar oordeel van de bevoegde overheid de archeologische waarde van het plangebied voldoende is vastgesteld. In het kader van dit proces heeft het in dit rapport beschreven onderzoek plaatsgevonden. Het archeologisch onderzoek betrof een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) met bureaustudie.

1.5 Doel- en vraagstelling Bureauonderzoek heeft tot doel om op basis van beschikbare informatie te komen tot een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel. Inventariserend Veldonderzoek heeft vervolgens tot doel om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen door middel van veldwaarnemingen op basis waarvan de volgende vragen beantwoord kunnen worden: -Hoe is de bodem opgebouwd binnen het plangebied? -In welke mate is de bodem verstoord? -Kunnen binnen het plangebied nog behoudenswaardige archeologische resten aanwezig zijn? Zo ja, in welke zones en op welke diepten is dit het geval? -Welke vorm van vervolgonderzoek is geschikt om eventueel aanwezige resten nader te onderzoeken? ArcheoPro voert haar onderzoeken uit conform de hiervoor vastgelegde normen en richtlijnen (KNA 4.2 en SIKB BRL 4000) en is in het bezit van de daarvoor vereiste BRL 4000 certificaten 4002 en 4003. Het onderzoek is uitgevoerd door drs. R.P. Exaltus (senior KNA-archeoloog) en drs. ing. P.J. Orbons (senior KNA-archeoloog/senior vakspecialist).

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 7

Figuur 1: De ligging van het plangebied (rood omlijnd) op de topografische kaart. 1 De cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied aan.

1 Bron: Kadaster Topografische Dienst, Emmen 2008.

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 8

Figuur 2: De voorgenomen bouw van een loods binnen het plangebied

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 9

Figuur 3: Het plangebied op de bestemmingsplankaart 2

2 Bron: www.ruimtelijkeplannen.nl

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 10

Figuur 4: Het plangebied op de kadasterkaart 3

3 Bron: www.kadaster.nl

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 11

2. Bureauonderzoek 2.1 Methode en bronnen Het bureauonderzoek wordt uitgevoerd conform de KNA 4.2, protocol 4002. Tijdens het bureauonderzoek wordt door de bestudering van de beschikbare bronnen, kennis vergaard omtrent de bodem en geologie van het onderzoeksgebied en de in en rondom het plangebied aanwezige bekende en te verwachten archeologische waarden. Op basis hiervan wordt op het schaalniveau van het plangebied een locatie specifiek verwachtingsmodel geformuleerd. Dit model kan gedetailleerder zijn dan de verwachtingsmodellen (trefkansen) zoals deze op de gemeentelijke verwachtingskaarten worden gepresenteerd. Eventueel worden ook lokale deskundigen geraadpleegd. Aan de hand van de resultaten van het bureauonderzoek kan de beste aanpak voor het veldonderzoek worden bepaald. Het veldonderzoek heeft tot doel het verwachtingsmodel te toetsen c.q. nader te detailleren. Het bureauonderzoek kent de volgende onderdelen: • Afbakenen plan- en onderzoeksgebied en vaststellen consequenties van mogelijk toekomstig gebruik; • Aanmelden onderzoek bij Archis; • Beschrijven huidig gebruik; • Beschrijven historische situatie en mogelijke verstoringen; • Beschrijven mogelijke aanwezigheid bouwhistorische waarden in de ondergrond; • Beschrijven bekende archeologische en aardwetenschappelijke waarden; • Opstellen gespecificeerde verwachting; • Opstellen rapport bureauonderzoek.

Hierbij zijn de volgende bronnen geraadpleegd: • Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) • Archeologische MonumentenKaart (AMK) • ARCHeologisch Informatie Systeem (ARCHIS) • Atlas van topografische kaarten Nederland 1955-1965, 1:50.000 • Bodemkaart van Nederland 1:50.000 • Gemeente Asten, Archeologische beleidskaart • Historische topografische atlas van Noord-Brabant 1836-1843, 1:25.000 • Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000 • Geologische kaart 1:50.000 • Grote historische atlas van Nederland 1:50.000 1838-1857 (Deel Zuid) • Grote historische topografische atlas van Nederland, provincie Noord-Brabant 1:25.000 1894-1926 • Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW) • Kadastrale minuutplan met aanwijzende tafels, 1830 • Provincie Noord-Brabant, Cultuurhistorische waardekaart Bovenstaande bronnen zijn gebruikt omdat deze relevante informatie bevatten over de historische en/of archeologische en/of aardkundige achtergrond van het plangebied. De informatie uit deze bronnen wordt gebruikt voor het opstellen van de gespecificeerde verwachting. Niet opgenomen bronnen hebben geen relevante informatie opgeleverd en zijn verder niet beschreven.

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 12

De kaart Archeologie in Nederland is een combinatie van de Archeologische Monumentenkaart (AMK) en de Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW). Hierop zijn bekende behoudenswaardige archeologische terreinen verzameld, gecombineerd met de trefkans (hoog, middelhoog, laag) op archeologische resten. Sinds 2014 wordt de AMK niet meer bijgehouden door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). De huidige AMK kan dan ook beschouwd worden als een statisch bestand.

Figuur 5a: Luchtfoto uit 2019 met daarop rood omlijnd het plangebied 4

4 Bron: http://www.pdok.nl

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 13

Figuur 5b: Luchtfoto uit 2021 met daarop rood omlijnd het plangebied 5

5 Bron: http://www.pdok.nl

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 14

Figuur 5c: Luchtfoto uit 2024 met daarop rood omlijnd het plangebied 6

6 Bron: http://www.pdok.nl

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

2.2 Geo(morfo)logie, aardkunde en bodem

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 15

(LS04)

Het plangebied ligt in de Roerdalslenk, ten westen van de overgang met het hoger gelegen Peelblok. Door de hogere ligging vormt het Peelblok een waterscheiding. Ten westen van het Peelblok stroomt het water via de slenk richting ’s Hertogenbosch en ten oosten monden de rivieren in de Maas uit. In het Pleistoceen (2,6 miljoen - 11.755 jaar geleden) is de laaggelegen slenk opgevuld met rivierafzettingen van de Rijn en de Maas (Formatie van Beegden) en aan het einde van het Pleistoceen met dekzand (Laagpakket van Wierden van de Formatie van Boxtel). Op het Peelblok zorgde erosie ervoor dat het dekzandpakket verdween. Hierdoor kunnen de Pleistocene rivierafzettingen op het Peelblok al vanaf de oppervlakte worden aangetroffen, terwijl het dekzandpakket in de Roerdalslenk tientallen meters dik kan zijn. Ten gevolge van de vrijwel continue zeespiegelstijging gedurende het Holoceen (vanaf 11,755 jaar geleden), is ook het grondwater gestegen en zijn de laagste delen van het dekzandlandschap dermate sterk vernat dat hierin veen is ontstaan. Het plangebied zelf ligt in een gebied waar de rivierafzettingen, behorende tot de Formatie van Beegden zijn bedekt met een laag dekzand.

Volgens de geomorfologische kaart van Nederland (figuur 7) ligt het oostelijke deel van het plangebied op vrij vlakke dekzandwelvingen met een ontginningsdek (figuur 7, code 3L51yc) en het westelijke deel op een vrij vlakke dekzandrug met daarop eveneens een ontginningsdek (figuur 7, code 4B531yc). Ongeveer driehonderd meter ten noorden van het plangebied gaan de dekzandwelvingen waarop het plangebied ligt via een glooiing van beekdalzijde (figuur 7 code 4H42), over in een dalvormige laagte zonder veen (figuur 7, code 22R23). Deze is herkenbaar aan de lage ligging op de uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN; figuur 8) en dateert volgens de paleogeografische kaart (zie figuur 6), uit de periode 12400-11700 v.Chr. Op het AHN is tevens te zien dat de maaiveldhoogte binnen het plangebied op ruim 24 meter +NAP ligt en daarmee één van de het hoogste delen van het onderzoeksgebied betreft. Op voldoende ontwaterde delen van het dekzandlandschap zijn veelal veldpodzolgronden ontstaan. Deze worden gekenmerkt door een uitspoelingslaag (E-horizont) en een inspoelingslaag (B-horizont). De B-horizont gaat veelal via een overgangslaag (de BChorizont) over in het niet door bodemvorming beïnvloede zand (de C-horizont).

De bodemkaart van Nederland (figuur 9) geeft in de ruime omgeving van het plangebied de aanwezigheid aan van hoge zwarte enkeerdgronden die zijn ontstaan in leemarm en zwak lemig fijn zand (figuur 9, code zEZ21). De grondwatertrap bedraagt VI op het oostelijke deel van het plangebied en VII op het westelijke deel. Dit betekent dat het achtereenvolgens om matig- en goed ontwaterde bodems gaat. De enkeerdgronden worden gekenmerkt door een tenminste 50 cm dik sterk humeus akkerdek dat veelal in de Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd ( tot ± 1900), is ontstaan ten gevolge van intensief agrarisch gebruik. Soms is het akkerdek ontstaan ten gevolge van eeuwenlange bemesting met potstalmest. Veelal gaat het akkerdek geleidelijk aan over in het niet door (plaggen)bemesting met humus verrijkte zand.

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 16

Figuur 6: Uitsnede uit de paleogeografische kaart. 7 Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer. 7 Bron: P Vernieuwd digitaal basistand basisbestand paleogeografie van de Rijn-Maas Delta. K.M. Cohen, E. Stourhamer. 2012

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 17

Figuur 7: Uitsnede uit de geomorfologische kaart. 8 Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.

8 Bron: Universiteit Wageningen, 2017

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 18

Figuur 8: Uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland. 9 Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.

9 Bron: Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 19

Figuur 9: Uitsnede uit de bodemkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft. Voor uitleg van de codes, zie hoofdstuk 2.2 10

10 Bron: Universiteit Wageningen, 2017

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 20

Figuur 10: Uitsnede uit de grondwatertrappenkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 11

11 Bron: Universiteit Wageningen, 2017

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

2.3 Archeologie

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 21

(LS01/LS04)

Voor dekzandgebieden in hun algemeenheid geldt dat hierbinnen bewoningssporen kunnen worden aangetroffen die dateren vanaf het laat-paleolithicum. Vuursteenvindplaatsen van jager-verzamelaars uit het laat-paleolithicum en het mesolithicum liggen veelal op relatief hoog gelegen delen van het dekzandlandschap in de nabijheid van water. Later, in het neolithicum wanneer een sedentair bestaan in de plaats komt van een nomadisch levenswijze, verkiest men vooral de hoogste delen van het dekzandlandschap. Deze nederzettingskeuze blijft tot in de vroege middeleeuwen bestaan. In de late middeleeuwen en de nieuwe tijd zijn de nederzettingen met name gesticht langs doorgangswegen, op kruispunten van wegen en aan de overgangen van rivieren. Op de gemeentelijke beleidskaart ligt het plangebied in een zone van Categorie 4. Het betreft gebieden met een hoge archeologisch verwachting waarin onderzoek vereist is bij een verstoringsdiepte van meer dan veertig centimeter die meer dan 250 vierkante meter beslaan. Volgens het Archeologisch informatiesysteem van de Rijksoverheid (Archis), liggen binnen het onderzoeksgebied acht bekende archeologische vindplaatsen. Bijna achthonderd meter ten noordoosten van het plangebied liggen drie vondstlocaties met zaaknummer 2388329100.

Hier zijn achtereenvolgens bij begeleidingswerkzaamheden ten behoeve van beekherstel, een kleine muntschat van drie zilveren laatmiddeleeuwse munten, een fundament van een muur uit de nieuwe tijd, en een bronzen speerpunt uit de midden/late Bronstijd (1800-800 voor Chr.) aangetroffen. Zaaknummer 2435770100 ligt ruim een halve kilometer ten zuidwesten van het plangebied. Hier is door BAAC in 2014 een proefsleuvenonderzoek uitgevoerd in plangebied De Loo 2 te Ommel. In de vijf proefsleuven zijn slechts twee recente dierbegravingen en een groot spoor aangetroffen dat met grondbewerking te maken heeft. Ondanks de gunstige ligging op de flank van een dekzandrug is in het onderzoeksgebied geen archeologische vindplaats aangetroffen. Er zijn slechts drie vondsten gedaan die dateren uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd. Slechts de aanwezigheid van een oudere akkerlaag in het noordwesten van het onderzoeksgebied wijst op activiteiten uit het verleden. Op basis van de resultaten is geen vervolgonderzoek geadviseerd. Zaaknummer 3243250100 ligt tegen de noordwesthoek van het plangebied en betreft de slecht gedocumenteerde vondst van drie aardewerkscherven uit de ijzertijd alsmede een karrespoor uit de periode late middeleeuwen tot nieuwe tijd. Zaaknummer 4670074100, ligt ruim zevenhonderd meter ten zuidwesten van het plangebied.

Hier zijn in 2013 bij de aanleg van een kunstgrasveld voor de voetbalclub in Ommel, vier Romeinse munten gevonden. Vierhonderd meter ten zuiden van het plangebied ligt zaaknummer 5544283100. Hier heeft Archol in 2024 een proefsleuvenonderzoek verricht waarbij vier greppels/sloten zijn aangetroffen met daaraan gerelateerd enkele aardewerkscherven uit de periode ijzertijd/Romeinse tijd. Hier iets ten noordwesten van ligt zaaknummer 5632395100. Op deze locatie is met behulp van een metaaldetector een bronzen Romeinse munt uit de tweede eeuw gevonden. Op ongeveer vijftig meter ten zuidoosten van het plangebied heeft ArcheoPro in 2021 een booronderzoek verricht (zaaknummer 5143308100). Hierbij bleek dat de bodem op vier van de zeven boorpunten tot (diep) in de C-horizont is vergraven. Dit betekent dat hier weinig kans meer bestaat op de aanwezigheid van behoudenswaardige archeologische sporen. Op de overige drie boorpunten bleek onder een twintig tot ruim veertig centimeter dikke toplaag van humusrijk zand, een pakket matig humeus zand aanwezig. Hierin zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen.

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 22

Figuur 11: Kaart met Archis vondstlocaties. 12 Het plangebied is groen omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.

12 Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS III (Archeologisch Informatie Systeem), http://archis.cultureelerfgoed.nl

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 23

Figuur 12: Kaart met Archisonderzoeksmeldingen. 13 Het plangebied is groen omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.

13 Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS III (Archeologisch Informatie Systeem), http://archis.cultureelerfgoed.nl

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 24

Figuur 13: Uitsnede uit de kaart rijksmonumenten. Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 25

Figuur 14: Uitsnede uit de kaart IKAW en KNA. Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 26

Figuur 15: Uitsnede uit de gemeentelijke beleidskaart. 14 Het plangebied is rood omlijnd en de cirkel geeft de buitengrens van het onderzoeksgebied weer.

14 Bron: Gemeente Asten

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 27

2.4 Historie (LS03) Asten ligt op een zandrug langs de Aa en wordt voor het eerst genoemd in oorkonden uit 1202 en 1212. In de oorkonden wordt een "steenen huysinge" genoemd. Hiermee wordt de voorganger bedoeld van het kasteel van Asten. Het gebied was echter al veel langer bewoond. Mogelijk stond hier in de Romeinse tijd al een villa. Omdat Asten de eerste plaats was aan de rand van de Peel, werden hier reparatiewerkplaatsen voor wagens, kroegen en herbergen opgericht ten behoeve van reizigers en peelwerkers. Hieruit kwam ook een aanzienlijke handelsactiviteit voort. Het plangebied ligt vanoudsher tussen de buurtschappen Ommels en Ommelsbos op de Heerakkers. De kadasterkaart uit de periode 1811-1832 (figuur 19) en de negentiende eeuwse topografische kaarten (figuur 20) tonen een bewoningspatroon dat vanaf de dertiende/veertiende eeuw voor deze regio kenmerkend is, met bewoning langs de rand van wegen die aan de randen van de akkergebieden lagen. Vaak lag de bewoning op de overgang van de wat hogere naar de iets lagere delen in het landschap. Op de flanken van dekzandruggen werden akkers geëxploiteerd en vond beweiding plaats van de natte beemden in de beekdalen. Het plangebied ligt aan de westrand van een akkergebied (de Heerakkers), met ten oosten van de weg door houtwallen omgeven graslandjes.

Dit is met name duidelijk te zien op de topografische kaart uit 1845 (zie figuur 20). Op de kaarten van historische landschappen en relicten (zie figuren 17 en 18), ligt het plangebied dan ook op oud akkerland. Op de luchtfoto’s is te zien dat het westelijke deel van het plangebied tot ongeveer 2020 akkerland vormde en daarna in gebruik is genomen als opslagterrein waarbij aanzienlijke grondverplaatsing op het plangebied heeft plaatsegvonden. Dit is met name goed te zien op de luchtfoto uit 2021. Het oostelijke deel van het plangebied is inmiddels deels bebouwd. Volgens de BAG-viewer van het kadaster dateert dit gebouw uit 1998. De Indicatieve Kaart Militair Erfgoed (IKME), toont in of nabij het plangebied geen bijzonderheden.

Figuur 16: Uitsnede uit de kaart van Verheesch. 15 Het plangebied is rood omlijnd. 15 Bron: Verheesch

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 28

Figuur 17a: Uitsnede uit de kaart met historische relicten (Naar de Bont, 1993) 16 Het plangebied is rood omlijnd.

16 Bron: Bont, Ch de., Cultuurhistorisch onderzoek Oost-Brabant, 1993

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 29

Figuur 17b: Legenda van de kaart met historische relicten (Naar de Bont, 1993) 17 Het plangebied is rood omlijnd.

17 Bron: Bont, Ch de., Cultuurhistorisch onderzoek Oost-Brabant, 1993

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 30

Figuur 18a: Uitsnede uit de kaart met historisch landschap (Naar de Bont, 1993) 18 Het plangebied is rood omlijnd.

18 Bron: Bont, Ch de., Cultuurhistorisch onderzoek Oost-Brabant, 1993

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 31

Figuur 18b: Legenda van de kaart met historische landschapselementen (Naar de Bont, 1993) 19 Het plangebied is rood omlijnd.

19 Bron: Bont, Ch de., Cultuurhistorisch onderzoek Oost-Brabant, 1993

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 32

Figuur 19: Uitsnede uit de kadastrale kaart uit 1832 20

20 Bron: Kadaster Topografische Dienst, Emmen 2008

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 33

Figuur 20: Uitsneden uit de topografische kaarten uit achtereenvolgens: 1845, 1902, 1954 en 2023. 21 Het plangebied is telkens rood omlijnd.

21 Bron: Kadaster Topografische Dienst

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 34

Figuur 21: De ligging van het plangebied op de Indicatieve Kaart Militaire Elementen

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

2.5 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 35

(LS05)

Specifieke ligging (locatie) Het plangebied ligt op een relatief hooggelegen deel van het dekzandlandschap en ligt van oudsher op een akker ten zuiden van buurtschap Ommelsbos, op relatief grote afstand van historische bebouwing. Verwachte perioden (datering) Op basis van de relatief grote afstand tot voormalig open water en daarmee niet echt in een gradiëntzone, geldt voor het plangebied een lage verwachting voor archeologische resten daterend uit het laat-paleolithicum en het mesolithicum. Gezien de relatief hoge ligging in de nabijheid van een locatie waarop scherven uit de ijzertijd zijn aangetroffen, is de verwachting voor nederzettingsresten uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd en de vroege-middeleeuwen, hoog. De verwachting voor huisplaatsen uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd is door de ligging op een akker en op relatief grote afstand van de op de historische kaarten afgebeelde bebouwing, laag. Complextypen en uiterlijke kenmerken Hoewel deze binnen het plangebied niet echt worden verwacht, zullen vuursteenvindplaatsen uit het laat-paleolithicum of mesolithicum binnen het plangebied uit vuursteenconcentraties bestaan die nauwelijks meer hoeven te zijn dan de neerslag van een enkele (jacht)activiteit of een kortstondig kamp.

Resten hiervan zullen uit concentraties van vuursteen bestaan die door grondbewerking deels tot aan het maaiveld kunnen voorkomen. De omvang hiervan kan beperkt zijn tot enkele (tientallen) vierkante meters. Resten uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd, de Romeinse tijd of de vroege middeleeuwen betreffen doorgaans nederzettingsresten van minimaal honderden vierkante meters grootte. Tevens kunnen resten van begravingen, zowel in de vorm van crematiegraven als van inhumatiegraven, aanwezig zijn. Resten uit de middeleeuwen en/of het begin van de nieuwe tijd kunnen naast paalsporen ook (gemetselde) resten betreffen van funderingen, waterputten, beerputten en eventuele bijgebouwtjes zoals stallen en opslagruimtes. Sporen van begraving uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd wordt niet verwacht omdat deze gewoonlijk rond de kerken liggen. Gaafheid en diepteligging Door het gebruik als akker, zullen de bovenste dertig tot veertig centimeter van de bodem geroerd zijn. Indien binnen het plangebied een oud akkerdek aanwezig is, kunnen archeologische sporen hieronder goed bewaard gebleven zijn. De op luchtfoto’s zichtbare graafactiviteiten hebben mogelijk tot meer ingrijpende bodemverstoring geleid.

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 36

Figuur 22: De ligging van het plangebied in relatie tot kabels en leidingen (bron:KLIC)

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 37

2.6 Onderzoeksstrategie (LS05) Tijdens het veldwerk moet allereerst worden vastgesteld hoe de bodem is opgebouwd, in hoeverre deze intact is en of hierin archeologische indicatoren aanwezig (kunnen) zijn. Om de bodemopbouw zo exact mogelijk te kunnen bestuderen kan het beste gebruik gemaakt worden van een guts. Indien blijkt dat de huidige grondbewerking tot in de natuurlijke bodem reikt en een goede vondstzichtbaarheid heerst, is een oppervlaktekartering een geschikte methode voor het opsporen van archeologische indicatoren. Indien een oppervlaktekartering onvoldoende effectief is of de resultaten van het booronderzoek hier aanleiding toe geven, wordt nageboord met een edelmanboor met een diameter van vijftien centimeter waarbij het opgeboorde zand wordt gezeefd op een zeef met een maaswijdte van vier millimeter. Binnen het plangebied worden zes boorpunten verdeeld over een zo gelijkmatig mogelijk netwerk. Hierdoor wordt op het slechts 0,16 hectare grote plangebied een boordichtheid bereikt van ruim dertig boringen per hectare. Een dergelijke boordichtheid voldoet ruimschoots om na te gaan hoe de bodem is opgebouwd, in hoeverre deze nog intact is en of hierin (nog) behoudenswaardige archeologische resten kunnen worden verwacht. Indien mogelijk, zullen binnen het plangebied nog één of twee kijkgaten worden gegraven.

Bij gebruik van een edelmanboor met een diameter van vijftien centimeter volstaat een dergelijke boordichtheid volgens de Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (SIKB, 2012), ruimschoots als brede zoekoptie om vindplaatsen uit alle perioden, in zand op te sporen. Voor de opsporing van de voor regio kenmerkende vindplaatsen met een (zeer) geringe vondstdichtheid en zonder een duidelijk archeologisch niveau, wordt booronderzoek echter niet geschikt geacht. Het onderhavige onderzoek wordt derhalve beschouwd als een verkennend onderzoek. De kans op het aantreffen van grondsporen is het grootst indien een proefsleuvenonderzoek wordt uitgevoerd. Een dergelijke aanpak zou echter in dit stadium van het onderzoek een te zwaar middel vormen. Van alle boorpunten wordt de NAP-hoogte bepaald door middel van het AHN.

Figuur 23: Het westelijke deel van het plangebied nabij boorpunt 2, gezien in zuidwestelijke richting

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 38

3. Veldonderzoek 3.1 Verrichte werkzaamheden (VS03) Positie boringen: Gebruikt boormateriaal: Totaal aantal boringen: Boordichtheid: Geboorde diepte: Inmeten boorlocaties: Boorbeschrijving:

Regelmatige verdeling over het plangebied (figuur 27). Zandguts met een diameter van 2 cm. Zes Ruim dertig boringen per hectare 1,3 – 1,6m –Mv GPS, meetlint en waterpas Archeologische Standaard Boorbeschrijving (ASB 5.2)

Inspectie bodemontsluitingen en/of oppervlaktekartering: In verband met de begroeiing, bestrating en de halverharding van het plangebied was geen oppervlaktekartering mogelijk. Evenmin waren bodemontsluitingen aanwezig die geïnspecteerd konden worden op de aanwezigheid van archeologische indicatoren.

Figuur 24: Booronderzoek ter plaatse van boorpunt 5

3.2 Resultaten booronderzoek (VS03) Op het westelijke deel van het plangebied zijn vier boringen gezet en op het oostelijke deel twee. De ligging van de boorpunten is weergegeven op de boorpuntenkaart. De resultaten van het booronderzoek zijn opgesomd in Bijlage 1. Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 39

Tijdens het veldonderzoek is bovenin de op het oostelijke deel van het plangebied gezette boring 5 een pakket opgebracht bestratingszand aangetroffen van ongeveer veertig centimeter dikte. Op het naastgelegen boorpunt 6 is vanaf het maaiveld een zestig centimeter dik pakket sterk vergraven zand aangetroffen dat bestaat uit humeus zand met daarin brokken geel zand. Onder deze toplagen is op elk van deze twee boorpunten een vergraven zandlaag aanwezig die bestaat uit geel zand met daarin brokken humeus zand. Deze laag loopt hier door tot ongeveer een meter beneden het maaiveld. Op het westelijke deel van het plangebied is een toplaag van brokken zand van uiteenlopend humusgehalte aanwezig. Deze is in elk van de vier hier gezette boringen, dikker dan een meter. De tamelijk homogene menging van dit pakket waarbij brokken matig humeus en brokken sterk humeus zand in ongeveer gelijke mate vanaf het maaiveld tot aan de basis van dit pakket voorkomen (zie figuur 25), doet vermoeden dat het om een sterk doorgraven pakket gaat. Dit wordt min of meer bevestigd door de aanwezigheid hieronder op meer dan een meter beneden het maaiveld, van een dunne laag schoon zand met daarin brokken humeus zand. Zelfs ten opzichte van de sterk vergraven bodemopbouw op het oostelijke deel van het plangebied, is de bodem hier diep vergraven (1,3 meter -mv t.o.v. 0,9 meter mv).

In verband met de grote diepte waarop de natuurlijke ondergrond aanwezig is (een meter of meer), zijn binnen het plangebied geen kijkgaten gegraven.

Figuur 25: Foto van de toplaag van brokken zand van uiteenlopend humusgehalte zoals deze op het westelijke deel van het plangebied is aangetroffen

Figuur 26: De resultaten van het booronderzoek in de vorm van boorprofielen

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 40

Figuur 27: Boorpunten met verstoringsdiepten

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

4. Conclusies en aanbevelingen

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 41

(VS07)

Het plangebied ligt in een gebied dat tot in de tweede helft van de twintigste eeuw uit akkerland heeft bestaan. Op historische kaarten ligt het plangebied op relatief grote afstand van historische bebouwing. Gezien de ligging buiten een gradiëntzone, geldt een lage verwachting voor archeologische resten van jagers-verzamelaars uit het paleolithicum tot en met het vroeg neolithicum. Op basis van de bekende gegevens omtrent archeologische waarden in het gebied moet worden geconcludeerd dat voor het plangebied een hoge verwachting geldt voor resten van begraving en bewoning van landbouwers tot en met de vroege-middeleeuwen. De kans op de aanwezigheid van sporen van bewoning uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd is gezien de gegevens op historische kaarten, laag. Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn binnen het plangebied zes boringen gezet in een dichtheid van ruim dertig boringen per hectare. Op basis van de resultaten van het veldonderzoek kunnen de onderzoeksvragen als volgt beantwoord worden: -Hoe is de bodem opgebouwd binnen het plangebied? Op het oostelijke deel van het plangebied is de bodem volledig vergraven en resteert niets meer van de oorspronkelijke bodemopbouw. Op het westelijke deel van het plangebied lijkt bij vluchtige beschouwing een akkerdek aanwezig van ongeveer een meter dikte.

Dit bestaat echter uit een tamelijk homogeen vermengd pakket waarbij brokken matig humeus en brokken sterk humeus zand in ongeveer gelijke mate vanaf het maaiveld tot aan de basis van dit pakket voorkomen. Het lijkt er daardoor op dat het een sterk doorgraven pakket betreft dat mogelijk zelfs in één keer is aangebracht. Hieronder is bovendien nog op meer dan een meter diepte een dunne laag vergraven zand aanwezig dat bestaat uit schoon zand met daarin brokken humeus zand. -In welke mate is de bodem verstoord? Op het oostelijke deel van het plangebied, is de bodem tot ongeveer een meter beneden het maaiveld vergraven en op het westelijke deel zelfs tot 1,3 meter beneden het maaiveld. Sporen van natuurlijke bodemvorming zijn nergens aangetroffen binnen het plangebied. -Kunnen binnen het plangebied nog behoudenswaardige archeologische resten aanwezig zijn? Zo ja, in welke zones en op welke diepten is dit het geval? Gezien de diepe bodemverstoring is het erg onwaarschijnlijk dat binnen het plangebied nog behoudenswaardige archeologische sporen bewaard gebleven zijn.

4.1. Selectieadvies Gezien het bovenstaande geven de resultaten van het onderzoek geen aanleiding om archeologisch vervolgonderzoek te adviseren. In alle gevallen geldt dat indien bij toekomstig graafwerk archeologische vondsten worden gedaan of archeologische grondsporen worden aangetroffen, deze direct gemeld dienen te worden bij de minister conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10 & 5.11. 4.2 Selectiebesluit Bovenstaand advies is een selectieadvies. Het rapport zal eerst beoordeeld worden door de bevoegde overheid die hierover een selectiebesluit zal nemen en de benodigde vergunning(en) zal afgeven. Er is momenteel nog geen selectiebesluit genomen over dit rapport.

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 42

Figuur 28: Advieskaart

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 43

5. Literatuur en bronnen Bronnen Encyclopedie van Noord-Brabant (red. A. van Oirschot, A.C. Jansen en L.S.A. Kroesen; Baarn 1985) Grote historische Provincie Atlas van Nederland; deel 4 Zuid-Nederland 1838-1857 1:50.000. Topografische dienst Wolters Noordhoff Groningen 1990 Grote historische topografische Provincie Atlas Noord-Brabant; 1905 1:25.000. Nieuwland Tilburg 2006 Grote topografische atlas van Nederland 1:50.000 Deel 4 Zuid-Nederland. Topografische dienst. Wolters Noordhoff Groningen 1997 Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008 Luchtfoto, http://maps.google.nl Provincie Noord-Brabant, brabant.nl/CHW)

Cultuurhistorische

waardekaart

(http://www.noord-

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, IKAW 3.0 (Indicatieve kaart Archeologische Waarden), Amersfoort. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, AMK (Archeologische monumentenkaart), Amersfoort. Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft. Stichting voor Bodemkartering, Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968. Stichting voor Bodemkartering: Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000, Staring Centrum, Wageningen, 1989 Stichting voor Bodemkartering, Geologische kaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968. Tranchot en v. Muffling, Kartenaufnahme der Rheinlande 1803-1820 Twaalf provinciën 2007. Atlas van topografische kaarten. Nederland 1955-1965. Uitgeverij twaalf provinciën. Landsmeer.

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 44

Digitale bronnen Ruimtelijke plannen http://www.ruimtelijkeplannen.nl Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed - Archis III http://archis.cultureelerfgoed.nl Luchtfoto, http://www.pdok.nl

Literatuur Bont, Ch de., Cultuurhistorisch onderzoek Oost-Brabant, 1993. Cate, J. A. M. ten. A. F. van Holst, H. Kleijer en J. Stolp, 1995. Handleiding bodemgeografisch onderzoek; richtlijnen en voorschriften. Deel A: Bodem. Wageningen, DLO-Staring Centrum. Technisch Document 19A. Cohen, K.M. & E. Stouthamer, 2012. Beknopte toelichting bij het digitaal basisbestand paleogeografie van de Rijn-Maas Delta, Utrecht, 2012. Es. Van W.A., Sarfatij, H. & P.J. Woltering (red.) 1988. Archeologie in Nederland; De rijkdom van het bodemarchief. Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek. Amersfoort. Kuiper, M. 2006/2007. Atlas van topografische kaarten Nederland, 1955-1965. Uitgeverij 12 Provinciën, Landsmeer. Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (SIKB, 2006) Pel H. 2007. Op de kaart gezet: Hendrik Verhees. Politicus, kaartenmaker en waterstaatkundige (1744-1813)

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 45

6. Bijlages Bijlage 1: Verklarende woordenlijst Verklarende woordenlijst AHN Actueel Hoogtebestand Nederland AMK Archeologische Monumentenkaart ASB Archeologische Standaard Boorbeschrijving Archis Archeologisch Informatie Systeem BP Before Present (present=1950) GIS Geografische Informatie Systemen GPS Global Positioning System IKAW Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden IVO Inventariserend VeldOnderzoek KLIC Kabels en Leidingen Informatie Centrum KNA Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie -mv Onder maaiveld NAP Normaal Amsterdams Peil PVA Plan van Aanpak PVE Programma van Eisen RCE Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed SBB Standaard Boor Beschrijvingsmethode SIKB Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer

Bijlage 2: Archeologische tijdschaal Periode Midden- en Laat Paleolithicum (oude steentijd) Mesolithicum (midden steentijd) Neolithicum (nieuwe steentijd) Bronstijd IJzertijd Romeinse tijd Vroege middeleeuwen Volle middeleeuwen Late middeleeuwen Nieuwe tijd

Versie: 12-11-2025

Datering 250.000

- 9000

9000 4500 2000 800 12 v chr. 500 1000 1250 1500

-

4500 2000 800 12 v. chr. 500 n. chr. 1000 1250 1500 heden

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 46

Bijlage 3: Overzicht vondstlocaties Zaak nr: Coördinaat Afstand 2388329100 180678/382799 740 m NoordOost 2388329100 180610/382860 741 m NoordOost 2388329100 180727/382754 746 m NoordOost 2435770100 179868/381769 583 m ZuidWest

Periode Nieuwe Tijd

Vondsten Metaal

Complexen Onbekend

Nieuwe Tijd

Keramiek

Infrastructuur

Bronstijd, IJzertijd

Metaal

Onbekend

Middeleeuwen, Nieuwe Tijd

Bot, keramiek

Grafveld, onbekend

3243250100 180100/382300 56 m NoordWest

Paleoliticum, Gebruiksmateriaal, Mesoliticum, Neoliticum, keramiek, metaal, Bronstijd, IJzertijd, vuursteen Romeinse tijd, Middeleeuwen, Nieuwe Tijd

Bewoning, infrastructuur, onbekend

4670074100 179871/381500 827 m Zuid

Romeinse tijd

Metaal

Geen

5544283100 180078/381903 382 m Zuid

IJzertijd, Romeinse tijd, Middeleeuwen, Nieuwe Tijd

Bouwmateriaal, keramiek, metaal

Bewoning

5631058100 180036/381961 338 m Zuid

Middeleeuwen

Metaal

Geen

5631617100 180036/381961 338 m

Romeinse tijd

Gebruiksmateriaal,

Geen

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

Zuid 5632395100 180036/381961 338 m Zuid

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 47

metaal Romeinse tijd

Metaal

Geen

Bijlage 4: Overzicht archeologische onderzoeksmeldingen Zaak nr:

Coördinaat

Afstand Onderzoek

Periode

Vondsten

Complexen

2055548100 180336.1/383007.4 752 m Oppervlak: .85 ha. Noord

Booronderzoek

Onbekend

Geen

Geen

2125597100 179839.1/381628.5 721 m Oppervlak: .61 ha. ZuidWest

Booronderzoek

Onbekend

Geen

Geen

2290667100 178693.6/383316.3 1790 m Oppervlak: 4.48 ha. NoordWest

Bureauonderzoek Onbekend

Geen

Geen

2293689100 179880.8/381765.3 580 m Oppervlak: .52 ha. ZuidWest

Booronderzoek

Onbekend

Geen

Geen

2317518100 179910/383117.3 Oppervlak: 14.73 ha.

873 m Noord

Bureauonderzoek Onbekend

Geen

Geen

2365016100 179952.2/381509 Oppervlak: .5 ha.

795 m Zuid

Booronderzoek

Onbekend

Geen

Geen

2377029100 180461.9/382462.2 361 m Oppervlak: 1.75 ha. NoordOost

Booronderzoek

Onbekend

Geen

Geen

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 48

2388329100 180066.7/383073.1 800 m Oppervlak: 19.68 Noord ha.

Begeleiding

Paleoliticum, Gebruiksmateriaal, mesoliticum, keramiek, metaal, neoliticum, bronstijd, vuursteen ijzertijd, middeleeuwen, nieuwe tijd

Agrarisch, industrie en nijverheid, infrastructuur, onbekend

2416735100 180728.2/382096.8 604 m Oppervlak: .4 ha. Oost

Booronderzoek

Onbekend

Geen

Geen

2435770100 179880.4/381762.6 583 m Oppervlak: 1.07 ha. ZuidWest

Proefsleuven

Middeleeuwen, nieuwe tijd

Bot, keramiek

Grafveld, onbekend

2452245100 176484/390530.4 Oppervlak: 463.78 ha.

Bureauonderzoek Onbekend

Geen

Geen

4028838100 180682.9/381457.6 977 m Oppervlak: .42 ha. ZuidOost

Booronderzoek

Onbekend

Geen

Geen

4556845100 180235.6/381604.4 679 m Oppervlak: .71 ha. Zuid

Booronderzoek

Onbekend

Geen

Geen

4584377100 180974.2/381326.6 1257 m Oppervlak: 134.0 Zuidha. Oost

Booronderzoek

Paleoliticum, mesoliticum, neoliticum, middeleeuwen, nieuwe tijd

Keramiek, vuursteen Geen

5101374100 179728.3/381591.9 806 m Oppervlak: 1.2 ha. ZuidWest 5143308100 180192.5/382223.8 68 m Oppervlak: .19 ha. Zuid-

Booronderzoek

Onbekend

Geen

Geen

Booronderzoek

Onbekend

Geen

Geen

Versie: 12-11-2025

9031 m NoordWest

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 49

Oost 5154454100 180212/381570.3 Oppervlak: .87 ha.

710 m Zuid

5495424100 180074.2/381928.7 358 m Oppervlak: 2.37 ha. Zuid 5544283100 180074.4/381918 368 m Oppervlak: 2.66 ha. Zuid 5705287100 181221.2/383117.4 1359 m Oppervlak: 36.93 Noordha. Oost

Versie: 12-11-2025

Proefsleuven

Onbekend

Geen

Geen

Bureauonderzoek Onbekend

Geen

Geen

Proefsleuven

Bouwmateriaal, keramiek, metaal

Bewoning

Geen

Geen

IJzertijd, romeinse tijd, middeleeuwen, nieuwe tijd Bureauonderzoek Onbekend

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 50

Bijlage 5: Boorbeschrijving Algemene boorgegevens Soort boring Projectnummer Projectnaam Deelgebied Organisatie Archis meldingsnummer Coördinaatsysteem Coördinaatsysteemdatum Locatiebepaling Referentievlak Bepaling maaiveldhoogte Boormethode Boordiameter Opdrachtgever

BAR 25-268 Ommelse Bos 3, Ommel NVT ArcheoPro 5853014001 RD2000 ETRS89 GPS en meetlint NAP AHN – Waterpas Guts en edelman 3 cm en 15 cm Schook Tekentechniek

Posities van de boringen (boorlocaties) Boornummer XCO 1 180113.4 2 180137.8 3 180097.2 4 180117.2 5 180209.3 6 180213.8

Versie: 12-11-2025

YCO 382291.9 382276.7 382278.2 382265.9 382281.2 382287.4

Meters t.o.v. NAP 25.60 25.45 25.51 25.52 24.73 24.69

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 51

Boorbeschrijving volgens ASB 5.2 Boor Nr. 1

2

3

4

5

6

LDO 112 115 150 110 130 160 108 130 160 122 128 160 40 103 135 58 93 125

Lithologie GD BK Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z Z

BS

BZ

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

BG

BH 2/3 1 2/3 1 2/3 1 2/3 1

1 2 1

Kleur HK BR GE GE BR GE GE BR GE GE BR GE GE GE GE GE BR GE GE

TK GR

IK

GR GR

LI

GR GR GR GR GR

VLK

Overige kenmerken CO PLH VS

AIS SST

BHN

BR

BI VRG VRG

BR

VRG VRG

BR

VRG VRG

BR

VRG VRG

BR

OPG VRG

GE BR

VRG VRG

LI

LI

LI

GR GR

LI

GR

LI

GI DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ DEZ

Betekenis van de afkortingen: LDO – Onderzijde boortraject in cm -mv Lithologie: GD – Onverharde sedimenten: G = grind, K = klei, L = leem, V = veen, Z = zand, P = puin Korrelgrootte: uf = uiterst fijn, zf = zeer fijn, mf = matig fijn, mg = matig grof, zg = zeer grof, ug = uiterst grof Bijmengsels: BK = bijmengsel klei, BS = bijmengsel silt, BZ =bijmengsel zand, BG= bijmengsel grind, BH = bijmengsel humus. Betekenis toegevoegde cijfers: 1 = zwak, 2 = matig, 3 = sterk en 4 = uiterst.

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Ommelse Bos 3, Ommel, Gemeente Asten.

ArcheoPro Rapport, 25143, Pagina 52

Kleur: HK = hoofdkleur, BL = blauw, BR = bruin, GE = geel, GN = groen, GR = grijs, OL = olijf, OR =oranje, PA = paars, RO = rood, RZ = roze, WI = wit, ZW = zwart. TK = Tweede kleur (kleurafkortingen als boven). IK = Intensiteit kleur: LI = licht en DO = donker VLK = Vlekken (V): 2e en 3e letter is kleurafkorting als boven, 1 = weinig, 2 = matig , 3= veel Overige kenmerken: SO = Sortering: 1 = slecht, 2 = matig, 3 = goed, 4 = zeer goed CO = Consistentie (C ): ZSL-zeer slap, SLA-slap, MSL-matig slap, MST-matig stevig, STV-stevig PLH = plantenresten (PL): PL0 = geen, PL1 = spoor, PL2 = weinig, PL3 = veel) NVS = nieuwvormingen: MNC = mangaanconcreties, ROV = roestvlekken, FEC = ijzerconcreties, FFV = fosfaatvlekken TL = trends in de laag; FUA = naar boven toe fijner, TOH = aan de top humeus, TOK = top kleiig SST = Sedimentaire structuren; STKL = kleilagen, STLL = leemlagen, FLA = fijn gelaagd LG = laaggrens; BSE = basis scherp, BGE = basis geleidelijk, BDI = basis diffuus BHN = Bodemhorizont; BHA = A-horizont, BHAa = esdek, BHB = B-horizont, BHBs = B-horizont met sesquioxiden, BHBt = B-horizont met lutuminspoeling, BHC = C-horizont, BHCg = C-horizont met gleykenmerken, BHCr = gereduceerde C-horizont BI = Bodemkundige interpretaties; BOV = bouwvoor , VRG = recent vergraven, OPG = opgebracht, SLO = slootvulling, PD = plaggendek, AD = antropogeen dek, MPG = moderpodzol, BO = begraven

oud oppervlak, CL = cultuurlaag GI = Geologische interpretaties; LSS = löss, COL = colluvium, ALL = alluvium, DEZ = dekzand, RIV = rivierafzettingen, FPG = fluvioperiglaciaal AIS = Archeologische indicatoren; BST = baksteen, SKO = steenkool, HKF = houtskool fijn verdeeld, AWF = aardewerkfragmenten, PUI = puin, SIN = sintels, ASF = asfaltbeton, MXX = metaal, SVU = vuursteenfragmenten, GLS = glas, SLA = slakken/sintels, VKL = verbrande klei/leem, SXX = Natuursteen, PLC = plastic, OXBO = onverbrand bot

Versie: 12-11-2025

www.ArcheoPro.nl