Bijlage 2 - Programma beeldkwaliteit Centrum Asten inclusief reactienota en de wijzigingen op het concept
Tekst van het document
Gevelwanden dicht op de straat zijn kenmerkend voor de situatie van
•
de panden in het centrum. Met het wijzigen van de rooilijn wordt te-
Functionaliteit commercieel:
rughoudend omgegaan en bij voorkeur alleen toegestaan buiten het
Tot commerciële functies behoren zowel winkels als dienstverlening, (flex-)
werkelijke winkelhart.
werkplekken of horeca. Hiervoor gelden de volgende regels:
Als dat vanuit functioneel opzicht nodig is, ligt de rooilijn terug ten Spelregels
opzichte van de overwegende rooilijn. Bijvoorbeeld bij woningen kan het wenselijk zijn om t.b.v. enige privacy een gebouw terug te rooien. •
De rooilijnen zijn helder, zonder teveel in- of uitspringingen, waardoor
•
Afhankelijk van de functies in de plinten en achter de gevel wordt er
•
uitstallingen van producten en reclame: tot maximaal 1 meter uit de gevel, mits er voldoende ruimte overblijft voor verkeersfuncties (vrije
robuuste bebouwingswanden ontstaan.
doorgang voor voetgangers minimaal 1,80 meter). Richtlijnen
ruimte gereserveerd voor bij het pand behorende buitenruimten (bij-
•
terrassen: indien mogelijk op eigen terrein, terrassen op openbaar ge-
voorbeeld gevelterras, stoep, entreegebieden, stallingsruimte, etc.).
bied zijn mogelijk maar alleen in overleg met gemeente.
Functionaliteit maatschappelijk
Dergelijke functies worden niet afgewenteld op de openbare ruimte.
5.3.2 Overgang openbaar-privé
Enkele voorbeelden van een matige relatie tussen woongevels en openbare ruimte _ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten
26
Tot maatschappelijke functies behoren bijvoorbeeld zorgverlening en verRichtlijnen
gelijkbare instellingen. Hiervoor gelden dezelfde regels als bij commerciële •
functies.
woningen op de begane grond in het winkelhart: - stoepje 0,8-1,0 meter op maaiveldniveau
Functionaliteit wonen
- terreinafscherming door stoeppaaltjes
Woningen op de begane grond die grenzen aan de openbare ruimte, hebben
•
woningen op de begane grond buiten het winkelhart:
behoefte aan privacy. Dat is begrijpelijk, maar het beeld in de openbare ruim-
- geveltuintje, stoepje of terras 0,8-1,2 meter op maaiveldniveau
te mag niet worden verstoord door bijvoorbeeld privacyschermen, opgetilde
- lage terreinafscherming door muurtje, spijlenhek, plantenzone
balkons, brede anonieme gevels en rolluiken. Om een goede relatie tussen
of glas, hoogte max. 1 m.). Indien beplanting: dan mengen van
gevels en openbare ruimte tot stand te brengen gelden de volgende regels.
soorten om een gevarieerd en voor flora/fauna interessante menging te krijgen, bijvoorbeeld clematis, passiebloem en/of
Spelregels •
kamperfoelie).
woningen op de begane grond in het winkelhart:
- voordeur woningen aan de straat, ook bij appartementen
- geen bergingsdeuren aan de straat
- geen containerruimte straatzijde
•
woningen op de begane grond buiten het winkelhart:
- voordeur woningen aan de straat, ook bij appartementen
- geen bergingsdeuren aan de straat
- geen containerruimte straatzijde
Stalling voor fietsen, scootmobiels e.d. worden bij de planontwikkeling mee ontworpen, zeker als er een grote aantrekken de werking wordt verwacht. De fietsenstalling dient zoveel mogelijk geïntegreerd in de buitenruimte aansluitend bij de aanwezige structuur.
Intermediaire zones van appartementen worden verzorgd ingericht met een netjes (semi-openbaar) entreegebied
Balkontuintjes, Geveltuintjes, Stoepen of Stoeptuintjes _ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten
27
6. Architectonische criteria 6.1 Identiteit architectuur
Beeldregels architectuur
Op voorhand wordt er niet 1 stijl gedefinieerd, omdat het dorpscentrum daarvoor te gevarieerd is. Dit houdt in dat diverse historische stijlen of typologieën (van klassiek tot expressionistisch, van ‘notabel koopmanshuis’
1. Gevarieerde architectuur: er is sprake van meer-
tot pakhuis of koetshuis) denkbaar zijn, alsmede eigentijdse interpretaties.
dere architectuurstijlen Zowel eigentijds als historiserend bouwen is mogelijk, zolang de bebou-
2. Straatgevels zijn opgebouwd uit ‘ensembles’ van
wing zich op een passende manier aan de Astense identiteit voegt. Ook eigentijdse ontwerpen horen zich aan de spelregels en richtlijnen te houden.
bouwvolumes. Herhaling van dezelfde volumes Indien er historiserend wordt gebouwd, moet worden voorkomen dat histori-
wordt vermeden
serend wordt opgevat als namaak. Het gaat dan om een goede interpretatie van de essenties en kwaliteiten van historische gebouwtypen en stijlen. In het algemeen geldt dat een duidelijke keuze voor de historiserende uitwer-
3. Afwisseling in goothoogte, gevelindeling,
king van herkenbare typologieën tot de gewenste beeldkwaliteit zal leiden.
detaillering en kleur
Een verfijnde parcelering, geleding, detaillering en materialisering dragen bij aan beter afleesbare typologieën. Er zijn dus overkoepelende spelregels: •
4. Overwegend verticale gevelgeleding
gebouwen hebben een gevarieerde korrelgrootte met afwisselend grote en kleinere volumes. Eén ontwikkeling kan dus visueel uit
5. Bouwhoogtes conform massa-opbouw
meerdere verticaal geparceleerde eenheden bestaan; •
in de bouwvolumes en de architectonische uitwerking wordt een
Programma Centrumontwikkeling
compacte - centrumdorpse - sfeer nagestreefd; •
architectuur heeft een functionele uitstraling, is zorgvuldig gedetail-
6. Traditionele materialen en kleuren, met ruimte
leerd en bezit een vorm en materiaalkeuze die aansluit bij het (bescheiden) individuele karakter van de omgeving. Wel mag duidelijk
voor innovaties
zijn dat het gebouwen van deze tijd zijn. De architectuur is gebaseerd op deze uitgangspunten: een grote indivi-
7. Gevelstoepjes, tuintjes en verzorgde
dualiteit tussen de percelen, een geparcelleerde opbouw met gevarieerde
erfafscheidingen
gevels, warme kleuren, diverse kappen en een aantrekkelijke begane grond met mooie puien in duurzame materialen, accenten en leuke details zoals entrees, erkers, torentjes etc.. Dit verschil zit niet alleen in kleur- of materi-
8. Kansen voor biodiversiteit, circulariteit en
aalgebruik, maar juist ook in de suggestie van een verschillende bouwstijlen.
innovaties
Referenties voor de sfeer van de nieuwe bebouwing: een historiserend karakter door een herkenbare stijl of gebouwtype
_ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten
28
6.2 Gevelopbouw
•
De hoogte van het basement (plint) kan variëren.
•
Indien er op de begane grond een (winkel)pui of entreehal aanwezig
De gewenste identiteit komt mede tot uitdrukking in de gevelopbouw. Aan
•
zijn, dan zijn deze eveneens netjes uitgelijnd. Ook een winkelpui bevat een basement (ramen lopen dus niet tot op de grond door).
•
blok een bepaalde mate van individualiteit en afzonderlijke herkenbaarheid (pandsgewijze opbouw).
6.2.3 Accenten
De positie van een gebouw in de dorpsstructuur of in het bouwblok bepaalt mede de geleding van de gevel.
•
De verticale geleding wordt versterkt door een duidelijke architectonische scheiding aan te brengen tussen architectonische eenheden.
Spelregels •
Een begane grondgevel kan aan belang winnen door een stevige plint met hoge ramen (‘bel-etage’, al dan niet op een souterrain).
de Linten, Pleinen en Knopen kennen (ensembles van) panden in het bouw-
Een passende maat en schaal wordt verkregen door in een groot-
De massa-opbouw is gerelateerd aan de positie in de dorpsstructuur en/
schalige ontwikkeling verspringende goot- en noklijnen toe te passen.
of in het bouwblok. Waar dit stedenbouwkundig of vanuit de architectuur
Richtlijnen
wenselijk is kan een accent worden toegepast. Bij een accent-gebouw kan
•
Architectuur in het dorpscentrum kent in beginsel ‘platte’ gevels zon-
van het principe van een overwegende bouwhoogte of de voorgeschreven
der teveel uitkragende delen. Incidenteel zijn uitkragingen toegestaan
kap worden afgeweken.
(binnen de eigendomsgrens en alleen in overleg met de gemeente daarbuiten, afhankelijk van de situatie). Voor de geleding van de ge-
Spelregels
vel zijn risalieten en diepe negges wel een toegepast fenomeen.
Er is onderscheid tussen accenten van de 1e en 2e orde. Een 1e orde accent is stedenbouwkundig van aard, door middel van bouwhoogte of afwijking
6.2.1 Parcelering
in de rooilijn. Hier wordt terughoudend mee omgegaan. Accenten van de 2e orde zijn plaatselijke accenten en verbijzonderingen in de gevelopbouw.
Kenmerkend voor de compact dorpse architectuur is de parcelering van
Ook hier moet een stedenbouwkundige motivering aan ten grondslag liggen
panden. Panden zijn afzonderlijk herkenbaar.
(bijvoorbeeld accentueren zichtlijn, ‘blikvanger’ of verbijzondering van een
Spelregels
situatie). Deze accenten zijn bescheidener van omvang dan het 1e orde
•
•
Om bij een grootschalige ontwikkeling een dorpse parcelering te be-
accent.
reiken is in het bouwblok sprake van meerdere individueel afleesbare
Wanneer een accent wordt aangebracht in de vorm van enige extra gevel-
volumes en gevelbeelden.
hoogte, is dit een architectonisch instrument en leidt dit niet tot een extra
De parcelering vindt plaats in een verticale lijn over de gehele bouw-
bouwlaag.
hoogte. Bij toepassing van een basement is deze onderdeel van
Horizontale opbouw
de parcelering en per pand afzonderlijk herkenbaar. Elk pand staat daarmee op de grond. •
Linten en Knopen: er is in het beeld afwisseling tussen smalle gevels en brede gevels met een meer robuuste bouwmassa. De overwegende (gemiddelde) gevelbreedte is maatgevend voor nieuwe panden.
•
Pleinen: een traditionele geparcelleerde opbouw van individueel herkenbare panden. Panden kunnen afwisselen breed of smal zijn om variatie aan te brengen. De korrelgrootte aan het Koningsplein is iets groter dan aan de Markt en de linten/knopen.
•
Park: de korrelgrootte rondom het park is vergelijkbaar met het Koningsplein, met dit verschil dat tussen de panden aan het park ruim groen aanwezig is. Bij vernieuwing van de parkzijde Burg.
Verticale opbouw
Frenckenstraat is sprake van een ‘complex’. De korrelgrootte daarvan is groter dan aan het Koningsplein. Richtlijnen •
De variatie in de gevels wordt verder uitgewerkt in de details, materialen en kleur.
6.2.2 Horizontale en verticale opbouw Doorgaans is de opbouw van gevels in het dorpscentrum te typeren als klassiek-traditioneel: een horizontale opbouw met een plint, een middendeel en een kap en vervolgens een verticale geleding met traveeën, staande ramen die netjes uitgelijnd zijn. Richtlijnen •
De horizontale opbouw bestaat uit een basement, een middendeel,
Een dorpse parcelering en het beeld van individuele
een lijst en een dak. Het basement kan worden opgevat als een ver-
gevels komen onder meer tot stand door een uitgeba-
bijzondering van de begane grondlaag van elk afzonderlijk pand. _ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten
lanceerde horizontale en verticale opbouw
29
Richtlijnen
6.2.4 Hoeken
•
Indien er een woonprogramma in de kap aanwezig is, bestaat ten minste 60% van het dakvlak uit een kap en maximaal 40% uit dak-
In de dorpsstructuur komen diverse hoeksituaties voor. Hoekpanden worden
kapellen. •
dan naar elke openbare zijde ontworpen als zijnde een voorgevel. Tweezijdig
Extra bouwvolume achterop het perceel is mogelijk onder de voor-
bebouwde hoeken hebben het voordeel dat er een optimale sociale controle
waarde, dat dit geen invloed heeft op het gewenste straatbeeld. Een
op de hoek ontstaat.
nadere stedenbouwkundige studie door de initiatiefnemer moet
Spelregels
deze mogelijkheid aantonen.
•
In de massa en/of architectuur worden hoekaccenten aangebracht.
•
Anonieme functies zoals magazijnen, bergingen installatieruimten
•
is met name van belang voor steile kappen.
of slaapkamers bevinden zich bij hoeksituaties niet aan de openbare
6.3.1 Dakkapellen
ruimte. •
Tussen het dak en de gevel is sprake van een duidelijke gootlijn. Dit
Bij de architectonische uitwerking wordt rekening gehouden met bestaande situaties.
Elementen in het dakvlak zijn ondergeschikt aan het dakvlak en vormen sa-
Richtlijnen
men een afgewogen compositie. Deze afgewogen compositie wordt bereikt
•
De plek van de entree is afhankelijk van de situatie. Bij voorkeur
door het uitlijnen van de verschillende elementen op het dakvlak en het uitlij-
bevindt deze zich gericht aan de openbare ruimte van een lint, een
nen van de elementen op het dakvlak met de onderliggende gevelcompositie.
plein of een knoop, of aan beide gevelhoeken.
Spelregels
De functionaliteit van een straat- en/of pleinhoek is zoveel mogelijk
•
•
voorzien van een publieksfunctie (winkel-, kantoor-, showroom- of
Zichtbaar vanuit de openbare ruimte zijn alleen dakkapellen toegestaan, geen dakopbouwen of terrassen. Inpandige terrassen zijn wel
verblijfsruimte aan de gevel).
toegestaan. Richtlijnen
6.3 Daklandschap
•
Dakkapellen hebben een staande belijning en zijn voorzien van een
•
Dakkapellen staan op of net boven de goot.
kap of zijn platgedekt met kroonlijst.
Het bouwprogramma bestaat naar verwachting uit voorzieningen en (overwegend) appartementen. Omdat een kap hoort bij de centrum-dorpse uitstraling, wordt deze in beginsel voorgeschreven. Het realiseren van meer bouwvolume middels een volwaardige woonkap is mogelijk ten gunste van extra woningen in het centrum. Spelregels •
In beginsel heeft elk pand een herkenbare kap. Gebouwen met her-
•
De maximale hellingshoek van de kap is 70 graden. Ook een visuele
kenbare kappen onderstrepen de individualiteit van de panden. kap bezien vanuit het straatbeeld, met daarachter een platte afdekking is mogelijk; •
Variatie en afwisseling in kapvorm/-richting: afhankelijk van de situering in de structuur. Bij hoeksituaties draagt de kap bij aan de hoekmarkering (bijvoorbeeld torendak of koepel);
•
Op hoeken of voor variantie in het straatbeeld kan, bij uitzondering, een pand op een andere wijze dan met een kap worden afgedekt. Indien sprake is van een duidelijke setback (rekening houdend met
Dakkappellen zijn staand belijnd en voorzien van een kap of platgedekt
de 70°) ligt een platte afdekking voor de hand.
met kroonlijst
Accentuering door hoogte, een bijzondere kap of door
Accentuering van een hoek in centrumstraten: een hogere kap, een schuine hoek of een
massa-opbouw
architectonisch element
_ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten
30
6.4 Plinten, uitbouwen, erkers, balkons, luifels In het centrum van Asten komen voorzieningen en appartementen voor. De voorzieningen (commercieel en maatschappelijk) liggen aan de pleinen, de linten en de knopen. Deze gebouwen hebben dan een plint, waarmee
De (voorzieningen)plint is afgestemd op de indeling en materialisatie van
de voorziening ‘architectonisch’ kenbaar wordt gemaakt. Voor de herken-
de rest van de gevel.
baarheid van de publieksgerichte voorzieningen en de (entreepartijen van) appartementengebouwen gelden de volgende beeldkwaliteitscriteria.
6.4.1 (Voorzieningen)plinten Elke (voorzieningen)plint wordt met voldoende ruimtelijke en architectonische kwaliteit uitgevoerd. Spelregels •
Elk pand staat duidelijk op de grond. Een doorlopend basement of doorlopende raampartijen over meerdere panden zijn niet toege-
Gemetseld basement bij een functionele plint
staan. Richtlijnen •
Er is sprake van een duidelijke eenheid tussen begane grond (plint) en verdieping.
•
Het materiaal- en kleurgebruik van de plint zijn afgestemd op die van de rest van de gevel.
•
Een plint kent doorgaans een (gemetseld) basement. Tot op de grond doorlopende raampartijen of winkelpuien worden zo mogelijk vermeden.
•
Er is zoveel mogelijk sprake van een kwalitatieve functie in de plint: entrees, balies, kantoor- en winkelruimten worden aan de gevel gesitueerd. Functies als bergingen, nutsruimten en magazijnen bevinden zich niet aan de plint. Dichtgeplakte plinten worden voorkomen door een weloverwogen indeling van de functies. Logistieke functies (losplaatsen, containerruimtes etc.) worden in de architectuur weggewerkt (zie ook paragraaf 5.3).
6.4.2 Uitbouwen en erkers Als de structuur daarvoor aanleiding geeft (bijvoorbeeld een accent) kan
Uitbouwen en erkers verlevendigen
Loggia’s voegen zich in het ritme
het gevelbeeld
en ontwerp van de gevel.
een verspringing in de gevel wenselijk zijn (bijvoorbeeld om verticaliteit te benadrukken en eentonige opbouw te voorkomen).
6.4.3 Balkons
Richtlijnen •
De verspringing (uitbouw of uitkraging) is substantieel (circa 1,0 m), zodat een bouwblok voldoende geleding krijgt. Ook uitbouwen en er-
Spelregels
kers zorgen voor een verbijzondering van de gevel of een entreepartij
•
•
kan dit in de vorm van een markant balkon.
Op de begane grond altijd op eigen erf. Op de verdieping op eigen erf, •
tenzij een overkraging in overleg met de gemeente mag plaatsvinden
Franse balkons en loggia’s zijn toegestaan. Deze voegen zich in het ontwerp van de gevel.
over openbaar gebied. •
Aangehangen balkons zijn buiten de voorgevel niet toegestaan. Alleen wanneer een individueel pand een accentuering nodig heeft,
(circa 0,8-1,0 meter).
De entree van appartementen kan doorlopen over meerdere verdie-
Richtlijnen
pingen, m.u.v. de kapverdieping. Dergelijke uitbouwen op de verdie-
•
_ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten
Voor woningen in een kap kunnen buitenruimten binnen de kaplijn worden gerealiseerd.
ping komen bij hoge uitzondering voor en nooit naast elkaar.
31
6.4.4 Luifels, zonnekappen en markiezen Richtlijnen •
Horizontale luifels zijn toegestaan bij entreepartijen van appartementen en bij gemengde functies. Deze zijn afgestemd op de situatie en de beschikbare maat in de buitenruimte.
•
Luifels die zich boven de openbare ruimte bevinden zijn alleen in overleg met de gemeente toegestaan.
•
Luifels beslaan niet de gehele breedte van het perceel, zodat er geen
Accentuering van de dakgoot, met een bakstenen kraal of houten omtim-
ononderbroken en uniforme luifel ontstaat. De vormgeving is afge-
mering.
stemd op het individuele (geparcelleerde) gevelbeeld. •
Markiezen en zonnekappen zijn toegestaan. Per pand wordt één type/kleur markies toegepast.
6.5 Reclamevoering Op de begane grond zijn gemengde functies mogelijk (zowel commercieel als maatschappelijk). Daarbij kan sprake zijn van naamaanduidingen en/
Duidelijke hiërarchie en plasticiteit in de gevel, door diepe negges en (bak-
of reclame-uitingen aan of op de gevel.
steen)verspringing.
Spelregels •
Reclame-uitingen worden gekenmerkt door een gebruik van traditionele middelen, materialen, vormen en kleuren. Voorbeelden van traditionele middelen zijn het uithangbord en het beletteren van kroonlijsten of luifels boven entree of etalage partijen. Richtlijnen •
De reclame-aanduiding is op harmonieuze manier opgenomen in de architectuur.
•
Omlijste gevelopening met geglazuurde steen 1. Horizontale, wit gemetsel-
Felle kleuren, grote ongelede vlakken met reclameboodschappen
de banden, aangezet bij de
evenals lichtbakken zijn storend doordat zij onvoldoende passen in
hoofdentree. 2. bijpassende
de karakteristiek.
hanenkam.
•
Gebruik van traditionele middelen, materialen, vormen en kleuren.
•
Bescheiden (uithang)bord of los beletteren van kroonlijsten of luifels
•
Op de gevel toepassen van losse letters.
•
Gebruik van gedekte kleurstelling.
boven entree of etalage partijen.
•
Het aanlichten van gevelreclame is mogelijk, mits dit beperkt is en geen overlast veroorzaakt voor de bovenliggende woningen.
•
Geen lichtbakken. Gevel(openingen) in een de landelijke en
Subtiele gevelversiering
statelijk stijl van het Burg. Ploegmakerspark.
zonder in te leveren op kwaliteit en samenhang.
Reclamevoering: bescheiden uithangbord
_ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten
Reclamevoering: losse belettering
32
6.6 Materiaal en kleur
6.6.3 Dakvlakken Spelregels
6.6.1 Gevels: materialen
•
De kleuren worden afwisselend door het straatbeeld gebruikt en zijn afgestemd op de variatie die in de gevelwand wordt aangebracht.
Spelregels
Richtlijnen
•
De gevelmaterialen passen bij het dorpscentrum.
•
•
Het materiaal van de gevels bestaat voornamelijk uit baksteen of gelijkwaardig materiaal met voldoende reliëf/textuur en passend in
•
de context.
•
Richtlijnen •
Kappen worden hoogwaardig afgewerkt met traditionele materialen als gebakken, gesmoorde, pannen. Bij hoekaccenten kan ook zink, koper of leien worden gebruikt. Dakvlakken in het zicht van de openbare ruimte zijn antraciet of roodbruin/oranje van kleur.
Keim en/of stucwerk komt alleen voor als architectonisch noodzakelijke accentuering.
•
Als toegevoegd materiaal worden natuursteen, beton in hoog afwer-
•
Kozijnen, goten en lijsten worden uitgevoerd in hout of in materiaal
•
Indien op het dakvlak dat zichtbaar is vanaf de openbare ruimte zonnepanelen worden aangebracht, is de kleur van het dak antraciet.
kingsniveau, of hout voor versieringen e.d. toegepast.
6.7 Detaillering (richtlijnen)
met dezelfde beeldkwaliteit en duurzaamheid. Met name de naden, bevestiging en aansluitingen tussen verschillende elementen zijn •
daarbij een aandachtspunt.
Een rijke detaillering is het uitgangspunt en dit sluit in de basis aan op
Ten behoeve van bijzondere gebouwen, bij accenten of het realiseren
gewenste hoogwaardige eindbeeld in het dorpscentrum. Materialen en
van ambities op het gebied van duurzaamheid, kan van het boven-
kleuren zoals voor dakranden, balkons en galerijen, kozijnen en draaiende
staande worden afgeweken.
delen zijn hoogwaardig en dienen de architectuur te ondersteunen dan wel te versterken.
6.6.2 Gevels: kleuren Om de individuele vormgeving te onderstrepen wordt een variëteit aan baksteenkleuren voorgesteld. Deze kleuren dienen aan te sluiten bij het dorpscentrum. Er is op voorhand geen aanleiding om het kleurenpallet per deelgebied te nuanceren. Daarvoor bestaat geen (historische of ruimtelijke) aanleiding. Richtlijnen •
Gevels hebben overwegend rood-bruine tinten, met enkele lichte
Geveltuinen en klimgroen zijn wenselijk, zonder het gevelbeeld te overheer-
gevels (gekeimd of zandkleurige baksteen) voor een accent in het
sen. Bij platte daken zorgt intensieve beplanting voor een groene dakrand.
gevelbeeld. •
Baksteenkleuren in de tinten wit, zwart of felgeel zijn niet toegestaan. Het is wel mogelijk om met afwijkende baksteenkleuren, bijvoor-
•
•
6.7.1
Gevels
beeld okergeel, details in het metselwerk aan te brengen.
Versiering van de gevel met bij de architectuurstijl passende elementen is
Voor de binnenzijde van de bouwblokken, die niet zichtbaar zijn
gewenst. Denk bijvoorbeeld aan omlijsting van gevelopeningen, risalieten,
vanaf de openbare ruimte, is een eenvormiger kleur- en materiaalge-
kroonlijsten en onderverdelingen in de ramen.
bruik toegestaan.
Om de individualiteit van panden te onderstrepen kunnen entrees en/of
Ten behoeve van bijzondere gebouwen, bij accenten of het realiseren
voordeur worden voorzien van een bordes en/of een omlijsting. De ramen
van ambities op het gebied van duurzaamheid, kan van het boven-
zijn voorzien van een onderverdeling die de verticaliteit benadrukt. De detailleringen en decoraties zijn een moderne interpretatie van de tra-
staande worden afgeweken.
ditionele stijlelementen.
6.7.2
Deuren / entreehal
Elke deur en entreehal heeft een passende (klassieke) kwaliteit. Dit betreft de vormgeving van de pui in de gevel, de keuze van de deuren, ramen tot en met het bellenbord en brievenbussen. Een entreehal kent binnen en buiten een klassieke verlichting en is ‘s nachts verlicht.
6.7.3
Daken en goten
Zorgvuldige detaillering en samenhang, ook in abstractere representaties
Dakgoten zorgen voor een bescheiden overstek en overgang tussen gevel
van klassieke typologieën.
en dak. De regenafvoer wordt zoveel als mogelijk aan de achter- of zijgevel aangebracht dan wel als architectonisch element verbijzonderd.
_ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten
33
6.8 Kansen voor biodiversiteit Ook in het centrum van Asten krijgen klimaatadaptatie, duurzaamheid en natuurinclusiviteit de aandacht. De vertaling tussen deze onderwerpen in de vormgeving van gebouwen vraagt om specifieke kennis. Veel vogel- en vleermuissoorten voelen zich prima thuis in onze stedelijke omgeving. Door in een vroeg stadium van het ontwerp van de architectuur na te denken over het integreren van elementen als bijvoorbeeld groene gevels en nestkasten in de gevel, dakpannen en schoorsteen wordt er bijgedragen aan het herstel van de biodiversiteit. Dit Programma Beeldkwaliteit Centrum Asten stimuleert de integratie van maatregelen in de gebouwde omgeving, maar de specifieke wijze waarop is afhankelijk van de opgave. In het Programma Groen 2024-2033 zijn hier richtlijnen voor opgesteld.
6.9 Slotbepaling Bouwopgaven in het centrum van Asten zullen gedurende een langere periode plaatsvinden. En de omvang zal verschillen van een verbouwing van een enkel pand tot een transformatie van een complex. Gedurende de periode van verbeteren, verbouwen en transformeren kunnen inzichten en plannen in de loop van de tijd wijzigen. In de werkingsperiode van dit Programma Beeldkwaliteit Centrum Asten (circa 10 jaar) kan of zal er wellicht het nodige veranderen. Het is dan de kunst om de essenties van de visie vast te houden en bij de realisatie van onderdelen ook het grotere geheel in ogenschouw te blijven houden. Om deze reden zijn in dit Programma Beeldkwaliteit Centrum Asten niet alleen de ‘beeldregels’ opgenomen, maar ook de achterliggende gedachten. Die basisprincipes kunnen altijd als rode draad worden toegepast bij de planuitwerking. Dit is zeker geen vrijbrief om de opgenomen regels en richtlijnen te kunnen negeren, maar een uitnodiging om op een zinvolle manier de planuitwerking te stroomlijnen met de ambities om stapsgewijs een groen hart tot stand te brengen in het centrum van Asten.
6.9.1 Algemeen afwijkingscriterium Wanneer een bouwplan afwijkt van de bestaande of toekomstige omgeving maar door bijzondere schoonheid wél aan redelijke eisen van welstand voldoet, kan worden teruggegrepen op algemene uitgangspunten zoals die zijn opgenomen in hoofdstuk 4. De CRK kan burgemeester en wethouders in zo’n geval gemotiveerd en schriftelijk adviseren af te wijken van de specifieke criteria uit hoofdstuk 5 en/of 6. In praktijk betekent dit dat het betreffende plan alleen op grond van de algemene criteria wordt beoordeeld en dat de bijzondere schoonheid van het plan met deze criteria overtuigend kan worden aangetoond. Het niveau van ‘redelijke eisen van welstand’ ligt dan uiteraard hoog, het is immers redelijk dat er hogere eisen worden gesteld aan de zeggingskracht en het architectonisch vakmanschap naarmate een bouwwerk zich sterker van zijn omgeving onderscheidt. (conform artikel 4.1 welstandsbeleid Asten)
_ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten
34
_ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten
35
7. Bijlagen 7.1 Bijlage 1: Analyse van de posters na eerste werksessie Gevelposter: •
Men reageert vooral op matige kwaliteit van sommige panden/complexen. Bij sleetse gebouwen en/of slecht onderhoud / uitstraling staan vaak rode bolletjes.
•
Verder valt op dat grootschaligheid in het centrum niet wordt gewaardeerd. Waar sprake is van grote complexen met een uniforme architectuur of veelvuldige herhaling is de waardering laag. Waar sprake is van vergelijkbare schaal, maar een meer ‘gelede’ architectuur is de waardering groter.
•
Er zijn weinig reacties die gaan over maat en schaal. Het lijkt erop dat men de ‘opschaling’ door grotere complexen wel accepteert. De zorg zit vooral in de kwaliteit.
•
Gevarieerdheid in hoogte-opbouw en gevelarchitectuur wordt gewaardeerd. Te veel herhaling in massa-opbouw en gevelarchitectuur of het wat dwangmatig ‘visueel verkleinen’ van grote complexen wordt juist matig gewaardeerd.
_ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten
36
Rozen
straat
Lang
stra
at
Tulpstra
at
Frits de Bruijnstraat
8
Lelies
traat
4
5
Logtens
Bur
gem
ees
ter
Rut
tenp
lein
traat
stra
at
7
Lang den ens
traa
Bur
t
gem
eest
er
Wijn
enst
raat
straat
beld
Bernhard
Dub
Prins
r
Burge mees
3
ter Frenc kenst raat
Tuin
Mar kt
plein
neu
ings
seig
Kon
Mon
tstr
aat
Mark
Emm
1
raat
Mar
ktst
t
ne
raa
Klei
ast
Driehoeks
9
10
6
2
traat
Julia
nast
raat
Julia
Deke
n van
Pelt
hof
Deke
141202-T002-00.dwg
_ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten
37
n
van
Pelt
hof
nas
traa
t
stra
at
Beeldkwaliteitsplan Centrum Asten
Moodboards: •
Er is overwegend waardering voor de 2 posters met ‘historiserende’
Complexmatige opbouw met klassieke beeldkwaliteit
architectuur en de ‘institutionele complexen’. Wel is er oog voor nuances. Het is niet per definitie goed, want de kwaliteit van de gevelarchitectuur heeft wel degelijk invloed op de waardering. •
Het thema duurzaamheid wordt wel onderkend als zijnde belangrijk, maar de architectuur die dat soms oplevert wordt niet altijd gewaardeerd.
•
De gebouwen met een meer moderne uitstraling worden matig gewaardeerd. Alleen wanneer sprake is van een kleinschalig pand tussen een meer historische gevelopbouw is er waardering (dus als eigentijdse uitzondering).
Beeldkwaliteitsplan Centrum Asten
Beeldkwaliteitsplan Centrum Asten Datum Beeldkwaliteitsplan Centrum Asten
Perceelsgewijs met klassieke beeldkwaliteit
Grote korrel/modern
Datum Beeldkwaliteitsplan Centrum Asten
|Datum Beeldkwaliteitsplan Centrum Asten
_ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten
38
7.2 Bijlage 2: Analyse van de posters na tweede werksessie
Staalkaart centrum Asten Geveldetails Dakgoten
Rollaag/latei
Beton (Asten)
Hanekam sluitsteen (Asten)
Boogvulling mozaïek (Asten)
Hanekam (Asten)
Hanekam kleuraccenten
Boogornament (Asten)
Open (zinken) dakgoot (Asten)
Afgetimmerde goot (Asten)
Staalkaart Bij de beide sessies vonden mensen het lastig een uitgesproken mening te
Koppenversiering
hebben bij de staalkaarten. Toch konden onderstaande trends opgemaakt worden: •
Er werd positief gereageerd op de geveldetails, met als kanttekening
Plinten
Geen koppenversiering
Geglazuurde baksteen
Gestuct/cement (Asten)
Steenverspringing
dat het financiëel haalbaar moet zijn; •
Groene gevels zijn in principe gewenst, met klimplanten en geveltuinen. Echter mag het niet overheersen in het beeld. De twee linker
Gevelplint cement (Asten)
Gevelplint hardsteen
Gevelplint baksteen (Asten)
afbeeldingen bij de groene gevels werden negatief beoordeeld. •
Gemetselde verdikking (Asten)
Geverfd / gestuct (Asten)
Staalkaart centrum Asten
Er is een voorkeur voor traditionele geveldetails. Moderne architecto-
Geveldetails
nische uitingen, die niet terug te leiden zijn naar traditionele Dakkapel
architectuur, werden negatief beoordeeld. Dit waren bijvoorbeeld het
Luiken
Siergevel
“modern wildverband” (siergevels), “hoekverdraaing” (diepte in gevel) en de “modern strakke deur”. •
Klassiek patroon Plat dak en omlijst (Asten)
Voorkeur naar toepassing van loggia’s, mits goed gedetailleerd (de loggia in het voorbeeld heeft geen hoogwaardige uitstraling). Niet te
Driehoekige sierlijst
Opvallende (punt)kap
Houten louvre luiken
Nep luiken buiten
Schoorsteen
Vouw- schuifluiken
Diepte in de gevel
veel uitstekende balkons. •
Modern ‘wildverband’
Voorkeur voor (zoveel mogelijk) gaaf dakvlak. Dakkapellen die de
Hoekverdraaiing Standaard (Asten)
goot doorbreken niet gewenst. •
Gevelreclame met subtiele letters op de gevel werden het meest
Als kopgevel accent
Opvallende afdekking
Horizontale banden (speklaag) Getrapte gevel en stenen luifel
positief beoordeeld. Neon/lichtreclame en verlichte borden niet
Afbeelding geglazuurd (Asten)
gewenst. Uitstekende natuursteen
Gekleurde steen (Asten)
Stuc/cement (Asten)
Beton (Asten)
Getrapte gevel (Asten)
Naam/woord geglazuurd
Staalkaart centrum Asten Gevelopeningen en toevoegingen Balkon / loggia
Balkon (Asten)
Deuren
Half balkon, half loggia (Asten)
Kaphelling en woonfunctie
Loggia (Asten)
Klassiek sober
Klassiek gekleurd
Modern strak
Modern hout
Raamoppervlak en -verhouding
Flauwe kap (tot 45o)- geen zelfstandige woning. Geen tot weinig dakkapellen (Asten) Groot en breed (Asten)
smal en dicht op elkaar (Asten)
smal in verticaal kader (Asten)
Vierkant raam, veel metselwerk Smal, veel metselwerk (Asten)
Roedeverdeling Flauwe kap (tot 45o)- zelfstandige woning. Veel dakkapellen (Asten)
Steile kap (boven de 45o)- zelfstandige woning. Veel dakkapellen (Asten)
Achtluik (Asten)
Staalkaart centrum Asten
Boogvulling mozaïek (Asten)
Hanekam (Asten)
Hanekam kleuraccenten
Boogornament (Asten)
Open (zinken) dakgoot (Asten)
Plinten
Gevelplint hardsteen
Gevelplint baksteen (Asten)
Gemetselde verdikking (Asten)
Geen roede (Asten)
Gevelreclame tegen de gevel
Afgetimmerde goot (Asten)
Subtiel op raam
Geverfd / gestuct (Asten)
Geen koppenversiering
Geglazuurde baksteen
Gestuct/cement (Asten)
Steenverspringing
_ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten
Opvallend op raam (Asten)
Relatie plint en verdieping
Koppenversiering
Gevelplint cement (Asten)
Klein bovenlicht (Asten) Klein onderlicht (Asten)
Winkelpuien en gevelreclame Dakgoten
Rollaag/latei
Hanekam sluitsteen (Asten)
Kruis (Asten)
Staalkaart centrum Asten
Geveldetails
Beton (Asten)
Verdeeld bovenlicht (Asten)
39
Veel glas, niet in ritme gevel (Asten)
Veel glas, deels in ritme gevel (Asten)
Veel glas, wel in ritme gevel (Asten)
Minder glas, wel in ritme gevel (Asten)
Letters op gevel (Asten)
Volledig vlak op gevel (Asten)
Neon- / lichtreclame
Gevelreclame aan de gevel
Klassiek bord (Asten)
Modern bord (Asten)
Verlicht bord (Asten)
Zonnescherm
Markt - koopmanshuis
Moodboards per deelgebied
• •
Hoogte: tot 4 lagen incl. kap als basis
•
Wonen in de kap toegestaan
Algemeen
•
Accenten: dwarskap of 5 lagen incl. kap (geen zelfstandige woning in kap)
•
•
Er werd overwegend positief gereageerd op de regels en referentie-
Schrijf hier uw mening/opmerkingen/vragen
Overwegend historerend
•
afwisseling in goot- en bouwhoogte
•
Marktstraat tot 3 lagen incl. kap (geen zelfstandige woning in kap)
•
Kap verplicht
•
Duidelijk herkenbare naar de openbare ruimte gerichte ‘levendige plinten’
•
Detailleren op menselijke maat, met name in de plint
Referentiebeelden nieuwbouw
beelden, men kan zich er in vinden. •
Visie
Geparcelleerde gevelwand, kleine korrel
Men vraagt een nadere duiding van wat een (on)bewoonde kap inhoudt.
•
Men vraagt een nadere duiding van wat menselijke maat en leven-
Linten - individuele pandjes
Visie
dige plinten precies inhouden. De suggestie wordt gedaan of er niet
•
Geparcelleerde gevelwand en kleine korrel, met gaten in gevelwand
•
Overwegend historiserend
ook plek voor wonen in de plint moet zijn.
•
Bouwhoogte afstemmen op straatbreedte (uit te werken in BKP, ongeveer 1:1)
•
Accenten: dwarskap of 4 lagen incl. veprlichte kap (geen zelfstandige woning
•
Naar de openbare ruimte gerichte ‘levendige’ plinten
•
Per pand individueel herkenbare architectuur
•
Detaillering op menselijke maat
•
Meningen zijn verdeeld over toelaatbare bouwhoogte.
•
De suggestie wordt gedaan om ook ruimte te geven aan nieuwe ide-
•
Hoogte: tot 3 lagen (incl. kap) als basis
•
Wonen in kap toegestaan
Schrijf hier uw mening/opmerkingen/vragen
in kap)
Referentiebeelden nieuwbouw
ëën i.p.v. alleen maar klassiek? •
Gevelgroen ook benoemen en in referentiebeelden laten zien. Knopen - lintbebouwing XL
Linten •
•
Linten verschillen onderling. Sommigen zijn al semi stedelijk, andere linten hebben nog de originele lintbebouwing. Hier onderscheid in
Iets grotere korrel en bouwhoogte dan Linten
•
Accentbebouwing in zichtlijnen
•
Hoogte: tot 4 lagen incl. kap
•
Wonen in kap toegestaan
•
Bouwhoogte afbouwend naar de zijkanten
•
Naar de openbare ruimte gerichte ‘levendige’ plinten
•
Per pand individueel herkenbare architectuur
•
Detaillering op menselijke maat, met name in de plint
Schrijf hier uw mening/opmerkingen/vragen
knoop
maken. Voorkomen dat alle linten zoals Burg. Wijnenstraat worden. •
Visie
Lintbebouwing met nuancering in bouwvolume
•
Referentiebeelden nieuwbouw
3 lagen incl. kap is lager dan al is gebouwd in de Burg. Wijnenstraat. Beschrijf duidelijk hoe moet worden omgegaan met precedenten, die niet als referentie zouden moeten worden gezien.
•
Koningsplein - herenhuis aaneengesloten
Positieve reactie op af en toe platte daken in het Lint;
•
Hoogte: tot 4 lagen incl. kap als basis
•
Wonen in kap is toegestaan
•
Accenten: dwarskap of 5 lagen incl. kap (geen zelfstandige woning in kap)
•
Individueel vormgegeven panden, met een globale onderlinge samenhang
Visie Schrijf hier uw mening/opmerkingen/vragen
- vergelijkbaar gevelritme en gelaagdheid tussen panden
Knopen •
Korrelgrootte en volume is ontleend aan het ‘herenhuis’
•
- variërende vormgeving binnen architectonische familie
Helder beschrijven wat de toelaatbare bouwhoogten zijn in de kno-
•
Overwegend symmetrisch opbouw en duidelijke hoofdentree
•
Statige architectuur en rijke detaillering
Referentiebeelden nieuwbouw
pen. Geef ook aan waar zich eventueel locaties bevinden die van een accentuering kunnen worden voorzien (in hoogte of architectuur). Complexmatig •
Burgemeester Ploegmakerspark (randen) - herenhuis in een tuin
Complex aan park moet ook groen zijn en mag niet ten koste gaan
•
Korrelgrootte en volume is ontleend aan het ‘herenhuis’
•
Losse korrel, panden staan vrij tussen groene ruimte (tuinen)
•
Park wordt visueel tussen bebouwing doorgezet
•
van het park.
Visie Schrijf hier uw mening/opmerkingen/vragen
Hoogte: tot 3 lagen incl. kap (geen zelfstandige woning in kap)
•
Kap verplicht
•
Statige architectuur en rijke detaillering
Referentiebeelden nieuwbouw
Stegen en dwarsverbindingen - lintbebouwing S en M •
Geparcelleerde gevelwand en kleine korrel, met gaten in
•
Overwegend historiserend
•
Hoogte: tot 3 lagen incl. kap (geen zelfstandige woning in kap)
gevelwand
•
Op de 3e bouwlaag is de kap verplicht
•
Bouwhoogte afstemmen op straatbreedte (uit te werken in BKP,
•
Naar de openbare ruimte gerichte ‘levendige’ plinten
•
Per pand individueel herkenbare architectuur
•
Detaillering op menselijke maat
Visie Schrijf hier uw mening/opmerkingen/vragen
ongeveer 1:1)
Referentiebeelden nieuwbouw
Floraplein - duurzaam complexmatig •
Ligging buiten historisch centrum is aanleiding voor
•
Overwegend moderne complexmatige bebouwing
•
Grote korrel en complexmatig gebouw als een
moderne duurzame ontwikkelingen
Visie Schrijf hier uw mening/opmerkingen/vragen
samenhangend geheel • •
Hoogte voorzijde: tot 4 lagen met setback 5e laag Hoogte achterzijde: tot 3 lagen
•
Strakke detaillering
•
Groene gevels en daken
Referentiebeelden
Complexmatig - (hofvormig) complex •
Complexmatig gebouw als een samenhangend geheel
•
Grote korrel, met binnenruimte (hof/passage)
•
Hoogte: tot 4 lagen incl. kap, of 3 lagen met een setback op de 4e laag
•
Wonen in de kap toegestaan
•
Architectuur en bouwmassa afgestemd op context (lint, park etc) (uit te werken in BKP)
•
Bij herontwikkeling bestaande complexen als nieuw complex ontwerpen (bouwhoogte geldt in zowel straatwanden als intern hof)
•
Referentiebeelden
_ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten
40
Overwegend historiserend
Visie Schrijf hier uw mening/opmerkingen/vragen
Reactie: Zie reactie onder opmerking 3.
7.3 Bijlage 3: Reactienota
8.
Bij par 5.2./afbeelding: is het hoogteaccent bij het park hier correct?
Reactie: Ja op deze plek is een stedenbouwkundig accent voorstelbaar
7.3.1
vanwege de ruimte die er beschikbaar is en de positie van deze locatie aan
Reacties
het park en de Tuinstraat. 9.
Zienswijze 1 – Samenvatting en beantwoording
Bij par 6.5: krijgt iedere zone qua reclamevoering een eigen identiteit?
Grote verschillen binnen een deelgebied zorgen voor een ongewenst beeld Reactie: De deelgebieden in het ‘Programma Beeldkwaliteit’ (linten, pleinen,
Inspreker geeft aan verheugd te zijn dat er een mooi beeldkwaliteitsplan
knopen) geven geen aanleiding tot verschil in identiteit reclamevoering. Er
wordt opgesteld. De gemaakte opmerkingen kunnen als volgt worden sa-
is een uniforme reclamevoering. De specificatie Linten, Pleinen, Knopen
mengevat:
wordt verwijderd.
1.
Bij hoofdstuk 1. afbeelding: Voor wordt gesteld qua gebiedsafbakening
aan te sluiten bij het gebied van de reclamebelasting.
10. Bijlage, 7.1: bij afbeelding ook Floraplein meenemen.
Reactie: De gebiedsindeling is voorafgaand afgestemd en volgt in grote
Reactie: De bijlage betreft een poster, die bij de werksessie is gebruikt. Het
lijnen de grenzen van de reclamebelasting. Het gaat in grote lijnen om een
Floraplein was hier nog niet in meegenomen. Deze kan niet worden aan-
vergelijkbaar gebied, maar de scope van het Programma is anders en dat
gepast.
vraagt om een eigen logische begrenzing. Het heeft geen meerwaarde om de plangrens aan te passen.
11. Bijlage, 7.2 (blz 40): is het een idee het park geheel af te sluiten (of te privatiseren?).
2.
Bij par 4.1: Groen is onderbelicht: groene gevels en daken zijn wel ver-
Later verkregen verdere toelichting: voor mij geeft het idee met het bouwen
meld, maar er staat niets over groen in de openbare ruimte. Concreet wordt
op de randen van het park; dat er lucht /licht ontnomen wordt en de open-
als idee gegeven de 3-30-300 regel van Cecil Konijnendijk te benoemen.
bare / publieke uitstraling teniet gedaan wordt. Dan is het geen park meer.
Reactie: Het ‘Programma Beeldkwaliteit’ betreft alleen de straatwanden
Het park is alleen veelal open richting de parkeerplaats? Indien het echt de
en niet de openbare ruimte. De openbare ruimte komt aan bod in het
wens is om het park af te sluiten met aan de randen privatieve woningen
‘Programma Centrumontwikkeling’ en het Programma Groen gemeente
(minder controle / overzicht in het park). Dan zou ik sterk overwegen niet
Asten 2024-2033.
alle randen dicht te zetten (niet zoals de streepjes aangegeven zijn). Op deze manier gaat het meer richting een hofje / binnentuin.
Bij par 4.2.2.1: middelste foto het verschil in hoogte is te groot.
Reactie: Het is niet de bedoeling dat er rondom het park wordt gebouwd en
Reactie: Ten aanzien van alle referentiebeelden geldt dat deze richtingge-
dat het park daarmee afgesloten zou raken of dat het park op een andere
3.
vend zijn en niet letterlijk moeten worden genomen. Ze verbeelden globaal
manier wordt afgesloten. Alleen aan de zijde van het parkeerterrein is mo-
hetgeen is opgeschreven. Dit zal in de teksten duidelijker worden vermeld.
gelijk ruimte voor nieuwe bebouwing. Het kaartbeeld op pagina 25 maakt dat voldoende duidelijk.
4.
Bij par 4.2.2.2: een kroonlijst is een passende toevoeging.
Zienswijze 2 – Samenvatting en beantwoording
Reactie: een kroonlijst is inderdaad een passende toevoeging en kan in deze paragraaf worden toegevoegd als een wenselijk architectonisch element.
12. Aan de centrumzijde van de Burgemeester Wijnenstraat is op enkele 5.
plekken een bouwhoogte van 3 lagen inclusief kap aangegeven tussen
Bij par 4.2.2.3: de rechter foto is niet passend voor Asten.
Reactie: Zie reactie onder opmerking 3. Bouwen in hout en glas en terugliggende entrees als klimaatadaptieve maatregel passen in dit deelgebied.
panden bestaande uit 4 lagen inclusief kap (Par 5.2., afbeelding blz 25). Dit belemmerd de herontwikkeling van deze panden. Het verzoek is de bouwhoogte in de straat gelijk te trekken.
Bij par 4.2.2.4: om meer hoogte (bouwvolume) te krijgen de mogelijk-
Reactie: Er is uitvoerig aandacht besteed aan de verhoudingen in de straten.
heid opnemen dat werken met terug liggende dakverdieping een optie is
In het plan zijn bij het centrum van Asten passende bouwhoogten geformu-
6.
indien de maximale bouwhoogte in verhouding in de straat niet wenselijk
leerd. Dat in het verleden hoogten zijn gerealiseerd die de eigenlijk bij Asten
is
passende maat overschrijden, is geen aanleiding om nu uit te gaan van die
Reactie: De hoogteopbouw zoals die in het plan is geformuleerd biedt ruime
onwenselijke massa-opbouw. Daarnaast zijn de verhoudingen in de straat
mogelijkheden om een woonkap toe te voegen. Bouwvolume toevoegen ten
maatgevend voor de bouwhoogten (zie ook onder 6.). Bij de uitwerking
behoeve van een volwaardige woonkap is wenselijk en wordt ook gezien
door initiatiefnemer kan op basis hiervan nader onderzocht worden wat
als een mogelijkheid om woningaantallen toe te voegen in het centrum.
daadwerkelijk mogelijk is.
Voorts gaat dit onder meer over de beleving in het straatbeeld (zie par. 1.2). Als er bouwvolume mogelijk is achter op het perceel dat geen invloed heeft
13. De locatie Prins Bernardstraat 9-17 is een potentiële herontwikke-
op het gewenste straatbeeld, dan is dat gemotiveerd mogelijk. Een nadere
lingslocatie. De bouwhoogte (par 5.2, afbeelding blz 25) als ook de spelregels
stedenbouwkundige studie zal dit moeten uitwijzen. In het Programma zal
in par 4.2.2.4. in relatie tot de verhouding gevel-straat zijn (mogelijk) te
dit voor zover nodig nog iets duidelijker worden opgenomen.
beperkend voor een goede en financieel gezonde herontwikkeling. Zo blijkt,
7.
Bij par 4.2.2.5: de eerste foto geeft geen geleidelijke afbouw weer.
_ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten
41
uit ervaring, een parkeerkelder in relatie tot een ontwikkeling bestaande uit
a.
maximaal 3 bouwlagen niet financieel haalbaar. Het verzoek is de bouw-
retail) als het gaat over de uitstraling van panden. NB: in de aanvullingen
Er is te weinig rekening gehouden met het commerciële belang (mn
hoogte van 3 lagen (incl kap) niet als bindende regel op te nemen.
bij punt 24 t/m 28 staat een nadere uitleg van wat men commercieel als
Reactie: Bij ontwikkelingen is het BKP één van de aspecten waarop getoetst
economisch van belang vindt.
wordt, en er zal altijd een integrale afweging zijn waarbij alle aspecten
Reactie: Zie reactie onder opmerking 12 en 13. Er kan niet worden ge-
die van belang zijn zullen worden afgewogen. De financiële haalbaarheid
steld dat de onder 24-28 genoemde onderwerpen niet zouden passen in
kan hierbij ook een rol spelen. De hoogte is gerelateerd aan de positie in
het Astense centrum. Het Programma stelt daar echter specifieke rand-
het straatbeeld. Bij met name grote percelen is een grotere hoogte meer
voorwaarden aan, waardoor nieuwbouw gaat passen binnen de gewenste
achter op het perceel wellicht wel mogelijk. Studie door initiatiefnemer zal
Astense kernwaarden. De diverse onderwerpen die zijn genoemd onder
dit moeten uitwijzen. Zie verder par 1.2. doel waar omschreven is dat het
24-28 onderschrijft de gemeente. Maar daarbij moet in ogenschouw wor-
alleen gaat om de straatwanden.
den genomen dat inspreker spreekt over de interne wereld van het bood-
Daarnaast kan niet worden voldaan aan het verzoek om regels als niet bin-
schappen doen in een overdekt winkelcentrum, waar de gemeente dezelfde
dend te verklaren. De aard van het beeldkwaliteitsplan is juist dat deze regels
waarden nastreeft voor het hele centrum. Indien integraal ontworpen kan dit
bevat om te kunnen sturen op de ruimtelijke kwaliteit in het centrum. De
elkaar versterken en kan het centrumgebied succesvol blijven functioneren.
regels worden daarom ook vastgesteld door de gemeenteraad, om daarna
b.
initiatieven te kunnen toetsen aan deze beeldregels. Overigens betreft het
Reactie: Zie reactie onder opmerking 12. De Astense kernkwaliteiten zijn
Er wordt (teveel) teruggekeken naar het vroegere straatbeeld.
een regeling voor de meest wenselijke hoogte. E.e.a. is afhankelijk van de
breed onderzocht en in participatiebijeenkomsten voorgelegd aan een
(architectonische) oplossing die gekozen wordt. Het is aan de ontwerper
diverse samenstelling bewoners en gebruikers. De hieruit voortgekomen
om op basis van het BKP dit nader te bekijken en vervolgens op basis van
analyse en beeldregels hoeven er niet noodzakelijkerwijs toe te leiden dat
de richtlijnen uit het BKP het gesprek aan te gaan.
er alleen maar historiserende architectuur kan ontstaan. De beeldregels geven zeker ruimte voor een eigentijdse interpretatie van de beeldwaarden
Zienswijze 3 – Samenvatting en beantwoording
die in de vorm van de analyse en regels zijn geformuleerd. Dit wordt ook in de tekst verduidelijkt.
Begrepen wordt het signaal vanuit de raad waarom ze willen sturen op de
c.
kwaliteit van ontwikkelingen. Erkend wordt ook de waarden van de aan-
Gitsels”) is het niet mogelijk een aantrekkelijk en herkenbaar overdekt
Op basis van de geschetste straatbeelden (vergelijkbaar met “de
wezige monumentale panden. Men ziet een zorgvuldig uitgewerkt plan en
winkelcentrum te realiseren. Als een dergelijk gebouw niet commercieel
rekent dat het goed is kaders uit te werken om de kwaliteit waar te borgen.
aantrekkelijk is blijft detailhandel in het centrum niet gegarandeerd.
Er zijn echter ook zorgen:
Reactie: Zie reactie onder opmerking 14. De gemeente vindt dat de focus niet alleen kan liggen op een overdekt winkelcentrum, maar dat voor heel het
14. Winkelcentra moeten steeds meer concurreren met de online wereld,
centrum van Asten geldt dat het een aantrekkelijk gebied moet blijven. Het
irt het voortbestaan van winkelcentra is een goede aantrekkingskracht door
maken van een aantrekkelijk centrum is voor alle ondernemers van belang.
icoonwerking een must. Op basis van het programma beeldkwaliteit is het
In algemene zin moet worden voorkomen dat de straatwanden onaantrek-
maken van een icoon niet mogelijk.
kelijk of anoniem worden waardoor het niet prettig is hier te verblijven en
Reactie: Het beeldkwaliteitsplan is gebaseerd op een analyse van de kern-
hierbij een negatief effect heeft op de functies aan de overzijde.
waarden van het centrum van Asten. Die kernwaarden zijn vervolgens
d.
vertaald in specifieke criteria voor de Astense (beeld)kwaliteit. Of dat een
behoefte van de klant.
Er is te weinig ruimte om op in te kunnen springen op de veranderende
‘icoon’ onmogelijk maakt hangt af van de definitie. De regels zijn immers
Reactie: Zie reactie onder opmerking 14. De beeldregels betreffende de
niet zodanig belemmerend dat er geen iconische architectuur zou kunnen
opbouw van panden in het centrum van Asten en de gevelarchitectuur. De
ontstaan. Het is aan de creativiteit van een architect om de regels zodanig
regels zijn niet zodanig van aard dat de behoeften van klanten in het cen-
te interpreteren dat er een iconisch gebouw gaat ontstaan.
trum van Asten daardoor negatief worden beïnvloed. Ook hier geldt dat er voldoende creativiteit bij architecten aanwezig is om met gebruikmaking
15. Om een herontwikkelingen als ook de verduurzaming financieel mo-
van de beeldregels panden tot stand te brengen die voldoen aan de ver-
gelijk te maken zijn meer woningen nodig dan op basis van het programma
wachtingen van de klanten in het centrumgebied.
beeldkwaliteit te realiseren zijn. Reactie: Zie reactie onder opmerking 13.
17. Economisch belang
Concrete opmerkingen/vragen irt het programma beeldkwaliteit centrum*:
a.
Waarom is er een beperking opgelegd in bouwhoogte?
b.
Als er een beperking in bouwhoogte wordt opgelegd is de ontwikkeling
(* de samenvatting is beperkt tot de opmerkingen die betrekking hebben
bij voorbaat al niet financieel haalbaar.
op de programma beeldkwaliteit).
c.
Om meer helderheid te krijgen over een aantal zaken die in de reactie is
bruiksoppervlak/bouwvolume.
De voorgestelde richtlijnen (kap etc.) zijn te beperkend irt het ge-
gegeven is op 21 november 2024 een overleg geweest met insprekers. Ter
Reactie: Zie reactie onder opmerking 13. Er zijn minder beperkingen dan
aanvulling op de punten 14-23 zijn de punten 24-28 toegevoegd.
men schets. Er zal een nadere uitleg worden opgenomen dat het Programma een volwaardige woonkap mogelijk maakt. De richtlijnen voor de kap zijn essentieel om goede maat- en schaalverhoudingen tot stand te brengen in
16. Commerciële functie
het centrum. Op enkele plekken kan met gebruikmaking van deze richtlijnen een plat dak mogelijk zijn, bijvoorbeeld bij een specifieke accentuering of entreezone.
_ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten
42
22. Duurzaamheid 18. Woningopgave
De verplichte kapvorm is te beperkend om op een goede manier energie
Door de beperking is bouwlagen zijn minder woningen te realiseren, dit staat
neutraal te bouwen dan wel rekening te houden met klimaatadaptatie.
haaks op de woningopgave van Asten.
Reactie: In de regio en Nederland zijn inmiddels voldoende voorbeelden van
Reactie: Zie reactie onder opmerking 13. Dat een beeldkwaliteitsplan haaks
gebouwen met kappen, die op een uiterst duurzame wijze zijn gebouwd.
staat op de woningbouwopgave is niet het geval. Het plan geeft juist ruimte
Energieneutraal en klimaatadaptief bouwen is niet noodzakelijk gerelateerd
om woningbouw toe te voegen in het centrum, maar wel zonder de kern-
aan het wel of niet hebben van een kap.
waarden in het gebied te verstoren. Ook hier geldt dat de woningbouwopgave niet een vrijbrief is om andere waarden overboord te zetten. Elke opgave
23. Gebruiker vooropgesteld
is een integrale afweging tussen diverse doelen, ambities en waarden, ook
Met het belang van de gebruikers (bewoners/winkelend publiek) wordt te
uit andere Programma’s. Het beeldkwaliteitsplan formuleert belangrijke
weinig rekening mee gehouden:
waarden in het centrum, die moeten worden afgewogen tegen andere doelen
a.
en ambities, waaronder woningbouw.
van een lift, wat nodig is als het gaat om inclusief bouwen.
19. Icoon
vlak, uitzicht, daglicht etc).
a.
c.
b. Voor een overdekt winkelcentrum is het van belang dat aan de buiten-
Een bouwen met een kap is te beperkend als het gaat om het realiseren Een schuine kap is te beperkend voor bewoners (gebruiksvloeropperDe entree van een winkelcentrum wordt onduidelijk als je een straat-
zijde als wordt gezien wat er binnen te doen is. Dit is essentieel voor het
beeld creëert (de entree van een winkelcentrum is anders dan de entree van
bestaansrecht van de winkels binnen.
een winkel).
b.
Reactie: Zie reactie onder opmerking 13,16 en 22.
Een dorps karakter is meer dan alleen een architectuurstijl en gaat ook
om gezelligheid, ontmoeten en verbinden. Reactie op a en b: Zie reactie onder opmerking 14. De gemeente onderschrijft
Aanvullende opmerkingen (24 t/m 28)
geheel dat een dorps karakter meer is dan alleen architectuur. Daarvoor is
24. Het beeldkwaliteitsplan houdt geen rekening met de functie van een
juist de Centrumvisie opgesteld, en het beeldkwaliteitsplan kan worden
overdekt winkelcentrum.
gezien als aanvullend op die visie. Zie ook de reacties onder 14 en 16.c. De
25. Een overdekt winkelcentrum speelt zich vooral binnen af. Binnen het
doelen van de gemeente wijken niet af. Voor het totale centrum (ook de
huidige concept van het winkelcentrum versterken doelgericht boodschap-
winkels die aan de straten liggen) is het essentieel voor het bestaansrecht
pen doen en impulsaankopen elkaar. De winkels binnen het gebouw zijn
dat er geen anonieme straatwanden ontstaan omdat deze een negatieve
alle naar binnen gericht omdat zij op deze wijze elkaar het beste versterken
impact hebben op de leefbaarheid in de straat.
(kruisbestuiving). 26. Voor het winkelcentrum is het van belang dat je aan de buitenzijde kan
20. Samenhang met huidig overdekt winkelcentrum
zien dat er sprake is van een groot overdekt winkelcentrum als ook dat je
Door de verplichte kap kan geen goede aansluiting worden gemaakt met
vanuit de buitenzijde kan zien wat er binnen afspeelt.
het bestaande te behouden deel van het winkelcentrum.
a.
Reactie: Zie reactie onder opmerking 12. In het beeldkwaliteitsplan is ge-
vels (winkels zijn van binnenuit bereikbaar maar presenteren zich ook naar
Aan de buitenzijde van een overdekt winkelcentrum heb je glazen ge-
formuleerd dat er in het verleden panden tot stand zijn gebracht die ach-
buiten via etalages, bij voorkeur met etalages van glas tot op het maaiveld)
teraf gezien misschien niet de beste voorbeelden zijn van de architectuur
of mooi gemetselde muren. Dicht geplakte gevels zijn onwenselijk.
die Asten graag in haar centrum ziet. Fouten uit het verleden bieden geen
b.
garantie voor de toekomst. Dat betekent overigens niet automatisch dat er
verschillen in grote met een van reguliere winkelentree. De entrees van het
De entrees van een overdekt winkelcentrum zijn goed herkenbaar en
alleen maar ruimte is voor historiserende massa-opbouw en architectuur.
overdekte winkelcentrum zijn grootser en maken een duidelijk statement.
Wel moeten bouwmassa’s passen in de stedenbouwkundige setting en dus
Ook is het wenselijk dat je op andere (accent) plekken laat zien dat er sprake
passende maat-verhoudingen aangaan met de stedenbouwkundige ruimte
is van een bijzondere functie. Dit kan met een markante architectuur.
waarin ze worden gesitueerd. Dat geldt ook voor de architectonische uit-
27. Qua uitstraling wordt nu vooral gestuurd op vergelijkbare panden als
werking. Daarvoor zijn de beeldregels opgesteld, waarmee initiatiefnemers
de Gitsels, dit beeld wordt teveel benadrukt. Het beeldkwaliteitsplan richten
aan de gang kunnen om met iedere bijdrage het centrum van Asten weer
op een dorpskarakter is prima, maar de uitstraling moet dan wel van deze
iets mooier te maken.
tijd zijn.
Binnen een centrumgebied zijn er altijd situaties waar oud en nieuw op
a.
elkaar aan moeten sluiten. Dat hierbij sprake is van verschillende dakvormen
innovatie het is te weinig vernieuwend. De beleving hoe de gebouwen moe-
of typen hoeft absoluut geen probleem te zijn en dat is zelfs misschien zelfs
ten worden ontworpen is gedateerd / er wordt teveel terug gegrepen op het
wenselijk omdat dit de gewenste korrel juist accentueert.
verleden en er wordt zoveel voorgeschreven dat de ontwerper geen ontwerp-
21. Levendig & identiteit
zijn de toegestane gevelkleuren te beperkend.
In het algemeen biedt het beeldkwaliteitsplan te weinig ruimte voor
vrijheid meer heeft. Er wordt bijvoorbeeld teveel gestuurd op detaillering en a.
Door het Programma Beeldkwaliteit wordt de creativiteit van de on-
28. Voor de winkels (binnen) en het winkelend publiek zijn de volgende
dernemer ontmoedigd en komt de identiteit van de initiatiefnemer minder
aspecten belangrijk: voldoende daglicht, voldoende hoogte, goede gang-
tot zijn recht.
panden, voldoende parkeren, etalages. Voldoende natuurlijk daglicht wordt
b.
in de winkel als zeer prettig ervaren ook is het wenselijk dat men van buiten
Waarom is de identiteit van Asten gekoppeld aan de historie van Asten
en niet aan de toekomst?
kan zien wat er binnen gebeurd.
Reactie: Zie reactie onder opmerking 12 en 16.
_ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten
43
Reactie: De bovenstaande punten 24-27 zijn een aanvulling op de hierboven
32. Onduidelijk hoe moet worden omgegaan met de bestaande bouw.
genoemde punten 14-21. Ze behoeve derhalve geen aparte reactie door
Reactie: Zie reactie onder opmerking 31. Het beeldkwaliteitsplan is van
de gemeente, aangezien deze bij de bovengenoemde punten reeds zijn
toepassing op het moment dat er sprake is van vergunningaanvraag (zowel
behandeld.
nieuwbouw als verbouw).
Reactie Zienswijze 28: . Alle aspecten die genoemd worden voor het overdekte winkelcentrum zijn ook van belang voor de winkels (en andere func-
33. Hoe op basis van het beeldkwaliteitsplan moet worden omgegaan met
ties) in het centrum van Asten. Stedenbouwkundig is in het bijzonder van
erfgoed is niet duidelijk.
belang dat panden duidelijk ‘op de grond staan’, dat wil zeggen dat de
Reactie: Het beeldkwaliteitsplan is een aanvulling op bestaand beleid inzake
verschillende verdiepingen een architectonische relatie met elkaar hebben,
erfgoed. Het plan is zelf geen erfgoedbeleid en heeft ook niet die intentie.
en dat men op de begane grond ook de korrel van de panden kan aflezen. Dit
Bij een ontwikkeling (niet passend binnen het omgevinsplan) moet in het
wil niet zeggen dat er geen aantrekkelijke etalages zouden kunnen worden
kader van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties altijd worden
gerealiseerd. Wat we echter niet willen is over een heel grote lengte één en
gekeken naar de impact in relatie tot cultuurhistorie en worden onderbouwd
dezelfde wand, terwijl je op de verdieping wel een duidelijke parcellering
waarom deze belangen niet onevenredig worden geschaad. Zie ook de
hebt. Een duidelijke entree met een groots gebaar kan zeker ook worden
reactie onder 30.
gerealiseerd. Tevens dient er afleesbaar sprake te zijn van meerdere architectuurstijlen. De tekst zal hierop worden verduidelijkt.
34. In het ‘Programma Centrumontwikkeling – Toekomstbeeld 2040’ staat: “Experimentele zones bieden ruimte voor innovatieve en creatieve concepten
Opmerken vanuit commissie Ruimte
en verhogen de aantrekkelijkheid van het centrum” hoe verhoudt zich dit tot
29. Over het afwijken van het beeldkwaliteitsplan staat dat dit kan als
Reactie: De genoemde zinsnede is niet specifiek gericht op het aspect
het voorliggende BKP. sprake is van een bijzondere schoonheid. Graag ook bekijken of afwijken
beeldkwaliteit, maar heeft een bredere intentie (functionaliteit, program-
mogelijk is als sprake is van een grotere biodiversiteit dan wel duurzaamheid
ma’s, doelgroepen). Het Programma Beeldkwaliteit vult het Programma
(maatwerk moet mogelijk blijven).
Centrumontwikkeling aan waar het gaat om de beeldkwaliteit van die even-
Reactie: Hier wordt heel beknopt al iets over gezegd, maar het is zeker een
tuele innovatieve en creatieve concepten.
mogelijkheid om een iets grotere afwijkingsmogelijkheid te geven. Maar in de lijn met wat onder (6) is genoemd, willen we terughoudend zijn met
35. Het document moet niet belemmerend werken dat ontwikkelingen
afwijkingen. Tevens moeten er duidelijke richtlijnen zijn voor een afwij-
niet meer mogelijk/rendabel zijn. In dit kader: Het aantal bouwlagen van 3
king. Op het moment dat die er zijn (op basis van het Programma Groen of