Bijlage 2 - Programma beeldkwaliteit Centrum Asten inclusief reactienota en de wijzigingen op het concept

bouwlagen is wellicht passend, maar de vraag is of het dan wel financieel

Duurzaamheid / Klimaatadaptatie) kan er een ruimere afwijkingsbevoegd-

uit kan. Is bijvoorbeeld een 4e bouwlaag mogelijk als deze iets verder naar

heid worden opgenomen, die vervolgens kan worden aangestuurd door

achteren is gelegen?

regels uit dat Programma. Altijd zal sprake zijn van een integrale afweging.

Reactie: Zie reactie onder opmerking 12,13,16 en 22. Er zal altijd een integrale afweging worden gemaakt.

30. De bouwhoogte zoals aangegeven voor het voormalige pand van Anneke de Bruin is prima, maar richting Mgr. Den Dubbeldenstraat moet

36. Graag aandacht voor de belangen van ontwikkelaars en dit mee te

wel sprake zijn van een duidelijke afbouw richting de bestaande rijksmo-

wegen binnen het document.

numenten.

Reactie: Zie reactie onder opmerking 12,13,16 en 22. De gemeente maakt

Reactie: Het genoemde gedeelte van de Mgr. Den Dubbeldenstraat valt

een zo breed mogelijke afweging, waarbij niet specifiek 1 belangengroep

binnen de scope van dit beeldkwaliteitsplan. Er dient altijd een passende

voorrang krijgt boven andere stakeholders.

overgang te worden gerealiseerd naar naburige panden, zeker wanneer het rijksmonumenten betreft (deze staan ook vermeld op pagina 25), Op

37. Het is prima om een bouwhoogte van 3-4 lagen als basis aan te houden,

blz. 17 is in de beeldregels (punt 5) aangegeven dat er sprake moet zijn

maar als men naar achteren bouwt kan het wellicht hoger.

van een respectvolle overgang naar historische panden. Het is denkbaar

Reactie: Het Programma Beeldkwaliteit betreft alleen de straatwanden

dat alvorens er een specifieke bouwopgave wordt geformuleerd dergelijke

binnen het centrum en niet het beeld van de eventueel hierachter gelegen

randvoorwaarden worden opgenomen.

inbreidingen, zolang de kernwaarden in het straatbeeld niet worden aangetast. Ook perspectief- en zichtlijnen behoren tot die kernwaarden.

31. Bebouwing/nieuwbouw moet de identiteit van Asten versterken, dat is niet alles ophogen naar 3 lagen. Binnen het beeldkwaliteitsplan lijkt qua

38. Op de locatie van het voormalige pand van Anneke de Bruin kan ook

bouwhoogte dat alles wordt “opgehoogd” naar 3 bouwlagen. Uit de presen-

worden geparkeerd, meer aandacht voor parkeren is wenselijk om ontwik-

tatie lijkt dat er meer nuance hierin is.

kelingen binnen het centrum mogelijk te maken.

Reactie: Het is niet de bedoeling dat altijd overal de maximale mogelijkhe-

Reactie: Parkeren maakt geen deel uit van de scope van het Programma.

den worden benut. De regels zijn daarom ook zoveel als mogelijk specifiek

Gezien het belang van het plein is het afbouwen van de straatwand wel

geformuleerd. De regels gelden ook alleen bij een bouwopgave, waarbij

wenselijk.

veel bestaande panden (soms hoger, soms lager dan 3 bouwlagen) wellicht

Opmerkingen vanuit Heemkundekring

helemaal nooit zullen worden omgebouwd. Bij herontwikkeling is nog altijd een nadere uitwerking (studie) nodig. Dit ligt in basis bij de initiatiefnemer. Het Programma geeft handvatten hoe om te gaan met deze hoogte.

39. Bij 3.1 “De oudste bebouwing […] onbegaanbaar was.” - Dit is vanaf 1825-1827 (de aanleg van de Zuid-Willemsvaart) zeker niet zo. Juist de

_ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten

44

Wilhelminastraat Kanaalstraat (naar Sluis 11 en Someren) kreeg door het

daarvan was de kostschool van Van Haaften en daarnaast staan 3 ‘wonin-

kanaal betekenis. Langs deze weg werden in de tweede helft van de 19de

gen’ gebouwd voor personeel van de gemeente. Aansluitend stonden lage

eeuw villa’s gebouwd, zoals die van de notaris, dokter, burgemeester en

boerderijen.

familie Bluijssen. Op de plek van het voormalige H. Hartklooster bouw-

Reactie: Bij het Koningsplein worden naast ‘gegoede huizen’ ook de ‘instituti-

de burgemeester Frencken een groot huis. De gemeente-arts woonde in

onele complexen’ als typologie genoemd. De nadruk verschuift iets en vraagt

het witte pand achter de kerk. Het klooster van de Missiezusters/zusters

ook bij 4.2.2.2 om tekstuele aanpassing. De architectonische waarneming

Franciscanessen (Amalia) is rond 1850 als villa gebouwd. Fam. Bluijssen

en bijbehorende spelregels veranderen in de basis niet.

woonde er tot circa 1909. Naam van het huis was Semper Virens. Grote tuinen, parkachtige omgeving. Weg naar Someren is juist van betekenis

48. De zogenoemde ‘knooppunten’ die zogenaamd de oorspronkelijke

geweest voor handel en nijverheid (scheepvaart). Heesakkerweg is pas

linten ‘doorbreken’ en daarmee het originele, dorpse karakter van Asten

rond 1955 aangelegd.

deels teniet doen, zijn afgezien van het Koningsplein, van de laatste 50 jaar.

40. “Vanwege de mindere betekenis voor handel en nijverheid verschenen

Letten we genoeg op de historische paden en straten?

langs deze weg rond 1890 de kloostercomplexen.” - Pas na 1909 en in 1929

Reactie: De relatie tussen de ontstaansgeschiedenis en de huidige ruim-

kwamen er twee kloostercomplexen.

telijke structuur vormen een belangrijk onderdeel van het ‘Programma

41. “De vraag naar turf resulteerde rond 1850 in een versnelde groei van

Beeldkwaliteit’. Sommige van de knooppunten zijn overigens ouder dan

Asten.” - Dat geldt eerder voor Deurne. De boterfabriek en later ook de

50 jaar, maar dat raakt niet de essentie van het fenomeen Linten en Knopen.

bontweverij van de firma Bluijssen zorgden eerder voor werkgelegenheid

De analyse is bedoeld om de morfologie van Asten goed te duiden om die

en groei, evenals Spinnerij van David Horn, fa. Leenen, e.a. Deze families

vervolgens te benutten voor de beeldregels. De morfologie wordt juist gety-

trokken andere families aan, ander onderwijs werd noodzakelijk, etc.

peerd door de gelaagdheid van soms heel oude en soms jongere tijdslagen.

42. “Tegen 1900 had het dorp een structuur ontwikkeld rond een kruispunt van twee belangrijke wegen, waarvan drie assen een doorgaand karakter hadden.” - Asten lag op de doorgaande weg naar Keulen, aan de westkant van de Peel. De RK kerk lag op het Koningsplein met de hoofdingang naar het Westen (naar Someren) gericht. De Julianastraat was de Fabriekstraat

7.3.2 Gevolgen voor het Programma Beeldkwaliteit

met veel bedrijven. Alle wegen waren tot circa 1930 onverhard. Asten telde in 1918 nog geen 4000 inwoners.

Reactie 3: Toevoegen bij referentie: ten aanzien van alle referentiebeelden

43. Bij 3.2 “De ontstaansgeschiedenis […] historische gebouwen.” - Dit is

geldt dat deze richtinggevend zijn en niet letterlijk moeten worden genomen.

in tegenspraak met de tweede alinea van 3,1.

Ze verbeelden globaal hetgeen is opgeschreven.

44. Over de wegen van Asten - Oorspronkelijk gevormd door de zandpaden/ karrensporen.

Reactie 4: Paragraaf 4.2.2.2: een kroonlijst is inderdaad een passende toe-

Naar Someren (Wilhelminastraat/Torenstraat/Kanaalstraat), Naar Deurne

voeging en kan in deze paragraaf worden toegevoegd als een wenselijk

(Pr. Bernhardstraat, Tramstraat) Naar Lierop (Burg.Wijnenstraat/Molenstraat

architectonisch element.

en Dijkstraat), Naar Meyel (Emmastraat/Varkensstraat, Wolfsberg, Heusden,... Keulen)

Reactie 6 en 17: Onderwerp woonkap. Verduidelijken dat de hoogteopbouw

45. Gesteld kan worden dat het centrum van Asten is ontstaan rond de

zoals die in het plan is geformuleerd ruime mogelijkheden biedt om een

RK Kerk op het huidige Koningsplein en het Marktveld (de Markt), op de

woonkap toe te voegen. Bouwvolume toevoegen ten behoeve van een vol-

kruising van Someren naar Deurne en van Helmond naar Meyel. Er was

waardige woonkap is wenselijk en wordt ook gezien als een mogelijkheid om

nog een verbindingsweg die gevormd is door de Lindestraat (met NH Kerk

woningaantallen toe te voegen in het centrum. Voorts gaat dit onder meer

uit 1825/1830), voormalige schuilkerk en oude pastorie), de Binnenweg (nu

over de beleving in het straatbeeld. Als er bouwvolume mogelijk is achter

Burg. Frenckenstraat), richting Varkensweg (=Emmastraat).

op het perceel dat geen invloed heeft op het gewenste straatbeeld, dan is

46. De oudste huizen stonden aan de Binnenweg. In ’t Eeuwig Leven was

dat gemotiveerd mogelijk. Een nadere stedenbouwkundige studie zal dit

een zaak van koloniale waren, pand Van Kemenade is uit circa 1775, huis

moeten uitwijzen. Nadere uitleg opnemen dat het Programma een volwaar-

van burgemeester Frencken was uit circa 1750, rond 1970 afgebroken (nu

dige woonkap mogelijk maakt. De richtlijnen voor de kap zijn essentieel om

ingang park), etc. Deze huizen hadden grote achtertuinen die sinds het laat-

goede maat- en schaalverhoudingen tot stand te brengen in het centrum.

ste kwart van de 20ste eeuw het Ploegmakerspark vormen. De Tuinstraat

Op enkele plekken kan met gebruikmaking van deze richtlijnen een plat dak

was tot ca. 1970 slechts 2 meter breed (karrespoor). De bouw van het eerste

mogelijk zijn, bijvoorbeeld bij een specifieke accentuering of entreezone.

gemeentehuis op de Markt vond plaats in de 19de eeuw. Daarvoor vonden de meeste raadsvergaderingen plaats in de kerk (of elders).

Reactie 9: Paragraaf 6.5. De specificatie Linten, Pleinen, Knopen wordt verwijderd.

Reactie 39-46: De opmerkingen zijn een welkome toevoeging op de ontstaansgeschiedenis van Asten en zullen waar relevant in de analyse ver-

Reactie 43-50: De opmerkingen zijn een welkome toevoeging op de ont-

werkt worden. Nadrukkelijk wordt vermeld dat het programma Beeldkwaliteit

staansgeschiedenis van Asten en zullen waar relevant in de analyse verwerkt

geen complete en uitputtende beschrijving van de Astense morfologie en

worden.

typologie ambieert. Reactie 51: Paragraaf 4.2.2.2. Bij het Koningsplein naast ‘gegoede huizen’ 47. De ‘herenhuizen’ aan het Koningsplein zijn niet als zodanig gebouwd.

ook de ‘institutionele complexen’ als typologie benadrukken. De architecto-

Het meest linkse pand is gebouwd als Telegraaf- en Postkantoor, rechts

nische waarneming en bijbehorende spelregels veranderen in de basis niet.

_ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten

45

17) zijn wel spelregels (toetsend) . Zeker als we gaan afwijken van hetgeen

Ambtelijke wijzigingen

mogelijk is in omgevingsplan vormt is dit hoofdstuk samen met hfst 3 een belangrijk inspiratiebron.

De termijn van de terinzagelegging is tevens benut om enkele verbeteringen Pagina 11 onderste afbeelding:

door te voeren in het Programma Beeldkwaliteit. Deze zijn overwegend van -

tekstuele of procedurele aard, of hebben de intentie enkele verduidelijkingen toe te voegen.

ook “van Hoek” is een beeldbepalend pand. Nieuwe afbeelding opnemen.

par 1.2.1. Algemeen deel toevoegen dat met name bij grootschalige her-

de titel luidt: cultuurhistorische waardevolle gebieden, beeldbepalende panden en monumenten

ontwikkelingen (die niet rechtstreeks kunnen in het omgevingsplan) altijd sprake is van een integrale belangenafweging.

par 3.4.2. Toevoegen dat de gemeente met dit Programma heeft onderzocht

par 1.2.2. De uitleg van de jurisdische verankering komt in dit stuk te ver-

wordt aangetast. Dit is in de regels van H4 vertaald.

hoe een schaalstap is te maken zonder dat het karakter van het dorp teveel vallen par 3.4.3. Verduidelijken dat we de richtlijnen zo verwoorden dat Asten ook hoofdstuk 2 Inleiding (10e regel): naast de CRK kan op basis van dit docu-

bij herontwikkeling het karakter van een levendig Brabants dorps behoudt,

ment ook de kwaliteitscommissie centrum Asten hierop sturen.

zonder dat sprake is van historiserende bouw (verwijzen naar hoofdstuk 5 en 6).

par 2.2.1. Aanpassen. Er wordt een Kwaliteitscommissie centrum Asten

Onder zonering in de zin: “onderstaand zijn de kenmerken …… gebiedstypen”

ingesteld.

aangeven dat het de beschrijving van de bestaande situatie is.

Na CRK 1e keer voluit te hebben geschreven, verder: afkorting CRK gebruiken.

par 3.5.8. Parkeerplaats bij de Midas van deze afbeelding verwijderen (klopt

Toevoegen: procedurele aspecten van de adviesorganen CRK en kwali-

beter bij 4.2.2.7 en 4.2.2.8)

teitsteam. par 4.1. tekst actualiseren. Voor het toekomstbeeld Asten zie: 13-9 Asten in beweging - Toekomstbeeld 2040 op blz 6 t/m 8 staan de kernwaarden.

par 2.2.2. en 2.2.3. omdraaien

In de def versie is e.e.a. net iets anders geformuleerd. par 2.2.3. Tekst aanpassen: Dit document omvat de regels en richtlijnen voor de realisatie van alle gebouwen die in het centrum worden gerealiseerd. Dit

par 4.2.2.1. Toevoegen bij de monumenten en beeldbepalende panden:

document het gebruikt bij het toetsen van principeverzoeken en het ontwerp,

duidelijke spelregel: “ … deze op een natuurlijke manier verweven met respect

toetsing en vergunningverlening van bouwwerken.

voor het monument/beeldbepalend pand”.

Alhoewel in alle fases de hoofdstukken 3 t/m 6 niet geheel los van elkaar

Ook benoemen dat bij andere deelgebieden ook monumenten / beeldbepa-

kunnen worden gezien zal bij het toetsen van principeverzoeken en de daar-

lende panden aanwezig zijn.

opvolgende uitwerking tot stedenbouwkundig niveau met namen gebruik worden gemaakt van hetgeen is opgenomen in hoofdstuk 3 (analyse) en

par 4.2.2.4. onder spelregels

hoofdstuk 4 (inspiratie en visie). Bij de uitwerking op architectonisch vlak

5e punt: voor afwisseling kan ook plat worden afgedekt toevoegen dat plat

zijn met namen hoofdstuk 5 (spelregels beeldkwaliteit – stedenbouwkundig

kan om accent in de straat te krijgen zonder dat sprake is van een hoogte

vlak) en hoofdstuk 6 ( spelregels beeldkwaliteit- architectonisch vlak) van

accent -> hier iets over toevoegen, dit kan bijvoorbeeld ook voor het ac-

belang.

centueren van een entree.

Par 2.2.2. Tekst en titel aanpassen

vaak groter, namelijk variërend tussen de 8 en 11. Qua maat verwijzen naar

2.2.2 initiatiefnemer en zijn architecten

de korrel in de straat en richtmaat van ca. 10 meter noemen.

We noemen expliciet de maat van 5 a 6 meter, maar de korrel in Asten is

In de tekst aandacht besteden aan de wijze waarop de initiatiefnemer (zijn

6e punt: toevoegen dat bij herontwikkeling van meerdere panden gelijktijdig

architect) het programma kan gebruiken.

ook de korrel in de straat moet worden gerespecteerd.

par 2.3. De uitleg van de status van het document komt te vervallen

Irt de gegeven reacties (nogmaals) aangeven dat gaat om de ervaring van

Onder gevel straatverhouding het straatbeeld en dat de in basis aan de initiatiefnemer is op basis van par 2.4.2. Ook in hfst 5 staan regels en richtlijnen -> idem als bij 2.4.3. aan-

deze regels nader te onderzoeken.

geven wat het verschil is (of bij par 2.4.5. dit aangeven). par 4.2.2.5 onder spelregels 5e punt: als voorbeeld ook plat noemen par 2.4.5. In deze paragraaf onderscheid maken tussen 2.4.1.(hfst 4) en par 2.4.2. t/m2.4.4. (hfst 5 en 6), zie toelichting hieronder. In hoofdstuk 5 en 6

par 4.2.2.6 onder spelregels 7e punt: duidelijker noemen dat plat afdekken

zijn er spelregels (toetsend) en richtlijnen (ter inspiratie) dit is helder. ook

ook kan maar dan wel met set back. Logischer om dit punt te plaatsen

de beeldregels architectuur (blz 28) zijn spelregels (toetsend). In hoofdstuk

naar het 3e punt.

4 zitten de genoemde spelregels denk ik meer hiertussen (je speekt in par 2.4.1. niet voor niets als ambitieniveau), we gaan hier niet letterlijk aan

par 4.2.2.7 Zinsdelen toevoegen die verhelderend werken.

toetsen maar is wel meer dan een inspiratie. De algemene beeldregels (blz

_ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten

46

spelregels: 1e punt: na Logtenstraat – Tuinstraat toevoegen “bebouwde

Onder richtlijnen:

zijde”./ hetgeen tussen haakjes staat kan weg.

1e punt: algemener formuleren: “op hoeken of tbv het bereiken van variantie

spelregels: 2e punt: -

kan een pand op een andere wijze dan met een kap worden afgedekt. Als spelregel opnemen, dan wel aan toevoegen dat het realiseren van panden

ipv terrein Midas schrijven “parkeerterrein Tuinstraat/Burg Frenckenstraat”

-

met een kap het basisuitgangspunt is en dat anders afdekken de verbij-

2e deel van de zin loopt niet: er mist een woord achter exclusief. Verder

zondering.

deze tekst op tekening op blz 25 aanpassen (of andersom). 3 Bouwlagen kan (zonder kap of setback), deels 4e bouwlaag met setback en eventeelt

6.4.1. Spelregels 1e punt toevoegen: doorlopende raampartijen over meer-

tpv aangegeven accent een volledige 4e bouwlaag (of is de 4e bouwlaag

dere panden zijn niet toegestaan.

met setback het accent?). Misschien ook 4e punt aanpassen. 6.5. inleiding: niet de deelgebieden noemen, overal waar sprake is van een Par 5.1

andere functie dan wonen is dit van toepassing.

Algemeen: regels vervangen door spelregels. Bij samenhang dorpsstructuur 2e punt: toevoegen bij meer grootschalige

6.6.1. & 6.6.2. Richtlijnen, laatste punt: ipv verwijzen naar CRK algemener

ontwikkeling is sprake van geleding middels diverse “panden” die passend

formuleren.

is bij de korrelgrootte van de straat. par 6.8. laatste zin: “in het programma groen zijn hier richtlijnen voorop Par 5.2. Toevoegen: als het t.b.v. een ontwikkeling wenselijk is af te wijken van de aangeven overwegende bouwhoogte de richtlijnen hoofdstuk 4 (inspiratie en visie) de basis is dit te overwegen. Wil de initiatiefnemer meer, dagen we de initiatiefnemer uit om op basis van het programma beeldkwaliteit te bekijken wat mogelijk is. Goed kijken naar formulering: de basis is dat de initiatiefnemer aan zet is te onderbouwen of het kan, het bkp moeten ze dan wel gebruiken sla inspiratiekader). Par 6.1. - 1e paragraaf: in de 2e regel het woordje “historisch” weglaten of mogelijkheid van eigentijdse interpretaties toevoegen 2e paragraaf: Het lijkt op basis van deze paragraaf dat we alleen historiserend bouwen willen. Voor de 1e zin toevoegen: “Zowel modern als historiserend bouwen is mogelijk”. Daarnaast duidelijk aangeven dat ook als er meer modern wordt gebouwd de genoemde spelregels ook van toepassing zijn. Par 6.2.2. Richtlijnen: toevoegen dat het basement een eenheid moet vormen met de bovengelegen vloeren. De parcellering van het pand is duidelijk zichtbaar van begane grond tot verdieping. Wellicht als een spelregel opnemen. Irt het 2e punt: verduidelijken: Belangrijk is dat panden op de grond staan (en geen doorlopende glasgevel onder verschillende panden door).

par 6.2.4. 2e punt: mede vanwege de formulering “bij voorkeur” hier een richtlijn van maken. 3e punt: 1e deel (van De functionaliteit t/m de gevel) als richtlijn foruleren. Het tweede deel wel als spelregel opnemen en stelliger formuleren (“Anonieme functies zoals …… bevinden zich op hoeksituaties niet aan de openbare ruimte”). par 6.3. Onder spelregels 1e punt: het is wellicht duidelijker deze te splitsen in 2 of meer punten. 2e punt is: de maximale hellingshoek van de kap is 70 graden, alleen een visuele kap bezien vanuit het straatbeeld behoort tot de mogelijkheid. Verder: als richtlijn benoemen dat er sprake moet zijn van een duidelijke gootlijn. Een duidelijke goot benadrukt namelijk het onderscheid tussen gevel en kap en zeker als er sprake is van een heel steile kap zorgt en goede goot dat de kap nadrukkelijker wordt ervaren.

_ Programma beeldkwaliteit Centrum Asten

47

gesteld.”