Document · PDF

Bijlage 2 - Kadernota 2026

Gemeenteraad 1 juli 2025, gemeente AstenBij agendapunt: Kadernota 2026 (bespreekstuk) - Tweede termijn vervolg vergadering 24 juni 202515.389 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Kadernota 2026

Inhoudsopgave Kadernota 2026 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

Inleiding ........................................................................................................................................3 Samenvatting ................................................................................................................................3 Financieel totaaloverzicht.............................................................................................................4 Draaiknoppen Asten in balans (totaaloverzicht) ..........................................................................6 Voorstel college inzet draaiknoppen ............................................................................................7 Ontwikkelingen .............................................................................................................................8 Wensen .......................................................................................................................................10 Incidenteel / Reserve Eenmalige Bestedingen (REB) ..................................................................11 Uitgangspunten Begroting 2026-2029 .......................................................................................13 Lokale lastendruk........................................................................................................................13

Programmaplan ................................................................................................................15 Programma 1 Bestuur en Veiligheid ......................................................................................................16 Programma 2 Ruimtelijk Domein ..........................................................................................................20 Programma 3 Sociaal Domein ...............................................................................................................26 Programma 4 Financiën, Control en Economie .....................................................................................34

Bijlage ...............................................................................................................................39

1. Inleiding

Voor u ligt de Kadernota 2026 die samen met het opleverdocument Resultaat Asten in balans hoort bij het raadsvoorstel Kadernota 2026. Het raadsvoorstel bevat het door het college geformuleerde voorstel aan de gemeenteraad. Deze kadernota laat de financiële opgave van de gemeente zien en bevat integraal, in de programma’s, alle toelichtingen bij de voorstellen die het college doet. Het bijbehorende opleverdocument bevat de verantwoording en de resultaten van het proces Asten in balans, met daarin de financiële voorstellen (draaiknoppen) om de meerjarenbegroting 2026-2029 van de gemeente Asten weer sluitend te kunnen krijgen. De raad kan andere keuzes maken t.o.v. het collegevoorstel qua inzet van draaiknoppen, wensen en ontwikkelingen. Dit vraagt dan om antwoord op de financiële dekking hiervan. Op die manier blijft de meerjarenbegroting sluitend. Leeswijzer Kadernota 2026 In hoofdstuk 3 vindt u het financieel totaaloverzicht. Dit is de samenvatting van ontwikkelingen (hoofdstuk 6), wensen (hoofdstuk 7) en de door het college voorgestelde inzet van de draaiknoppen (hoofdstuk 5). Met deze inzet wordt de meerjarenbegroting 2026-2029 weer sluitend. Het totaaloverzicht van alle draaiknoppen vindt u in hoofdstuk 4.

2. Samenvatting

De Kadernota 2026 is opgesteld in een periode van tijdelijke financiële verlichting, maar met blijvende structurele onzekerheden. De Voorjaarsnota van het Rijk stelt € 3 miljard extra beschikbaar voor de jaren 2025–2027. Deze middelen zijn bedoeld om de daling in het gemeentefonds vanaf 2026 deels op te vangen en stijgende jeugdzorgkosten te dempen. De invoering van de Hervormingsagenda Jeugd is uitgesteld tot 2028, inclusief de daarbij behorende besparingen. Vanaf 2028 krijgen gemeenten te maken met een structurele taakstelling op de jeugdzorg. Tegenvallers door te weinig compensatie voor inflatie vergroten het risico op financiële tekorten. Hogere accresbijstellingen zijn vooral nodig om loon- en prijsontwikkelingen te dekken. Ook de gemeente Asten krijgt fors minder geld van het Rijk vanaf 2026. Er is weliswaar voor 2026 en 2027 extra geld beschikbaar gesteld maar daarmee zijn wij echter nog niet uit de problemen. Het aanvankelijke tekort van 2,9 miljoen in 2026 loopt in 2029 af naar 2,6 miljoen. Op basis van een eerste prognose verwachten we in 2026 en 2027 ruim € 1,1 miljoen extra van het Rijk. Er is geen ruimte voor nieuwe wensen. Ook zijn nog niet alle ontwikkelingen meegeteld. Er blijft dus een flinke financiële klus te klaren. Pijnlijke keuzes zijn onvermijdelijk zowel voor de korte als de langere termijn.

De tijdelijke ademruimte benutten we voor het uitwerken van strategische- en toekomstbestendige keuzes. We doen er verstandig aan te investeren in houdbare oplossingen binnen het sociaal domein en tegelijk te anticiperen op opgaven rond duurzame woningbouw, klimaatadaptatie, energievoorziening, en demografische trends. De financiële context vraagt om meer dan technische doorrekeningen: het vraagt om scherpe politieke afwegingen. Waar zetten we op in? Wat stellen we uit? En waar leggen we de grens?

De Kadernota 2026 is daarmee niet alleen een financieel document, maar ook een richtinggevend instrument in onzekere tijden. Alleen door nú strategisch te handelen, kunnen we onze brede maatschappelijke opgaven ook op lange termijn blijven vervullen. Om die reden doorlopen we samen mét elkaar, geheel conform de uitgangspunten van het Astens manifest en onze Toekomstagenda Asten 2030, het proces Asten in balans. Dit proces is gestart direct na vaststelling van de begroting 2025 met de volgende opdracht. Als college van B&W en management van de gemeente Asten willen wij met en voor de raad een strategisch proces ‘Asten in balans' uitvoeren zodat de Raad bij de behandeling van de Begroting 20262029 inhoudelijk en financieel de meerjarenbegroting 2026-2029 sluitend kan maken. We zijn onze inwoners, ondernemers, verenigingen, professionele partners, verbonden partijen, en onze eigen organisatie en bestuur dankbaar voor de tijd en energie die is gegeven om de resultaten van Asten in balans te kunnen verwerken in de Kadernota 2026.

3. Financieel totaaloverzicht

De basis voor deze kadernota is de meerjarenbegroting uit de begroting 2025. Na vaststelling van de begroting 2025 in november 2024 zijn er diverse ontwikkelingen geweest. De financiële consequenties hiervan zijn verwerkt in de tussentijdse rapportage voorjaar 2025. Daarnaast zijn de financiële consequenties van de decembercirculaire 2024 meegenomen en is er een inschatting gemaakt van de financiële consequenties van de voorjaarsnota van het Rijk. Dit resulteert in een aangepaste meerjarenbegroting. De ontwikkelingen en nieuwe wensen met consequenties vanaf 2026 zijn opgenomen in onderstaande tabel. Er blijven (regionale) ontwikkelingen en nieuwe wensen die nog algemeen / P.M. zijn benoemd en dus nog niet financieel vertaald zijn in de huidige meerjarenbegroting. En er liggen nog veel wensen op de plank. Gezien de financiële opgave zijn we als vanzelfsprekend zeer terughoudend geweest met nieuwe wensen vanwege de financiële opgave die de gemeente Asten heeft.

-282.487 -1.888.280

Meerjarenbegroting 2027 2028 2029 -2.795.012 -2.661.838 -56.140 -56.140 -2.851.152 -2.717.978 -2.523.269 236.000 287.000 366.000 1.181.018 -71.956 -39.956 300.000 300.000 -334.029 -361.017 -361.017 -1.768.163 -2.563.951 -2.258.242

Kadernota 2026 Ontwikkelingen Nieuwe wensen Stand Kadernota 2026

-199.322 P.M. -2.087.602

-260.090 P.M. -2.028.253

-250.092 P.M. -2.814.043

-300.349 P.M. -2.558.591

Inzet draaiknoppen (voorstel college)

2.353.500

2.463.500

2.763.500

Begroting 2026 Meerjarenbegroting 2025 Amendementen begroting 2025 Meerjarenbegroting 2025 Decembercirculaire 2024 Prognose meicirculaire (voorjaarsnota Rijk) Stelpost Jeugd Tussentijdse rapportage voorjaar 2025 Geactualiseerde stand meerjarenbegroting

-2.891.823 -56.140 -2.947.963 183.000 1.159.170

Kadernota 2026 na inzet draaiknoppen

264.898

435.247

-50.543

204.909

Excl. Ontwikkelingen en wensen die P.M. zijn benoemd / nog op de plank liggen.

Voorjaarsnota Rijk - Meicirculaire 2025

De meicirculaire 2025 is nog niet vertaald in de financiële samenvatting. Wel is de prognose van de meicirculaire opgenomen. De definitieve consequenties van de meicirculaire 2025 worden later via een aparte memo toegestuurd. Stelpost Jeugd Er worden extra middelen toegevoegd aan het gemeentefonds voor Jeugd. Echter neemt het Rijk vanaf 2028 een financieel voorschot op nog te nemen maatregelen om het jeugdzorgstelsel te beheersen door een uitname uit het gemeentefonds te doen voor: • Sturen op trajectduur jeugdzorg (€ 68 miljoen); • Eigen bijdrage jeugdzorg (€ 260 miljoen). De provincie gaat akkoord met het opnemen van deze stelpost in de begroting omdat aannemelijk is dat het realiseren van deze uitwerking en wetgeving onder de verantwoordelijkheid van het Rijk valt (stelpost € 300.000,= voor Asten). Herijking en onderhoud gemeentefonds Het berekende voordeel voor Asten van de herijking gemeentefonds is € 134,= per inwoner. Dit is echter afgetopt naar maximaal € 37,50 per inwoner. De aftopping leidt ertoe dat de algemene uitkering voor Asten structureel wordt gekort met € 1,6 miljoen. In 2025 volgt een evaluatie van het nieuwe verdeelmodel. Hopelijk wordt dan ook duidelijk hoe wordt omgegaan met deze korting. De verwachting is dat in 2027 een volgende stap gezet zal worden met betrekking tot het ingroeipad.

Opdracht Asten in balans

Gedurende de uitvoering van het plan van aanpak Asten in balans is er vanuit het Rijk enige compensatie ontvangen (zie prognose meicirculaire). Deze verlicht de opgave in 2026 en 2027 maar niet vanaf 2028 en verder. Vanuit de provinciale regels kan de gemeente gaan voor het sluitend maken van het eerste begrotingsjaar (2026) of voor het sluitend maken van het laatste begrotingsjaar (2029) en daarmee meerjarig. Overeind staat dat de begroting uiteindelijk duurzaam positief moet zijn. De uitkomsten van het gelopen proces Asten in balans en de geformuleerde draaiknoppen hieruit geven de handelingsperspectieven om dat te doen conform de gegeven opdracht uit het plan van aanpak Asten in balans.

Meerjarenbegroting 2026-2029 (voorstel college)

Met het voorkeursscenario vanuit het college zoals toegelicht in het volgende hoofdstuk ziet de meerjarenbegroting er als volgt uit: De meerjarenbegroting 2026-2029 laat in 2026 een resultaat zien van € 265.000,= positief. Ook de meerjarenbegroting is sluitend met een positief resultaat van € 206.000,= in 2029.

Wat vragen we van de raad?

Normaliter vragen we de raad om bij de kadernota haar wensen en bedenkingen te uiten over de kadernota in zijn geheel maar ook over de prioritering van de ontwikkelingen / nieuwe wensen en dekkingsmogelijkheden. De kadernota van 2026 is anders omdat we de raad extra om een concreet besluit vragen welke draaiknoppen ze in wil zetten. Volgt ze het voorstel van het college hierin of zet ze draaiknoppen anders in. Met dat besluit van 1 juli 2025 stelt het college vervolgens de begroting 2026-2029 op waarover de raad in november 2025 besluit.

4. Draaiknoppen Asten in balans (totaaloverzicht)

De volgende draaiknoppen laten het handelingsperspectief zien voor de raad om de begroting weer duurzaam positief te maken in Asten. De nummering van de draaiknoppen komt overeen met het opleverdocument Resultaat Asten in Balans. De toelichting per draaiknop zit in het programmaplan per programma. Nr. Draaiknoppen Programma 1 Bestuur en Veiligheid 1.8 1 Bedrijfsvoering 1.9 2 Openingstijden gemeentehuis 1.10 3 Formatie wethouders 1.11 4 Aanvragen subsidies

2.6 2.7 2.8 2.9 2.10 2.11 2.12 2.13 2.14 2.15

5 6 7 8 9 10 11 12 13 14

Programma 2 Ruimtelijk Domein Bestaande samenwerkingen Betaald parkeren Inzet klimaat Kostendekkendheid leges Uitstraling buitenruimte Minder onderhoud buitenruimte Aanpak Loverveld Bijdrage molen Verhogen afvalstoffenheffing Temporiseren projecten

2026

2027

2028

2029

100.000 10.000 0 0

200.000 10.000 70.000 NTB

300.000 10.000 70.000 NTB

0 0 100.000 50.000 0 0 8.000 0 75.000 200.000

50.000 150.000 100.000 50.000 30.000 30.000 8.000 20.000 75.000 200.000

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

20.000 40.000 96.000 80.000 10.000 30.000 50.000 NTB NTB NTB 507.000

Programma 3 Sociaal Domein 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 3.10 3.11 3.12 3.13 3.14 3.15

15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25

Beiaard en beiaardier Indexering samenwerkingspartners Inkomensafhankelijke Wmo Gezins- en jongerencoaches Leerlingenvervoer Subsidies verenigingen Afbouw voorzieningen Gebruik Wmo Kosten jeugdhulp Collectief zorgaanbod Sluiting zwembad

Nr. Draaiknoppen

4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10

26 27 28 29 30 31 32 33

Programma 4 Financiën, Control en Economie Afschrijvingstermijnen Planmatiger investeren Algemene reserve OZB niet-woningen OZB woningen Verblijfsbelasting truckparking Verblijfsbelasting Efficiency samenwerkingspartners Saldo draaiknoppen

2026

2027

2028

2029

181.000 300.000 772.000 616.000 848.000 25.000 47.500 0 3.332.500

186.000 0 P.M. 616.000 848.000 25.000 47.500 NTB 3.548.500

186.000 0 P.M. 616.000 848.000 25.000 47.500 NTB 3.648.500

5. Voorstel college inzet draaiknoppen

Er zijn diverse draaiknoppen uitgewerkt die inzicht geven in de handelingsperspectieven die er zijn om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting. Het college stelt de inzet van onderstaande draaiknoppen voor.

1.8 1.9 1.11 2.6 2.8 2.9 2.14 2.15 3.6 3.7 3.8 3.9 3.10 3.12 3.14

4.3 4.4 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10

Nr. Draaiknoppen voorstel college Programma 1 Bestuur en Veiligheid 1 Bedrijfsvoering 2 Openingstijden gemeentehuis 4 Aanvragen subsidies Programma 2 Ruimtelijk Domein 5 Bestaande samenwerkingen 7 Inzet klimaat 8 Kostendekkendheid leges 13 Verhogen afvalstoffenheffing 14 Temporiseren projecten Programma 3 Sociaal Domein 16 Indexering samenwerkingspartners 17 Inkomensafhankelijke Wmo 18 Gezins- en jongerencoaches 19 Leerlingenvervoer 20 Subsidies verenigingen 22 Gebruik Wmo 24 Collectief zorgaanbod Programma 4 Financiën, Control en Economie 26 Afschrijvingstermijnen 27 Planmatiger investeren 29 OZB niet-woningen 30 OZB woningen 31 Verblijfsbelasting truckparking 32 Verblijfsbelasting 33 Efficiency samenwerkingspartners Saldo draaiknoppen

2026

2027

2028

2029

100.000 10.000 0

200.000 10.000 NTB

300.000 10.000 NTB

0 100.000 50.000 75.000 0

50.000 100.000 50.000 75.000 0

50.000 100.000 50.000 75.000 200.000

0 0 0 0 0 0 0

40.000 96.000 80.000 10.000 30.000 NTB NTB

181.000 300.000 616.000 848.000 25.000 47.500 0 2.352.500

186.000 0 616.000 848.000 25.000 47.500 NTB 2.463.500

186.000 0 616.000 848.000 25.000 47.500 NTB 2.763.500

186.000 0 616.000 848.000 25.000 47.500 NTB 2.763.500 7

Het college kiest hiervoor om de volgende redenen: 1) Met dit voorstel van het college van B&W is de meerjarenbegroting 2026-2029 sluitend Het tekort bedraagt € 2,1 miljoen (2026 en 2027) en tussen de € 2,6 – 2,8 miljoen (2028 en 2029) en zonder inzet van draaiknoppen is het niet mogelijk een positief sluitende begroting op te leveren. 2) Het voorstel van het college houdt rekening met de rode draad uit het gelopen proces van Asten in balans Op basis van alle inbreng en reacties valt een rode draad te herkennen: ✓ Asten, Heusden en Ommel kennen een grote saamhorigheid, een actief verenigingsleven, inwoners zijn er voor elkaar. Dit wil iedereen graag behouden; ✓ Asten is een veilige gemeente en dat dient het te blijven; ✓ Inwoners streven naar behoud van vitale dorpskernen; ✓ Inwoners zijn bereid meer zelf te doen, hetgeen eventueel gestimuleerd zou kunnen worden met buurtbudgetten o.i.d.; ✓ Het ontdubbelen van taken wordt gezien als een logische efficiency maatregel; ✓ Minder tot geen maatwerk GR-en (van bepaalde taken samen doen tot en met vergaande samenwerking) doet geen afbreuk aan de eigenheid van Asten. 3) Het voorstel van het college houdt rekening met de lange termijn, met de maatschappelijke opgaven en bestuurlijke ambities en met een evenredige verdeling van ‘de last’ over de diverse belanghebbenden.

De raad heeft bij de thema avonden benadrukt om de focus te houden op de lange termijn. Breek niet af wat niet meer te herstellen is. Houd de maatschappelijke opgaven in beeld en neem gericht maatregelen. Draaiknoppen inzetten heeft impact op alle belanghebbenden, inwoners, ondernemers, verenigingen, professionele partners, verbonden partijen, en onze eigen organisatie en bestuur. We vragen van iedereen een bijdrage. 4) Door meer draaiknoppen in te zetten dan het tekort is ontstaat er ook financiële ruimte voor wensen en overige ontwikkelingen. Alle wensen (er is terughoudend omgegaan met wensen formuleren) liggen op de plank en zijn niet meegerekend in de Kadernota 2026. Dit geldt ook voor een aantal ontwikkelingen zoals deze zijn verwoord in hoofdstuk 6. Door meer draaiknoppen in te zetten dan exact nodig is om boven nul uit te komen ontstaat ook (weer) ruimte voor deze wensen en ontwikkelingen. Ook hier komt het aan op het maken van keuzes.

6. Ontwikkelingen Ontwikkelingen opgenomen in begroting (structureel) Ontwikkelingen

(- is een nadeel, + is een voordeel)

Programma 1 Bestuur en Veiligheid 1.1 Lagere inkomsten kermis 1.2 Verbonden partijen 1.3 Hogere legesopbrengsten als gevolg van stijging aantal huwelijken

2026

2027

2028

2029

-15.000 5.051

-15.000 -5.107

-15.000 15.391

-15.000 -34.866

20.000

1.4 Hogere vergoeding door stijging aantal MOR-meldingen 1.5 ICT informatisering 1.6 UDAS voertuigen 1.7 Nieuwe CAO gemeenten 2025-2027 Programma 2 Ruimtelijk domein 2.1 Verhoging krediet Loverbosch school 2.2 Bijstelling MJOP Sportcomplex de Schop 2.3 Actualisatie MJOP sportparken 2.4 Inspecties en onderhoud civieltechnische Kunstwerken 2.5 Verhogen inkomsten anterieure overeenkomsten Programma 3 Sociaal domein 3.1 Zorgkosten Wmo en Jeugd 3.2 Hervormingsagenda Jeugd 3.3 GR vorming Een 10 voor de Jeugd 3.4 Toezicht en handhaving kinderopvang Programma 4 Financiën, control en economie 4.1 Opschonen – heroverwegen kredieten 4.2 Professionaliseringsacties 1 loket (website, opstellen uitgifteprotocol) Saldo Ontwikkelingen

2.000

-49.840 -13.125 -198.280

-74.840 -13.125 -198.280

-89.840 -13.125 -198.280

-25.610

-35.000

-31.000

-11.928

100.000

P.M. 0 -23.200

P.M. P.M. -23.200

P.M. P.M. --23.200

-9.000

65.000

-5.000

-500

-199.322

-260.090

-250.092

-300.349

Ontwikkelingen niet opgenomen in begroting

De volgende ontwikkelingen zien we de komende jaren op ons af komen maar zijn nog niet (volledig) financieel vertaald in onze meerjarenbegroting. Programma 1 Bestuur en Veiligheid Doorontwikkeling van onze organisatie en verbonden partijen op het gebied van informatisering t.b.v. verdere ontwikkeling van onze dienstverlening en bedrijfsvoering. Programma 2 Ruimtelijk domein Asten zet volop in op haar ambities in het ruimtelijk domein en dat geldt ook voor onze Peel- en brainportregio. Het uitvoeringsplan MRE m.b.t. brainport kan effect op Asten en de Peel hebben. Mogelijke groei van voorzieningen in de openbare ruimte als gevolg van het groeiend aantal woningen. Voor de programma’s transformatie buitengebied en klimaatbestendig en energieneutraal wordt binnen de beschikbare middelen gewerkt. De (eventuele) realisatie van de milieustraat samen met Someren heeft in de toekomst een effect op de hoogte van de afvalstoffenheffing. Dit geldt ook voor de nieuwe huisvesting van Blink. Programma 3 Sociaal domein

Binnen dit programma zijn de volgende ontwikkelingen nog niet vertaald in de meerjarenbegroting: effect van vergrijzing, wachtlijstproblematiek, mogelijke groei basisvoorzieningen in relatie tot groei van het aantal woningen in onze gemeente en huisvesting van bijzondere doelgroepen. Tevens is de bestuursopdracht binnensport nog niet financieel vertaald. Bestuursopdracht binnensport In 2024 zijn we gestart met het project ‘binnensport Asten’. Inmiddels verkeert het project in de fase van scenario- en locatiekeuze. Gezien de financiële impact van de diverse scenario’s is in deze kadernota reeds aangegeven wat de verwachting kan zijn voor de meerjarenbegroting 2026-2029. Dit geeft de raad de mogelijkheid om een integrale afweging te kunnen maken over het project ‘Toekomst Binnensport Asten’, vooruitlopend op definitieve besluitvorming. Een vernieuwde/nieuwe binnensportlocatie is in deze kadernota nog niet financieel verwerkt. De realisatie van het project binnensport is in de kadernota opgenomen als wens vanaf 2029. Immers, de kapitaalslasten worden opgenomen in het begrotingsjaar na de beoogde oplevering eind 2028. Op hoofdlijnen zijn er 3 scenario’s: Door exploiteren, Herijken (renovatie) en Nieuwbouw. - Het in stand houden van het huidige sport- en zwemcomplex kan voor een periode van 5 jaar.

Als aandachtpunt willen wij wel meegeven dat het gebouw (technisch, functioneel en duurzaamheid) niet oneindig kan worden gebruikt door maar te onderhouden. Er zal ook gelijk een keuze gemaakt moet worden voor een scenario Herijken (renoveren) of nieuwbouwen. - Met het Herijken (renoveren) van het huidige complex wordt de gebruiksduur van deze voorziening met 15 jaar verlengd. - Nieuwbouw op de huidige locatie of een nader te bepalen locatie zou voor 50 jaar een duurzame voorziening betekenen. In aanloop naar de begroting 2026-2029 zal conform de bestuursopdracht binnensport een raadsvoorstel aan uw raad voorgelegd worden. Programma 4 Financiën, control en economie Voor het uitvoeringsplan programma centrum, uitvoeringsplan programma recreatie en toerisme zijn nog geen middelen gereserveerd. De regionale schaalsprong Brainport kan leiden tot bijdrage in relatie tot mobiliteit. Lokaal- en bovenlokale bedrijventerrein. Afhankelijk van de inzet van de draaiknop OZB niet-woningen betekent dit ook iets voor de eigendommen van de gemeente Asten zelf.

7. Wensen Wensen opgenomen in begroting Er zijn geen wensen opgenomen in de begroting.

Wensen niet opgenomen in begroting

Voor een toelichting van de wensen wordt verwezen naar de bijlage. Wensen niet opgenomen in de begroting Programma 1 Bestuur en Veiligheid W1.1 Extra formatie griffie W1.2 Extra formatie SWOT organisatie W1.3 Werk- en vergaderfaciliteiten W1.4 Optimalisatie HR managementinfo in AFAS

2026

2027

2028

-46.000 NTB -10.000 -4.500

2029 -46.000 NTB -10.000 -4.500 10

Wensen niet opgenomen in de begroting W1.5 Conditioneren archiefruimte W1.6 Verzwaren elektra aansluiting gemeentewerf i.v.m. verduurzaming pand en wagenpark W1.7 Peelmanagers/ Peelsamenwerking W1.8 ICT informatisering Programma 2 Ruimtelijk domein W2.1 Reconstructie gedeelte Vlosbergweg W2.2 Reconstructie Waardjesweg W2.3 Reconstructie Venbergweg W2.4 Reconstructie Meijelseweg W2.5 Opstellen bomenrenovatieplan Programma 3 Sociaal domein W3.1 Vervangen kunstgrasvelden Olympia Boys en ONDO W3.2 Behoud cursusaanbod versterken basisvaardigheden inwoners W3.3 Nieuwbouw binnensport Asten W3.4 Subsidie verenigingen ter compensatie OZB W3.5 Overeenkomst Uniek sporten de Peel voortzetten W3.6 JOGG aanpak W3.7 Het Bewegend Kind W3.8 Sport en cultuur voucher voor volwassenen W3.9 Jeugdeducatiefonds W3.10 Kledingbank Deurne W3.11 Groeiplan Taal W3.12 Uitbreiden gedragswetenschapper (S) Programma 4 Financiën, control en economie W4.1 Invoering/inrichting ondernemersfonds Dekking uit OZB niet-woningen (tarief +0,06%) OZB verhoging voor gemeente Asten (is gerelateerd aan het ondernemersfonds) W4.2 CRM professionalisering t.b.v. 1-loket W4.3 Voortzetting inhuur professionele centrummanager Saldo wensen niet opgenomen in de begroting

2026 -4.000

2027 -4.000

2028 -4.000

2029 -4.000

-1.200

0 -23.000

-56.000 -23.000

-1.920 0 -9.600 0 -10.000

-1.920 0 -9.600 -76.000 NTB

-1.920 -46.400 -9.600 -76.000 NTB

-32.109

-65.637

-16.896

0 -20.000

-893.000 -20.000

-14.500

-35.000 -25.000 -8.000 -10.000 -3.000 -10.000 0

-35.000 -25.000 -8.000 -10.000 -3.000 0 -67.736

-315.000 285.000

-285.000 285.000

-20.000

-3.000

-14.400

-352.125

-535.200

-581.600

-1.474.600

Wanneer een wens toch meegenomen wordt, moeten er meer draaiknoppen ingezet worden ter dekking.

8. Incidenteel / Reserve Eenmalige Bestedingen (REB) Het geactualiseerde overzicht van de Reserve Eenmalige Bestedingen ziet er als volgt uit.

Saldo 1-1 (Jaarrekening 2024) Claims tlv Reserve eenmalige bestedingen voorgaande jaren Mutaties Meerjarenbegroting 20252028 Geactualiseerd saldo Begroting 20252028 Raadsbesluiten t/m juni 2025

2025 9.737.687

2026 1.645.161

2027 1.539.402

2028 1.501.893

2029 1.464.384

-555.145

-37.509

983.387

1.810.652

1.501.893

1.464.384

1.426.875

1.810.652

1.501.893

1.464.384

1.426.875

1.502.407

1.464.898

1.427.389

-8.199.155

RB 8-4-25 Aanwaslocatie Asten-Oost

-241.500

RB 3-6-25 Bijstellen kredieten Turap voorjaar 2025: vooronderzoek binnensport Saldo ná Turap voorjaar 2025 Mutaties Kadernota 2026 Beheerprogramma Obsurv Plein Ommel Plein Heusden Gedragswetenschapper en buurtsportcoach Instandhouding OBS Toverkruid

1.471.274 -15.000

Saldo 31-12

2.198.161 -100.000

-123.000 -80.000 -67.736

-250.000 1.848.161

1.539.916

Beheerprogramma Obsurv Obsurv is ons integrale beheerprogramma voor de openbare ruimte. Dit programma is technisch gezien op, waardoor het niet meer verantwoord is om dit systeem te blijven gebruiken. Vervanging van dit systeem is nodig om het beheer van onze openbare ruimte op een juiste en efficiënte manier te kunnen blijven uitvoeren. Plein Ommel Vanuit een burgerinitiatief is een nieuw ontwerp gemaakt van het plein in Ommel. Hiervoor is € 150.000,= nodig. Dekking kan plaatsvinden uit de beschikbare kredieten bomenrenovatieplan € 27.000,= en € 123.000,= uit de reserve eenmalige bestedingen. Plein Heusden Vanuit een burgerinitiatief is een nieuw ontwerp gemaakt van het plein in Heusden. Hiervoor is € 180.000,= nodig. Hiervoor is al een krediet beschikbaar gesteld van € 100.000,= resteert nog te dekken € 80.000,=. Gedragswetenschapper en buurtsportcoach Betreft urenuitbreiding van de functie van gedragswetenschapper en buurtsportcoach. Hiervoor is bij de begroting 2025 een bedrag nodig van € 67.736,= beschikbaar gesteld voor 2025 en 2026. Instandhouding OBS Toverkruid Een aanwaslocatie is noodzakelijk om gedurende de plan- en bouwfase van de Loverbosch school, de stijgende leerlingenaantallen in Asten (Oost) adequaat op te kunnen vangen.

Dit komt omdat de bouw van een nieuwe Loverbosch school op zich heeft laten wachten en de woningbouw in Asten Oost de voorbije jaren is versneld.

9. Uitgangspunten Begroting 2026-2029 Voor het opstellen van de meerjarenbegroting 2026-2029 wordt, naast de wettelijke voorschriften en de gemeentelijke verordeningen het onderstaande uitgangspunt over indexering in acht genomen. Indexering 2026 Conform het geprognosticeerde indexcijfer voor overheidsconsumptie 2025, bijlage 4.4 Middelen en bestedingen 2025 van het Centraal Economisch Plan 2025, opgesteld door het CPB, is het indexpercentage voor 2026 3,1%.

10. Lokale lastendruk Lokale lastendruk Gebruiker Afvalstoffenheffing (variabel) Afvalstoffenheffing (vast)

Werkelijk 2024

Begroot 2025

Kadernota 2026

(index + ontwikkeling)

(index + draaiknoppen)

87,36 68,42

93,91 65,17

96,82 77,19

96,82 86,52

155,78

159,08

174,01

183,34

€ 397.531 417,81 324,35

€ 397.725 449,47 369,24

€ 397.725 463,40 380,69

€ 397.725 579,25 380,69

Totaal eigenaar

742,16

818,71

844,09

959,94

Totaal lastendruk

897,94

977,79

1.018,10

1.143,29

Totaal gebruiker Eigenaar Gemiddelde waarde woning Onroerendezaakbelasting (OZB) Rioolheffing

Afvalstoffenheffing De hogere bijdrage aan Blink en de draaiknop verhogen afvalstoffenheffing zijn verwerkt in het vastrecht afvalstoffenheffing. De (eventuele) realisatie van de milieustraat samen met Someren heeft in de toekomst een effect op de hoogte van de afvalstoffenheffing. Dit geldt ook voor de nieuwe huisvesting van Blink. Dat is nog niet meegenomen. OZB In de laatste kolom ‘Kadernota 2026 (index + draaiknoppen) is rekening gehouden met een verhoging (naast indexering) van 25% vanuit de draaiknoppen: • De OZB niet-woningen raakt bedrijven, verenigingen en instellingen. Afhankelijk van hoe deze lasten worden doorberekend aan de klant, kan het ook onze inwoners raken. Bij een WOZ waarde van € 1.000.000,= betekent 25% een stijging van € 730,= per jaar (€ 61,= per maand) voor eigenaren en voor gebruikers een stijging van € 608,25 per jaar (€ 51,= per maand). • De OZB woningen raakt inwoners met een koopwoning, maar ook verhuurders van woningen. Afhankelijk van hoe deze lasten door verhuurders worden doorberekend aan de klant, kan het ook onze inwoners raken. Bij een WOZ waarde van 13

€ 400.000,= betekent 25% stijging voor een huishouden een stijging van €105,= per jaar (€ 9,= per maand). Andere percentages (van 5% tot 50%) zijn ook uitgewerkt inclusief de impact per jaar en per maand op de belastingbetaler (zie pagina 35-36). Rioolheffing Bij de gemiddelde waarde woning is uitgegaan van de waarde uit de begroting 2025. In afwachting van de nieuwe berekeningen van het Wrp (Water- en rioleringsprogramma) wordt de rioolheffing in 2026 alleen verhoogd met de indexering.

Programmaplan

Programma 1 Bestuur en Veiligheid Visie

In alles wat we doen staan onze inwoners centraal. Het realiseren van dit ideaal stelt eisen aan de samenwerking binnen en tussen onze gemeenteraad, college van B&W, de ambtelijke organisatie en onze inwoners. Gezamenlijk bouwen we aan een duurzaam vitaal en veilig Asten. Dit betekent onder meer dat we de grote maatschappelijke opgaven, die daaruit voortvloeien, samen realiseren. Dit vereist een wijze van bestuur, gericht op de inzet en verantwoordelijkheid van de gemeenschap zelf, die we daartoe stimuleren en faciliteren.

Portefeuillehouder

Burgemeester A. van Extel-Van Katwijk Wethouder L. van de Moosdijk (Dienstverlening)

1. Goed bestuur op z'n Astens Wat willen we bereiken We leveren publieke dienstverlening aan de Astense samenleving. Gezamenlijk bouwen we aan een fijne woon-, werk- en leefomgeving vanuit eigen kracht dichtbij en samen met de inwoners, ondernemers en maatschappelijke instellingen. Wij geven ruimte aan creativiteit en nemen obstakels weg om goede dingen te kunnen doen. We nemen een ondernemende houding aan, werken vanuit 'de bedoeling', handelen vanuit 'ja-tenzij' en hanteren alleen regels waar ze nodig zijn. We werken integraal, handelen pro-actief en zijn flexibel genoeg om te schakelen tussen verschillende (overheids)netwerken, partners en uitvoeringsvormen. We pakken de regie waar dat nodig is. Het vertrouwen van inwoners in de politiek en in de overheid staat in algemene zin onder druk. Een gezonde bestuurscultuur, integriteit en onderlinge verhoudingen zijn zaken die wij als absolute basis van goed bestuur zien. Daarom besteden wij de komende periode veel aandacht aan deze thema’s. Wij gaan regelmatig met elkaar en met de gemeenteraad in gesprek. Het actief betrekken van inwoners is daarbij heel belangrijk. Op die manier behouden en verstevigen wij het vertrouwen in de Astense politiek.

Goed bestuur betekent voor ons: Collegiaal: gelijkwaardigheid als uitgangspunt, zorgen voor een open en constructief debat tussen coalitie en oppositie, college en gemeenteraad én met inwoners en maatschappelijke partners waarbij we dilemma's op tafel leggen; • Transparant en integer: betrouwbaar, betrokken, duidelijk en met respect naar eenieder, we spreken elkaar hierop aan; • Midden in de gemeenschap: zichtbaar zijn voor inwoners en ondernemers, hen opzoeken, ook bijeenkomsten buiten het gemeentehuis; • Met visie, lef en plezier: ‘samen aanpakken en genieten’; • Lerend en zelfcorrigerend vermogen: kwetsbaar durven opstellen, regelmatig met elkaar en met inwoners/ondernemers evalueren; • Open communicatie: we betrekken inwoners en doelgroepen in een vroeg stadium en communiceren op verschillende, creatieve manieren. De wijze waarop we dit gezamenlijk aanpakken is inmiddels neergelegd in het zogenaamde Astens Manifest, van de Gemeenteraad, het college van B&W en de ambtelijke organisatie. Dit manifest is en wordt voortdurend geconcretiseerd in acties en besluiten.

2. Veilige buurt en thuis Wat willen we bereiken Het is belangrijk dat we ons veilig voelen in onze eigen buurt en thuis. Zonder veiligheid geen vrijheid. Wij willen dat iedereen in Asten veilig kan wonen, verblijven, werken en ondernemen. Een betrouwbare overheid zorgt voor een veilige woon-, werk- en leefomgeving vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners en ondernemers. Wij vinden het dan ook essentieel om veiligheid te garanderen in ons dorp en blijven een beroep doen op ieders eigen verantwoordelijkheid als het gaat om preventie. Wij stimuleren bijvoorbeeld het gebruik van de buurtapps en de politie (wijkagent) en de Buitengewoon Opsporingsambtenaar (BOA) zijn zichtbaar op straat. Ontwikkelingen Toelichting activiteit

Bedrag

I/S

1.1 Lagere inkomsten kermis

15.000

Voor wat betreft de kermis 2025 ontvangen we nog het volledig geraamde bedrag van de organisator van de kermis. Vanaf 2026 moeten we rekening houden met geen of een verminderde opbrengst. 1.2 Verbonden partijen -15.391 / 34.866 S Bijdragen aan verbonden partijen o.b.v. de concept begrotingen 2026 van de gemeenschappelijke regelingen (exclusief indexering). 1.3 Hogere legesopbrengsten door stijging aantal huwelijken -20.000 S De trend van de afgelopen jaren laat zien dat er meer betaalde huwelijken in Asten worden gesloten. 1.4 Hogere vergoeding Someren MOR-meldingen -2.000

Het KCC verzorgt de administratieve verwerking van de MOR-meldingen (Meldingen Openbare Ruimte). Het aantal MOR-meldingen neemt de laatste jaren toe. Hierdoor kunnen we meer kosten doorberekenen naar Someren. 1.5 ICT informatisering 49.840 – 89.840 S De leasekosten zullen de komende jaren toenemen, omdat de afgesproken afschrijvingstermijnen korter zijn dan de looptijd van de financiering, waardoor dubbele lasten ontstaan met een piek in 2027 en 2028. Daarnaast stijgen de kosten voor mobiele telefonie abonnementen. 1.6 UDAS voertuigen 13.125 S Er moeten voertuigen vervangen worden. Door prijsstijging van de voertuigen stijgen de lasten. 1.7 Nieuwe CAO gemeenten 2025-2027

198.280

Door de nieuwe CAO stijgen de loonkosten. Dit komt met name door een mogelijke regeling reiskostenvergoeding woon-werk. De werkgever wordt verplicht een reiskostenregeling woonwerkverkeer in te stellen. De vorm hierin is vrij en dient met overeenstemming in het Lokaal Overleg (LO) met de vakbonden te worden vastgesteld. In 2025 zijn naar aanleiding van een vraag van de Ondernemingsraad (OR) waarin werd verzocht om een reiskostenregeling een aantal scenario’s doorberekend. Het gemiddelde hiervan is in het opgenomen bedrag meegenomen. Draaiknoppen Toelichting en impact draaiknop (1 t/m 4)

Bedrag

I/S

1.8 Bedrijfsvoering (1)

100.000 – 300.000 S

Dit betreft een brede algemene maatregel om te besparen op de bedrijfsvoering van de gemeente Asten. Denk hierbij aan efficiëntie slagen en gebruik maken van automatiseringsoplossingen en inzet van AI voor eenvoudige processen. We streven naar efficiëntere en meer gestroomlijnde processen, die minder tijd kosten. Daarnaast blijven we inzetten op nog meer samenwerken waar mogelijk. Impact: Organisatie 1.9 Openingstijden gemeentehuis (2) 10.000 S Het gemeentehuis minder openstellen (bijvoorbeeld een dagdeel) kan financiële voordelen met zich meebrengen. Het heeft echter wel impact op de dienstverlening en op bedrijfsvoering. De besparing is ingegeven op basis van de facilitaire kosten. De klantvraag blijft bestaan en zal zich verplaatsen naar de momenten waarop we wel open zijn en heb je voldoende bezetting nodig om hieraan te kunnen voldoen. Impact: Inwoners 1.10 Formatie wethouders (3) 70.000 vanaf 2027 S Momenteel is de formatie wethouders 3 fte. Dat is prima te verantwoorden o.b.v. de richtlijnen vanuit de VNG. Bij de coalitieronde 2022 is de formatie verhoogd van 2,8 fte naar 3,0 fte (plus van € 20.000,=, loonpeil 2022). Teruggaan naar 2,4 fte (€ 70.000,=) is een forse daling t.o.v. nu en zal impact hebben op de inzet vanuit de wethouders bijvoorbeeld in de regionale afstemming.

Impact: Bestuur 1.11 Aanvragen subsidies (4) NTB S Meer (incidenteel) externe financiering voor projecten en/of personeel door het inzetten van een subsidioloog die zichzelf moet terugverdienen en zorgt voor extra inkomsten voor de gemeente. Impact: NVT

Wat mag het kosten Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van de Begroting 2025 naar de nieuwe stand in de Kadernota 2026 weer. Nadelen worden weergegeven met een Begroting bedragen x € 1.000 Originele begroting Tussentijdse rapportage voorjaar 2025 Saldo na 1e Tussenrapportage 2025 Kadernota 2026 Ontwikkelingen 1.1 Lagere inkomsten kermis 1.2 Verbonden partijen 1.3 Hogere legesopbrengsten huwelijken 1.4 Hogere vergoeding MOR-meldingen 1.5 ICT informatisering 1.6 UDAS voertuigen 1.7 Nieuwe CAO gemeenten 2025-2027 Draaiknoppen 1.8 Bedrijfsvoering (1) 1.9 Openingstijden gemeentehuis (2) 1.11 Aanvragen subsidies (4) Mutaties kadernota Saldo na Kadernota 2026

2026 -11.035 -70 -11.105

Meerjarenbegroting 2027 2028 2029 -10.908 -10.884 -10.879 -121 -148 -148 -11.029 -11.032 -11.027

-249 -15 5 20 2 -50 -13 -198 110 100 10 0 -139 -11.244

-284 -15 -5 20 2 -75 -13 -198 210 200 10 NTB -74 -11.103

-279 -15 15 20 2 -90 -13 -198 310 300 10 NTB 31 -11.001

-329 -15 -35 20 2 -90 -13 -198 310 300 10 NTB -19 -11.046

Programma 2 Ruimtelijk Domein Visie Bouwen en goed wonen De gemeente Asten is een aantrekkelijke gemeente om te wonen. In alle kerkdorpen is er voor alle doelgroepen voldoende aanbod, zodat eenieder betaalbaar én naar behoefte kan wonen. Dit geldt voor onze starters, mensen die willen doorgroeien, jongeren die na hun studie willen terugkeren en onze senioren, maar ook faciliteren we passende huisvesting voor bijzondere doelgroepen. Vitaal buitengebied We staan voor de opgave de agrarische sector te verduurzamen, toekomstperspectief te bieden en gelijktijdig in balans te brengen met natuur en landschap en de gezondheid van onze inwoners. Dit doen wij samen met de stoppende agrariërs als met de agrariërs die door willen gaan. Op die manier proberen wij de transitie van ons buitengebied, die in een stroomversnelling zit, op een verantwoorde manier te begeleiden. Klimaat, energie en circulariteit We wonen en werken in een omgeving waarvan het klimaat verandert. We nemen onze verantwoordelijkheid voor het tegengaan van klimaatverandering door het verkleinen van onze CO2uitstoot en het stimuleren van duurzame energieopwekking. Ook gaan we zorgvuldig om met grondstoffen en stimuleren we hergebruik van grondstoffen om de afvalberg te verkleinen. We willen de gevolgen van klimaatverandering zoveel als mogelijk kunnen opvangen o.a.

door minder verstening, meer groen, betere wateropvang, minder hittestress en een grotere biodiversiteit in flora en fauna. Wij stimuleren en faciliteren inwoners om ook hun bijdrage te leveren. Bruisende en aantrekkelijke kernen Asten, Heusden en Ommel zijn bruisende en aantrekkelijke kernen, waar het prettig wonen, werken en recreëren is voor onze huidige en toekomstige inwoners. We zetten in op het aantrekken van (jonge) gezinnen om zich hier te vestigen. Op die manier zijn bijvoorbeeld het verenigingsleven, de lokale middenstand en de scholen het beste geholpen en gloort er een mooiere toekomst voor iedereen. We investeren daarom in onder andere onze centra, recreatievoorzieningen, sport- en gemeenschapsvoorzieningen, scholen en verkeersveiligheid. Proces Omgevingswet We nemen een faciliterende rol aan in het ruimtelijk domein. We denken en werken mee aan het verwezenlijken van (ruimtelijke) plannen van onze inwoners die kwaliteit aan onze gemeente toevoegen en bijdragen aan het behalen van de opgaven zoals opgenomen in onze Toekomstagenda Asten 2030. Daarbij werken we al in de geest van de Omgevingswet die per 1 januari 2024 in zal gaan, een wet die het de burgers makkelijker moet maken om hun plannen te realiseren.

Portefeuillehouder

Wethouder J. Bankers Wethouder J. Spoor (huisvesting specifieke groepen en woonwagenlocaties) Wethouder L. van de Moosdijk (grondbeleid en grondaankopen)

1. Bouwen en goed wonen Wat willen we bereiken Het moet voor iedereen mogelijk gemaakt worden om in Asten betaalbaar en/of naar 20

behoefte te kunnen wonen. Iedereen verdient een kans op de woningmarkt. Wij gaan daarom nog meer en sneller bouwen in alle drie de kernen. In een actueel programma Wonen, vastgesteld door de raad eind 2023, hebben wij vastgelegd hoe wij in de komende jaren gaan inzetten op aspecten als de betaalbaarheid, beschikbaarheid en verduurzaming van woningen evenals het bieden van een prettige woonomgeving, welke doelgroepen we willen bedienen en welke woonvormen we mogelijk willen maken. Het programma Wonen vormt ook de basis voor de meerjarige prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties die eind 2023 zijn ondertekend.

2. Vitaal buitengebied Wat willen we bereiken De agrarische sector is en blijft belangrijk voor Asten. De komende jaren komt de transitie in het landelijke gebied in een stroomversnelling als gevolg van toegenomen landelijke en provinciale weten regelgeving. Wij willen dat de gemeente Asten stoppende bedrijven en bedrijven die doorgaan zo goed mogelijk begeleidt. Daarnaast staan wij samen met onze boeren voor de opgave om de sector te verduurzamen, meer in balans te brengen met natuur & landschap en de gezondheid van inwoners. Door daarnaast te investeren in natuur en nieuwe economische pijlers wordt het buitengebied aantrekkelijker.

3. Klimaat, energie en circulariteit Wat willen we bereiken Ook in Asten leveren we gezamenlijk met onze inwoners en ondernemers een bijdrage aan de aanpassingen in energie- en materialengebruik en willen we klimaatbestendig worden. Daarbij hebben we oog voor de betrouwbaarheid, betaalbaarheid en haalbaarheid van plannen, maar tonen ook gezonde ambitie. Klimaat, energie en circulariteit zijn grote opgaven, waarbij wij de samenwerking opzoeken op de schaal van de MRE en de Peelgemeenten. Klimaat We investeren in de boven- en ondergrondse infrastructuur om waterproblemen te verminderen, zowel in geval van wateroverlast (beter afvoeren) als in periodes van droogte (beter vasthouden). Ook investeren we in meer groen om hittestress te verminderen en investeren we in onze natuur om deze meer biodivers en klimaatbestendig te maken. Energie Stap 1 in het verduurzamen van ons energiegebruik is besparen. We geven daarbij zelf het goede voorbeeld door bijvoorbeeld de openbare verlichting te verledden, onze openbare ruimte CO2-arm in te richten en onze gebouwen beter te isoleren. We ondersteunen onze inwoners bij het isoleren van hun woning. Stap 2 is het gebruiken van duurzame energie in plaats van fossiele energie, veelal elektriciteit. Voor het verduurzamen van de mobiliteit versterken we daarom het netwerk aan laadpalen.

Vanwege de overbelasting van het stroomnetwerk is het vergroten van de grootschalige opwekking van duurzame energie in de gemeente de komende jaren moeilijk. We zoeken naar mogelijkheden om energie op te wekken zonder het stroomnetwerk extra te belasten. Circulariteit Ons doel is om in 2030 voor 50% en in 2050 volledig circulair te zijn. Dat houdt in dat spullen die nu nog als afval worden gezien zo volledig mogelijk worden hergebruikt als grondstoffen. Op die manier hebben we minder of geen nieuwe grondstoffen uit de aarde nodig. We stimuleren de circulaire gedachte bij onze inwoners en ondernemers en geven als gemeente zelf het goede voorbeeld. Dit doen we onder andere door circulariteit toe te passen in ons inkoopbeleid, het 21

afvalstoffenbeleidsplan, in ons eigen gemeentehuis en bij de uitvoering van projecten in het openbaar gebied.

4. Bruisende en aantrekkelijke kernen Wat willen we bereiken Van Asten, Heusden en Ommel willen wij nog aantrekkelijkere kernen maken voor (jonge) gezinnen om zich hier te vestigen. Op die manier zijn bijvoorbeeld het verenigingsleven, de lokale middenstand en de scholen het beste geholpen en gloort er een mooiere toekomst voor iedereen. Dat betekent investeringen doen in de centra, in de uitstraling en in belangrijke voorzieningen zoals scholen en de verkeersveiligheid. Bij deze investeringen gaan we stap voor stap minder CO2 uitstoten en meer circulair werken. Ontwikkelingen Toelichting activiteit

Bedrag

I/S

2.1 Verhoging krediet Loverbosch school

25.610 vanaf 2027

35.000

Door stijging van de bouwkosten is een aanvullend krediet nodig. 2.2 Bijstelling MJOP Sportcomplex de Schop

Op basis van nieuwe meerjarenonderhoudsplanning stijgt de jaarlijkse storting voor onderhoud van de Schop. 2.3 Actualisatie MJOP sportparken 31.000 S Op basis van de geactualiseerde onderhoudsplanning stijgt de jaarlijkse storting voor onderhoud sportparken. 2.4 Inspecties en onderhoud civieltechnische Kunstwerken 11.928 S Op basis van de geactualiseerde onderhoudsplanning stijgt de jaarlijkse storting voor inspecties en onderhoud. 2.5 Verhogen inkomsten anterieure overeenkomsten |100.000 |S Hogere anterieure bijdrage vragen bij nieuwe ontwikkelingen. Inwoners en ondernemers betalen meer voor ontwikkelingsmogelijkheden.

Draaiknoppen Toelichting en impact draaiknop (5 t/m 14)

Bedrag

I/S

2.6 Bestaande samenwerkingen (5)

50.000 vanaf 2027

Bezuinigen op of stoppen met bestaande samenwerkingen binnen het ruimtelijk domein of op andere domeinen. Bezuinigen of stoppen met samenwerkingen zoals Innovatiehuis en energiehuis Slim Wonen. Onduidelijk is of dit ook (toekomstige) positieve effecten dempt. Daarnaast kan de financieringssystematiek (verdeling van de hoogte van de bijdragen) van samenwerkingen bekeken worden. Impact: Bestuurlijke ambitie / maatschappelijke opgaven en verbonden partijen 2.7 Betaald parkeren (6) 150.000 vanaf 2027 S Invoering van betaald parkeren in het centrum van Asten. Afhankelijk van de manier waarop dit wordt ingevoerd, is er op de korte termijn risico dat het centrum van Asten gemeden zal worden. Dit kan op de langere termijn gevolgen hebben voor ondernemers in het centrum en dus voor de centrumontwikkeling zoals die vanuit de Toekomstagenda 2030 wordt gestimuleerd. Impact: Inwoners en ondernemers 2.8 Inzet klimaat (7) 100.000 S Vaste formatie ten behoeve van klimaat, energie en duurzaamheid structureel ten laste brengen van de CDOKE-gelden (tijdelijke regeling Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid) die we van het Rijk ontvangen. Hierdoor blijft er wel minder budget over voor overige maatregelen in het kader van klimaat- en energiebeleid en als de regeling stopt (toegezegd t/m 2029) is er geen dekking meer voor deze vaste formatie.

Impact: NVT 2.9 Kostendekkendheid leges (8) 50.000 S De kostendekkendheid van de leges omgevingsvergunningen is nog geen 100%. Door verhoging van de leges wordt de kostendekkendheid vergroot. Voor inwoners en bedrijven betekent dit dat de lasten voor een vergunning stijgen. Impact: Inwoners en ondernemers 2.10 Uitstraling buitenruimte (9) 30.000 vanaf 2027 S We voeren projecten in de buitenruimte soberder uit door gebruik van goedkopere materialen en door minder elementen. Het heeft wel een sterk negatief effect op de uitstraling van de openbare ruimte en het is minder duurzaam. Tot slot nog de algemene opmerking dat we bij dit soort projecten eigenlijk nooit gaan voor een heel hoog kwaliteitsniveau. We kijken al wat passend is met gezond verstand. Impact: Inwoners 2.11 Minder onderhoud buitenruimte (10) 30.000 vanaf 2027 S We stellen het beheer en onderhoud van de openbare ruimte (groen en reiniging) naar beneden bij van niveau C naar D. Het onderhoud van wegen zit al op het minimale niveau (niveau C). Het gaat leiden tot een sterke aantasting van de belevingswaarde van het openbaar gebied (centrum, wijken) én klachten, de kosten aan de achterkant zullen gaan stijgen. Impact: Inwoners

2.12 Aanpak Loverveld (11)

8.000

Bij de herijking van bestaande kredieten (raad 3 juni) is voorgesteld om het krediet Loverveld (90056003100 Herinrichting Park ’t Loverveld) af te ramen met € 670.000,=. Dit is mogelijk door extra dekking vanuit subsidies en de GREX Loverbosch fase 2 (samen € 500.000,=), en daarnaast het versmallen van de fietspaden naar 3,5 meter (€ 170.000,=). Deze draaiknop aanpak Loverveld gaat een stap verder in versobering van de uitvoering van dit project: • Speelvoorziening 0-12 jaar laten vervallen: € 125.000,=. • Urban sports voorziening laten vervallen: € 90.000,=. Dit heeft ook een relatie met het toegezegde bedrag van € 50.000,= vanuit het burgerinitiatief Stichting TIPI. • Informele zitplekken van natuursteen laten vervallen tussen ligweide en parkpad: € 180.000,=. De afschrijvingskosten gerelateerd aan deze 3 extra opties bedraagt: € 8.000,=. Impact: Inwoners 2.13 Bijdrage molen (12) 20.000 vanaf 2027 S De gemeente Asten heeft een sterk cultureel karakter en gemeenschapszin. Dit uit zich in verenigingen en evenementen, van de sleuteloverdracht tijdens de carnaval tot het in onderhoud hebben van een molen. Bijeenkomsten waar inzet van de ambtelijke organisatie gevraagd wordt zoals de molen en de beiaard(ier), hebben culturele waarde voor de gemeente Asten. Het behoort niet tot de wettelijke taken van de gemeente.

Voor de verbinding in de maatschappij en de identiteit van de gemeente Asten kan het afstoten hiervan impact hebben op de gemeenschap. Impact: Molenaar 2.14 Verhogen afvalstoffenheffing (13) 75.000 S Uit de benchmark die in het kader van het project Asten in Balans door Twynstra Gudde is uitgevoerd, kwam naar voren dat Asten in vergelijking met de referentiegemeenten een laag tarief voor afvalstoffenheffing heeft. Nadere analyse van de toegerekende kosten van de Gemeente Someren aan de afvalstoffenheffing laat zien dat Someren kosten straatreiniging toerekent aan deze heffing. In Asten doen we dit niet. We rekenen wel 50% toe aan riolering. We kunnen er voor kiezen om ook een gedeelte toe te rekenen aan afval. Daarnaast kunnen we een extra bedrag van de salariskosten toerekenen. We onderzoeken nog of het reëel is om mogelijk nog meer posten toe te rekenen. De lastendruk voor inwoners stijgt met ongeveer € 10,= per huishouden per jaar. Wellicht kunnen in de toekomst meer kosten doorbelast worden. Hiervoor is nader onderzoek nodig. Impact: Inwoners 2.15 Temporiseren projecten (14) 200.000 S Ambitie beter afstemmen op de uitvoeringskracht van de organisatie door focus aan te brengen (prioriteren), projecten te temporiseren, on hold te zetten of uit te stellen. Hierdoor het fors terugbrengen van externe inhuur.

Daar waar realistisch vacatures niet invullen, of gebruik maken van natuurlijk verloop, of geen extra (tijdelijke) formatie meer toestaan waardoor bespaard wordt op salariskosten en op tijdelijk personeel (formatie is altijd gerelateerd aan de van de organisatie gevraagde taken). Impact: Bestuurlijke ambitie / maatschappelijke opgaven en organisatie

Wat mag het kosten Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van de Begroting 2025 naar de nieuwe stand in de Kadernota 2026 weer. Nadelen worden weergegeven met een -

bedragen x € 1.000 Originele begroting Saldo na 1e Tussenrapportage 2025 Kadernota 2026 Ontwikkelingen 2.1 Verhoging krediet Loverbosch school 2.2 Bijstelling MJOP Sportcomplex de Schop 2.3 Actualisatie MJOP sportparken 2.4 Inspecties en onderhoud civieltechnische kunstwerken 2.5 Verhogen inkomsten anterieure overeenkomsten Draaiknoppen 2.6 Bestaande samenwerkingen (5) 2.8 Inzet klimaat (7) 2.9 Kostendekkendheid leges (8) 2.14 Verhogen afvalstoffenheffing (13) 2.15 Temporiseren projecten (14) Mutaties kadernota Saldo na Kadernota 2026

Begroting 2026 -7.162 -7.162

Meerjarenbegroting 2027 2028 -7.206 -7.227 -7.206 -7.227

2029 -7.267 -7.267

22 0 -35 -31 -12

-4 -26 -35 -31 -12

100

225 0 100 50 75 0

275 50 100 50 75 0

475 50 100 50 75 200

247 -6.915

271 -6.935

471 -6.756

471 -6.796

Programma 3 Sociaal Domein Visie

Elke inwoner in Asten, jong en oud, kan en mag meedoen. Samen, voor en met elkaar. Als gemeente Asten dragen wij bij aan optimale ontwikkelingskansen in een aantrekkelijke omgeving, waarbij we oog hebben voor jong en oud. We zetten in op preventie en organiseren zorg en ondersteuning dicht bij huis, met professionals waar je terecht kan met al je ondersteuningsvragen. Alle inwoners met een zorg- of ondersteuningsvraag wordt een passende oplossing richting de toekomst geboden. Zodat ze uiteindelijk op eigen kracht, eventueel met hulp van hun netwerk, verder kunnen. We geven bijzondere aandacht aan voorliggende voorzieningen en stimuleren maatschappelijke initiatieven. Zo geven we vorm aan een vitaal Asten, aantrekkelijk voor iedere inwoner.

Portefeuillehouder

Wethouder J. Spoor Wethouder J. Bankers (Ommel 1.000+)

1. Sociaal en gezond Wat willen we bereiken Binnen het sociaal domein staan voor ons een aantal pijlers centraal: • Kansen voor iedereen; • Sterke, sociale omgeving; • Gezondheid en vitaliteit; • Financieel gezond; • Samen met elkaar; • Ondersteuning & voorzieningen. Deze pijlers zijn gericht op alle leeftijdsfasen en voor alle vormen van ondersteuning: vanaf preventie en zelfredzaamheid tot professionele ondersteuning. Ze zijn uitgewerkt in het beleidsplan sociaal domein en dit plan is voor ons een goede basis voor de doorontwikkeling de komende jaren. In uitvoeringsplannen wordt per jaar aangegeven waar in dat jaar de focus op ligt. Werk is van groot belang voor mensen en houdt de samenleving draaiende. Werk zorgt voor contact met andere mensen en leidt tot zelfstandigheid en eigenwaarde. Wie werkt, investeert in zichzelf en draagt zijn steentje bij aan de toekomst van onze samenleving. Soms lukt werken niet of hebben mensen moeite met rond te komen met het geld dat zij verdienen; in dat geval kan men op onze ondersteuning rekenen en dragen we de mogelijkheden van gemeentelijke regelingen uit.

2. Bruisende en aantrekkelijke kernen Wat willen we bereiken Van Asten, Heusden en Ommel willen wij nog aantrekkelijkere kernen maken voor (jonge) gezinnen om zich hier te vestigen. Op die manier zijn bijvoorbeeld het verenigingsleven, de lokale middenstand en de scholen het beste geholpen en gloort er een mooiere toekomst voor iedereen. Dat betekent investeringen doen in de centra, in de uitstraling en in belangrijke voorzieningen zoals scholen en de verkeersveiligheid. 26

3. Veilige buurt en thuis Wat willen we bereiken Het is belangrijk dat we ons veilig voelen in onze eigen buurt en thuis. Zonder veiligheid geen vrijheid. Wij willen dat iedereen in Asten veilig kan wonen, verblijven, werken en ondernemen. Een betrouwbare overheid zorgt voor een veilige woon-, werk- en leefomgeving vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners en ondernemers. Wij vinden het dan ook essentieel om veiligheid te garanderen in ons dorp en blijven een beroep doen op ieders eigen verantwoordelijkheid als het gaat om preventie. Wij stimuleren bijvoorbeeld het gebruik van de buurtapps en de politie (wijkagent) en de Buitengewoon Opsporingsambtenaar (BOA) zijn zichtbaar op straat. Ontwikkelingen Toelichting activiteit

Bedrag

I/S

3.1 Zorgkosten Wmo en Jeugd

P.M.

Als gemeente hebben we een zorgplicht. Om hier aan te kunnen voldoen zijn de Wmo en de jeugdwet open eind regelingen voor wat betreft de financiële verantwoordelijkheid als gemeente voor zorgkosten. De gemeente Asten begroot qua zorgkosten realistisch maar er kan altijd sprake zijn van ontwikkelingen die ervoor zorgen dat we meer zorgkosten hebben dan begroot. Ook nu zien we al een aantal ontwikkelingen die ervoor kunnen zorgen dat we later in het jaar (bij de begroting 2026) extra financiële middelen moeten toekennen voor de zorgkosten in 2026. We zijn van deze ontwikkelingen op de hoogte en we proberen vanuit duiding en monitoring hier goed in te kunnen sturen. 3.2 Hervormingsagenda Jeugd P.M. S De Hervormingsagenda Jeugd (2023–2028) is landelijk opgesteld om de jeugdzorg te verbeteren, beheersbaarder en betaalbaarder te maken. Gemeenten krijgen hiermee handvatten om hun stelsel te hervormen. De agenda bevat landelijke en regionale maatregelen die gemeenten kunnen benutten om structurele besparingen te realiseren. Op regionaal niveau is de GR Peelgemeenten belast met de vertaling van de hervormingsagenda Jeugd op regionaal en lokaal niveau. Dit doen zij onder andere door middel van de programma’s uit de koers.

Op regionaal niveau (gemeente Asten, Someren, Deurne, Laarbeek en Gemert-Bakel) zijn er wel financiële vertalingen gedaan echter wordt duidelijk dat deze nog zeer lastig lokaal te vertalen zijn. Tevens omdat de maatregelen uit de hervormingsagenda Jeugd omvatten dat er een verschuiving plaats gaat vinden naar de algemene, preventieve en collectieve voorzieningen. Een concrete financiële vertaling op lokaal niveau is op dit moment nog niet inzichtelijk te maken.

3.3 GR vorming Een 10 voor de Jeugd

23.200

Oprichting van een nieuwe GR met de volgende doelstelling: De Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg heeft als doel de beschikbaarheid van jeugdzorg voor de meest kwetsbare kinderen te verbeteren. Dit wordt onder andere bereikt door het 27

versterken van de regionale samenwerking tussen gemeenten en het organiseren van gezamenlijke inkoop van specialistische jeugdzorg. In het wetsvoorstel worden gemeenten verplicht om regionaal samen te werken bij de inkoop van specialistische jeugdzorg en een GR te treffen op het niveau van aangewezen jeugdregio’s. De 11 samenwerkende gemeenten binnen Een 10 voor de Jeugd zullen bij Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) worden aangewezen als jeugdregio en dienen dus gezamenlijk een GR te treffen. De GR zal naar verwachting per 1 januari 2026 operationeel zijn. Tot die tijd blijven de huidige samenwerkingsafspraken gelden. 3.4 Toezicht en handhaving kinderopvang 9.000 S De gemeente is verantwoordelijk voor het toezicht op en de handhaving van de kwaliteitseisen kinderopvang. Voor de uitvoering hiervan heeft het college de GGD aangewezen als toezichthouder. De GGD voert de jaarlijkse inspecties uit op alle locaties kinderopvang incl. BSO en peuterwerk en bij de gastouders. Daarnaast worden er inspecties uitgevoerd bij de start van nieuwe locaties. Voor het uitoefenen van deze taak ontvangt de gemeente middelen in het gemeentefonds. De hoogte van de middelen is afhankelijk van het aantal inwoners en niet van het aantal locaties/gastouders. Voor de gemeente Asten zijn de Rijksmiddelen al een aantal jaren niet meer toereikend.

Helaas kan de gemeente geen tot weinig invloed uitoefenen op de taak van de GGD. Het gaat met name om de inzet van de uren van de toezichthouder. Volgens de GGD worden de uren ingezet conform de landelijk gemaakte afspraken. De gemeente stuurt wel op het inzetten van nadere onderzoeken. Deze worden alleen ingezet als ingeschat wordt dat de veiligheid van de kinderen in het geding is. De gemeente kan wel leges in rekening brengen voor de inspecties bij de kinderopvangorganisaties, maar dit mag alleen bij inspecties voor nieuwe locaties en niet bij de jaarlijkse inspecties. Deze leges dekken ook niet alle kosten.

Draaiknoppen Toelichting en impact draaiknop (15 t/m 25)

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Asten&id=627b121f-da6c-4001-8a7b-415ce85d64d6