CConstaterende datAsten
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2 - Begroting gemeente Asten 2027

Gemeenteraad 10 november 2026, gemeente AstenBij agendapunt: Begroting 2027 gemeente Asten (bespreekstuk)35.740 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Begroting 2027 Vandaag sluiten, morgen koers bepalen 2 Inhoudsopgave Begroting 2027 ...............................................................................................1 Samenvatting ..................................................................................................................................3 Beleidsbegroting ...........................................................................................11 Programmaplan .............................................................................................................................12 1. Bestuur en Veiligheid .........................................................................................................................13 2. Ruimtelijk Domein .............................................................................................................................20 3. Sociaal domein ...................................................................................................................................35 4. Financiën, Control en Economie ........................................................................................................46 Paragrafen .....................................................................................................................................53 1.

Lokale heffingen ................................................................................................................................54 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................................................................58 3. Bedrijfsvoering ...................................................................................................................................71 4. Grondbeleid .......................................................................................................................................75 5. Onderhoud kapitaalgoederen ...........................................................................................................79 6. Financiering .......................................................................................................................................83 7. Verbonden partijen ...........................................................................................................................86 8. Wet Open Overheid ..........................................................................................................................93 9.

Balans in uitvoering (draaiknoppen) .................................................................................................95 Financiële begroting ....................................................................................101 1. Overzicht van baten en lasten .............................................................................................. 102 2. Overzicht financiële positie .................................................................................................. 115 Bijlagen .......................................................................................................125 Bijlage taakvelden ................................................................................................................................126 Bijlage beleidsindicatoren ...................................................................................................................128 Bijlage Algemene uitkering gemeentefonds ........................................................................................131 Bijlage overzicht restant kredieten …………………………………………………………… 135 3 Samenvatting Inleiding Voor u ligt de begroting 2027. In de begroting staat welke plannen we de komende jaren hebben, wat die plannen kosten en welke inkomsten we verwachten.

De begroting is een belangrijk instrument bij het uitoefenen van de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad. Door de begroting vast te stellen geeft de gemeenteraad het college toestemming geld uit te geven voor de plannen. Bestuurlijke samenvatting In de gemeenteraad van 12 mei 2026 is het Coalitieakkoord 2026-2030 ‘Dichtbij, duidelijk en samen door’ behandeld. Dit coalitieakkoord vormt de politieke en bestuurlijke richting voor het handelen van het college in de periode 2026–2030. Het akkoord is bedoeld als gezamenlijk vertrekpunt voor onze inwoners, de gemeenteraad, de organisatie en onze partners. In deze begroting is het coalitieakkoord 2026-2030 vertaald. In de kadernota 2027 is aangegeven dat het meerjarig financieel beeld van de gemeente Asten niet rooskleurig is. In de begroting 2027 zijn een aantal ontwikkelingen geweest waardoor het tekort van het jaar 2027 zonder ingrijpende maatregelen is omgebogen naar een overschot van € 4.224. Vanaf 2028 blijft het tekort onverminderd groot, er is al veel gedaan om Asten in Balans te krijgen, maar vanaf 2028 zijn extra maatregelen noodzakelijk.

Begroting Meerjarenbegroting bedragen x € 1.000 2027 2028 2029 2030 Resultaat 4 -1.929 -2.542 -3.111 Het tekort 2028 ten opzichte van 2027 wordt voornamelijk veroorzaakt doordat in 2028 de algemene reserve niet meer wordt ingezet als algemeen dekkingsmiddel (€ 750.000), stijging van kapitaallasten door investeringen school Loverbosch en wegen. Daarnaast is er sprake van een daling van de algemene uitkering. In 2029 is € 700.000 extra geraamd voor financieringskosten en in 2030 is € 955.000 structureel opgenomen voor het realiseren van een binnensportaccommodatie inclusief zwembad. Het meerjarig effect hiervan komt tot uitdrukking in de financiële kengetallen (netto schuldquote, solvabiliteitsratio) die zich negatief ontwikkelen en in een dalende weerstandsratio (zie paragraaf weerstandsvermogen). Tekorten vanaf 2028 Met het oog op de voorbereiding van de Begroting 2028 - 2031 gaat de gemeente een integraal onderzoek uitvoeren waarbij de principes van Zero based begroten worden toegepast. Dat betekent dat we de begroting opnieuw opbouwen om te komen tot keuzes die zorgen voor een sluitende meerjarenbegroting. Daarbij is het doel om verder te kijken dan enkel een administratieve sessie naar budgetten, maar ook ambitie / taken (hoe maak je keuzes als gemeenteraad), activiteiten, capaciteit, processen en organisatie-inrichting-samenwerking (netwerk) te betrekken.

Het onderzoek is gestart op 1 oktober 2026. De gemeente gaat samenwerken met een externe partij die dit traject mede ontwerpt, begeleid en tevens input kan leveren voor de benodigde ingrediënten voor het onderzoek. Om concrete keuzes te kunnen maken is alles bespreekbaar en moet ‘alles op tafel’. En om dat te bereiken is het goede / kritische gesprek met alle belanghebbenden hierover cruciaal. Achtereenvolgens gaan we in deze samenvatting in op: 1. | Begroting 2027 en ontwikkelingen 2. | Verschillen kadernota 2027 en begroting 2027 3. | Incidentele begroting 2027-2030; 4. | Lokale lastendruk. 1. | Begroting 2027 en ontwikkelingen Hieronder worden de inkomsten en uitgaven van de gemeente in 2027 in een samenvattend overzicht weergegeven. Inkomsten 2027 x € 1.000 totale omzet 64.826 7.533 14.414 42.879 Rijk | Gemeentelijke belastingen en heffingen | Overige Uitgaven 2027 (x 1.000) Lasten: | in € 1. Bestuur en Veiligheid | 25,9% | 16.760 Bestuur | 3,3% | 2.118 4 Ondersteuning | 18,9% | 12.265 Veiligheid | 3,7% | 2.378 2. Ruimtelijk Domein | 23,8% | 15.443 Bouwen en wonen | 5,6% | 3.635 Natuur en milieu, buitengebied en klimaat | 9,3% | 6.001 Openbaar groen en recreatie | 3,1% | 1.999 Verkeer en vervoer | 5,9% | 3.807 3.

Sociaal domein | 46,7% | 30.303 Algemene voorzieningen | 4,2% | 2.705 Cultuur | 1,9% | 1.242 Jeugdhulp | 9,8% | 6.322 Onderwijs | 3,9% | 2.501 Participatie | 12,3% | 7.958 Samenkracht en burgerparticipatie | 5,4% | 3.499 Sport | 3,5% | 2.283 WMO | 5,9% | 3.793 4. Financiën, Control en Economie | 3,6% | 2.316 Economie en recreatie | 0,9% | 607 Financiën en Belastingen | 2,7% | 1.709 64.822 Draaiknoppen Asten in Balans In de paragraaf 9 Balans in uitvoering worden de resterende "aangezette draaiknoppen" verder toegelicht. In 2028 staan er nog drie draaiknoppen die gerealiseerd moeten worden (bedrijfsvoering, temporiseren projecten en inkomensafhankelijke Wmo) totaal € 392.000. De draaiknop indexering samenwerkingspartners is niet haalbaar gebleken en de draaiknop Gezins- en jongerencoach wordt gemonitord. Ingezette draaiknoppen Nr.

Draaiknoppen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | status Programma 1 Bestuur en Veiligheid 1 | Bedrijfsvoering | 96.000 | 96.000 | 96.000 nog te realiseren Programma 2 Ruimtelijk Domein 14 Temporiseren projecten | 200.000 | 200.000 | 200.000 | nog te realiseren Programma 3 Sociaal Domein 16 Indexering samenwerkingspartners | 40.000 | 40.000 | 40.000 | 40.000 niet haalbaar | -40.000 | -40.000 | -40.000 | -40.000 | niet haalbaar 17 Inkomensafhankelijke Wmo | 96.000 | 96.000 | 96.000 nog te realiseren Gezins- en jongerencoaches (€ 40.000 | 40.000 | 80.000 | 80.000 | 80.000 monitoring 18 gerealiseerd in 2027 en € 40.000 in 2028) 19 Leerlingenvervoer | 10.000 | 10.000 | 10.000 | 10.000 gerealiseerd 23 Kosten Jeugdhulp | 150.000 | 150.000 | 150.000 | 150.000 | gerealiseerd 24 Collectief zorgaanbod | 150.000 | 150.000 | 150.000 | 150.000 | gerealiseerd Saldo draaiknoppen | 350.000 | 782.000 | 782.000 | 782.000 Herijking en onderhoud gemeentefonds Het berekende voordeel voor Asten van de herijking gemeentefonds is € 134,00 per inwoner. 5 6 Dit is echter afgetopt naar maximaal € 37,50 per inwoner. De aftopping leidt ertoe dat de algemene uitkering voor Asten structureel wordt gekort met € 1,6 miljoen. In de septembercirculaire 2026 is een toelichting gegeven op de vervolgonderzoeken.

De verwachting is dat met ingang van 2029 een herziening van de verdeling van de algemene uitkering plaatsvindt en de suppletie-uitkering nieuwe verdeling gemeentefonds daarop wordt aangepast. Vervolgens wordt de afbouw ervan vanaf 2029 hervat. Het is onbekend of de huidige voordeelgemeenten dan nog voordeelgemeenten zijn en de huidige nadeelgemeenten dan nog nadeelgemeenten zijn. We blijven ons, samen met de K80, een netwerk van kleine gemeenten tot 25.000 inwoners die kennis delen, elkaar inspireren en samen belangen behartigen en de Vereniging van Nederlands gemeenten (VNG), sterk maken voor een betere bekostiging vanuit het Rijk. Provinciaal toezicht Uitgangspunt van de provincie is dat het eerstvolgende begrotingsjaar of de meerjarenbegroting reëel sluitend moet zijn. Dit betekent ook dat structurele uitgaven van de gemeente betaald moeten worden van structurele inkomsten. En incidentele uitgaven éénmalig betaald worden, bijvoorbeeld uit een Reserve Eenmalige Bestedingen. Repressief toezicht Repressief toezicht houdt in dat de gemeente de begroting direct kan uitvoeren, zonder dat hier vooraf goedkeuring van de provincie vereist is. Een gemeente komt in aanmerking voor repressief toezicht wanneer de begroting, inclusief nieuw beleid, naar het oordeel van de provincie structureel en reëel in evenwicht is.

Reëel evenwicht Reëel evenwicht houdt in dat de ramingen volledig, realistisch en haalbaar zijn. Wanneer de provincie oordeelt dat ramingen onvoldoende reëel zijn, wordt een negatieve bijstelling doorgevoerd op het structureel begrotingssaldo. Inzetten reserves Vanaf 2025 kunnen reserves worden ingezet als structureel dekkingsmiddel. Hierdoor is het mogelijk om 10% van de algemene reserve wat niet nodig is voor het afdekken van risico's in te zetten als structureel dekkingsmiddel. Voorwaarden: - Solvabiliteit blijft groter of gelijk aan 20% - Gebaseerd op adequate risico-inventarisatie - Structurele onttrekking opnemen in overzicht van structurele reserve mutaties In 2027 € 750.000 uit de algemene reserve ingezet. Niet opgenomen wensen (structureel) In de Kadernota 2027 is in de bijlage een lijst met 'Wensen niet opgenomen in de begroting' opgenomen. Of en wanneer deze wensen gerealiseerd kunnen worden hangt af van de financiële situatie. Deze nieuwe structurele wensen zijn niet financieel vertaald in de begroting 2027. Wensen N IET op g enom en in d e Beg roting 2 0 2 7 | 2 0 2 7 | 2 0 2 8 | 2 0 2 9 | 2 0 3 0 (- is een nadeel, + is een voordeel) P rog ram m a 1 Bestuur en Veilig heid 1.1 | Extra formatie g riffie | -46.000 | -46.000 | -46.000 | -46.000 1.2 | Extra formatie SWO T org anisatie | P.M. | P.M. | P.M. | P.M.

1.3 | G o Vocal/p articip atiep latform voor inwoners | -10.000 | -10.000 | -10.000 | -10.000 1.4 | C ond itioneren archiefruimte | -4.000 | -4.000 | -4.000 | -4.000 P rog ram m a 2 Ruim telijk D om ein 2.1 | Reconstructie g ed eelte Vlosb erg weg | -1.980 | -1.980 | -1.980 | -1.980 2.2 | Reconstructie Waard jesweg | 0 | -47.700 | -47.700 | -47.700 2.3 | O mg eving sC hat | -5.000 | -5.000 | -5.000 | -5.000 2.4 | O p enb aar g roen - B oomb eheer | -15.000 | -15.000 | -15.000 | -15.000 2.5 | Uitvoering b omenrenovatiep lan | P.M. | P.M. | P.M. | P.M. P rog ram m a 3 S oc iaal D om ein 3.1 | B ehoud cursusaanb od versterken | -16.896 | -16.896 | -16.896 | -16.896 b asisvaard ig hed en inwoners 3.2 | Structurele uitb reid ing g ed rag swetenschap p er | -67.736 | -67.736 | -67.736 | -67.736 3.3 | O vereenkomst 'Uniek Sp orten in d e Peel' | 0 | 0 | 0 | -14.311 voortzetten 3.4 | J O G G aanp ak | 0 | 0 | 0 | -35.000 3.5 | Het B eweg end Kind | 0 | 0 | 0 | -25.000 3.6 | Sp ort en cultuur voucher voor volwassenen | 0 | 0 | 0 | -8.000 3.7 | J eug d ed ucatiefond s | 0 | 0 | 0 | -10.000 P rog ram m a 4 F inanc iën, C ontrol en Ec onom ie 4.1 | Versterking economische ontwikkeling en samenwerking - levering sb ijd rag e EZ MRE | -147.200 | -147.200 | -147.200 | -147.200 S ald o w ensen N IET op g enom en in d e K ad ernota | -3 1 3 .8 1 2 | -3 6 1 .5 1 2 -3 6 1 .5 1 2 -4 5 3 .8 2 3 2.

Verschillen kadernota 2027 en begroting 2027 Hieronder worden de verschillen ten opzichte van de kadernota toegelicht. Verschil kadernota 2027 en begroting 2027 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (- is nadeel + is voordeel) Stand kadernota 2027 | -859.405 | -2.058.568 | -2.540.331 | -3.180.477 Resultaat begroting 2027 | 4.224 | -1.928.698 | -2.542.298 | -3.110.890 Verschil | 863.629 | 129.870 | -1.967 | 69.587 Mutaties begroting 2027 t.o.v. kadernota 2027 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (- is nadeel + is voordeel) Autonome ontwikkelingen: Incidenteel lagere kapitaallasten in 2027 door later | 340.180 investeren (School Loverbosch en wegen) 7 Incidenteel voordeel financiering door later | 111.700 investeringen Meicirculaire 2026 | -31.184 | -243.203 | -362.281 | -309.533 Septembercirculaire 2026 | 44.772 | -15.657 | -10.392 | 56.919 Niet gerealiseerde draaiknop. Indexering | -40.000 | -40.000 | -40.000 | -40.000 samenwerkingspartners Belastingopbrengst OZB toeristen indexatie | 331.103 | 331.103 | 331.103 | 331.103 Stijging investeringskosten School Loverbosch door | -65.732 | -65.732 | -65.732 inflatie, toename leerlingen en kosten 1e inrichting. Structurele inzet reserve van € 850.000 naar | -100.000 € 750.000.

Overige afwijkingen | 207.058 | 163.359 | 145.335 | 96.830 Totaal mutaties begroting | 863.629 | 129.870 | -1.967 | 69.587 Toelichting verschillen Kapitaallasten: De kapitaallasten zijn voor 2027 incidenteel lager, voornamelijk doordat de investering in School Loverbosch en wegen later plaats vinden dan in de begroting was opgenomen. De kapitaallasten schuiven hierdoor naar 2028. Financieringskosten: Omdat investeringen in een later jaar plaatsvinden is het aantrekken van extra geldleningen voor 2027 nog niet nodig. Daarnaast ontstaat een voordeel omdat we rentevergoeding krijgen voor schatkistbankieren. Meicirculaire 2026: In de Kadernota 2027 was vooruitlopend op de meicirculaire een voordeel opgenomen van € 151.000. Deze berekening was gebaseerd op de voorjaarsnota van het Rijk. Door bijstelling maatstaven is dit voordeel omgeslagen naar een structureel negatief bedrag. Door uitstel (vervanging abonnementstarief Wmo) is het nadeel in 2027 incidenteel lager. Septembercirculaire 2026: In de circulaire is een positief effect van € 426.000 door stijging algemene uitkering en toevoeging taakmutaties. Daarnaast is een negatief effect zichtbaar door bijstelling BCF fonds € 188.000 omdat de prognoses laten zien dat deze in de komende jaren niet meer wordt uitgekeerd. Ook zijn er budgetten overgeheveld naar de gemeente waar ook taken tegenover staan (budgettair neutraal geraamd).

Septembercirculaire 2026 | Begroting | Meerjarenbegroting bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stijging algemene uitkering | 426 | 262 | 268 | 335 Correctie BTW-compensatiefonds | -188 | -188 | -188 | -188 Taakmutaties: Wet versterking regie volkshuisvesting | -72 | -73 | -73 | -74 Openbare bibliotheken | -105 Overige | -16 | -17 | -17 | -16 Septembercirculaire 2026 | 45 | -16 | -10 | 57 Draaiknoppen: De draaiknop indexering samenwerkingspartners is niet haalbaar gebleken. 8 Belastingopbrengsten: De belastingopbrengsten zijn conform de uitgangspunten opgenomen in de Kadernota 2027 geïndexeerd met 3,2%. Stijging investeringskosten: De investeringskosten voor school Loverbosch zijn gestegen als gevolg van inflatie en stijging aantal leerlingen. Daarnaast dient de 1e inrichting door de gemeente te worden bekostigd. 3. | Incidentele begroting 2027-2030 Reserve Eenmalige Bestedingen In onderstaande tabel laat de reserve eenmalige bestedingen een positief saldo zien tot en met 2030. Een specificatie van deze reserve is terug te vinden in de Financiële Begroting, 2 Overzicht financiële positie, Overzicht Reserve Eenmalige Bestedingen.

Stand Reserve Eenmalig Bestedingen bedragen x € 1.000 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo 1-1 | 8.590 | 1.689 | 826 | 739 | 701 Claims voorgaande jaren | -6.444 Meerjarenbegroting 2026-2029 | -398 | -38 | -38 | -38 | -38 Raadsbesluiten t/m juni 2026 | -59 Kadernota 2026 | -736 | -50 Nieuwe wensen Begroting 2027 | -89 Geactualiseerd saldo 31-12 | 1.689 | 826 | 739 | 701 | 664 De nieuwe wensen in de Begroting 2027 ten laste van de reserve eenmalige bestedingen betreffen:  | Incidenteel budget voor (achterstallig) onderhoud bewegwijzering | 55.000  | Indexering van het KTM2 maatregelenpakket (MRE) | 34.568 89.568 Deze nieuwe wensen zijn vooruitlopend op een raadsbesluit opgenomen in de begroting 2027. Niet opgenomen wensen (incidenteel) 9 4. | Lokale lastendruk In dit onderdeel wordt de lokale lastendruk per woonruimte berekend (OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing).

Lokale lastendruk | Werkelijk | Werkelijk | Begroting 2027 2025 | 2026 Gebruiker Afvalstoffenheffing (variabel) | 93,92 | 97,02 | 100,17 Afvalstoffenheffing (vast) | 65,17 | 82,68 | 98,08 Totaal gebruiker | 159,09 | 179,70 | 198,25 Eigenaar Gemiddelde waarde woning | € 422.172 | € 469.316 | € 469.316 Onroerendezaakbelasting (OZB) | 444,12 | 533,61 | 550,51 Rioolheffing | 369,24 | 380,69 | 392,87 Totaal eigenaar | 813,36 | 914,30 | 943,38 Totaal lastendruk | 972,45 | 1.094,00 | 1.141,63  | Bij de berekening van het variabele deel van de afvalstoffenheffing wordt uitgegaan van een gemiddeld aantal ledigingen van 5 containers restafval à 140 liter en 6 containers GFT-afval à 140 liter per huishouden.  | Het tarief onroerendezaakbelasting (OZB) is gebaseerd op de gemiddelde waarde van een woning. Vooralsnog is voor 2027 de waarde van 2026 aangehouden. De lokale lastendruk stijgt met 4,4% (indexering + stijging vastrecht afvalstoffenheffing). 10 11 Beleidsbegroting 12 Programmaplan Het coalitieakkoord 2026-2030 is de basis voor de begroting 2027. De begroting 2027 is evenals voorgaande jaren opgebouwd uit 4 programma's: 1. Bestuur en Veiligheid 2. Ruimtelijk Domein 3. Sociaal Domein 4. Financiën, Control en Economie Bij ieder programma worden de visie en een taartdiagram met baten en lasten van het programma vermeld.

Voor de vertaling van het coalitieakkoord 2026-2030 is er voor gekozen om onder de programma's hoofdbeleidsvelden te benoemen en daaronder vallen dan de belangrijkste doelstellingen/activiteiten voor 2027(-2030). Per beleidsveld wordt het volgende opgenomen:  Wat willen we bereiken? De tekst sluit aan bij het coalitieakkoord.  Activiteiten en planning. Welke activiteiten en planning hanteren we om onze doelstelling te kunnen realiseren.  Wat mag het kosten? Per programma worden hier de baten en lasten vermeld. 13 1. Bestuur en Veiligheid Visie Dichtbij onze inwoners, duidelijk voor iedereen en met oog voor de lange termijn brengen we Asten, Heusden en Ommel verder. Vanuit goed bestuur, realistische keuzes en blijvende betrokkenheid bij de samenleving. Baten en lasten van het programma

14 Bestuur Wat willen we bereiken? Goed bestuur is geen vanzelfsprekendheid. Het vraagt om voortdurende aandacht voor rollen, verhoudingen en onderlinge samenwerking. Een open en herkenbare bestuursstijl die gebaseerd is op wederzijds vertrouwen is het uitgangspunt. Het Astens Manifest blijft ons fundament voor ons bestuurlijk handelen. Veel opgaven waar we als Asten voor staan zijn te groot of te ingewikkeld om lokaal op te lossen. Regionale samenwerking brengt kansen maar ook aandachtspunten en verplichtingen met zich mee. Het vraagt om duidelijke keuzes. We werken samen wanneer dit meerwaarde heeft voor onze inwoners en organisatie. We durven verantwoordelijkheid te delen of neer te leggen bij andere gemeenten. Tegelijkertijd bewaken we onze zelfstandige positie. Activiteiten 1.1.1 Toekomstagenda Asten 2040 opstellen Om richting te geven aan onze bestuurlijke keuzes, maatschappelijke opgaven en uitdagingen stellen we een nieuwe toekomstagenda op, de Toekomstagenda Asten 2040, als vervolg op de Toekomstagenda Asten 2030. Realisme en uitvoerbaarheid zijn hierbij belangrijke uitgangspunten. Om tot een nieuwe Toekomstagenda te komen organiseren wij een intern traject met college, raad en organisatie. En een extern participatietraject met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en kennispartners.

We verkennen of het wenselijk is een digitaal inwonerplatform te implementeren om zo breed mogelijk input uit de samenleving op te halen. Na het doorlopen van het uitgebreide participatieproces kan de Toekomstagenda Asten 2040 worden opgesteld en vastgesteld. 1.1.2 Regionale Samenwerking versterken Samenwerking is geen doel op zich. Vanuit onze ambities en opgaven die we hebben, zetten we in op logische verbindingen met de Peelgemeenten, MRE, verbonden partijen en onze maatschappelijk partners in het veld. Dit vanuit de overtuiging dat we zaken oppakken vanuit eigen kracht waar we dit kunnen en (pro)actief de samenwerking opzoeken vanuit de overtuiging dat dit bijdraagt aan het verkleinen van kwetsbaarheden en behouden van de kwaliteit van onze dienstverlening aan onze inwoners en ondernemers. 1.1.3 Dienstverlening uitvoeren Onze professionals in onze dienstverlening zijn voor veel inwoners het gezicht van de gemeente. Zij vormen het contactpunt waar vragen, zorgen en verwachtingen samenkomen. Inwoners rekenen op een gemeente die snel reageert, toegankelijk is en betrouwbaar handelt, maar we zien ook dat niet iedereen dezelfde digitale vaardigheden of mogelijkheden heeft. Daarom willen we een dienstverlening die meebeweegt met de diversiteit van onze gemeenschap: persoonlijk waar het moet, digitaal waar het kan en met aandacht voor de mens achter de vraag.

Dat doen we als volgt:  Het niveau van dienstverlening blijft op peil, maar we kijken kritisch naar taken en processen.  Digitalisering en AI worden ingezet om de dienstverlening verder te optimaliseren waar dat kan.  Persoonlijke ondersteuning blijft beschikbaar voor inwoners die dat nodig hebben. In communicatie richting inwoners is het schrijven in begrijpelijke taal een belangrijk aandachtspunt.  Mensen met een beperking krijgen waar mogelijk dienstverlening op maat.  | Om de bereikbaarheid zowel intern als extern te verbeteren wordt de traditionele telefooncentrale vervangen door Teams Calling. Activiteit | Planning (jaartal) 1.1.1 Toekomstagenda Asten 2040 opstellen: a. | Voeren inhoudelijk debat gemeenteraad en college over de | 2027 uitgangspunten voor de nieuwe Toekomstagenda. b. | Organiseren breed participatieproces met inwoners, ondernemers, | 2027-2028 maatschappelijke organisaties en kennispartners over de doelen van de gemeente Asten richting 2040, waarbij onderzocht wordt of het wenselijk is dit proces deels via een digitaal inwonerplatform vorm te geven. c. | Opstellen en vaststellen Toekomstagenda Asten 2040. | 2028 1.1.2 Regionale Samenwerking versterken: a. | Doorontwikkeling Peelsamenwerking op MRE thema's. | 2027-2028 b. | Doorontwikkeling Regionale Arbeidsmarkstrategie (RAS). | 2027-2028 1.1.3 | Dienstverlening uitvoeren: a.

| Onderzoeken hoe digitalisering en AI kunnen worden ingezet om de | 2027 dienstverlening verder te optimaliseren. b. | Organisatiebrede training “schrijven in begrijpelijke taal” organiseren. | 2027 c. | Implementatie Teams Calling. | 2027 Ondersteuning Wat willen we bereiken? De ambtelijke organisatie van Asten is betrokken en flexibel maar staat door de omvang en complexiteit van verschillende ontwikkelingen zoals, de schaalsprong, netcongestie, een krappe arbeidsmarkt en onze financiële uitdagingen onder druk. We zetten in op stabiliteit in de omvang van de organisatie gecombineerd met flexibiliteit in de werkwijze en deelname aan (regionale) overleggen. Regionale samenwerking, slimme taakverdeling en het gesprek over het durven loslaten van (minder essentiële) taken zijn nodig om kwaliteit en continuïteit te waarborgen. Strategisch vitaliteitsbeleid is voor de organisatie een van de speerpunten. Activiteiten 1.2.1 Specialistische en schaarse functies intergemeentelijk Wij werken slim samen in de regio om minder kwetsbaar te zijn op specialistische en schaarse functies. We onderzoeken de mogelijkheden van inzet van intergemeentelijke teams en pools en zetten dit waar mogelijk in. 1.2.2 Opleiding en training lokaal en regionaal We bevorderen een lerende organisatie waarin kennisdeling, eigenaarschap en het leren van én met elkaar centraal staan.

Medewerkers worden gestimuleerd om hun vakkennis actueel te houden en nieuwe vaardigheden te ontwikkelen. We zorgen voor slagkracht en schaalvoordeel door samen opleidingen en ontwikkeling binnen de regio te organiseren. 15 16 Activiteit Planning (jaartal) 1.2.1 Specialistische en schaarse functies intergemeentelijk; Continu a. Voortzetten en versterken van lopende initiatieven binnen de Peelregio en proactief verkennen van nieuwe kansen. Continu b. Doorontwikkeling beleidsteam Sociaal Domein Asten-Someren. 2027 1.2.2 Opleiding en training lokaal en regionaal: Continu a. Organisatie brede training digitale vaardigheden inbedden. 2027-2028 b. Onderzoek inzet van een breed leerplatform. 2028 Veiligheid Wat willen we bereiken? Veilig voelen, wonen, opgroeien, ondernemen en recreëren zijn randvoorwaarden voor een aantrekkelijk en leefbaar dorp. We blijven hierbij inzetten op preventie, bewustwording en eigen verantwoordelijkheid; “aan veiligheid werken we samen”. Als gemeente zijn we werkgever, lokaal bestuur en regisseur van veiligheid. Vanuit deze drie perspectieven dragen we de verantwoordelijkheid voor een veilige werkomgeving en weerbaarheid tegen agressie en bedreiging. Veiligheid is een basisvoorwaarde voor leefbaarheid en vertrouwen in de overheid.

In Asten is de veiligheidssituatie relatief goed ten opzichte van andere gemeenten, maar dat mag geen reden zijn om achterover te leunen. Maatschappelijke ontwikkelingen, zoals toename van problematiek van mensen met onbegrepen gedrag, huiselijk geweld (waaronder ook femicide en seksuele uitbuiting) en ondermijning vragen ook lokaal om blijvende aandacht. We continueren en blijven het ingezette veiligheidsbeleid doorontwikkelen. We investeren in samenwerking, zowel lokaal als regionaal en zetten bestaande instrumenten scherp en zorgvuldig in. We nemen onze verantwoordelijkheid in de samenwerkingsverbanden met de Veiligheidsregio Brabant Zuidoost (VRBZO) en het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC). Wij ontwikkelen ons tot een digitaal sterke gemeente waarin informatie veilig is, persoonsgegevens zorgvuldig worden beschermd en digitalisering de dienstverlening daadwerkelijk verbetert. Dat doen we als volgt:  Extra aandacht voor de samenhang tussen zorg en veiligheid, onder andere bij mensen met onbegrepen gedrag, huiselijk geweld en kindermishandeling.  Voortzetting en versterking van samenwerking met het Zorg- en Veiligheidshuis, de jeugdbeschermingsketen en het Peelland Interventie Team (PIT).  Blijvende aandacht voor interne veiligheid, privacybescherming en ICT-veiligheid.

Activiteiten 1.3.1 Uitvoering geven aan integraal veiligheidsbeleid 2027-2030 Uitvoering geven aan het integraal veiligheidsbeleid voor de periode 2027-2030. De komende beleidsperiode, 2027-2030, gaan we met één gezamenlijk integraal veiligheidsbeleid werken binnen 17 Peelland. Er komt één Peelland Integraal Veiligheids Plan (IVP), dat door alle gemeenteraden is vastgesteld. Het wordt gedragen en aangestuurd vanuit de Peelland driehoek. 1.3.2 Stevig doorzetten van strijd tegen ondermijnende criminaliteit De strijd tegen ondermijnende criminaliteit zoals drugscriminaliteit en het misbruik van woningen, bedrijfspanden, ondernemingen en vergunningen voor criminele activiteiten, zetten wij stevig door. Dit doen we in samenwerking met politie, het Peelland Interventie Team (PIT), het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Oost-Brabant en andere overheidsinstanties. Ondermijnende criminaliteit werkt ontwrichtend voor de samenleving, brengt mensen in gevaar en gaat ook ten koste van (financieel) kwetsbare inwoners. We zetten actief het Bibob- en Damoclesbeleid in bij signalen van ondermijning. 1.3.3 Versterken van de veilige werkomgeving en weerbaarheid voor politici, bestuurders en medewerkers Wij zetten samen in op veiligheid voor onze politici, bestuurders en medewerkers bij de uitvoering van hun werk voor de gemeenschap.

We pakken elke vorm van agressiviteit tegenover hen aan en investeren verder in een veilige werkomgeving en weerbaarheid. Dit doen we onder andere door duidelijke afspraken te maken over het voorkomen, melden en opvolgen van agressie en bedreiging en door aandacht voor bewustwording en weerbaarheid. Voorheen noemde we dit Veilige Publieke Taak (VPT) maar inmiddels noemen we dit Weerbare Overheid. We sluiten hierbij aan bij de Brabantse Norm voor Weerbare Overheid. 1.3.4 Risico-inventarisatie Natuurbranden (RIN) We geven uitvoering aan de reeds opgestelde Risico-inventarisatie Natuurbranden (RIN) voor de Groote Peel. Voor de Oostappense Heide is een RIN opgesteld en een Natuurbrandbeheersplan en Uitvoeringsplan zullen in 2027 vastgesteld worden. De burgemeester coördineert de Gebiedscommissie natuurbrandbeheersing voor beide natuurgebieden. Het doel is om de Dennendijkse bossen, Polderse bossen, Wittebergen en Schietbaan toe te voegen aan de RIN Oostappense Heide. Zodat er voor alle natuurgebieden binnen de gemeente een plan ligt in het kader van natuurbrandpreventie. Gesprekken met Provincie en Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) worden opgepakt. 1.3.5 Digitale gemeente: veilig en betrouwbaar We investeren in digitale weerbaarheid. We nemen preventieve maatregelen zoals bewustwordingscampagnes, technische beveiliging en duidelijke procedures.

Tegelijkertijd zorgen we dat we ons voorbereiden op en snel kunnen handelen bij digitale verstoringen, incidenten en crises, of aanvallen van criminele netwerken. De geldende wetgeving ondersteunt ons daarbij met zorgplicht, meldplicht en toezicht. Activiteit Planning (jaartal) 1.3.1 Uitvoering geven aan integraal veiligheidsbeleid 2027-2030: t/m 2030 a. Vaststellen van één Peelland Integraal Veiligheids Plan (IVP). 2027 1.3.2 Stevig doorzetten van strijd tegen ondermijnende criminaliteit. t/m 2030 1.3.3 Investeren in veilige werkomgeving en weerbaarheid voor politici, bestuurders en medewerkers. t/m 2030 1.3.4 Risico-inventarisatie Natuurbranden (RIN) opstellen en uitvoeren. t/m 2030 1.3.5 Digitale gemeente veilig en betrouwbaar: a. Opstellen van het informatiebeleid; 2027 b. Jaarlijks actualiseren van het informatieveiligheidsplan. Jaarlijks Wat mag het kosten? Onderstaande tabel geeft inzicht in de totale baten en lasten van dit programma.

Rekening | Begroting | Begroting | Meerjarenbegroting bedragen x € 1.000 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -16.412 | -16.100 | -16.760 | -16.460 | -16.325 | -16.310 Bestuur | -2.793 | -1.984 | -2.118 | -2.019 | -2.019 | -2.019 Bestuur | -2.282 | -1.516 | -1.691 | -1.591 | -1.591 | -1.591 Burgerzaken | -511 | -467 | -427 | -428 | -428 | -428 Ondersteuning | -11.547 | -11.912 | -12.265 | -12.052 | -11.928 | -11.913 Overhead | -11.547 | -11.912 | -12.265 | -12.052 | -11.928 | -11.913 Veiligheid | -2.071 | -2.205 | -2.378 | -2.389 | -2.378 | -2.378 Crisisbeheersing en brandweer | -1.298 | -1.431 | -1.628 | -1.648 | -1.637 | -1.637 Openbare orde en veiligheid | -774 | -774 | -749 | -741 | -741 | -741 Baten | 2.284 | 1.807 | 1.981 | 1.994 | 1.992 | 1.992 Bestuur | 393 | 245 | 245 | 245 | 245 | 245 Burgerzaken | 389 | 245 | 245 | 245 | 245 | 245 Bestuur | 3 Ondersteuning | 1.746 | 1.439 | 1.612 | 1.624 | 1.623 | 1.623 Overhead | 1.746 | 1.439 | 1.612 | 1.624 | 1.623 | 1.623 Veiligheid | 145 | 123 | 125 | 125 | 125 | 125 Crisisbeheersing en brandweer | 70 | 60 | 62 | 62 | 62 | 62 Openbare orde en veiligheid | 75 | 63 | 63 | 63 | 63 | 63 Saldo van baten en lasten | -14.128 | -14.293 | -14.779 | -14.466 | -14.333 | -14.318 Resultaat | -14.128 | -14.293 | -14.779 | -14.466 | -14.333 | -14.318 Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van de Begroting 2026 naar de nieuwe

stand in de Begroting 2027 weer. Begroting | Meerjarenbegroting bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Meerjarenbegroting 2026-2029 | -13.849 | -13.571 | -13.437 | -13.437 Kadernota | -549 | -446 | -446 | -446 Saldo na Kadernota | -14.397 | -14.016 | -13.883 | -13.883 Meerjarenbegroting 2027-2030 | -382 | -450 | -450 | -435 Meerjarenbegroting 2027-2030 | -14.779 | -14.466 | -14.333 | -14.318 18 Investeringen programma Kredieten | Begroting (x € 1.000) Ambitie / activiteit | t/m 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1.1. Bestuur 1. Opstellen toekomstagenda Asten 2040 | 50 0 | 50 | 0 | 0 | 0 Kredieten | Begroting (x € 1.000) Ambitie / activiteit | t/m 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1.3. Veiligheid 4. Natuurbrandpreventie en -beheersing | 48 | 11 | 11 Totaal | 48 | 11 | 11 | 0 | 0 19 20 2. Ruimtelijk Domein Visie De beschikbare ruimte in Asten, Heusden en Ommel is schaars en wordt voor veel verschillende functies tegelijkertijd gebruikt. Wonen, werken, landbouw, natuur, verkeer en recreatie concurreren letterlijk om vierkante meters. De gemeente heeft de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in het opstellen van beleidskaders voor ruimtelijke ontwikkeling. De komende bestuursperiode verandert de focus van (visie)ontwikkeling en het formuleren van kaders, naar concrete uitvoering, actualisatie en onderhoud. Baten en lasten van het programma

21 Verkeer en vervoer Wat willen we bereiken? We werken aan een goed bereikbare en verkeersveilige gemeente die meegroeit met de ontwikkelingen van Asten en de regio. Daarbij zetten we in op een toekomstbestendig mobiliteitssysteem, met aandacht voor verkeersveiligheid, bereikbaarheid, doorstroming en duurzame vervoerswijzen zoals lopen, fietsen en openbaar vervoer. Het gemeentelijk mobiliteitsbeleid vormt hierbij het kader voor de uitvoering van verkeers- en mobiliteitsmaatregelen. Daarnaast werken we samen met regionale partners aan de bereikbaarheid van Asten en de regio en leveren we een actieve bijdrage aan bovenlokale mobiliteitsopgaven. Activiteiten 2.1.1. Verbreding A67 Wij blijven ons samen met regionale partners inzetten voor een voortvarende uitvoering van de verbreding van de A67. Daarbij bewaken we de belangen van Asten op het gebied van bereikbaarheid, verkeersdoorstroming, verkeersveiligheid en leefbaarheid. 2.1.2. Vernieuwing N279 Samen met de provincie Noord-Brabant en de betrokken regiogemeenten participeren wij actief in de stuurgroep en regiegroep N279. Vanuit deze gremia leveren wij input op de planvorming en besluitvorming rondom de N279 en behartigen wij de belangen van Asten op het gebied van bereikbaarheid, verkeersveiligheid, leefbaarheid en een goede aansluiting van de N279 op het lokale wegennet.

Daarnaast zetten wij ons in voor de realisatie van een viaduct op de huidige kruising Oostappensedijk – N279. Dit is als no regret-maatregel aangemerkt binnen het N279 project, waarmee de verkeersveiligheid wordt verbeterd door de huidige gelijkvloerse (koude) oversteek op de N279 ongelijkvloers te maken. 2.1.3 Nieuwe openbaar vervoer concessie We nemen actief deel aan de voorbereiding van de nieuwe OV-concessie voor Zuidoost-Brabant en brengen de belangen van Asten in. Daarbij zetten we ons in voor een aantrekkelijk, toegankelijk en toekomstbestendig openbaar vervoeraanbod voor inwoners, werknemers en bezoekers. Activiteit Planning (jaartal) 2.1.1 Inzet op verbreding A67 met regionale partners. Continu 2.1.2 Inzet op N279 met regionale partners. Continu 2.1.3 Openbaar vervoer: inzet t.b.v. OV concessie. 2027 22 Openbaar groen en recreatie Wat willen we bereiken? De openbare ruimte is dagelijks zichtbaar en voelbaar voor inwoners. Wegen, fiets- en wandelpaden, groen en verlichting bepalen hoe mensen hun leefomgeving ervaren. Door beperkte middelen en toenemende gebruiksintensiteit staat het onderhoudsniveau onder druk. Daarnaast vragen klimaatverandering en vergroening om een andere manier van inrichten en onderhouden. De openbare ruimte is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van gemeente en inwoners.

Inzicht, duidelijke prioriteiten en een eerlijk gesprek over wat wel of niet haalbaar is zijn belangrijk om de openbare ruimte te onderhouden. Activiteiten 2.2.1 Dorpspleinen Ommel en Heusden vernieuwen Samen met de inwoners en het dorpsoverleg Heusden / dorpsraad Ommel wordt een uitvoeringsplan opgesteld voor het verfraaien van de dorpspleinen in Ommel en Heusden. De daadwerkelijke aanpassing van de inrichting van de pleinen wordt in 2027 uitgevoerd. 2.2.2 Reconstructies Meijelseweg en Venbergweg uitvoeren Onderzoeksbureau Kiwa KOAC heeft een verhardingsonderzoek uitgevoerd naar de kwaliteit van de Meijelseweg (van rotonde N279 tot de komgrens van Heusden) en de Venbergweg (van de Brand tot en met de wegversmalling na Legro). Uit het onderzoek is gebleken dat beide wegconstructies geen restlevensduur meer hebben. Er wordt daarom een reconstructiemaatregel geadviseerd. In 2027 starten we met de voorbereidingswerkzaamheden waarbij we o.a. kijken naar maatvoering, materialisatie, fasering en mogelijke maatregelen zoals verkeersplateau's. De aanwonenden en ondernemers nemen we daarin mee waar nodig. De uitvoering staat gepland in 2028. 2.2.3 Bomenrenovatieplan 2027 opstellen Het Bomenrenovatieplan 2027 is het vervolg op het Bomenrenovatieplan 2020.

Het plan maakt inzichtelijk welke bomenlanen aan vervanging toe zijn vanwege de veiligheid (bijvoorbeeld door ouderdom of ziektes), welke aanpak wordt gevolgd en wat dit betekent voor de planning en het budget. Met het plan van 2020 is al een groot deel van de meest zorgwekkende lanen gerenoveerd. Een bomenrenovatieplan, waaronder een volledige laanvervanging, valt buiten de reguliere individuele boomvervanging die voortvloeit uit de periodieke boomveiligheidscontrole. De financiële gevolgen zijn nog niet inzichtelijk en zijn afhankelijk van onder andere de locatie, het aantal bomen en omgevingsfactoren. Het voorstel, inclusief financiële onderbouwing, wordt in 2027 aan het college en de gemeenteraad voorgelegd. 2.2.4. Bestek boombeheer uitbreiden Het bomenareaal is toegenomen door de vergroeningsprojecten en de ontwikkelingen van uitbreidingswijken. Daarnaast zijn de inkoopkosten voor bomen gestegen en de extra inzet die nodig is om deze bomen goed aan te laten slaan, zoals bijvoorbeeld de gedeeltelijke uitbesteding van het water geven aan jonge aanplant. Door strengere eisen rondom boomveiligheid en de gevolgen van klimaatverandering is intensiever en structureler boomonderhoud nodig om aan de gemeentelijke zorgplicht te kunnen blijven voldoen. Daarbij wordt in het kader van het nieuwe boombeheerbestek verwacht dat de kosten voor regulier boomonderhoud zullen stijgen.

Al deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat het budget in 2027 naar alle waarschijnlijkheid ontoereikend zal zijn. 2.2.5. Uitvoeringsplan Bewegen Ontmoeten Sporten en Spelen opstellen Als gemeente vinden we het belangrijk dat inwoners van alle leeftijden in de openbare ruimte kunnen bewegen, ontmoeten, sporten en spelen. Daarom wordt (in 2026) een beleidsplan opgesteld met daarin de kaders en ambities die aansluiten bij de uitgangspunten van het Sociaal Domein. Het bijbehorende uitvoeringsplan werkt de benodigde maatregelen, kaders, en financiële opgave van de vastgestelde ambities uit. De financiële gevolgen zijn nog niet inzichtelijk en zijn afhankelijk van onder andere de gekozen ambitie. 2.2.6. Onderzoeken Urban sports op het Loverveld In Park 't Loverveld is ruimte beschikbaar voor een Urban Sports Park. Er loop het initiatief voor aanleg van een Calisthenicspark, maar er is nog ruimte beschikbaar voor nieuwe plannen. Financiële haalbaarheid wordt hiervan onderzocht. Activiteit | Planning (jaartal) 2.2.1 Dorpspleinen Ommel en Heusden vernieuwen: a. Ommel uitvoeringsplan realiseren; | 2027 b. Heusden uitvoeringsplan realiseren. | 2027 2.2.2 Uitvoeren reconstructies: a. Meijelseweg (van rotonde N279 tot de komgrens van Heusden); | 2027-2028 b. Venbergweg (Brand tot en met de wegversmalling na Legro). | 2027-2028 2.2.3 Bomenrenovatieplan 2027 opstellen.

| 2027 2.2.4 Bestek boombeheer uitbreiden. | 2027 2.2.5 Uitvoeringsplan Bewegen, ontmoeten, sporten en spelen opstellen. | 2027 2.2.6 Onderzoeken Urban sports op het Loverveld. | 2027 Natuur en milieu, buitengebied en klimaat Wat willen we bereiken? Natuur en milieu Asten ligt in een gebied waar natuur, landbouw en wonen elkaar raken. Een groot en gevarieerd buitengebied met veel kwaliteiten én uitdagingen. De nabijheid van Natura 2000 gebieden zoals De Groote Peel maakt dat landelijke en provinciale beleidskeuzes grote impact hebben op lokale situaties, met name voor de agrarische ondernemers, bewoners in het buitengebied en natuurorganisaties. De kwaliteit van natuur en leefomgeving is van groot belang voor gezondheid, recreatie en de aantrekkelijkheid van Asten als woon- en werkgemeente. Met maatwerk en realisme is het doel om te werken aan natuurherstel, waterkwaliteit en milieubescherming. Transitie buitengebied Het buitengebied is sterk in beweging en agrarische ondernemers worden verplicht hun bedrijfsvoering aan te passen. We denken mee met de ondernemers, zowel de blijvers als de stoppers. We bewaken de balans in het gebruik van de ruimte voor akkerbouw, grasland, intensieve- en extensieve agrarische bedrijven, nieuwe vormen van economie en natuur- en landschapsontwikkeling.

Dat doen we als volgt:  | Perspectief landbouw, nieuwe economie en wonen in het buitengebied: perspectief bieden en de balans bewaken in het buitengebied. Hierbij is aandacht voor de blijvende agrarische bedrijven en in het bijzonder de melkveehouderij. Er wordt ruimte geboden aan herontwikkelingsmogelijkheden met nieuwe verdienmodellen en maatschappelijke initiatieven bij of in de plaats van agrarische bedrijven. Ook worden er meer mogelijkheden 23 24 geboden voor ‘wonen’ in het buitengebied voor behoud van de leefbaarheid. Er wordt uitvoering gegeven aan het regionaal opgestelde plan rondom de teelt van biobased gewassen.  Natuur, water en biodiversiteit: we investeren samen met externe partners in het landschap, natuur en toeristisch potentieel in het buitengebied. We willen de verschillende natuurgebieden ieder op zijn eigen waarde inrichten en versterken en de natuur(beleving) nadrukkelijker koppelen aan toerisme en recreatie.  Gebiedsgericht werken: we pakken ontwikkelingen al dan niet met andere partners gebiedsgericht op om ontwikkelingen met elkaar te combineren en het toekomstperspectief in een gebied op meerdere punten te verbeteren, zoals in Gebiedsgerichte Aanpak (GGA).

We zoeken in de opgaven voor het landelijk gebied de samenwerking met andere Brabantse- en Limburgse gemeenten, zoals in Peel- en/of MRE-verband, NOVEX De Peel, Platform Vitale Veehouderij en Nationaal Park de Peel. Klimaat en energie De energietransitie is één van de grootste maatschappelijke opgaven van deze tijd. De gemeente staat voor het bijdragen aan de landelijke klimaatdoelstellingen, zoals het verminderen van de CO2 uitstoot door energiebesparing en het vervangen van fossiele energie door duurzame energie. De gemeente heeft de taak energiebesparing in de eigen organisatie, bij inwoners en bij ondernemers te realiseren en over te stappen op duurzame verwarming. Daarnaast willen we actief bijdragen aan het verduurzamen van de bouwketen (biobased) en anticiperen op klimaatontwikkeling door onze leefomgeving klimaatadaptief in te richten. De opgave wordt bemoeilijkt door netcongestie hetgeen woningbouw, bedrijventerreinen, maatschappelijke voorzieningen en verduurzaming van woningen raakt. Ambitie en uitvoerbaarheid wegen we af vanuit een pragmatische- en samenwerkende benadering met inwoners, bedrijfsleven en onze overheidspartners. We gebruiken de denkkracht uit onze eigen gemeente om te onderzoeken of er mogelijke alternatieve oplossingen zijn.

Activiteiten 2.3.1 Geurverordening aanpassen De geurverordening maakt sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet deel uit van het tijdelijke omgevingsplan. Door het versoepelen van de geurverordening ontstaat een betere balans tussen wonen en landbouw. Om de versoepeling mogelijk te maken, moet het tijdelijke omgevingsplan worden gewijzigd. Voor deze wijziging is een plan-milieueffectrapport (plan-MER) vereist. De procedure voor het aanpassen van het tijdelijke omgevingsplan is in 2026 opgestart, besluitvorming vindt in 2027 plaats. 2.3.2 Opstellen gemeentelijk actieplan Kaderrichtlijn water (KRW) Werken aan een gezonde waterkwaliteit doen we op basis van het vastgestelde Water- en rioleringsprogramma. Hiervoor stellen we eerst een gemeentelijk KRW-actieplan op, dat doen we gezamenlijk in de regionale samenwerking en met ondersteuning van de gemeentelijke KRW- ambassadeurs en het waterschap. 2.3.3 Plan met ontwikkelrichting Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) Vitale Peel opstellen en uitvoeren We werken samen met andere partners en grondeigenaren aan een nieuwe toekomst voor het gebied rondom Natura 2000-gebied de Groote Peel waarin de doelen aanleg en verbetering natuur, waterkwaliteit en -kwantiteit, behoud duurzame landbouw, vergroten leefbaarheid en beleefbaarheid, nieuwe economie en energiekansen in het gebied integraal worden opgepakt.

Het Rijk formuleert voor de gebieden rondom Natura 2000-gebieden generieke doelen met kaders waaraan moet worden voldaan. Gebieden kunnen ook een eigen plan opstellen. Met GGA Vitale Peel wordt een eigen plan opgesteld om uit te voeren. 25 2.3.4 Gebiedsaanpak Glastuinbouwgebied Waardjesweg opstarten We werken samen met betrokkenen in het glastuinbouwgebied door middel van een gebiedsaanpak waarin toekomstperspectief is en blijft voor de lokale glastuinbouw, maar ook op de wat langere termijn ruimte voor het beekdal van Aa ontstaat. 2.3.5 Nationaal Park De Peel toekomstbestendig maken We werken aan een toekomstbestendig Nationaal Park dat meer potentieel biedt voor recreatie en waarvoor wordt onderzocht of de status van Nationaal Park kan worden uitgebreid met de andere Peelrestanten op Brabants- en Limburgs grondgebied. 2.3.6 Wonen in het buitengebied verruimen We werken aan een herziening van de structuurvisie Bebouwingsconcentraties waarin het huidige aantal bebouwingsconcentraties wordt uitgebreid om op meer locaties de bouw van één of meer woningen mogelijk te maken om de leefbaarheid in het buitengebied te vergroten.

2.3.7 Beleefbaarheid (Dennendijkse) bossen vergroten We vergroten de beleefbaarheid van natuur, water en landschap voor inwoners en toeristen door kwaliteitsverbetering van natuur en landschap te combineren met de aanleg van speelgelegenheden, als eerste in de Dennendijkse bossen. Verder verbeteren we de routestructuren vanaf de kernen naar en in de natuur in het buitengebied. 2.3.8 Ruimtelijke ordening buitengebied optimaliseren Een aantal activiteiten die bijdragen aan het evenwichtig ruimtegebruik in het buitengebied. We onderscheiden de volgende activiteiten: a. Herziening structuurvisie Bebouwingsconcentraties: Het herzien van de structuurvisie bebouwingsconcentraties waardoor er meer mogelijkheden zijn in het landelijk gebied. b. Structuurvisie bebouwingsconcentratie Eeuwselse loop. Het verwerken van het onderzoek van de HAS-studenten naar een beleidsstuk. Meer woningbouw- en omschakelmogelijkheden bieden in de bufferzone rondom Natura-2000 gebied de Groote Peel. c. Richtlijn boerderijsplitsing – aanwijzing beeldbepalende panden: Het aanwijzen van meerdere beeldbepalende panden in gemeente Asten. Dit maakt woningsplitsing mogelijk op basis van provinciaal beleid. Daarnaast richtlijn opzetten wanneer iets wel of niet beeldbepalend is en welke eisen hieraan verbonden zijn. d.

Herziening structuurvisie kwaliteitsverbetering van het landschap gemeente Asten: Het herzien van bovenstaande structuurvisie naar een document onder de actuele normen en eisen. Rekenmodel tegenprestatie etc. e. Het verwerken van bovenstaande visies/beleidsstukken tot één programma onder de Omgevingswet. 2.3.9 Verduurzamen gebouwde omgeving De gemeente heeft in het klimaatakkoord de regie gekregen op het verduurzamen van de gebouwde omgeving. Daarvoor hebben we in 2021 de Warmtetransitievisie vastgesteld en sinds die tijd werken we actief aan het ondersteunen van inwoners om hun woningen te isoleren. Eind 2027 dient het nieuwe verplichte Warmteprogramma vastgesteld te zijn. In de jaren daarna maken we wijkuitvoeringsplannen om uitvoering te geven aan het Warmteprogramma. Binnen de scope van het warmteprogramma vallen ook taken als het beschermen van gebouw- bewonende beschermde diersoorten en het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed. Nieuwe activiteiten in 2027 en verder zijn: 26 a. Opstellen Warmteprogramma; b. Uitvoering Routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed; c. Uitvoeren Soorten Managementplan; d. Versterken van het regionale energieloket (Energiehuis Slim Wonen) conform wettelijke eisen; e. Opstellen en uitvoeren wijkuitvoeringsplan volgend op warmteprogramma.

2.3.10 Energietransitie breed Naast het verduurzamen van de gebouwde omgeving hebben we ook de taak om bij te dragen aan de opwek van duurzame energie en het ontwikkelen van een duurzaam energiesysteem met voldoende energie om onze ambities in de regio en de gemeente waar de maken. In de MRE-regio maken we daarvoor afspraken in de Regionale Energiestrategie (RES). In 2027 wordt de RES 2.0 opgeleverd en als onderdeel van de uitvoering zullen er energieopwekprojecten in de gemeente worden uitgevoerd. Niet alle nieuwe activiteiten zijn al bekend. Nieuwe activiteiten zijn in ieder geval: a. Bijdragen aan de brainportaanpak netcongestie. Naast de inspanningen van het Rijk, de provincie en de netbeheerders wordt in de crisisaanpak ook van iedere gemeente een bijdrage gevraagd in het leveren van ambtelijke capaciteit om oplossingen mogelijk te maken. b. Realiseren grootschalige opwek op bijvoorbeeld parkeerplaatsen, daken. c. Bijdragen aan het versneld realiseren van nieuwe gemeentelijke energie-infrastructuur zoals nieuwe verdeelstations. d. Samen met partners innovatieve oplossingen ontwikkelen om woningbouw mogelijk te maken ondanks netcongestie. e. Oppakken van de gemeentelijke rol bij de uitbreiding van landelijke energie-infrastructuur met een 380 KV hoogspanningsverbinding en een 380 KV station die beiden mogelijk in de gemeente Asten landen.

Niet alle problemen zijn door de gemeente op te lossen, bijvoorbeeld als het gaat om netcongestie of landelijke regelgeving. We gebruiken onze creativiteit en kennis uit het netwerk om ons heen om daar zo goed mogelijk mee om te gaan. 2.3.11 Circulariteit verhogen Energieneutraliteit en circulariteit zijn sterk aan elkaar verbonden. De meeste energie die we gebruiken, wordt veroorzaakt door de materialen die we gebruiken. Door minder materialen gebruiken, gebruikte materialen hoogwaardig te hergebruiken en biobased materialen te gebruiken besparen we enorm op ons energiegebruik en onze CO2uitstoot. Nieuwe activiteiten die we gaan uitvoeren zijn: a. Circulair inkopen van materialen voor het openbaar gebied; b. Bijdragen aan de gemeentelijke taken in de ketenontwikkeling voor biobased bouwen via woningbouwproject Biesvelden II. 2.3.12 Klimaatadaptatie We werken aan een waterrobuuste leefomgeving op basis van het vastgestelde Water- en rioleringsprogramma. Hiervoor geven we uitvoering aan de geplande maatregelen, zoals de herinrichting van de Wilhelminastraat/Heesakkerweg (gereed 2028), herinrichting Plutostraat (gereed 2028), herinrichting Julianastraat en omgeving (gereed 2030) en de aanleg extra HWA-uitlaten bedrijventerrein Nobis. Om Asten in de steeds warmer wordende zomers leefbaar te houden stellen we een hitteplan op.

In dit hitteplan zullen we maatregelen opnemen om de openbare ruimte te koelen, en om goed om te gaan met de resterende hitte. Voor deze maatregelen is cofinanciering mogelijk vanuit de provincie. Nieuwe taken: a. | Uitvoeren groenmaatregelen uit hitteplan; b. | Uitvoeren gezondheidsmaatregelen uit hitteplan. Activiteit | Planning (jaartal) Natuur en milieu 2.3.1 Geurverordening aanpassen. | 2027 2.3.2 Opstellen gemeentelijk actieplan Kaderrichtlijn water (KRW). | 2026-2027 Transitie buitengebied 2.3.3 Plan met ontwikkelrichting GGA Vitale Peel opstellen. | 2027 2.3.4 Gebiedsaanpak Glastuinbouwgebied Waardjesweg opstarten. | 2027 2.3.5 Nationaal Park De Peel toekomstbestendig maken. | 2027 2.3.6 Wonen in het buitengebied verruimen. | 2027 2.3.7 Beleefbaarheid Dennendijkse bossen vergroten (speelgelegenheid, | 2027-2028 routestructuren). 2.3.8 Ruimtelijke ordening buitengebied optimaliseren: a. | Structuurvisie Bebouwingsconcentraties: vaststellen en verwerken | 2027 in omgevingsvisie / omgevingsprogramma / omgevingsplan. b. | Bebouwingsconcentratie Eeuwselse loop: Toevoeging op structuurvisie | 2027 bebouwingsconcentraties Asten. c. | Richtlijn boerderijsplitsing – aanwijzing beeldbepalende panden: vaststellen | 2026-2027 en verwerken in omgevingsvisie / omgevingsprogramma / omgevingsplan. d.

| Herziening structuurvisie kwaliteitsverbetering van het landschap gemeente | 2027 Asten: vaststellen en verwerken in omgevingsvisie / omgevingsprogramma / omgevingsplan. e. | Het verwerken van bovenstaande visies/beleidsstukken (a t/m d) tot één | 2027-2028 programma onder de Omgevingswet. Klimaat en energie 2.3.9 Verduurzamen gebouwde omgeving: a. | Opstellen Warmteprogramma. | 2027 b. | Uitvoeren Routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed. | 2027-2030 c. | Uitvoeren Soorten Managementplan. | 2028-2030 d. | Versterken van het regionale energieloket (Energiehuis Slim | 2027-2030 Wonen) conform wettelijke eisen. e. | Opstellen en uitvoeren wijkuitvoeringsplan volgend op warmteprogramma. | 2028-2030 2.3.10 Energietransitie breed: a. | Brainportaanpak netcongestie. | 2027-2030 b. | Realiseren grootschalige opwek. | 2029-2030 c. | Versneld realiseren van nieuwe gemeentelijke energie-infrastructuur zoals | 2027-2030 nieuwe verdeelstations. d. | Ontwikkelen innovatieve oplossingen voor woningbouw bij netcongestie. | 2027 e. | Invulling gemeentelijke rol bij realisatie nieuwe landelijke energie- | 2027-2030 infrastructuur: hoogspanningstraject en -station. 2.3.11 Circulariteit verhogen: a. | Circulair inkopen voor openbaar gebied. | 2028-2030 b. | Ontwikkelen gemeentelijke taken in de ketenontwikkeling | 2027 voor biobased bouwen. 2.3.12 Klimaatadaptatie: 27 a.

| Herinrichting Wilhelminastraat/Heesakkerweg. | 2028 b. | Herinrichting Plutostraat. | 2028 c. | Herinrichting Julianastraat e.o. | 2030 d. | Aanleg extra HWA-uitlaten bedrijventerrein Nobisweg. | 2027-2028 e. | Uitvoeren groenmaatregelen hitteplan. | 2028-2029 f. | Uitvoeren gezondheidsmaatregelen hitteplan. | 2028-2030 Bouwen en wonen Wat willen we bereiken? Omgevingswet Deze coalitieperiode valt in de wettelijke overgangsperiode Omgevingswet. In deze periode werken wij toe naar een gebiedsdekkend omgevingsplan nieuwe stijl en optimaliseren wij onze werkwijze met het Omgevingswetinstrumentarium (omgevingsvisie, programma, omgevingsplan). Hierbij hebben wij aandacht voor een goede samenwerking tussen raad, college en organisatie (zorgvuldig beleidsproces) en participatie. De wettelijke overgangsperiode leent zich ook voor evaluatie en/of actualisatie van eerdere besluiten, zoals het per 2024 ingestelde raadsadviesrecht en de in 2021 vastgestelde omgevingsvisie. De komende jaren wordt ook gewerkt aan een nieuwe Toekomstagenda Asten 2040. Om de ruimtelijke ambities uit de nieuwe Toekomstagenda daadwerkelijk te kunnen realiseren zorgen wij voor een goede vertaling van deze ambities in het Omgevingswetinstrumentarium.

Bouwen en wonen In 2027 werkt gemeente Asten aan een toekomstbestendige woningvoorraad die aansluit bij de behoeften van starters, gezinnen, senioren, aandachtsgroepen en zorgvragers. Daarbij geven we uitvoering aan het Coalitieakkoord 2026-2030, het Programma Wonen, het Uitvoeringsprogramma Wonen-Welzijn-Zorg en bereiden we ons voor op de uitvoering van de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting. De woningmarkt in Asten staat al jaren onder druk. De behoefte aan woningen is groot en divers: van betaalbare woningen voor starters tot levensloopbestendige woningen en passende huisvesting voor specifieke groepen. Een breed scala aan woningbouwplannen is de afgelopen jaren voorbereid en zal in de komende periode gerealiseerd worden. Woningbouw is meer dan alleen aantallen realiseren. Nieuwe wijken en inbreidingslocaties, maar ook sociale ontwikkelingen, zoals vergrijzing en toename van eengezinshuishoudens hebben invloed op leefbaarheid, voorzieningen, mobiliteit en zorg. Een integrale benadering is vanzelfsprekend, maar gaat niet vanzelf. Als gemeente staan we een realistische, consistente en groepsgerichte woonstrategie voor. We blijven bouwen, zorgvuldig, naar behoefte en in samenhang met de kwaliteit van de leefomgeving.

We houden maximale regie op wat binnen onze invloed ligt: goede planvorming, duidelijke spelregels, het maken van bewuste keuzes in groepen, goede participatie met omwonenden en het borgen van kwaliteit in duurzaamheid. Activiteiten 2.4.1 Vertaling ambities in instrumentarium Omgevingswet 28 29 We benutten de ruimte die de Omgevingswet biedt om regels eenvoudiger en minder detailgericht te maken, zonder afbreuk te doen aan ruimtelijke kwaliteit. We onderscheiden de volgende activiteiten: a. Consolideren omgevingsvisie Asten: door beleid dat sinds de komst van de visie is vastgesteld op hoofdlijnen te verwerken wordt de omgevingsvisie het actuele instrument waarmee transparant gestuurd kan worden op onze ruimtelijke doelen. Ook nieuwe of te vernieuwen beleidsdoelen (zie o.a paragraaf 2.5) worden in de visie opgenomen en waar nodig uitgewerkt in omgevingsprogramma’s, bij voorkeur in een beperkt aantal integrale programma’s, zodat we de hoeveelheid sectoraal beleid terugdringen en ons beleidshuis opgeruimd houden. De omgevingsvisie wordt vernieuwd na of in samenhang met de nieuwe Toekomstagenda Asten 2040. b. Omgevingsplan Asten opstellen: Het omgevingsplan wordt gefaseerd opgesteld en vastgesteld richting 2030 met achtereenvolgens de woongebieden in Asten, daarna de kernen Ommel en Heusden, het Astense centrum en bedrijventerreinen en tot slot het omgevingsplan buitengebied.

Hierdoor wordt telkens een afgebakend deelgebied juridisch-planologisch omgezet naar het nieuwe omgevingsplan, zodat uiterlijk 31 december 2031 voor het gehele gemeentelijke grondgebied één integraal omgevingsplan beschikbaar is. c. Handboek Omgevingsplan opstellen: met daarin alle technische eisen, standaard normen, noemers enzovoort verwerkt. Het handboek is een leidraad voor het wijzigen van het omgevingsplan waardoor we meer door adviesbureaus kunnen laten uitwerken volgens onze standaard. d. Implementatie omgevingswet tools: het uitrollen van verschillende tools (zoals OmgevingsChat, Bragis, Viewer) om het vergunningen- en gebiedsontwikkelingsproces te versnellen. 2.4.2 Uitbreidingslocaties ontwikkelen In 2027 worden uitbreidingslocaties verder planologisch voorbereid of in procedure gebracht, waarbij wordt ingezet op een mix van woningtypen voor leeftijden en gezinssamenstellingen en op versnelling van ruimtelijke procedures waar mogelijk. Deze woningbouwplannen krijgen prioriteit en worden planologisch zo snel mogelijk vastgesteld:  Biesvelden I en II;  Ommel Hogeweg;  Heusden West. 2.4.3 Inbreidingslocaties ontwikkelen In de periode 2026 – 2030 doorlopen we de ruimtelijke procedure van minstens 400 woningen op inbreidingslocaties. Waarbij de inbreidingsplannen in het centrum van Asten allemaal uit levensloopbestendige woningen bestaan. Het gaat o.a.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://asten.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/38527229-d56a-427a-82c2-04bd1f618003?agendaItemId=ad40a09f-6931-4c56-aac2-343acf704d9e