Bijlage 10 - Archeologisch onderzoek
Tekst van het document
Rapport 6718 BUIZERDWEG 1A TE HEUSDEN B. Verleijsdonk & F.P.J. van Puijenbroek Buizerdweg 1a te Heusden, gemeente Asten Een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek B. Verleijsdonk & F.P.J. van Puijenbroek Colofon ADC Rapport 6718 Buizerdweg 1a te Heusden, gemeente Asten Een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek Auteur(s): B. Verleijsdonk & F.P.J. van Puijenbroek In opdracht van: Geling Advies © ADC ArcheoProjecten, Amersfoort, 10 september 2026 Foto’s en tekeningen: ADC ArcheoProjecten, tenzij anders vermeld Status rapportage: Versie 2 Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgevers. ADC ArcheoProjecten aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek. Autorisatie: G.P.A.M. Nieuwlaat ISSN 1875-1067 ADC ArcheoProjecten Nijverheidsweg-Noord 114 3812 PN Amersfoort Tel.
033-299 81 81 E-mail info@archeologie.nl Inhoudsopgave Samenvatting 5 1 Inleiding en administratieve gegevens 7 2 Bureauonderzoek 11 2.1 Doelstelling en vraagstelling 11 2.2 Methode 11 2.3 Resultaten 11 2.4 Gespecificeerde verwachting en conclusie 27 3 Inventariserend Veldonderzoek 28 3.1 Verkennend booronderzoek: doel- en vraagstelling 28 3.2 Methode 28 3.3 Resultaten Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) 29 3.4 Conclusies 31 4 Aanbeveling 33 Literatuur 34 Geraadpleegde websites 35 Lijst van afbeeldingen en tabellen 36 Bijlagen 37 Tabel 1. Overzicht van de verschillende perioden 5 Samenvatting In opdracht van Geling Advies heeft ADC ArcheoProjecten in september 2025 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd naar de kans op de aanwezigheid van archeologische waarden op de locatie Buizerdweg 1a te Heusden. Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. Het komt naar voren dat het gebied is gelegen op leemarme fijne dekzandgronden behorende tot de Formatie van Boxtel. Op het dekzand zijn veldpodzolgronden aanwezig. In het dekzandpakket kunnen vondsten uit alle periodes worden aangetroffen. De vroegste archeologische resten die verwacht kunnen worden dateren uit het Laat-Paleolithicum. Deze zijn bijvoorbeeld bekend uit de nabijgelegen Groote Peel. Kans op resten uit deze periode wordt dan ook middelhoog geacht.
Door de veenvorming in het gebied vanaf het Midden-Neolithicum was het gebied in de opeenvolgende periodes waarschijnlijk te nat om aantrekkelijk te zijn voor bewoning. Er zijn ook geen aanwijzingen voor historische bebouwing in het gebied. Vaak is bebouwing uit historische kaarten een aanwijzing op laat Middeleeuwse bebouwing. De kans op resten vanaf het Midden-Neolithicum wordt dus laag geacht. Omdat resten uit het Laat-Paleolithicum en het Mesolithicum zich vaak relatief ondiep in de natuurlijke ondergrond bevinden is het aannemelijk dat deze resten zijn verstoord door ploegwerkzaamheden. Het vondstenniveau uit het Neolithicum tot en met de (Vroege) Middeleeuwen wordt verwacht onder in het plaggendek en in de top van de oorspronkelijke C- horizont; hier wordt ook wel van ‘cultuurlaag’ gesproken: een doorwerkte oude bodem tussen het plaggendek en de ongeroerde ondergrond met kleine fragmenten aardewerk, natuursteen, vuursteen of houtskool. Archeologische sporen zullen zich in de top van de C-horizont bevinden. Het dorp Asten ontwikkelde zich als een ambachtsheerlijkheid. Uit historische bronnen blijkt dat het dorp al zeker in de 12e eeuw bestond. Heusden wordt pas voor het eerst genoemd in archiefstukken in de loop van de 15e eeuw. De zone waarin het plangebied zich bevindt bleef lang onderdeel van het peelgebied.
De belangrijkste vorm van industrie in het gebied betrof landbouw. Ook werd er kleinschalig turf gestoken. Zover bekend is er ter hoogte van het plangebied nooit bebouwing geweest. Het perceel wordt tegenwoordig gebruikt als akkerland. Er kunnen dus verstoringen in de C-horizont aanwezig zijn door ploegen, mits het dekzand dicht aan het oppervlak ligt. Er zijn geen andere indicatoren die wijzen op verstoringen, anders dan ploegen tot een diepte van 30-40 cm -mv, binnen het plangebied. Om bovenstaande archeologische verwachting te toetsen is een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Tijdens dit onderzoek is vastgesteld dat er binnen het plangebied verspoeld dekzand aanwezig is. De top van dit dekzand is in de recente tijd verstoord door het gebruik als akker. Dit kenmerkte zich door de aanwezigheid van een bouwvoor en een diepploeglaag. Daaronder is in vier van de zeven boringen een inspoelingshorizont aangetroffen. Vanwege de diepe versoring en de verwachting van ondiep gelegen vuursteen zullen de archeologische waarden verstoord zijn geraakt. Daarmee is de archeologische verwachting naar laag bij te stellen. ADC ArcheoProjecten adviseert om het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling. Het is altijd mogelijk dat tijdens grondwerkzaamheden onverwacht archeologische vondsten aan het licht komen.
Het verdient daarom aanbeveling om de uitvoerder van de grondwerkzaamheden te wijzen op de plicht deze zogenoemde toevalsvondsten te melden bij de bevoegde overheid, zoals aangegeven in artikel 5.10 en 5.11 van de Erfgoedwet. De melding dient behalve bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) tevens plaats te vinden bij de gemeente Asten. Op 18 december 2025 is het rapport namens de gemeente Achten beoordeeld door de heer B. van den Berkmortel. Hierbij werd geadviseerd om: - ADC het rapport aan te laten passen tot een definitieve versie, met in achtneming van bovenstaande opmerkingen. 6 - De archeologische verwachting voor het onderzochte perceel bij te stellen naar laag en voor wat betreft archeologie vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkelingen. - De archeologische verwachting, conform de beleidskaart, te handhaven voor het naastgelegen perceel. De opmerkingen die hierbij zijn geplaats zijn verwerkt; daarmee is dit de definitieve versie. Afb. 1. Locatie van het plangebied 7 1 Inleiding en administratieve gegevens In opdracht van Geling Advies heeft ADC ArcheoProjecten in september 2025 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd naar de kans op de aanwezigheid van archeologische waarden op de locatie Buizerdweg 1a te Heusden (afb. 1 en afb. 2). De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen herontwikkeling van het gebied.
Momenteel is het gebied in gebruik als landbouwgrond. Op deze locatie zal huisvesting voor tijdelijk personeel worden gerealiseerd. Ten zuidoosten van het perceel ligt een leegstaand horecapand, dat weer in gebruik genomen zal worden met de ontwikkelingen. De exacte opzet van de huisvesting en verstoringsdiepte is nog niet bekend. Wel is er een voorlopig verkavelingsplan beschikbaar. Volgens het huidige verkavelingsplan zullen er 54 woningen, wegen, parkeergelegenheid, twee vijvers, en enkele bomen in het gebied herplaatst worden. Voor de ontwikkeling moet een omgevingsvergunning worden aangevraagd. Sinds 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht. De Omgevingswet brengt regelgeving over ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water samen in één wettelijk stelsel. De wet vormt daarmee de basis voor een samenhangende benadering van de fysieke leefomgeving. In deze wet zijn de bestemmingsplannen vervangen door een omgevingsplan voor de hele gemeente en is ook de beheersverordening uit de Wet ruimtelijke ordening opgenomen. In het omgevingsplan van de gemeente Asten staat verwoord dat bij de aanvraag van een omgevingsvergunning een rapport Afb. 2. Detailkaart van het plangebied 8 dient te worden overlegd waarbij de archeologische waarde van de locatie in voldoende mate is vastgesteld.1 In het kader daarvan is onderhavig rapport opgesteld.
De regels in het omgevingsplan zijn gebaseerd op de archeologische beleidskaart van de gemeente Asten (afb. 3). De verwachtingen zijn gebaseerd op de landschappelijke ligging, historische relicten en reeds bekende archeologische vondsten en vindplaatsen. Op deze kaart ligt het plangebied in zijn geheel binnen categorie 5. Dit zijn gebieden met een middelhoge archeologische verwachting. Bij een verstoringsdiepte van 40 cm -mv of meer en een verstoringsoppervlakte van 2500 m2 of meer dient een archeologisch rapport te worden overgelegd.2 Het plangebied betreft ca 12.500 m2. De omvang van de geplande ingrepen overstijgt dus de vrijstellingsgrenzen op de gemeentelijke beleidskaart van Asten. In Nederland dient het vaststellen van de archeologische waarde van een plangebied te gebeuren conform de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA versie 4.2). Gemeenten kunnen hierop aanvullende uitvoeringskaders vaststellen. De gemeente Asten heeft geen aanvullende uitvoeringskaders vastgesteld voor het uitvoeren van archeologisch vooronderzoek binnen het plangebied, noch zijn deze voor dit project afzonderlijk opgesteld. Voor dit onderzoek zijn daarom de protocollen van de vigerende KNA gevolgd. 1 Omgevingsplan gemeente Asten, in werking vanaf 13-08-2024, artikelen 22.286-2; 22.288-2 2 Hessing et al. 2010 9 Afb. 3.
Het plangebied op een uitsnede van de beleidskaart van de gemeente Asten.3 3 Hessing et al. 2010
10 De volgende administratieve gegevens zijn van toepassing: opdrachtgever: Geling Advies Dhr. S. de Crom Burg. Wijtvlietlaan 1 5764 PD De Rips Tel.: +31 (0) 493 59 75 00 E-mail: sdecrom@gelingadvies.nl fase(n) AMZ-cyclus: Een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek aanleiding: Transformatie landbouw gebied naar huisvesting voor tijdelijk personeel locatie: Buizerdweg 1a plaats: Heusden gemeente: Asten provincie: Noord-Brabant kadastrale gegevens: Gemeente Asten, sectie R, nummer 498 (deels) kaartblad: 44F oppervlakte plangebied: Ca 1,25 hectare coördinaten: 185.265 / 375.846 (NW) 185.385 / 375.751 (NO) 185.206 / 375.790 (ZW) 185.332 / 375.690 (ZO) bevoegde overheid met contactgegevens: Gemeente Asten Postbus 290 5720 AG Asten Tel.: (0493) 671 212 E-mail: gemeente@asten.nl deskundige namens de bevoegde overheid met contactgegevens: Kragten Schoolstraat 8 6049 BN Herten archeologie@kragten.nl goedkeuring rapport door bevoegde overheid: nog niet bekend Archis-zaaknummer: 5843887001 ADC-projectcode: 002783 auteur(s): B. Verleijsdonk & F.P.J. van Puijenbroek projectmedewerker(s): n.v.t autorisatie: G.P.A.M.
Nieuwlaat periode van uitvoering: september en oktober 2025 beheer en plaats documentatie: ADC ArcheoProjecten bv, Amersfoort 11 2 Bureauonderzoek 2.1 Doelstelling en vraagstelling Het bureauonderzoek vormt de eerste stap in het vaststellen van de archeologische waarde van het gebied. Het doel van bureauonderzoek is het aan de hand van bestaande bronnen verwerven van informatie over bekende en/of verwachte archeologische waarden in het plangebied, om daarmee te komen tot een gespecificeerde archeologische verwachting. Voor het bureauonderzoek zijn de volgende onderzoeksvragen opgesteld: - Zijn mogelijk archeologische waarden in het plangebied aanwezig, en zo ja, wat is de specifieke archeologische verwachting? - Is het plangebied voldoende onderzocht en zo nee, welke vorm van nader archeologisch onderzoek kan worden geadviseerd? 2.2 Methode Het onderzoek is uitgevoerd conform de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA), versie 4.2 Landbodems, protocol 4002 Bureauonderzoek. Tijdens het bureauonderzoek worden diverse bronnen geraadpleegd, op basis waarvan een gespecificeerde archeologische verwachting wordt opgesteld. Deze kan worden beschouwd als de conclusie van het bureauonderzoek, omdat hierin wordt aangegeven of archeologische waarden in het plangebied worden verwacht.
Als dit het geval is, zal zo mogelijk de aard, de omvang, de diepteligging en de datering van deze waarden worden beschreven. Indien relevant zal de omvang worden weergegeven op een kaart. 2.3 Resultaten 2.3.1 Afbakening plan- en onderzoeksgebied, beschrijving huidig gebruik en vaststellen van de consequenties van het mogelijk toekomstige gebruik Het plangebied is gelegen in het buitengebied van Heusden. De locatie is kadastraal bekend als sectie R nummer 498 (deels). In het zuidwesten grenst het aan een leegstaand horecapand met het adres Buizerdweg 1a. Aan de zuidkant ligt het perceel aan de N279. Verder wordt het perceel begrenst door greppels aan de zuid- en westkant, en een gedeelte aan de noordkant. Het plangebied is momenteel in gebruik als akkerland. De afmeting van het onderzoeksgebied bedraagt ongeveer 12.500 m2. Het gebruik van het perceel en de inrichting van de aangrenzende stroken grond is goed te zien op een recente luchtfoto (afb. 4). Op basis van de opgevraagde gegevens met betrekking tot de milieuhygiënische situatie in het plangebied kan worden geconcludeerd dat er geen vervuilingen in de ondergrond aanwezig zijn.
Van alle onderzochte stoffen en grondwater monsters voldoen de waarden aan de gestelde criteria uit Omgevingswet en Omgevingsverordening Noord-Brabant voor het beoogde gebruik.4 In het kader van het onderzoek zijn gegevens met betrekking tot de aanwezigheid van ondergrondse kabels en leidingen opgevraagd bij het KLIC. Uit de ontvangen gegevens blijkt dat er, zover bekend, geen kabels en leidingen aanwezig zijn in de ondergrond. Er zijn verder ook geen verstoringen veroorzaakt door ontgronding bekend in het plangebied.5 Van het plangebied zelf zijn onvoldoende archeologische en aardkundige gegevens beschikbaar om een uitspraak te kunnen doen over de archeologische verwachting. Daarom zijn tevens gegevens betrokken uit de directe omgeving, waarmee het onderzoeksgebied kan worden gedefinieerd als het gebied binnen een straal van circa 1 km rondom het plangebied. De begrenzing van deze zone is gebaseerd op het gegeven dat hierbinnen sprake is van voldoende 4 Gloudemans 2025 5 Ontgronding provincie Noord-Brabant, actuele situatie (BOD.OGR_25_V) 2025 12 informatie om een uitspraak te doen over de archeologische verwachting die representatief is voor het plangebied. Ten behoeve van de transformatie van het plangebied naar woningen zal de bestaande bebouwing plaats maken voor nieuwbouw. Het stedenbouwkundig ontwerp biedt ruimte voor ca. 28 woningen.
Een verkavelingsplan is inmiddels beschikbaar (bijlage 2). Doorsneden van de nieuwbouw en details van de funderingen zijn nog niet voorhanden. Als gevolg hiervan is het nog niet bekend wat de aard, omvang en diepte van de aan de nieuwbouw gerelateerde grondroering zal zijn. De consequentie van de voorgenomen ontwikkeling kan zijn dat eventuele aanwezige waardevolle archeologische resten in de ondergrond worden aangetast. Afb. 4. Plangebied geprojecteerd op een recente luchtfoto
13 2.3.2 Beschrijving van de aardwetenschappelijke waarden De volgende aardwetenschappelijke informatie is bekend van het plangebied: Tabel 2. Aardwetenschappelijke informatie in het plangebied Bron Informatie Geologische kaart 20216 Dekzand en overige periglaciale afzettingen behorende tot het Laagpakket van Wierden en Formatie van Boxtel (ongedifferentieerd). Vereenvoudigde Geologische kaart van West Venlo en omgeving7 Dekzand dunner dan 2 meter op Formatie van Asten (veen, humeuze leem, humeus fijn zand). Geomorfologische kaart, schaal 1:50.0008 Dekzandwelvingen. Bodemkaart, schaal 1:50.0009 Leemarm en zwak lemig fijn zandige veldpodzolgronden. Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN4)10 27,0 tot 27,8 m +NAP Boorprofielen bodemonderzoek Uit 20 milieukundige boringen blijkt dat het C-horizont op het terrein tussen de 25 en 50 cm diep ligt. Er zijn geen verstoringen in het bodemprofiel waargenomen. De laag wordt beschreven als ‘zand matig fijn, zwak siltig, licht Bruinbeige’. De akkerlaag is tussen de 25 en 50 cm diep en wordt beschreven als ‘zand matig fijn, zwak siltig, licht Bruinbeige’. Het plangebied is gelegen in de Centrale slenk ten westen van de Peelrandbreuk, een tektonisch lagergelegen deel in het landschap.
In de Centrale slenk komen voornamelijk zandige en lemige sedimenten aan het oppervlak voor die gevormd zijn gedurende de laatste IJstijd, het Weichselien (115.000 tot 11.700 jaar geleden) (afb. 5, 6 en 7). In deze periode bereikte het landijs Nederland niet maar heerste er een zeer koud klimaat, zogenaamde periglaciale omstandigheden. Het gebied veranderde in een toendra. Door de voornamelijk westelijke winden werden leemrijke zanden afgezet. In het midden van het Weichselien, het zogenaamde Pleniglaciaal, werd de zogenaamde “Brabantse Leem” gevormd. De leem bestaat uit sterk zandige leem dat sterk lijkt op de Limburgse löss.11 De leem is ontstaan uit door de wind aangevoerd fijn materiaal dat tijdens de zomer werd afgezet op een zeer vochtig oppervlak in een slecht gedraineerd gebied. In de Brabantse leem zijn in de top vorstverschijnselen te zien zoals vorstwiggen en cryoturbatie. Cryoturbatie is het vermengen van bodemmateriaal uit verschillende bodemhorizonten door afwisselend vriezen en dooien. Hierdoor wordt de bovenlaag van de leem vermengd en ontstaan er mooie structuren. Op deze Brabantse leem werd in de laatste koude fase van het Weichselien, het Laat-Glaciaal, dekzand afgezet. Het plangebied is dan ook gelegen op een complex van dekzandwelvingen en een dekzandrug (afb. 8).
In het Holoceen, de huidige warme periode die 11.700 jaar geleden begon, veranderde geleidelijk het drainage patroon van een systeem van ondiepe verwilderde geulen en beken naar dat van enkelvoudige meanderende beken, die zich aanvankelijk dieper in het landschap insneden. In de beekdalen en de aansluitende laagten werd in het Holoceen zand en klei afgezet. Op sommige plaatsen vond in de beekdalen ook veengroei plaats (afb. 5). In het warmere Holoceen heeft zich in het dekzand of de Brabantse leem een bodem gevormd. Afhankelijk van de grondwaterstand hebben zich in dit gebied veldpodzolgronden of gooreerdgronden gevormd. 6 dinoloket.nl/ondergrondmodellen. 7 Nederlands Instituut voor Toegepaste Geowetenschappen TNO 1998 8 BRO 2023. 9 BRO 2023. 10 ahn.arcgisonline.nl/ahnviewer. 11 Bisschops 1973 14 Afb. 5. De paleogeografische ontwikkeling in het plangebied12 12 Vos et al. 2018
15 Afb. 6. Het plangebied op de geologische kaart 202113 13 DINOloket.nl
16
17 Afb. 7. Plangebied op een uitsnede van de Vereenvoudigde Geologische Kaart van West Venlo en omgeving (naar Nederlands Instituut voor Toegepaste Geowetenschappen TNO 1998). De Formatie van Asten en Twente worden tegenwoordig onderverdeeld in de Formatie van Boxtel.
18 Afb. 8. Het plangebied op de geomorfologische kaart, schaal 1:50.000.14 Tijdens een bodemvormend proces dat podzolisering heet worden oplosbare stoffen uit de bovengrond naar beneden verplaatst en geheel uitgespoeld of op geringere diepte weer afgezet. De laag waaruit stoffen zijn uitgespoeld wordt de loodzandlaag genoemd of E-horizont. De laag waarin een deel van de humus en ijzerverbindingen worden afgezet is de inspoelings-, of Bh, Bhs of Bs-horizont. De humuspodzolgronden worden ingedeeld op basis van aan- of afwezigheid van grondwaterinvloed tijdens de bodemvorming. Bij gronden die hoog boven het grondwater lagen zijn de zanden blond gekleurd door de aanwezigheid van ijzerhuidjes rond de zandkorrels (haarpodzolgronden). In lagere gelegen gebieden waar de grondwaterstand hoger was tijdens de bodemvorming zijn de zandkorrels vaak vaalbleek van kleur door het ontbreken van ijzer (veld- en laarpodzolgronden). Naast de afwezigheid van ijzerhuidjes worden veldpodzolgronden gekenmerkt door een dunne humushoudende bovengrond (< 30 cm). In de zeer laaggelegen gebieden heeft de grondwaterstand een zeer grote invloed op de bodemvorming. Hier zijn geen B-horizonten gevormd maar ligt de humeuze of moerige A-horizont direct op de C-horizont. Gronden met een 15 a 30 cm dikke matig tot zeer humeuze zware bovengrond worden gerekend tot de beek- of gooreerdgronden (afb. 9). 14 BRO 2023
19 Afb. 9. Het plangebied op de bodemkaart, schaal 1:50.000.15 Op AHN beeld is goed te zien dat het plangebied is gelegen op een relatief hoog en vlak gebied in het landschap (afb. 10). Het plangebied ligt hoger dan de grond ca 200 m ten noorden van het plangebied, overeenkomend met het gebied waar beekeerdgronden op gevormd zijn (afb. 9). Dit suggereert dat het plangebied gelegen is op de rand van een dekzandrug. Ten oosten en zuidoosten van het plangebied, ter plaatse van het horecapand en de N279, zijn ook beekeerdgronden gevormd. Dit gebied ligt echter hoger op het AHN (afb. 10). Het is dus waarschijnlijk dat daar ophoging heeft plaats gevonden. Profielen van boringen suggereren dat de C-horizont (dekzand behorende tot de Formatie van Boxtel; afb. 7 en 8) zich relatief dicht aan het oppervlakte kan bevinden (i.e. tussen 0 en 1.4 m -mv).16 Bij een van de boringen, genomen bij de N279, is een dik ophogingspakket van 1.4 m aanwezig.17 Het is onwaarschijnlijk dat deze laag aanwezig is op het akkerland. De C-horizont ligt daar dus waarschijnlijk dichter aan het oppervlak. Milieukundige boringen op het terrein suggereren dat het dekzand op 25 tot 50 cm diepte ligt.18 15 BRO 2023 16 Boringen B52C0780 en B52C0666, via BROloket.nl/ondergrondmodellen 17 Boringen B52C0666, via BROloket.nl/ondergrondmodellen 18 Gloudemans 2025
20 Afb. 10. Het plangebied op de kaart van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN4).
21 2.3.3 Beschrijving van bekende archeologische waarden In het onderzoeksgebied bevinden zich geen behoudenswaardige AMK-terreinen (afb. 11). In het Archeologisch Informatiesysteem van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Archis3.1, staan verder binnen het onderzoeksgebied wel enkele archeologische onderzoeken geregistreerd (afb. 12; tabel 3 en 4). Hierbij valt het vooral op dat de onderzoeksgebieden op dekzand vaak tot dieper in de ondergrond verstoord zijn, mogelijk door agrarische werkzaamheden. Bij een onverstoorde C- horizont wordt vooral de kans op paleolithische resten aanwezig geacht. Vindplaatsen uit andere periodes zijn minder waarschijnlijk vanwege de veenvorming in het gebied dat deze zone minder aantrekkelijk maakte voor landbouw. Dit wordt bevestigd door de schaarse historische bebouwing bekend in deze regio. Archis 3 zaakidentificatie Soort onderzoek Resultaat Advies 2359274100 Heusden, Vlosbergweg 5 Bureauonderzoek en verkennend booronderzoek Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied is gelegen op dekzand behorende tot Laagpakket van Wierden, Formatie van Boxtel. Er is geen historische bewoning bekend in het gebied. Daardoor wordt de kans op meso- en neolithische resten middelhoog geacht, terwijl de kans op vindplaatsen uit andere periodes laag wordt geacht. Om de verwachting te Vrijgave Afb. 11.
Plangebied op een kaart met onderzoeksmeldingen en vondstlocaties uit Archis3.1 (RCE 2025). Tabel 3. AMK-terreinen, archeologische onderzoeken en vondstlocaties in het onderzoeksgebied (Archis3.1). Onderzoeken die (deels) overlappen met het plangebied in groen. 22 Archis 3 zaakidentificatie Soort onderzoek Resultaat Advies Circa 1 km ten noordwesten van het plangebied toetsen zijn boringen gezet. Hieruit blijkt dat de C- horizont op het perceel verstoord is. 2471920100 Gemeentes Asten, Nederweert en Peel en Maas, Life+ Groote Peel Circa 400 m ten zuidwesten van het plangebied Bureauonderzoek en cultuurhistorisch onderzoek Uit het bureauonderzoek blijkt dat de Groote Peel op verschillende geologische ondergronden ligt. Aan de hand van de ondergrond is een archeologische verwachting opgesteld. Op lage landduinen geldt een hoge verwachting, op dekzandruggen en -welvingen (podzolgronden) geldt een middelhoge verwachting, op veengronden geldt een lage verwachting, en op afgegraven lage landduinen geldt een zeer lage verwachting. De uitzondering is voor het gebied van de Groote Peel dat binnen de gemeente Asten valt; hier geldt voor alle ondergronden een middelhoge verwachting. In de Groote Peel zijn veel losse vondsten uit het Neolithicum gedaan die nooit zijn geregistreerd.
Daarnaast zijn er verschillende cultuurhistorische en historisch-landschappelijke waarden bekend in het gebied. 1) Vrijgave voor het verlagen van watergangen, het verlagen van een deel van de Eeuwselsche Loop, het aanbrengen van een damwand langs de Eeuwselsche Loop, en het afplaggen tot maximaal 10 cm -mv. 2) Begeleiding voor de aanleg van stuwputten met buizen, het verbreden voor bestaande watergangen en het graven van greppels, en alle overige werkzaamheden. 3) Veldkartering na het afgraven van de bouwvoor op landbouwpercelen. 4022998100 Gemeentes Asten en Nederweert, Life+ Groote Peel Circa 400 m ten zuidwesten van het plangebied Begeleiding Werkzaamheden ten behoeve van hoogveenherstel in het gebied kunnen archeologische waarden aantasten. Het gaat om werkzaamheden genoemd in advies 2) bij zaakidentificatienummer 2471920100. Gedurende de begeleiding zijn funderingsresten gevonden langs de N279 van een gebouw dat behoorde tot de herberg ’t Eeuwige Leven. Het gebouw is oorspronkelijk gebouwd in 1863, en raakte waarschijnlijk zwaar beschadigd in 1944 tijdens gevechten tussen Amerikaanse en Duitse troepen. Dit wordt bevestigd door het aantreffen van militaire vondsten in deze zone. Ook is er veen aangetroffen onder een dunne laag dekzand. Dit laat zien dat er verschillende fasen van verstuiving hebben plaatsgevonden.
Vrijgave voor verdere werkzaamheden 4589059100 Heusden, Roerdompweg 2 Circa 1 km ten noordwesten van het plangebied Bureauonderzoek en verkennend booronderzoek Uit bureauonderzoek blijkt dat beide deelgebieden zijn gelegen op golvende dekzandvlaktes. De zones liggen hoger in het landschap dan het omliggend gebied dat onder invloed is geweest van veenvorming vanaf het midden-Holoceen. Het is gebied is dus mogelijk aantrekkelijk geweest voor bewoning in het meso- en neolithicum. Wel is het gebied waarschijnlijk te nat geweest voor agrarische doeleindes. De kans op vondstlocaties uit periodes daarna wordt dan ook laag geacht. Er is ook geen historische bebouwing bekend in het gebied. Om de verwachting te toetsen zijn boringen gezet. Hierbij zijn aanwijzingen gevonden voor diepe verstoringen. Vrijgave 23 Archis 3.1 zaakidentificatie Archis3.1 vondstlocatie Omschrijving Datering19 4022998100 1176473 Muurwerk van een niet opgehoogde individuele huisplaats. NT 19 Voor een verklaring van de afkortingen, zie tabel 1. Tabel 4. Archeologische vondstlocaties in het onderzoeksgebied 24 2.3.4 Beschrijving van de historische situatie, mogelijke verstoringen en bouwhistorische waarden Asten ligt ca. 6 km ten noordoosten van het plangebied en wordt aan het begin van de 13e eeuw voor het eerst in archiefstukken vermeld.
In 1462 kreeg het gehucht een status als heerlijkheid, en dat is Asten tot 1918 gebleven. Het kasteel van Asten wordt in de loop van de 14e eeuw gebouwd op modern Heusdens grondgebied. De naam Heusden wordt echter pas voor het eerst halverwege 15e eeuw vermeld in archiefstukken. In de loop van de 15e eeuw werd het kasteel ook verwoest door Gelderse troepen. Heusden ligt ca. 4km ten noordoosten van het plangebied. Na 1648 behoorde het gebied tot het generaliteitsland Staats-Brabant. In het gebied werd voornamelijk landbouw bedreven, maar er vond ook kleinschalige turfwinning ter plaatse van de lagergelegen gebieden. De oudste kaart van de regio is de kadastrale minuut uit 1811-1832 (afb. 12). Op deze kaart is het plangebied gelegen in de Peel genaamd Het Eeuwige Leven. Dit gebied staat beschreven in de verwijzingstabel als ‘heide en peel’. De situatie nabij het plangebied blijft stabiel tot in de loop van de 20e eeuw. Het plangebied is op de bonnekaart gekarteerd als natte laagte, maar ook als heide. Halverwege de 20e eeuw werd het gebied namelijk in gebruik genomen voor landbouw (afb. 13). Het plangebied is gelegen vlak ten noorden van het natuurgebied de Groote Peel, waar de N279 en de Meijelseweg elkaar kruisen. De Meijelseweg is de oudere hoofdweg tussen Asten en Meijel. Deze werd in de tweede helft van de 19e eeuw midden door de Peel aangelegd.
Het oudste huis aan deze weg is gebouwd in 1850, vlak voor de aanleg van de weg. In 1860 werd ongeveer 100 m ten westen van het plangebied een herberg gebouwd. Deze herberg, Herberg Halfweg, wordt voor het eerst zichtbaar op de Bonnekaart uit 1897 (afb. 13). Hier woonde een kantonnier, die voor het onderhoud van de weg zorgde. De N279 werd pas later aangelegd. De eerste werkzaamheden aan de provinciale weg begonnen in de jaren 60. Dit gebeurde in fases, met uitbreidingen en aanpassingen verspreid over meerdere decennia. Vanaf 1950 werden er ook nieuwe huizen aangelegd rondom het plangebied, inclusief een horecapand ten zuidoosten van het plangebied (wordt opnieuw in gebruik genomen bij de geplande ontwikkeling) en boerderijen ten westen van het plangebied. 25 Afb. 12. Het plangebied op een uitsnede van de (gedigitaliseerde) kadastrale minuut uit 1811- 1832.
26 Afb. 13. Het plangebied (zwart omlijnd) op diverse kaarten.
27 2.4 Gespecificeerde verwachting en conclusie De eerste, voor het bureauonderzoek opgestelde onderzoeksvraag “Zijn in het plangebied archeologische waarden aanwezig, en zo ja, wat is de specifieke archeologische verwachting?” kan als volgt worden beantwoord: Uit het bureauonderzoek komt naar voren dat het plangebied ligt op Pleistocene dekzanden behorende tot de Formatie van Boxtel. Op het dekzand veldpodzolgronden aanwezig. Deze zijn ontwikkeld in jonge heideontginningen op afvoerloze laagten en op lage ruggen met relatief hoge grondwaterstand. Ze kunnen ook op hoger gelegen dekzandruggen ontwikkelen met hoge grondwaterstanden, zoals dekzandruggen die vroeger in het veen hebben gelegen. In het dekzandpakket kunnen vondsten uit alle periodes worden aangetroffen. De vroegste archeologische resten die verwacht kunnen worden dateren dus uit het Laat-Paleolithicum. Deze zijn bijvoorbeeld bekend uit de nabijgelegen Groote Peel. Kans op resten uit deze periode wordt dan ook middelhoog geacht. Door de veenvorming in het gebied vanaf het Midden-Neolithicum was het gebied in de opeenvolgende periodes waarschijnlijk te nat om aantrekkelijk te zijn voor bewoning. Er zijn ook geen aanwijzingen voor historische bebouwing in het gebied. Vaak is bebouwing uit historische kaarten een aanwijzing op laatmiddeleeuwse bebouwing.
De kans op resten vanaf het Midden-Neolithicum wordt dus laag geacht. Omdat resten uit het Laat-Paleolithicum en het Mesolithicum zich vaak relatief ondiep in de natuurlijke ondergrond bevinden is het aannemelijk dat deze resten zijn verstoord door ploegwerkzaamheden. Het vondstenniveau uit het Neolithicum tot en met de (Vroege) Nieuwe Tijd wordt verwacht in de top van de oorspronkelijke C-horizont. Vondstconcentratie kunnen zich manifesteren als kleine fragmenten aardewerk, natuursteen, vuursteen of houtskool. Archeologische sporen zullen zich ook in de top van de C-horizont bevinden. Het dorp Asten ontwikkelde zich als een ambachtsheerlijkheid. Uit historische bronnen blijkt dat het dorp al zeker in de 12e eeuw bestond. Heusden wordt pas voor het eerst genoemd in archiefstukken in de loop van de 15e eeuw. De zone waarin het plangebied zich bevindt bleef lang onderdeel van het peelgebied. De belangrijkste vorm van industrie in het gebied betrof namelijk landbouw. Ook werd er kleinschalig turf gestoken. Zover bekend is er ter hoogte van het plangebied nooit bebouwing geweest. Momenteel is het perceel waar het plangebied op is gelegen in gebruik als akkerland. Hiervoor is het perceel in de loop van de 20e eeuw in gebruik genomen. Er kan aangenomen worden dat er verstoringen in de ondergrond aanwezig zijn door het ploegen.
De diepte van het C-horizont op het perceel is echter niet bekend. Verder blijkt uit de KLIC melding dat er geen kabels en leidingen zijn aangelegd. Verstoringen van het bodemprofiel worden dan ook niet verwacht. Op de rest van het terrein zijn er geen indicatoren die erop wijzen dat de bodem verstoord is, maar eventuele verstoringen kunnen ook niet worden uitgesloten. Wel blijkt uit AHN beelden en geologische boringen dat het terrein ten zuiden van het plangebied bij de N279 is opgehoogd. Het is onwaarschijnlijk dat deze ophoging zich verstrekt tot in het plangebied zelf. De beantwoording van de tweede onderzoeksvraag “Is het plangebied voldoende onderzocht en zo nee, welke vorm van nader archeologisch onderzoek kan worden geadviseerd?” is als volgt: Om de kans op de aanwezigheid van archeologische resten te bepalen is vooral het in beeld brengen van de bodemopbouw en de aard, omvang en diepte van verstoringen alsook het aantonen of uitsluiten van archeologisch relevante eenheden van belang. Geadviseerd wordt daarom een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uit te voeren (zie hoofdstuk 3).
28 3 Inventariserend Veldonderzoek 3.1 Verkennend booronderzoek: doel- en vraagstelling Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen en waar nodig aanvullen van de op basis van het bureauonderzoek opgestelde archeologische gespecificeerde verwachting (zie § 2.4). Het verkennend booronderzoek leidt tot beantwoording van de volgende onderzoeksvragen: - Wat is de geomorfologische situatie en de geologische en bodemkundige opbouw van het plangebied? - Is sprake van een natuurlijke (intacte) bodemopbouw of is deze (deels) verstoord? Indien sprake is van verstoringen, wat is de diepte en omvang van de verstoring? - Zijn er archeologisch relevante geo(morfo)logische eenheden of lagen aanwezig in het plangebied? - Zo ja, op welke diepte ten opzichte van maaiveld en NAP? - Alhoewel niet het doel van een verkennend booronderzoek, zijn er desondanks toch archeologische indicatoren aangetroffen? Zo ja: - Op welke diepte ten opzichte van maaiveld en NAP zijn deze archeologische indicatoren aangetroffen? - Wat is de horizontaal ruimtelijke spreiding van deze archeologische indicatoren? - Wat is de aard en ouderdom van deze indicatoren? - In welk opzicht kan op basis van het veldonderzoek de archeologische verwachting worden bijgesteld? - In hoeverre worden de (mogelijk aanwezige) archeologische waarden bedreigd door toekomstige planontwikkeling? - Is het plangebied
voldoende onderzocht en zo nee, welke vorm van nader archeologisch onderzoek kan worden geadviseerd? 3.2 Methode Het inventariserend veldonderzoek bestaat uit een verkennend booronderzoek. De werkwijze is gericht op het in kaart brengen van de bodemopbouw en het vaststellen van (grootschalige) verstoringen, waarbij tevens rekening is gehouden met de aard en de diepte van de geplande ingrepen. Op 2 oktober is een Plan van Aanpak (PvA) opgesteld, waarin de werkwijze van het onderzoek is vastgelegd. Voor het beantwoorden van de genoemde onderzoeksvragen is de volgende onderzoeksmethode toegepast: aantal boringen: 7 boorgrid: In raai(en) met onderlinge boorafstand van 45 m, afstand tussen de raaien is 35 m diepte boringen: Minimaal 30 cm in de C-horizont, maximaal 2 m -mv boormethode: Edelmanboor met diameter 7 cm (handmatig) Indien mogelijk: profielkuil graven waarnemingstechniek: versnijden en/of verbrokkelen De lithologische en bodemkundige kenmerken van de boringen zijn beschreven conform respectievelijk NEN 510420 en het Systeem voor de bodemclassificatie voor Nederland, de hogere niveaus21 en vastgelegd middels het invoerprogramma Deborah. De X- en Y-coördinaten en maaiveldhoogtes zijn ingemeten met een RTK-DGPS met een nauwkeurigheid van 1 cm. 20 Bosch 2005; Nederlands Normalisatie-Instituut 1989. 21 De Bakker et al. 1989. Tabel 5.
Beschrijving van de onderzoeksmethode 29 Hoewel een verkennend booronderzoek niet als primair doel het opsporen van archeologische vindplaatsen en indicatoren heeft, is het opgeboorde sediment wel gecontroleerd op het voorkomen van archeologische vondsten en indicatoren zoals houtskool, verbrande leem en fosfaat. Deze zijn opgenomen in de boorbeschrijvingen. Tijdens het veldonderzoek zijn geen monsters genomen. 3.3 Resultaten Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) 3.3.1 Lithologische en bodemkundige beschrijving De locatie van de boringen is weergeven in afb. 14. De boorgegevens worden gepresenteerd in bijlage 3. De diepst aangeboorde laag binnen het plangebied bestaat uit een pakket wit tot bruingeel zand, dat matig tot sterk siltig is. De korrelgrootte van dit sediment is matig fijn. Het sediment is als verspoeld dekzand geïnterpreteerd. In boring 5 is op een diepte van 100 cm -mv (26,2 m +NAP) een zandlaag aangetroffen die significant grover en minder siltig was dan de rest van dit pakket. De top van dit pakket lag in alle boringen op een diepte van 20 tot 55 cm -mv (26,8 tot 27,6 m +NAP). In de top van dit pakket is in boringen 2, 5, 6 en 7 een roodbruine humeuze laag aanwezig die als inspoelingshorizont (B-horizont) is geïnterpreteerd. Deze inspoelingshorizont had een dikte van 15 tot 30 cm -mv. Afb. 14.
Resultaten van het booronderzoek 30 Boven de natuurlijke ondergrond en de inspoelingshorizont zijn enkele verstoringen waargenomen. In alle boringen is een laag donkerbruin humeus zand aangetroffen vanaf het maaiveld tot een diepte van 20 tot 45 cm -mv (26,8 tot 27,6 m +NAP). Deze zandlaag is sterk tot homogeen geroerd. Dit is de moderne bouwvoor. In boringen 2, 4 en 7 is onder de bouwvoor nog een andere verstoorde laag aangetroffen van circa 20 cm dikte. Deze laag kenmerkte zich vooral door de aanwezigheid van zandbrokken. Deze brokken waren roodbruin, grijs en geel van kleur. In boring 7 was in deze laag de B-horizont nog wel herkenbaar. Het is aannemelijk dat het hier gaat om een diepploeglaag die niet zo vaak als de bouwvoor is geploegd. De brokken roodbruin zullen brokken van de inspoelingshorizont zijn. De grijze brokken zullen afkomstig zijn van de uitspoelingshorizont (E-horizont). Tijdens het veldwerk is een profielputje gegraven (afbeelding 15). Deze is in de boorstaten als boornummer 10 beschreven. Dit putje laat duidelijk zien dat er binnen het plangebied een inspoelingshorizont aanwezig is onder de bouwvoor en de diepploeglaag. Elementen van de uitspoelingshorizont zijn als brokken lichtgekleurd zand ook aanwezig. Het profiel laat ook zien dat de maiswortels een effect kunnen hebben op het archeologisch archief.
Binnen het profiel is namelijk een wortelgat aanwezig tot een diepte van 70 cm -mv. 3.3.2 Interpretatie De natuurlijke ondergrond binnen het plangebied bestaat uit verspoeld dekzand. Dit sediment is tijdens de laatste ijstijd afgezet. Gebaseerd op enkel de lithologie heeft het plangebied een Afb. 15. Foto van het aangelegde profielputje 31 middelhoge archeologische verwachting aangezien deze sedimenten vaak lager in het landschap werden afgezet dan de dekzandruggen vanwaar dit sediment is afgestroomd. Binnen het plangebied is in 4 van de 7 boringen een inspoelingshorizont waargenomen. Dit laat zien dat er binnen het plangebied bodemvorming heeft plaatsgevonden doormiddel van podzolisatie. Deze bodemvorming is indicatief voor goede afwatering en laat zien dat de bodemvorming geruime tijd heeft kunnen vormen. Daarnaast laat het zien dat de verstoring binnen het plangebied dusdanig ondiep is dat eventuele archeologische waarden niet diepgaand zijn verstoord. Veen is niet aangetroffen binnen het plangebied. Het is echter nog steeds waarschijnlijk dat er binnen het plangebied veenvorming heeft plaatsgevonden vanaf het Midden-Neolithicum. Het veen is echter niet meer aanwezig, mogelijk is het veen afgegraven. Het profielputje laat ook duidelijk zien dat er binnen het plangebied inspoelingshorizonten aanwezig zijn.
Deze laat echter ook zien dat er binnen het plangebied redelijk diepgaande verstoring is opgetreden door het gebruik als maisveld. Naast de reguliere bouwvoor en de diepploeglaag is er namelijk ook een wortel aangetroffen tot een diepte van 70 cm -mv. Binnen het archeologisch niveau zullen dus verstoringen aanwezig zijn door de huidige beplanting van mais. Deze verstoring zal waarschijnlijk in het archeologisch vlak voor een stippelpatroon aan verstoringen hebben gezorgd. Daarbuiten zal de ondergrond echter niet zijn verstoord. Binnen het plangebied is in 4 van de 7 boringen een podzol aangetroffen bestaande uit een inspoelingshorizont. De uitspoelingshorizont is enkel gebrokt en dus verstoord waargenomen. Binnen het plangebied zal dus een verstoring hebben opgetreden. Dieper gelegen archeologische waarden zoals paalkuilen zullen hierbij onverstoord zijn geraakt. Archeologische waarden die oorspronkelijk aan het maaiveld lagen, zoals vuursteenconcentraties, zullen echter wel zijn geploegd en verstoord. Aangezien er voor het plangebied enkel een archeologische verwachting is voor de periode Laat-Paleolithicum tot en met het Vroeg-Neolithicum zullen eventuele archeologische waarden enkel aan het maaiveld hebben gelegen. Deze archeologische waarden zullen verstoord zijn geraakt en daardoor archeologisch niet langer relevant zijn.
De archeologische verwachting kan daarmee worden bijgesteld naar laag. 3.4 Conclusies De in paragraaf 3.1 gestelde onderzoeksvragen kunnen op basis van de bereikte resultaten als volgt worden beantwoord: - Wat is de geomorfologische situatie en de geologische en bodemkundige opbouw van het plangebied? Het plangebied is gelegen in een gebied met verspoeld dekzand. Hierin is een podzol ontstaan. In de recente tijd is het plangebied geploegd en gediepploegd. - Is sprake van een natuurlijke (intacte) bodemopbouw of is deze (deels) verstoord? Indien sprake is van verstoringen, wat is de diepte en omvang van de verstoring? De oorspronkelijke podzol is verstoord geraakt tot een diepte van 20 tot 55 cm -mv (26,8 tot 27,6 m +NAP). Hierbij is in drie van de zeven boringen de volledige inspoelingshorizont verstoord geraakt. In de overige boringen was de inspoelingshorizont nog wel intact gebleven. - Zijn er archeologisch relevante geo(morfo)logische eenheden of lagen aanwezig in het plangebied? De top van het verspoelde dekzand met de inspoelingshorizont is archeologisch gezien relevant. Hier kunnen archeologische waarden uit de periode Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum worden aangetroffen. Deze top is echter verstoord geraakt tot in de B- horizont. Hierbij zullen alle archeologische waarden aan de oppervlakte verstoord zijn geraakt.
32 - Zo ja, op welke diepte ten opzichte van maaiveld en NAP? Niet van Toepassing. - Alhoewel niet het doel van een verkennend booronderzoek, zijn er desondanks toch archeologische indicatoren aangetroffen? Er zijn, op modern baksteen na, geen archeologische indicatoren aangetroffen. - In welk opzicht kan op basis van het veldonderzoek de archeologische verwachting worden bijgesteld? De archeologische verwachting binnen het plangebied kan worden bijgesteld naar laag. - In hoeverre worden de (mogelijk aanwezige) archeologische waarden bedreigd door toekomstige planontwikkeling? Aangezien er voor het plangebied een lage archeologische verwachting geldt, zullen de geplande werkzaamheden geen effect hebben op het archeologisch archief. - Is het plangebied voldoende onderzocht en zo nee, welke vorm van nader archeologisch onderzoek kan worden geadviseerd? Het plangebied is voldoende onderzocht, er hoeft geen vervolgonderzoek plaats te vinden. 33 4 Aanbeveling ADC ArcheoProjecten adviseert om het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling. Het is altijd mogelijk dat tijdens grondwerkzaamheden onverwacht archeologische vondsten aan het licht komen.
Het verdient daarom aanbeveling om de uitvoerder van de grondwerkzaamheden te wijzen op de plicht deze zogenoemde toevalsvondsten te melden bij de bevoegde overheid, zoals aangegeven in artikel 5.10 en 5.11 van de Erfgoedwet. De melding dient behalve bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) tevens plaats te vinden bij de gemeente Asten. Op 18 december 2025 is het rapport namens de gemeente Achten beoordeeld door de heer B. van den Berkmortel. Hierbij werd geadviseerd om: - ADC het rapport aan te laten passen tot een definitieve versie, met in achtneming van bovenstaande opmerkingen. - De archeologische verwachting voor het onderzochte perceel bij te stellen naar laag en voor wat betreft archeologie vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkelingen. - De archeologische verwachting, conform de beleidskaart, te handhaven voor het naastgelegen perceel. De opmerkingen die hierbij zijn geplaats zijn verwerkt; daarmee is dit de definitieve versie. 34 Literatuur Bakker, H. de, J. Schelling, D.J. Brus & C. van Wallenburg, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland: de hogere niveaus. Wageningen. Bisschops, J.H., 1973. Toelichting bij de geologische kaart van Nederland 1:50.000. Bosch, J.H.A., 2005: Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode, Versie 5.2. Utrecht (TNO-rapport NITG 05-043-A). Cohen, K.M., E. Stouthamer, H.J. Pierik & A.H.
Geurts, 2012: Digitaal Basisbestand Paleogeografie van de Rijn-Maas Delta. Utrecht. Cohen, K.M., E. Stouthamer, W.Z. Hoek, H.J.A. Berendsen & H.F.J. Kempen, 2009: Zand in Banen - Zanddieptekaarten van het Rivierengebied en het IJsseldal in de provincies Gelderland en Overijssel. Arnhem. Gloudemans, M., 2025. Verkennend bodemonderzoek Buizerdweg 1a te Heusden. Rapport B3579. Hessing, W.A.M., E. Eimmerman, M.J.P. Gouw & R. Quack, 2010. Gemeentelijke archeologiekaart van Asten 2010: Verantwoording en toelichting voor de gebruiker. Rapport V692. Kadaster, 1832: Kadastrale kaart 1811-1832: minuutplan MIN10007D02. Kortlang, F.P., 2010. Nota Archeologiebeleid gemeente Asten: Naar een implementatie van de Wet op de Archeologische Monumentenzorg in het gemeentelijke beleid. ArchAeO-Rapport 1005. Normalisatie-Instituut, Nederlands, 1989: Geotechniek, classificatie van onverharde grondmonsters NEN 5104. Delft. SIKB, 2022: Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA). Gouda. TNO, 2013: Lithostratigrafische Nomenclator van de Ondiepe Ondergrond, versie 2013. Wageningen Environmental Research, 2023: Bodemkaart van Nederland V2023-1. https://www.broloket.nl/ondergrondmodellen Wageningen Environmental Research, 2023: Geomorfologische Kaart van Nederland V2023-01.
https://www.broloket.nl/ondergrondmodellen 35 Geraadpleegde websites https://ahn.arcgisonline.nl/ahnviewer/ https://archaeology.datastations.nl/ https://archis.cultureelerfgoed.nl/ https://bagviewer.kadaster.nl https://beeldbank.cultureelerfgoed.nl/ https://www.broloket.nl/ondergrondmodellen/kaart https://maps.bodemdata.nl https://omgevingswet.overheid.nl/regels-op-de-kaart/ https://www.bodemloket.nl https://www.dinoloket.nl/ondergrondgegevens https://www.ikme.nl https://www.kadaster.nl/ https://www.topotijdreis.nl https://zoeken.cultureelerfgoed.nl/ 36 Lijst van afbeeldingen en tabellen Afb. 1. Locatie van het plangebied Afb. 2. Detailkaart van het plangebied Afb. 3. Het plangebied op een uitsnede van de beleidskaart van de gemeente Asten. Afb. 4. Plangebied geprojecteerd op een recente luchtfoto Afb. 5. De paleogeografische ontwikkeling in het plangebied Afb. 6. Het plangebied op de geologische kaart 2021 Afb. 7. Plangebied op een uitsnede van de Vereenvoudigde Geologische Kaart van West Venlo en omgeving (naar Nederlands Instituut voor Toegepaste Geowetenschappen TNO 1998). De Formatie van Asten en Twente worden tegenwoordig onderverdeeld in de Formatie van Boxtel. Afb. 8. Het plangebied op de geomorfologische kaart, schaal 1:50.000. Afb. 9. Het plangebied op de bodemkaart, schaal 1:50.000. Afb. 10. Het plangebied op de kaart van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN4).
Afb. 11. Plangebied op een kaart met onderzoeksmeldingen en vondstlocaties uit Archis3.1 (RCE 2025). Afb. 12. Het plangebied op een uitsnede van de (gedigitaliseerde) kadastrale minuut uit 1811- 1832. Afb. 13. Het plangebied (zwart omlijnd) op diverse kaarten. Afb. 14. Resultaten van het booronderzoek Afb. 15. Foto van het aangelegde profielputje Tabel 1. Overzicht van de verschillende perioden Tabel 2. Aardwetenschappelijke informatie in het plangebied Tabel 3. AMK-terreinen, archeologische onderzoeken en vondstlocaties in het onderzoeksgebied (Archis3.1). Onderzoeken die (deels) overlappen met het plangebied in groen. Tabel 4. Archeologische vondstlocaties in het onderzoeksgebied Tabel 5. Beschrijving van de onderzoeksmethode 37 Bijlagen Bijlage 1 – Verdeling van het perceel
38 Bijlage 2 – Verkavelingsplan
bron: Heusden.geojson - 14-10-2025 15:38:03 Boring: 2783_1 Kop algemeen: Projectcode: 2783, Boornummer: 1, Beschrijver(s): FVP, Datum: 07-10-2025, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 100 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 185229.28, Y-coördinaat in meters: 375797.66, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 27.45, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Noord-Brabant, Gemeente: Asten, Opdrachtgever: ?, Uitvoerder: ADC ArcheoProjecten 0 / 27.45 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 35, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 35 / 27.10 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 35, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 100, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 100 / 26.45 bron: Heusden.geojson - 14-10-2025 15:38:03 Boring: 2783_2 Kop algemeen: Projectcode: 2783,
Boornummer: 2, Beschrijver(s): FVP, Datum: 07-10-2025, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 100 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 185337.07, Y-coördinaat in meters: 375715.04, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 27.62, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Noord-Brabant, Gemeente: Asten, Uitvoerder: ADC ArcheoProjecten 0 / 27.62 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 25, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 25 / 27.37 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 25, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 45, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Brokken en vlekken: zandbrokken, Bodemkundige interpretatie: verploegd Laag opmerking: Opmerking: met brokken roodbruin en grijs zand 45 / 27.17 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 45,
Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 60, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin-rood Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: zwak humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: B-horizont 60 / 27.02 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 60, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 100, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin-geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 100 / 26.62 bron: Heusden.geojson - 14-10-2025 15:38:03 Boring: 2783_3 Kop algemeen: Projectcode: 2783, Boornummer: 3, Beschrijver(s): FVP, Datum: 07-10-2025, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 100 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 185309.54, Y-coördinaat in meters: 375783.24, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 27.78, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Noord-Brabant, Gemeente: Asten, Opdrachtgever: ?, Uitvoerder: ADC ArcheoProjecten 0 / 27.78 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 20, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm),
Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 20 / 27.58 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 20, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 70, Aard ondergrens: diffuus (3-10 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: geel-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: sterk siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: C-horizont 70 / 27.08 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 70, Aard bovengrens: diffuus (3-10 cm), Ondergrens laag in cm: 100, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: wit Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: sterk siltig, Mediaanklasse: zeer fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 100 / 26.78 bron: Heusden.geojson - 14-10-2025 15:38:03 Boring: 2783_4 Kop algemeen: Projectcode: 2783, Boornummer: 4, Beschrijver(s): FVP, Datum: 07-10-2025, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 100 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 185347.92, Y-coördinaat in meters: 375757.07, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 27.66, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil,
Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Noord-Brabant, Gemeente: Asten, Opdrachtgever: ?, Uitvoerder: ADC ArcheoProjecten 0 / 27.66 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 35, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 35 / 27.31 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 35, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 55, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin-geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Brokken en vlekken: zandbrokken, Bodemkundige interpretatie: verploegd Laag opmerking: Opmerking: luipaardprint 55 / 27.11 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 55, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 100, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 100 / 26.66 bron: Heusden.geojson - 14-10-2025 15:38:03 Boring: 2783_5 Kop algemeen: Projectcode: 2783, Boornummer: 5, Beschrijver(s): FVP, Datum: 07-10-2025,
Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 110 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 185271.32, Y-coördinaat in meters: 375815.29, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 27.22, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Noord-Brabant, Gemeente: Asten, Opdrachtgever: ?, Uitvoerder: ADC ArcheoProjecten 0 / 27.22 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 45, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 45 / 26.77 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 45, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 75, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin-rood Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: zwak humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: B-horizont, Bodemkundige interpretatie: gebioturbeerd 75 / 26.47 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 75, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 110, Boortype en diameter: Edelman-7
cm, Kleur: licht-geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Sublagen1: zandlagen-enkele-dik, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Laag opmerking: Opmerking: met een zs1 mg zandlaag op 100 Einde boring 110 / 26.12 bron: Heusden.geojson - 14-10-2025 15:38:03 Boring: 2783_6 Kop algemeen: Projectcode: 2783, Boornummer: 6, Beschrijver(s): FVP, Datum: 07-10-2025, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 100 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 185270.79, Y-coördinaat in meters: 375772.7, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 27.74, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Noord-Brabant, Gemeente: Asten, Opdrachtgever: ?, Uitvoerder: ADC ArcheoProjecten 0 / 27.74 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 35, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 35 / 27.39 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 35, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 50, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3
cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: zwak siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: B-horizont, Brokken en vlekken: zandbrokken Laag opmerking: Opmerking: veel kleine gele zandbrokken 50 / 27.24 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 50, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 100, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 100 / 26.74 bron: Heusden.geojson - 14-10-2025 15:38:03 Boring: 2783_7 Kop algemeen: Projectcode: 2783, Boornummer: 7, Beschrijver(s): FVP, Datum: 07-10-2025, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 100 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 185309.68, Y-coördinaat in meters: 375740.93, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 27.76, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Noord-Brabant, Gemeente: Asten, Opdrachtgever: ?, Uitvoerder: ADC ArcheoProjecten 0 / 27.76 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 20, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur:
donker-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: matig humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 20 / 27.56 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 20, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 40, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin-rood Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: zwak humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: B-horizont, Brokken en vlekken: zandbrokken Laag opmerking: Opmerking: met enkele brokken humeus zand, mogelijk bioturbatie (mais) 40 / 27.36 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 40, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 75, Aard ondergrens: diffuus (3-10 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin-geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: C-horizont 75 / 27.01 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 75, Aard bovengrens: diffuus (3-10 cm), Ondergrens laag in cm: 100, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-geel Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: matig siltig, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: C-horizont Einde boring 100 / 26.76 Boring: 2783_10 Kop