AZC22.06.15D Memo Ontwikkelstrategie De Peel op hoofdlijnen.pdf

MEMO AAN DE RAAD ZAAKNUMMER : 2022004955 AAN

: de raad via de commissie AZ&C

VAN

: college van B&W

NAMENS

: wethouders J. Bankers en H. van Moorsel

DATUM

: 15 maart 2022

ONDERWERP

: Notitie Ontwikkelstrategie de Peel op hoofdlijnen

Inleiding In 2020 is een verstedelijkingsstrategie opgesteld voor het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE) in het kader van het MIRT onderzoek Verstedelijking en Bereikbaarheid Brainport. De Peelgemeenten hebben toen een propositie opgesteld ten aanzien van de eigen ambities en opgaven in deze context. In december 2020 is tussen de bestuurders van de 21 regiogemeenten, de waterschappen en de provincie afgesproken om aanvullend op een Verstedelijkingsakkoord voor het SGE, integrale ontwikkelstrategieën op te stellen voor de subregio’s de Peel, de Kempen en de A2 zone. Voor de Peel hebben de 6 Peelgemeenten en het Waterschap Aa en Maas de bureaus Roots Beleidsadvies en Bureon opdracht gegeven tot het opstellen van een ontwikkelstrategie de Peel. De bijdrage die de Peel vanuit haar kracht en positie kan leveren aan de duurzame schaalsprong van de Brainportregio is hierin een belangrijk perspectief. Als afronding van hun opdracht is de Notitie Ontwikkelstrategie De Peel op hoofdlijnen met bijlage opgeleverd. Deze treft u ter kennisneming aan. Het college heeft met de notitie ingestemd. De notitie is te beschouwen als een tussenproduct. De notitie dient als bouwsteen voor een gezamenlijke “ontwikkelstrategie” voor Zuidoost Brabant. Het gaat daarbij over de samenhang tussen het Verstedelijkingsakkoord en de ontwikkelstrategie voor de subregio’s en daarbij passende afspraken.

De notitie is nog abstract en dient nog verder geconcretiseerd te worden. In de notitie worden daarvoor 4 vraagstukken benoemd. Het college heeft hiermee ingestemd. Wat betreft de uitvoering en governance is de aanbeveling in de notitie is om zowel themagericht als integraal structuur aan te brengen in de samenwerking tussen de Peelgemeenten en het Waterschap. Samenvatting Notitie Ontwikkelstrategie De Peel op Hoofdlijnen Positionering van de Peel in de regio De Peel ligt tussen het zuidelijke deel van de A2 corridor en het Duitse achterland. De strategische ligging van de Peel wordt gekenmerkt door 3 “assen”: De A67 en spoorverbinding Randstad-Eindhoven-Ruhrgebied als infrastructurele ruggengraat;

-

De makersas tussen de Kempen en Noord Limburg; De agrifood-as tussen Agrifood Capital en Greenport Venlo.

Rond “wonen” heeft de Peel het meest gevarieerde aanbod binnen de regio Zuidoost Brabant: variërend van centrumstedelijke woonmilieus tot dorpse en groene woonmilieus. Rond “werken” is de Peel een makersdistrict dat direct of indirect verbonden is aan het high-tech ecosysteem van de Brainport. Het is ook de grootste voedselproducent binnen de regio. In met name de praktische, vakmatige beroepen is de Peel daarbij een belangrijke leverancier van arbeidskrachten die vaak elders in de regio werkzaam zijn. De voorraad aan ruimte maakt ook dat de Peel een grote bijdrage kan leveren aan de schaalsprong waarvan het effect zich niet zal beperken tot het Stedelijk Gebied. Met name op het gebied van recreatie, klimaat en energie kan de Peel zo dienen als “systeem-versterker”. Kansen en opgaven. Om tot een duurzame schaalsprong te komen, is het belangrijk dat het ruimtegebruik in balans is met het natuurlijke systeem. Het eerder vastgestelde ruimtelijke afwegingskader biedt een goed vertrekpunt hiervoor. De belangrijkste kansen en opgaven op het vlak van wonen zijn het realiseren van een gevarieerd woningbouwprogramma én het moderniseren c.q. verduurzamen van de bestaande woningvoorraad. Het woningbouwprogramma voor De Peel dient daarbij vier doelen: 1.

Een stevige bijdrage leveren aan de schaalsprong van de Brainportregio middels de realisatie van centrum-stedelijk gemengde milieus en een innovatief buitencentrum en groen-stedelijk milieu in Helmond. 2. Het realiseren van voldoende centrum-dorpse en landelijke woonmilieus als bijdrage aan een aantrekkelijk en gevarieerd woonklimaat in de Brainport, dat zich kan meten met dat van andere kennisregio’s. 3. Het verduurzamen (energie- of klimaatneutraal maken) van de huidige voorraad betaalbare woningen alsmede bouw van betaalbare woningen in de Peel-kernen ten behoeve van de praktisch- en vakgeschoolde (arbeids)populatie. 4. Het realiseren van voldoende woonmogelijkheden voor arbeidsmigranten om de functie van makersdistrict te kunnen blijven waarmaken. Hoewel het hier eveneens om hoofdzakelijk betaalbare woningen gaat, betreft dit inhoudelijk en strategisch een aparte opgave. Vanuit de kwaliteiten van het landschap en de voorzieningenstructuur is het logisch om het woningbouwprogramma volgens het principe van concentratie/bundeling op vier schaalniveaus (Helmond, verstedelijkte dorpskernen, kernen op oude zandgronden, ontginningsdorpen) uit te werken. De Peel heeft alle belang bij het vooroplopen op het gebied van duurzame, slimme mobiliteit en (gedrags)maatregelen gericht op mobiliteitsreductie.

Naast investeringen in mobiliteitsinnovaties, zijn investeringen in de fysieke infrastructuur nodig voor een succesvolle bijdrage aan de schaalsprong van de Brainport. Capaciteitsuitbreiding is relevant voor zowel de externe bereikbaarheid als de interne bereikbaarheid (tussen de onderlinge kernen) van De Peel. Genoemd worden de capaciteitsuitbreiding van de robuuste randen (A67, N279), de bundelroutes (N270, N615) de upgrading van de intercitystations van Helmond en Deurne, het realiseren van fietssnelwegen en de realisatie van HOV-hubs van groot belang. Voor het ‘daily village system’ gaat het om het versterken van de inprikkers (N272, N270-Deurne), het verbeteren van de regionale bereikbaarheid van centrumstad Helmond en het creëren van meer/betere last mile voorzieningen (deelmobiliteit). In aanvulling hierop zijn ook nog de Zuidelijke ontsluiting (N279, N612 en Rochadeweg) en de MIRT opgave in zijn algemeenheid te noemen.

Voor de doorontwikkeling van dit makersdistrict is de verduurzaming van bestaande, lokale bedrijventerreinen en de realisatie van een nieuw regionaal bedrijventerrein van groot belang. Daarnaast verdient de beroepsbevolking aandacht. Investeringen in onderwijs, woningaanbod en imago/werving zullen nodig blijven om te voorzien in de behoefte aan voldoende gekwalificeerd personeel. Voor de agrifood zijn er kansen in het versterken van De Peel als foodtechverbinder tussen de Brainport, AgriFood Capital en de Greenport en het doorontwikkelen van De Peel als voedseltuin voor Zuidoost-Brabant. Terwijl een sterkere recreatiefunctie van De Peel voor o.a. Zuidoost-Brabant vraagt om een goede regiomarketing, toegankelijkheid van het buitengebied en voldoende aanbod van toeristisch-recreatieve voorzieningen. Duurzaamheid geldt als belangrijke randvoorwaarde bij het invullen van kansen en opgaven op het vlak van wonen, werken en mobiliteit door bijvoorbeeld klimaatadaptief te bouwen. Maar verduurzaming biedt ook zelfstandig grote kansen en opgaven, bijvoorbeeld op het vlak van energie (en circulair materiaalgebruik). Voor de realisatie van grote(re) energieprojecten in het buitengebied vormt de beschikbare netwerkcapaciteit een drempel.

Het buitengebied heeft een hoge natuurwaarde die kan worden versterkt ter ondersteuning van de leefbaarheid in Zuidoost Brabant in het algemeen en de ontwikkeling van de vrijetijdssector in het bijzonder. Daarnaast is het de kunst om de verhoging van de natuurlandschappelijke kwaliteit en een versterking van het natuurnetwerk samen te laten gaan met een moderne landbouw die steeds sterker is gericht op de functie die zij voor Zuidoost-Brabant kan vervullen. En waar in het buitengebied er dus een opgave ligt om verschillende functies met elkaar te verenigen, geldt dat uiteraard ook voor in het stedelijk gebied. Mede door de landschappelijke kwaliteiten heeft De Peel een koploperspositie verworven in watermanagement die ten goede kan komen aan de MRE. Zowel in directe zin door een verhoging van waterkwaliteit, het realiseren van voldoende waterberging en het faciliteren van nieuwe economische dragers in vernatte gebieden, als in indirecte zin door het beschikbaar stellen van kennis voor een duurzame schaalsprong van de Brainport. Advies voor vervolg De ontwikkelstrategie zoals die in de notitie wordt beschreven zal verder moeten worden uitgewerkt. Daarbij zijn de volgende punten van belang: 1. Uitwerken regionaal woningbouwprogramma.

Belangrijk is om volgens het principe van concentratie/bundeling op vier schaalniveaus (Helmond, verstedelijkte dorpskernen, kernen op oude zandgronden, ontginningsdorpen) de gewenste bijdrage aan de schaalsprong van de Brainport verder te onderbouwen en af te stemmen met de andere subregio’s. 2. Regionale prioriteitstelling aanbrengen in mobiliteitsinvesteringen. Het advies in de notitie is om volgens de lijnen van de ontwikkelstrategie een prioriteitstelling aan te brengen in de gewenste mobiliteitsinvesteringen en deze ook mee te nemen in het ‘bod’ van De Peel aan de andere subregio’s van de MRE. 3. Besluitvorming over regionaal bedrijventerrein. Het is belangrijk om zo snel mogelijk een voorkeurslocatie te bepalen en over te gaan tot de planologische procedure. 4. Uitwerken agenda transitie landelijk gebied. Daarbij is het van belang om voortbouwend op de gebiedsgerichte aanpakken (GGA’s) een samenhangend programma van activiteiten te formuleren dat meerwaarde heeft en daarbij zo veel als mogelijk aansluiting te zoeken bij de planvorming zoals die reeds vanuit het Rijk, de provincie en de regio is/wordt gestart in het kader van o.a. het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en NOVI-gebied De Peel.

Uitvoering en governance De governance rondom de ontwikkelstrategie (met een ambtelijk netwerk, bestuurlijke trekker en bestuurlijke koplopersgroep) vormt een goed vertrekpunt maar zal structureel moeten worden ingericht. De aanbeveling is om zowel themagericht als integraal

3/4

structuur aan te brengen in de samenwerking tussen de Peelgemeenten en het Waterschap. Daarnaast zullen procesafspraken nodig zijn om de bijdrage aan de schaalsprong verder te concretiseren. In het bepalen van de mijlpalen zijn ook de bovenregionale trajecten van belang. Het gaat daarbij om de verdere uitwerking van de verstedelijkingsstrategie en het MIRT, maar bijvoorbeeld ook de aanpak vanuit de NOVI. Tevens is het relevant om tenminste één maal per jaar een Ontwikkeldag De Peel te organiseren als ijkmoment voor de voortgang op de strategie. Bijlagen •

Notitie Ontwikkelstrategie De Peel op hoofdlijnen en bijlage