AZC21.09.03A 5 ZBijlage 1 Brainport Nationale Actieagenda Voortgangsrapportage 2021.pdf

Innovatie, technologie en ondernemen Voor het Rijk en de Brainportregio blijft het valoriseren van innovatie een belangrijke inzet voor de komende jaren. Digitalisering en sleuteltechnologieën spelen hierbij een belangrijk rol omdat zij zorgen voor vernieuwing en verbetering: betere medische zorg, schoner vervoer, efficiëntere en duurzamere productie. Naast het vinden en opschalen van oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen in de gezondheidszorg, mobiliteit en energie zet Brainport in op nieuwe toepassingen in de agrifood en veiligheid. Nieuwe technologische oplossingen staan aan de basis hiervan en creëren tegelijkertijd wereldwijde markten. Naast de sleuteltechnologieën artificiële intelligentie en geïntegreerde fotonica zetten Brainport en Rijk komend jaar binnen de regio en in samenwerking met andere Nederlandse regio’s ook verder in op micro- en nano-elektronica (zoals semiconductor devices), systems engineering en advanced manufacturing. Met onderbouwde keuzes die voortkomen uit business intelligence en waardeproposities kan de huidige positie verstevigd worden.

Door middel van deze systematische werkwijze brengt Brainport de technologische competenties van het hightech ecosysteem van bedrijven, onderwijs- en kennisinstellingen voortdurend in kaart om te zien waar nieuwe kansen liggen, niches te identificeren en om samenwerking omtrent specifieke technologieën en toepassingen te bevorderen.

27

Voortgangsrapportage

Nieuwe technologieën vertegenwoordigen ook nieuwe waardeketens, waarin programmatisch wordt samengewerkt aan de ontwikkeling van technologieën en toepassingen. Denk bijvoorbeeld aan de ontwikkeling van de nieuwe generatie batterijtechnologie en recycling en re-use van de huidige generatie batterijen, het groeiende belang van semiconductors in diverse toepassingsgebieden, additive manufacturing (zoals 3D-printing), de verdere uitrol van 5G, de ontwikkelingen op het vlak van quantumtechnologie en innovaties in de regeneratieve geneeskunde. Samen kunnen Rijk en regio de internationale vooraanstaande positie van Nederland op het gebied van technologie en innovatie versterken. Weerbaarheid van kennis en technologie Technologische bedrijven in Brainport dragen van oudsher bij aan een open markt en maatschappij. Kennis en handel zijn onderdeel geworden van de internationale uitwisseling die de regio veel welvaart heeft gebracht. Een open economie en een gelijk speelveld is dan ook een belangrijke ambitie voor Brainport. Maar geopolitieke dreigingen vragen om een nieuw handelingsperspectief, dat rekening houdt met een zelfbewuste houding en wederzijdse afhankelijkheden in mondiale waardeketens. Kern daarvan is het beschermen en weerbaar maken van voor Nederland belangrijke kennis, sleuteltechnologie, vitale systemen en netwerken.

In dit kader is het voor Brainport Eindhoven ook belangrijk om te

Brainport Nationale Actieagenda morgen bevorderen dat er voor startups en scale-ups voldoende signalerende en flankerende instrumenten zijn die bijdragen aan de weerbaarheid in de financieringsketen. Dit kan voorkomen dat de regio, en daarmee Nederland, sleuteltechnologie(ën) kwijtraakt aan investeerders uit centralistisch georganiseerde landen. Als het gaat om toepassingen op het gebied van AI of quantumtechnologie die deel uitmaken van vitale systemen en netwerken helpt een offensiever samenwerkingsbeleid binnen de Europese grenzen. De regio kan zo de nationale concurrentiekracht verbeteren. Een belangrijk rol ligt ook bij het Digital Trust Center (DTC) dat als missie heeft om 1,8 miljoen Nederlandse bedrijven – van zzp’ers tot en met het grootbedrijf – weerbaarder te maken tegen toenemende cyberdreigingen. Hierin wordt ook samengewerkt met het Cyber Weerbaarheidscentrum Brainport.

Talent Om het ecosysteem van Brainport te onderhouden en te versterken staat het opleiden, aantrekken en behouden van vakmensen met de juiste vaardigheden centraal. Ondanks corona is de verwachting dat de krapte op de arbeidsmarkt aanhoudt voor beroepen in de tech, it en zorg. Nog steeds kiezen te weinig leerlingen en studenten voor technologische opleidingen en banen. Door ontgroening en vergrijzing neemt de krapte op de arbeidsmarkt bovendien sowieso al toe. Het aantal openstaande vacatures in de tech, it en – de komende jaren – de zorg stijgt dan ook.

Een verdubbeling van het aantal tech- en it-afgestudeerden in het initieel onderwijs is nog altijd nodig om te voldoen aan de vraag. Daarnaast zullen er zij-instromers nodig zijn om te kunnen voldoen aan bijvoorbeeld de grote vraag naar mensen die bijdragen aan de energietransitie. Brainport verwacht dat de uitwisseling van kennis en ervaring via hybride leeromgevingen erg geschikt is voor om- en bijscholing van werkenden en werkzoekenden in de regio. Daarnaast blijft een leven lang ontwikkelen van belang en biedt het succes van hybride leeromgevingen kansen voor opschaling. Internationalisering en diversiteit dragen bij aan innovatie in de bedrijven. Belangrijk voor Brainport is de verwachting dat de mobiliteit van internationaal talent na de crisis weer snel aantrekt. Waarschijnlijk eerst binnen Europa, daarna wereldwijd. De Europese talentenpool kan een rol spelen bij de dringende behoefte aan medior of senior tech- en it-profielen. Sommige profielen blijven echter ook in de EU moeilijk te vinden. Nieuwe technologieën en digitalisering veranderen banen en de arbeidsmarkt. Hierdoor groeit én verandert de vraag naar digitale en technologische vaardigheden bij medewerkers in alle sectoren, en dreigt de mismatch op de arbeidsmarkt toe te nemen. Het onderwijsportfolio van de onderwijsinstellingen moet blijven aansluiten bij de arbeidsmarkt.

Brainport zet daarom in op in nauwe afstemming met het bedrijfsleven opgestelde (cross-

28

Voortgangsrapportage

sectorale) opleidingen. Een voorbeeld is het toenemende belang van system engineering: een gestructureerde manier van werken om complexe systemen te ontwikkelen. Het is een competentie waarin Brainport momenteel nog wereldkampioen is en die cruciaal is voor het toekomstig verdienvermogen van Nederland. Komende jaren zet Brainport in om system engineering beter te borgen en dit verder te ontwikkelen in onderzoek en onderwijs. Aanvullend kan Brainport als pilot dienen voor een brede bewustwording van het belang van sleuteltechnologieën bij alle inwoners van Nederland.

Leef- en vestigingsklimaat In de voorzieningen raken welvaart en welzijn elkaar het meest direct. Dat geldt voor alle inwoners van de regio, ook het internationaal talent dat de aantrekkingskracht van Brainport vergelijkt met concurrerende regio’s in de wereld. Het niveau van voorzieningen in de regio moet dan ook gelijk opgaan met de veranderende bevolkingssamenstelling en het economisch ecosysteem van Brainport. Met de impuls van Regio Deal heeft de regio mooie eerste stappen gezet naar een meer concurrerend voorzieningenniveau. Om de schaalsprong waarvoor met name het Stedelijk Gebied Eindhoven staat te voltooien is verdere inzet nodig. De grote verstedelijkings- en transformatieopgave voor Brainport bevindt zich in het stadshart, binnen de ring van Eindhoven en binnen Helmond Centrum – in samenhang met de economische toplocaties in de regio.

Brainport Nationale Actieagenda morgen Een belangrijke afspraak voor de komende jaren is de ambitie om circa 62.000 woningen en 72.000 verwachte werkplekken in bestaand stedelijk gebied te realiseren. Rijk en regio werken daarom toe naar een in 2021 te sluiten verstedelijkingsakkoord met als onderdeel een verdiepende studie om de concurrentiekracht van de toplocaties te borgen. Bij deze ambitie past ook een slim, veilig, duurzaam en toekomstvast mobiliteitssysteem om de bereikbaarheid van de regionale toplocaties te verbeteren. De opgave om ook in de toekomst economische toplocaties bereikbaar te houden blijft staan . De Brainportregio gaat samen met het Rijk door met de huidige prioritaire acties om Eindhoven Internationale Knoop-XL (EIK-XL) te ontwikkelen tot een hoogwaardige stedelijke omgeving en een (inter)nationale vervoershub van en naar onze regio en economische toplocaties. Voor het gebied Eindhoven Centraal volgt in najaar 2021 een ruimtelijke inpassingsstudie gericht op EIKXL.

Nationaal Groeifonds Het Nationaal Groeifonds is gericht op investeringen die impact hebben op de economische groei op langere termijn. Hierbij gaat het om kwalitatief hoogwaardige projecten op het gebied van kennisontwikkeling, het versterken van onderzoek en innovatie en projecten op het gebied van infrastructuur. Het Kabinet heeft hiervoor de komende vijf jaar € 20 miljard ter beschik-

king. Uit de eerste tranche van het Groeifonds zijn meerdere projecten gehonoreerd die invloed hebben op het structurele verdienvermogen van de regio. Met de reserveringen voor de verschillende projecten kunnen bedrijven, overheden en kennisinstellingen verder werken aan bijvoorbeeld quantumtechnologie, groene waterstof, artificial intelligence, een geïntegreerd zorgdatasysteem, regeneratieve geneeskunde en groene en slimme vervoerssystemen. Met de middelen voor Groenvermogen kunnen er bijvoorbeeld electrolysers ontwikkeld en gemaakt worden waarmee groene waterstof voor de mobiliteit, gebouwde omgeving en industrie geproduceerd wordt. De koppeling met kleinschalige demonstratieprojecten biedt hierbij de kans om de ontwikkelde technologieën direct in de regio toe te passen in kleinschalige initiatieven om waterstof te produceren op locatie, bijvoorbeeld GreenH2UB in Bladel. De toekenning aan AiNed (AI) zorgt ervoor dat de partners in de AI-hub Brainport hun inzet op de ontwikkeling en toepassing van hightech systemen, medische techniek en slimme mobiliteit kunnen versnellen, denk aan het opzetten van een ELSA (ethical legal societal aspects of AI) lab rondom slimme mobiliteit. Met de middelen bestemd voor regeneratieve geneeskunde kan de ontwikkeling en productie van regeneratieve hartkleppen opgeschaald worden om de uiteindelijke vraag naar zorg te verlagen.

29

Voortgangsrapportage

Uiteraard blijft de regio werken aan nieuwe ideeën en plannen voor de volgende rondes van het Groeifonds, die zowel bijdragen aan de uitwerking van de Mainportstatus Brainport Eindhoven als het groei- en verdienvermogen voor Nederland. Denk aan voorstellen op het gebied van bijv. geïntegreerde fotonica, additive manufacturing, opleiden en behouden (technisch) talent, Brainport Smart District (een innovatieproeftuin voor bouwen, wonen en samenleven), open innovatie kennisinfrastructuur (o.a. Holst Centre) en Next Gen High Tech Equipment.

Brainport Smart District wordt een slimme woon- en werkwijk waar de stedenbouwkundige omgeving is ontworpen in samenhang met nieuwe technologieën voor vervoer, gezondheid, energieopwekking en -opslag en circulair bouwen.

Colofon Dit is een uitgave van Brainport Eindhoven, Rijksoverheid en Provincie Noord-Brabant.