22.06.03A 17 Bijlage 2 Flitspeiling Oekraïnse vluchtelingen meting.pdf

16 maart 2021

Flitspeiling Vluchtelingen uit Oekraïne – 28 maart 2022

In opdracht van NCTV

www.ioresearch.nl

Introductie Aanleiding De Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV) heeft I&O Research gevraagd om een flitspeiling uit te voeren over de Nederlandse houding tegenover de komst en de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Deze peiling liep van donderdag 24 maart tot en met vrijdag 25 maart 14:00 uur. Voor de NCTV zijn er inmiddels drie andere flitspeilingen uitgevoerd in de periode van 24 februari tot en met 15 maart. De eerste twee peilingen betroffen het beeld van de Nederlandse bevolking rondom de situatie in Oekraïne in het algemeen. De derde meting betrof een eerste meting over de Nederlandse houding tegenover de komst en de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Uitvoering onderzoek Het onderzoek is uitgevoerd onder 1.113 Nederlanders van 18 jaar en ouder, die lid zijn van het I&O Research Panel. Er zijn 2.500 personen benaderd voor dit onderzoek. De respons op dit onderzoek bedraagt 45 procent. Dit is ruim voldoende om op basis van de resultaten betrouwbare uitspraken te kunnen doen. Op de data is een weging (op randtotalen) toegepast op de achtergrondkenmerken: leeftijd, geslacht, opleiding, migratieachtergrond, stemgedrag bij de Tweede Kamer verkiezingen in maart 2021 en regio (op basis van de NIELSEN 4 indeling van het CBS). De weging is uitgevoerd conform de richtlijnen van de Gouden Standaard.

Hiermee komen de verhoudingen in de steekproef op deze achtergrondkenmerken overeen met de werkelijke verhoudingen onder de Nederlandse bevolking van 18 jaar en ouder.

• In sommige gevallen tellen percentages niet op tot het totaal of tot meer dan 100 procent. Dit komt door afrondingsverschillen. • Bij sommige vragen waren meerdere antwoorden mogelijk. Dit staat bij de uitkomsten vermeld. • De vragen zijn aan alle respondenten voorgelegd. De percentagebasis is overal gelijk (n=1.113).

Flitspeiling Oekraïense vluchtelingen – 28 maart

2

Meerderheid van de Nederlanders vindt de opvang van Oekraïense vluchtelingen (heel) positief Figuur 1. Hoe positief of negatief vind je het dat vluchtelingen uit Oekraïne in Nederland worden opgevangen? Basis: Alle Nederlanders; n 15 maart= 1.395, n 25 maart= 1.113

Aan Nederlanders vroegen we hoe positief of negatief ze het vinden dat vluchtelingen uit Oekraïne in Nederland worden opgevangen. Net als bij de vorige meting op 15 maart is wederom de meerderheid van de Nederlanders (heel) positief (82%) over de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Elf procent is neutraal, terwijl slechts vijf procent (heel) negatief is.

Meting 15 maart

82%

12%

5% 1%

Meting 25 maart

82%

11%

5% 1%

0%

20% (heel) positief

Flitspeiling Oekraïense vluchtelingen – 28 maart

40% Niet positief, niet negatief

60% (heel) negatief

80%

100%

Weet ik niet

3

Driekwart van de Nederlanders vindt dat vluchtelingen uit Oekraïne verspreid over Nederland opgevangen moeten worden Driekwart van de Nederlanders vindt dat vluchtelingen uit Oekraïne Figuur 2. in hoeverre ben je het eens of oneens met de volgende stellingen? Basis: Alle opgevangen moeten worden. Hun etniciteit maakt hierbij niets uit. Nederlanders; n 15 maart= 1.395, n 25 maart= 1.113 Acht procent is het hier (helemaal) mee oneens. 100%

Zeven op de tien Nederlanders vinden dat de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne verspreid moet worden over zoveel mogelijk locaties in het land. Nederlanders zijn wel wat terughoudender als het aankomt op de vraag of Nederland zoveel mogelijk vluchtelingen op moet vangen als nodig is. Net iets meer dan de helft is het hier (helemaal) mee eens (54%). Een kwart is neutraal, terwijl 19 procent het er (helemaal) mee oneens is. Men is verdeeld over of Oekraïners in Oost-Europese buurlanden opgevangen moeten worden. Twee op de vijf zijn het hier helemaal mee eens, terwijl een kwart het hier helemaal mee oneens is. Een derde is hier neutraal over. De meting van 25 maart schetst hiermee hetzelfde beeld als uit de meting van 15 maart naar voren kwam.

7%

8%

90% 16%

80%

15%

17%

5% 7%

17%

19% 27%

27%

32%

33%

39%

39%

18%

70%

25%

25%

60% 50% 40%

76%

75%

73%

70%

30%

56%

54%

20% 10% 0%

Meting 15 maart Meting 25 maart Meting 15 maart Meting 25 maart Meting 15 maart Meting 25 maart Meting 15 maart Meting 25 maart Nederland moet vluchtelingen uit Oekraïne opvangen, ongeacht etniciteit

(helemaal) mee eens Flitspeiling Oekraïense vluchtelingen – 28 maart

3% 7%

Het heeft mijn voorkeur dat vluchtelingen uit Oekraïne worden opgevangen op zoveel mogelijk locaties verspreid over het land

neutraal

Nederland moet zoveel mogelijk vluchtelingen uit Oekraïne opvangen als nodig is

(helemaal) mee oneens

Vluchtelingen uit Oekraïne moeten worden opgevangen in Oost-Europese buurlanden

weet niet/ geen mening 4

Veel draagvlak om Oekraïense vluchtelingen in eigen gemeente / eigen buurt op te vangen Figuur 3. in hoeverre ben je het eens of oneens met deze stellingen? Basis: Alle Nederlanders; n 15 maart= 1.395, n 25 maart= 1.113

Nederlanders vinden het prima als vluchtelingen uit Oekraïne in hun gemeente worden opgevangen (84%). Er is bijna net zo veel draagvlak om vluchtelingen uit Oekraïne in de eigen buurt op te vangen (81%). Vluchtelingen in hun eigen huis opvangen zien de meeste Nederlanders zelf niet zo zitten. Zes procent wil hun huis open stellen, zeven op de tien hebben hier geen behoefte aan. In een open vraag aan het einde van de vragenlijst noemden enkele respondenten dat ze wel vluchtelingen op willen vangen in hun eigen huis, maar dat dit qua ruimte niet gaat lukken.

100% 90%

5%

4%

10%

10%

6%

5%

11%

11%

6%

6%

5%

7%

8%

14%

13%

11%

10%

22%

23%

60%

59%

Meting 15 maart

Meting 25 maart

80% 70% 68%

60%

72%

50% 40%

Zes op de tien vinden dat de opvang langer dan een jaar mag duren. Een groter deel, acht op de tien, vinden dat vluchtelingen uit Oekraïne net zo lang mogen blijven, totdat het weer veilig is in hun eigen land.

30%

Deze uitkomsten zijn dus nagenoeg eenzelfde beeld als de meting van 15 maart.

0%

84%

84%

82%

81%

20%

79%

19%

79%

16%

10%

Meting 15 maart

Meting 25 maart

Meting 15 maart

Meting 25 maart

In mijn gemeente mogen In mijn buurt mogen vluchtelingen uit Oekraïne vluchtelingen uit Oekraïne worden opgevangen opgevangen worden

(helemaal) mee eens Flitspeiling Oekraïense vluchtelingen – 28 maart

5%

neutraal

8%

6%

Meting 15 maart

Meting 25 maart

Ik wil vluchtelingen uit Oekraïne bij mij thuis opvangen

Meting 15 maart

Meting 25 maart

Vluchtelingen uit Oekraïne Vluchtelingen uit Oekraïne mogen net zo lang in mogen langer dan een jaar Nederland blijven, totdat het in Nederland worden in hun eigen land weer opgevangen veilig is

(helemaal) mee oneens

weet niet/ geen mening 5

De speciale status van Oekraïense vluchtelingen is logisch volgens de helft van de Nederlanders In de meting van 25 maart vroegen wij naar de mening van Nederlanders omtrent de aparte status van vluchtelingen uit Oekraïne. Bijna de helft van de Nederlanders vindt het logisch dat deze groep een andere status heeft dan vluchtelingen, asielzoekers en migranten uit andere landen. Een op de vijf is neutraal, terwijl drie op de tien het hier (helemaal) mee oneens zijn.

Figuur 4. Het is logisch dat vluchtelingen uit Oekraïne een andere status hebben dan vluchtelingen, asielzoekers en migranten uit andere landen Basis: Alle Nederlanders n= 1.113

48%

0%

20% (helemaal) mee eens

Flitspeiling Oekraïense vluchtelingen – 28 maart

18%

40% Neutraal

60% (helemaal) mee oneens

30%

80%

4%

100%

weet niet/ geen mening

6

Net iets minder dan de helft vindt dat Nederland voldoende Oekraïense vluchtelingen opvangt Nederland bereidt de opvang van de eerste 50.000 Oekraïense vluchtelingen voor. Net iets minder dan de helft van de Nederlanders vindt dat wij hiermee voldoende vluchtelingen opvangen (45%). Een kwart vindt dat we meer vluchtelingen uit Oekraïne op moeten vangen, terwijl een op de tien het tegenovergestelde vindt. Dit is nagenoeg hetzelfde beeld als tijdens bij de eerste meting naar voren kwam.

Figuur 5. Nederland bereidt de opvang van de eerste 50.000 vluchtelingen voor. Welke stelling geeft jouw gevoel hierover het beste weer? Basis: Alle Nederlanders; n 15 maart= 1.395, n 25 maart= 1.113

Meting 15 maart

44%

24%

9%

22%

Meting 25 maart

45%

24%

10%

21%

0%

20%

40%

60%

80%

100%

Nederland vangt hiermee voldoende vluchtelingen op Nederland moet meer vluchtelingen opvangen Nederland moet minder vluchtelingen opvangen Weet ik niet/ wil niet zeggen

Flitspeiling Oekraïense vluchtelingen – 28 maart

7

Nederlanders zien met de komst van Oekraïense vluchtelingen gevolgen voor de woningmarkt Bij de tweede meting vroegen we wederom aan Nederlanders welke gevolgen zij denken dat de komst van Oekraïense vluchtelingen voor Nederland heeft. Tijdens de eerste meting betrof dit een lijst met drie mogelijk positieve gevolgen en twee negatieve. Tijdens de tweede meting is hier nog een negatief gevolg aan toegevoegd, namelijk ‘minder opvangplekken voor vluchtelingen, asielzoekers en migranten uit andere landen’. Net zoals in de vorige meting voorziet driekwart van de Nederlanders meer krapte op de woningmarkt. Daarnaast denken zes op de tien dat er nu minder opvangplekken zullen zijn voor vluchtelingen, asielzoekers en migranten uit andere landen. De komst van Oekraïense vluchtelingen is volgens 43 procent een oplossing voor het tekort aan arbeidskrachten. Dit is vergelijkbaar met de eerste meting. Nederlanders denken minder vaak dat de komst van Oekraïense vluchtelingen zal leiden tot verhoogde saamhorigheid. Bij de vorige meting vonden ongeveer vier op de tien Nederlanders dit, bij de huidige meting is dit drie op de tien. Een afname van negen procentpunt. Ook is het aandeel Nederlanders dat denkt dat de komst van Oekraïense vluchtelingen een verrijking is, significant afgenomen met vijf procentpunt.

Figuur 6. Welke gevolgen denk je dat de komst van vluchtelingen uit Oekraïne heeft voor Nederland? Basis: Alle Nederlanders; n 15 maart= 1.395, n 25 maart= 1.113; Meerdere antwoorden mogelijk

74%

Meer krapte op de woningmarkt

74% 0%

Minder opvangplekken voor vluchtelingen, asielzoekers en migranten uit andere landen*

61% 45%

Een oplossing voor het tekort aan arbeidskrachten

43% 41%

Verhoogde saamhorigheid (bv. toename in vrijwilligerswerk)

30% 31%

Een culturele verrijking van de samenleving

26% 20%

Overlast (bv. rondhangende mensen, delicten, gevoel van onveiligheid)

17% 6%

Anders

5% 6%

Ik verwacht geen gevolgen

3%

0% Meting 15 maart

20%

40%

60%

80%

Meting 25 maart

*Deze stelling is voor het eerst uitgevraagd bij de meting van 25 maart.

Flitspeiling Oekraïense vluchtelingen – 28 maart

8

Drie op de tien willen informatie over de mogelijkheden van vluchtelingen tot participatie in de Nederlandse samenleving en de opvang op lange termijn. Drie op de tien Nederlanders willen weten welke mogelijkheden vluchtelingen uit Oekraïne hebben om deel te nemen aan de Nederlandse samenleving. Dit is ten opzichte van de eerste meting een daling van zeven procentpunt. Drie op de tien Nederlanders hebben behoefte aan informatie over de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne op de langere termijn. Deze stelling is in de tweede meting voor het eerst gesteld. Een kwart wil meer informatie over de opvanglocaties voor Oekraïense vluchtelingen. Net iets minder, twee op de tien, willen informatie en over de aanpak van de opvang en wat ze zelf kunnen doen om vluchtelingen uit Oekraïne te helpen. Tot slot hebben vier op de tien geen behoefte aan meer informatie omtrent vluchtelingen uit Oekraïne.

Figuur 7. Over welke onderwerpen wil je meer informatie? Basis: Alle Nederlanders; n 15 maart= 1.395, n 25 maart= 1.113; meerdere antwoorden mogelijk 37%

Welke mogelijkheden vluchtelingen uit Oekraïne hebben om deel te nemen aan de Nederlandse samenleving Over de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne in Nederland op langere termijn*

30% 0% 31% 28%

Over de opvanglocaties voor vluchtelingen uit Oekraïne in Nederland en in mijn omgeving

24% 27%

Over de aanpak van de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne

22% 21%

Wat ik zelf kan doen om vluchtelingen uit Oekraïne te helpen

18% 16%

Opvang van alleenstaande minderjarigen vluchtelingen uit Oekraïne Anders

13% 2% 2% 41% 42%

Ik heb geen behoefte aan meer informatie

Weet ik niet

4% 4%

0% Meting 15 maart

5%

10%

15%

20%

25%

30%

35%

40%

Meting 25 maart

*Deze stelling is voor het eerst uitgevraagd bij de meting van 25 maart.

Flitspeiling Oekraïense vluchtelingen – 28 maart

9

45%

Rijksoverheid en de gemeente eerste bronnen voor informatie over vluchtelingen uit Oekraïne Wanneer Nederlanders informatie willen over de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne, dan kijkt net iets meer dan de helft op rijksoverheid.nl (55%). Daarnaast zoekt net iets minder dan de helft van de inwoners via gemeentelijke kanalen meer informatie op (47%). Een kwart noemt VluchtelingenWerk als organisatie waar ze naar toe gaan voor meer informatie. Deze uitkomsten zijn vergelijkbaar met de meting op 15 maart. Vluchtelingen uit Oekraïne hebben een aparte status doordat ze uit Europa komen, hierdoor komt het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) niet met deze groep in aanraking. Desondanks zoekt toch 14 procent van de Nederlanders bij het COA informatie over deze groep op. Via de categorie ‘anders’ konden Nederlanders nog andere manieren aangeven waarop ze informatie zoeken. Zeven procent heeft dit aangegeven. Zij googelen informatie, of lezen het veelal in de (lokale) krant. Een op de vijf weet niet bij welke organisatie ze meer informatie kunnen zoeken over vluchtelingen uit Oekraïne.

Figuur 8. Als je meer informatie wil over de Nederlandse opvang van vluchtelingen uit Oekraïne, bij welke organisaties zoek je deze informatie dan op? Basis: Alle Nederlanders; n 15 maart= 1.395, n 25 maart= 1.113; meerdere antwoorden mogelijk 56% 55%

Op rijksoverheid.nl 51% 47%

Bij mijn gemeente 24% 23%

VluchtelingenWerk Rode kruis

13% 12%

Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA)

13% 14%

Bij mijn Veiligheidsregio

6% 5%

VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR

6% 5%

Immigratie en Naturalisatie Dienst (IND)

5% 8%

Leger des Heils

4% 3%

Bij de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)

3% 3%

Anders

7% 7% 19% 21%

Weet ik niet

0% Meting 15 maart Flitspeiling Oekraïense vluchtelingen – 28 maart

20%

40%

60%

Meting 25 maart 10

I&O Research

I&O Research Enschede

I&O Research Amsterdam

Zuiderval 70

Piet Heinkade 55

Postbus 563

1019 GM Amsterdam

7500 AN Enschede

T (020) 308 48 00

T (053) 200 52 00

E info@ioresearch.nl

E info@ioresearch.nl KvK-nummer 08198802