Verslag participatietraject AZC
Tekst van het document
Verslag participatietraject AZC
Versie 1.0 / mei 2025
Inhoud I.
Reactie van het college op het participatietraject AZC
1.
Locatie ..................................................................................................................................................4
2.
Aantallen...............................................................................................................................................4
3.
Overlast ................................................................................................................................................5
4.
Veiligheid ..............................................................................................................................................5
5.
Verkeersveiligheid ................................................................................................................................5
6.
Regie op de opvang ..............................................................................................................................6
7.
Kwaliteit van de opvang .......................................................................................................................6
8.
Participatie............................................................................................................................................7
9.
(wederzijdse) Integratie ........................................................................................................................7
II.
Participatieverslag
1.
Inleiding ................................................................................................................................................8
2.
Doel.......................................................................................................................................................8
3.
Kaders ...................................................................................................................................................8
4.
Participatietraject .................................................................................................................................8 4.1 Opzet keukentafelgesprekken ....................................................................................................9 4.2 Doelgroepen ...............................................................................................................................9 4.3 Bereik ..........................................................................................................................................9
5.
Context ...............................................................................................................................................10
6.
Toelichting op een aantal onderwerpen ............................................................................................11 6.1 Aantallen op het AZC ................................................................................................................11 6.2 Veiligheid ..................................................................................................................................11 6.3 Veiligelanders ...........................................................................................................................11 6.4 Financiële vergoeding ...............................................................................................................11 6.5 Verschillende soorten opvang ..................................................................................................12
7.
Verzamelde informatie .......................................................................................................................12 7.1 Weging input ............................................................................................................................13 7.2 Rondetafelgesprek ....................................................................................................................13 7.3 Informatie bedrijven rond het AZC ...........................................................................................13 7.4 Reden voor deelname aan de keukentafelgesprekken ............................................................14
2
7.5 Ervaringen met het AZC ............................................................................................................14 7.6 Locatie.......................................................................................................................................14 7.7 Aantallen ...................................................................................................................................14 7.8 Overlast.....................................................................................................................................15 7.9 Veiligheid ..................................................................................................................................16 7.10 Verkeersveiligheid ..................................................................................................................17 7.11 Regie op de opvang ................................................................................................................17 7.12 Kwaliteit van de opvang..........................................................................................................18 7.13 Participatie ..............................................................................................................................18 7.14 (wederzijdse) Integratie
..........................................................................................................19 8.
III. 1.
Toekomstige betrokkenheid inwoners ...............................................................................................20
Gespreksverslagen participatietraject AZC Informatie van bedrijven ....................................................................................................................21 1.1 Dictu..........................................................................................................................................21 1.2 RVO ...........................................................................................................................................21 1.3 WZA ..........................................................................................................................................22 1.4 GGZ ...........................................................................................................................................22 1.5 NAM ..........................................................................................................................................23
2.
Gespreksverslagen keukentafelgesprekken 7 maart – 17 april 2025 .................................................23
3.
Schriftelijke of telefonische reactie van inwoners ............................................................................104
IV.
Reactie van het college op de ingebrachte punten bij de keukentafelgesprekken
Reactie van het college op de ingebrachte punten bij de keukentafelgesprekken ..................................108
3
I.
Reactie van het college op het participatietraject AZC
Hieronder volgt de reactie van het college op de verschillende onderdelen, zoals beschreven in het verslag van het participatietraject AZC.
1. Locatie Naar mening van het college heeft de opvang op de huidige locatie de afgelopen jaren goed gefunctioneerd. Er is een groot aantal mensen een opvangplek geboden, terwijl er relatief weinig incidenten zijn geweest. De politie bevestigt dit beeld. Het college heeft een quickscan uit laten voeren naar mogelijke andere locaties voor het AZC. Hierbij heeft het college rekening gehouden met het aantal benodigde m2 voor 360 tot 1000 opvangplekken, de bereikbaarheid van voorzieningen rond het pand en of het pand te huur is of op korte termijn te huur komt. Eén pand voldoet aan die eisen. Het is een bedrijfshal, die nog niet geschikt is voor opvang. Deze plek vraagt om een ingrijpende verbouwing en er kunnen minder geschikte leefomstandigheden gecreëerd worden dan op de huidige locatie. Het pand is een stuk kleiner dan het huidige pand: er zouden ongeveer 400 opvangplekken gecreëerd kunnen worden. Het pand aan de Schepersmaat 2 (NAM hoofdkantoor) komt naar verwachting in 2027of 2028 beschikbaar. Dit heeft veel meer m2 meer aan oppervlakte dan de huidige locatie. Het college wil de opvang echter niet verplaatsen of uitbreiden naar dit pand. Het pand is veel te groot en de gemeente wil dit beschikbaar houden voor andere economische ontwikkelingen. De bouwlocaties binnen de gemeente (bedrijventerreinen en woningbouwlocaties) zijn beperkt.
Het college is van mening dat een nieuwbouwlocatie geen optie is voor een AZC, ook omdat de huidige locatie geschikt is. Er is geen andere invulling voor dit pand en de gemeente heeft hier ook geen andere wensen voor.
2. Aantallen Het college vindt een AZC met 1000 opvangplekken passend voor een gemeente met het voorzieningenniveau van Assen. De gemeente heeft al voor de invoering van de Spreidingswet een bovengemiddelde verantwoordelijkheid genomen in het opvangen van asielzoekers. In het bestuursakkoord is afgesproken om onderzoek te doen naar een permanente locatie voor een AZC. Het college wil zijn verantwoordelijkheid blijven nemen en zich niet laten leiden door wettelijk voorgeschreven aantallen. Er is geen financiële prikkel. Het college heeft aangegeven de vergoeding die de gemeente krijgt vanwege de Spreidingswet, in te zetten voor activiteiten gericht op participatie en integratie. Verder maakt een grotere opvang meer voorzieningen mogelijk en leidt een teruggang in het aantal opvangplekken volgens het college niet automatisch tot minder knelpunten of ervaren overlast. Het college ziet dat het in de wijk Zuiderpark de afgelopen jaren drukker geworden is, maar vindt niet dat de woonsituatie hierdoor onaanvaardbaar aangetast is.
4
Het college gaat graag samen met de inwoners van de wijk Zuiderpark alternatieve (loop)routes onderzoeken en op zoek naar een oplossing voor de overige geconstateerde overlast. Het college is geen voorstander van meerdere kleinere AZC’s in de stad, vanwege de beheersbaarheid. Dit leidt ook niet automatisch tot betere integratie. Ook is het college geen voorstander van het opleggen van een doelgroepenbeperking voor het AZC. Indien alle gemeenten dit doen en bij voorkeur gezinnen op willen vangen, blijft er een groep alleenstaanden over, waar geen onderdak voor is. Het college richt zich liever op het maken van afspraken met politie en COA over de aanpak van overlastgevers dan aan de voorkant groepen uit te sluiten. Het college neemt in de bestuursovereenkomst op, dat het COA verantwoordelijk is om ervoor te zorgen dat er voldoende gezinnen verblijven op het AZC om de basisschool te behouden en maakt afspraken over het aanpakken van potentiële overlastgevers.
3. Overlast Het college vindt het belangrijk dat iedereen zich welkom voelt in onze stad. Dat het voor iedereen fijn leven, wonen, leren en werken is in Assen. Het is dan ook vervelend dat een aantal inwoners overlast ervaart van het AZC en dat hun woongenot is afgenomen. Het college ziet dat het in de wijk Zuiderpark de afgelopen jaren drukker geworden is, maar vindt niet dat de woonsituatie hierdoor onaanvaardbaar aangetast is. Het college wil de situatie verbeteren en gaat eventuele mogelijkheden voor alternatieve (loop)routes onderzoeken en de andere ervaren overlast aanpakken. Dit doet het college in overleg met de directe omwonenden. Daarnaast stelt de gemeente samen met het COA een plan op om meer in te zetten op participatie van en integratie met de bewoners van het AZC. Het college neemt de suggesties uit de keukentafelgesprekken daarin mee.
4. Veiligheid Het college zet zich samen met veiligheidspartners in om de veiligheid in Assen en met name in het centrum van de stad, te verbeteren. De gemeente werkt hierin niet alleen samen met de politie, maar ook met beveiligers vanuit het COA die in de binnenstad ingezet worden. Deze beveiligers spreken verschillende talen en kunnen hierdoor goed de verbinding maken met hun doelgroep. Daarnaast zet de gemeente boa’s in die zich specifiek bezighouden met de binnenstad. Door verschillende inwoners wordt aangegeven dat groepen asielzoekers als intimiderend worden ervaren en specifiek de overlast op het Koopmansplein, de Gouverneurstuin en het Drostenlaantje. Echter, zijn de overlastgevers op deze plekken vrijwel nooit afkomstig van het AZC in Assen. Het grootste deel van deze overlastgevers komt uit omringende gemeenten, of is “reguliere” inwoner. De gemeente zet zich samen met de politie in om overlast en onveilige situaties zoveel mogelijk te voorkomen, dan wel aan te pakken, zodat het veiligheidsgevoel van inwoners wordt verbeterd.
5. Verkeersveiligheid De gemeente onderzoekt hoe de verkeersstromen en de verkeersveiligheid op de genoemde plekken verbeterd kunnen worden. Het COA geeft asielzoekers bij aankomst op het AZC verkeerslessen. In het kader van het nieuw op te zetten programma gericht op participatie en integratie, wordt hier in samenwerking met partijen als Veilig Verkeer Nederland nog steviger op ingezet. 5
6. Regie op de opvang Het college is zich ervan bewust dat het vertrouwen in het COA over het geheel genomen niet groot is. Het college neemt echter een aantal afspraken op in de bestuursovereenkomst met het COA, die ervoor zorgen dat de gemeente de regie houdt op de opvang. Onder andere dat het college de overeenkomst eenzijdig kan ontbinden, indien het COA zich niet aan de gemaakte afspraken houdt. Ook neemt het college een aantal voorwaarden op over overlastgevers. Koop van het pand leidt niet tot meer grip op de opvang. De gemeente kan de opvang niet sluiten, als er elders geen plek is voor asielzoekers, ook niet als het pand in eigendom is van de gemeente. De regie op de opvang is volgens het college juist groter als de gemeente geen eigenaar is van het pand. Het COA kan immers zonder bestuursovereenkomst met de gemeente geen opvanglocatie exploiteren, los van eigenaarschap van het pand. Als de gemeente eigenaar zou zijn van het pand, heeft ontbinding van de bestuursovereenkomst tot gevolg dat het risico voor het verhuren van het vastgoed per direct bij de gemeente komt te liggen. In de Vastgoednota 2020 staat beschreven hoe de gemeente omgaat met vastgoed en voor welke partijen de gemeente vastgoed beschikbaar stelt.
Verworven panden zijn nodig voor het uitvoeren van de wettelijke taken en het realiseren van beleidsdoelstellingen van de gemeente op het gebied van welzijn, cultuur, sport, onderwijs, recreatie en parkeren. De gemeente heeft niet in haar wettelijke taken om de huisvesting van asielzoekers te organiseren. Deze taak behoort het COA toe. Daarnaast is het voor het COA niet noodzakelijk dat de gemeente het pand aankoopt. Het COA kan het pand van de particuliere eigenaar blijven huren of eventueel kopen. Wanneer de gemeente het pand koopt, moet ook voldaan worden aan het door de gemeenteraad vastgestelde Masterplan Klimaatneutraal Gemeentelijk Vastgoed 2040. Gezien het bouwjaar (1966), de geometrie van het gebouw en naar alle waarschijnlijkheid de benodigde onderhoudsactiviteiten zoals het vervangen van de installaties, is de verwachting dat de investeringen voor dit gebouw meer dan gemiddeld zijn om het te verduurzamen.
7. Kwaliteit van de opvang Het college is van mening dat er in Nederland sprake zou moeten zijn van een hoogwaardige opvang, waarbij nieuwkomers vanaf dag één in de opvang werken aan hun persoonlijke ontwikkeling en integratie in de Nederlandse samenleving. Dat kan een nieuwe inwoner alleen met behulp van die samenleving. Het college is van mening dat de opvang in zijn huidige vorm en omvang in Assen hier goede kansen voor biedt, wanneer hetgeen dat er nu is verbeterd wordt en in het kader van de nieuwe bestuursovereenkomst er ook flink geïnvesteerd wordt in een doorgaand programma gericht op participatie en integratie. Het college vindt ook de kwaliteit van de opvangplekken zelf belangrijk. Ook als dit betekent dat er minder dan 1000 asielzoekers opgevangen kunnen worden aan de Schepersmaat. Het college is met het COA in gesprek over de minimale kwaliteitseisen waar de opvang wat het college betreft aan moet voldoen. Een kanttekening hierbij is, dat veel suggesties die tijdens de keukentafelgesprekken genoemd zijn pleiten voor langdurige opvang. Als het AZC voor een korte periode verlengd wordt, heeft het COA onvoldoende middelen om hierin te investeren. 6
8. Participatie Ook het college is voorstander van het inzetten op zoveel mogelijk activiteiten voor asielzoekers gericht op persoonlijke ontwikkeling, participatie en integratie. Dit helpt om asielzoekers te activeren, gaat verveling tegen en geeft ze een zinvolle dagbesteding. Bij voorkeur leidt dit tot een betaalde baan. Indien de gemeenteraad besluit om het AZC te verlengen, ontwikkelt het college hier samen met het COA de plannen voor. Het college wil hiervoor, net als voor de aanpassingen in de buurt, de financiële bijdrage van de Spreidingswet gebruiken. Daarnaast maakt het college financiële afspraken met het COA over deze activiteiten, indien het rijk de Spreidingswet intrekt.
9. (wederzijdse) Integratie Het college vond het inspirerend om te horen hoeveel ideeën inwoners hebben die gericht zijn op ontmoeting en verbinding. Deze ideeën zijn allemaal bedoeld om wederzijdse integratie te bevorderen en polarisatie tegen te gaan. Hier gaat het college, zoals hierboven beschreven, graag mee aan de slag, indien de gemeenteraad besluit om het AZC te verlengen.
7
II.
Participatieverslag
1. Inleiding Tussen 7 maart en 17 april 2025 heeft het college keukentafelgesprekken gevoerd met inwoners van Assen. Onderwerp van de keukentafelgesprekken was de inzet van het college om de asielopvang aan de Schepersmaat te continueren. Met ruim 180 inwoners zijn in totaal 50 gesprekken gevoerd. Het college waardeert het zeer dat zoveel inwoners zich aangemeld hebben voor de keukentafelgesprekken. Ze hebben de tijd genomen om met het college in gesprek te gaan over het AZC en meerdere inwoners hebben daarvoor hun keukentafel beschikbaar gesteld. Het college dankt alle betrokkenen hiervoor.
2. Doel Het college heeft de gesprekken gevoerd om ervaringen, aandachtspunten en suggesties van inwoners te verzamelen ten aanzien van de inzet van het college om het AZC aan de Schepersmaat te continueren. Het college neemt deze informatie mee bij het voorstel dat ter besluitvorming aan de gemeenteraad wordt voorgelegd op 19 juni 2025. Het college heeft in de gesprekken nogmaals benadrukt, dat het besluit over het continueren van het AZC nog niet genomen is. Dit is aan de gemeenteraad.
3. Kaders In het bestuursakkoord 2022-2026 ‘Dichtbij en daadkrachtig’ heeft het college aangegeven open te staan voor een structurele plaats voor een AZC in Assen. De inzet van het college is om de bestaande situatie te continueren, zowel de huidige locatie aan de Schepersmaat als het huidige aantal opvangplekken van 1000. Gezien de impact van het onderwerp heeft het college besloten om een uitgebreid participatietraject te organiseren. De gemeenteraad heeft tijdens het rondetafelgesprek op 12 december 2024 nadrukkelijk aangegeven dat dit ook de wens van de raad is.
4. Participatietraject Om de ervaringen, aandachtspunten en suggesties van zoveel mogelijk inwoners te horen, heeft het college in maart 2025 keukentafelgesprekken gevoerd. Deze manier van participatie had de voorkeur boven het organiseren van een grote bijeenkomst, omdat dan vaak een enkeling het woord neemt. Het college heeft gemeend door het organiseren van keukentafelgesprekken alle inwoners in de gelegenheid te stellen om hun mening ten aanzien van de inzet van het college kenbaar te maken. De keukentafelgesprekken zijn niet bedoeld als een referendum, maar om input op te halen bij een groot aantal inwoners. Juist in deze tijden van grote polarisatie is het van belang om met elkaar in gesprek te blijven en naar elkaar te luisteren, om zo samen constructief te kijken op welke wijze en onder welke voorwaarden opvang van vluchtelingen mogelijk georganiseerd kan worden. Het college is van mening dat de keukentafelgesprekken daar aan bijgedragen hebben. 8
4.1 Opzet keukentafelgesprekken Inwoners konden zich online of telefonisch aanmelden voor de keukentafelgesprekken. Zij konden individueel of in een kleine groep deelnemen aan een gesprek met burgemeester Out, wethouder Staal of wethouder Broekema. Zij konden daarvoor hun eigen keukentafel beschikbaar stellen of aansluiten bij iemand anders. De gesprekken vonden plaats op vier vrijdagen en één maandagavond in maart. Daarnaast is er half april nog een gesprek gevoerd met een inwoner. Een aantal inwoners heeft aangegeven de opzet te waarderen. Daarnaast hebben veel inwoners gezegd zich opgegeven te hebben om juist een positief geluid te laten horen en een aantal om bezwaren te uiten. Gevraagd is of op deze manier alle Assenaren bereikt worden. Het college vindt van wel: er zijn gesprekken gevoerd met mensen met een diverse achtergrond, uit verschillende wijken. Iedereen die iets wil meegeven is de mogelijkheid geboden. Tijdens de keukentafelgesprekken heeft het college zijn voornemen uiteengezet, gevraagd naar de algemene ervaringen met het AZC en wat de inwoners vinden van dit voornemen. Hierbij zijn drie vragen zo veel mogelijk als hoofdlijn van de gesprekken aangehouden, namelijk: • • •
Wat zijn uw positieve of negatieve ervaringen met het AZC de afgelopen jaren? Kunt u concrete voorbeelden geven? Bent u wel eens op het AZC geweest? Zijn er verbeterpunten voor wat betreft de opvang aan de Schepersmaat die volgens u doorgevoerd zouden moeten worden? Kunt u concrete aandachtspunten benoemen voor uw wijk of buurt waar het college rekening mee moet houden als het college de opvang van asielzoekers aan de Schepersmaat wil continueren?
Deze vragen heeft het college ook gesteld aan de bedrijven rond het AZC (NAM, Dictu, RVO, WZA en GGZ). Verder heeft het college het veiligheidsbeeld opgehaald bij de politie. 4.2 Doelgroepen Het college heeft de volgende groepen betrokken in het participatieproces: • Inwoners van de wijken rond het AZC (Zuiderpark, Graswijk, Diepstroeten, Oud-Zuid en AssenOost) zijn per brief uitgenodigd om deel te nemen aan de keukentafelgesprekken; • In de Asser Courant heeft een uitnodiging gestaan voor alle inwoners van de gemeente; • Bedrijven in de omgeving van het AZC zijn per mail uitgenodigd om via de mail of in een telefonisch gesprek informatie te geven. 4.3 Bereik Het college heeft ruim 6000 brieven verstuurd naar de inwoners van de wijken rond het AZC. In eerste instantie is er vanwege een fout bij het samenvoegen van de verschillende bestanden geen brief gestuurd naar een aantal adressen in de wijk Zuiderpark. Nadat dit bekend was geworden, is de brief alsnog naar deze adressen gestuurd. Ook heeft het college een uitnodiging geplaatst in de Asser Courant. Ruim 160 inwoners hebben op de uitnodiging gereageerd. Met deze inwoners is een afspraak gemaakt voor een keukentafelgesprek. Zestien inwoners hebben schriftelijk of telefonisch een reactie gegeven op
9
de inzet van het college. Er zijn 50 gesprekken gevoerd, met in totaal ruim 180 inwoners. Van alle gesprekken is een gespreksverslag gemaakt, waarvan er 49 verwerkt zijn in dit participatieverslag. Eén inwoner heeft geen toestemming gegeven om het gespreksverslag te gebruiken. Van één verslag is een aangepaste versie geplaatst in verband met de privacy van de betreffende inwoners. Ook het WZA, de RVO, NAM, Dictu en de GGZ hebben informatie aangeleverd.
5. Context De huidige (politieke) situatie ten aanzien van asiel is complex en dynamisch. Er is sprake van onvoldoende reguliere opvangcapaciteit voor de asielzoekers die al in Nederland zijn. Het COA is daarom uitgeweken naar dure en kwalitatief vaak ontoereikende noodopvang. Het feit dat het kabinet aangekondigd heeft de Spreidingswet in te willen trekken, draagt niet bij aan het creëren van voldoende opvangplaatsen. Het aantal van 360 opvangplekken dat Assen volgens de capaciteitsraming van 1 februari 2024 moet realiseren, is achterhaald. Het aantal opvangplekken dat de komende jaren nodig is loopt op, tot ongeveer 166.000 in 20271. Bij de opening van het AZC in 2016, heeft het college gezegd dat er vijf jaar lang asielzoekers zouden worden opgevangen aan de Schepersmaat. De opvang kon met nog eens vijf jaar verlengd worden. Deze periode komt overeen met de looptijd van de huidige bestuursovereenkomst tussen COA en de gemeente. Deze bestuursovereenkomst was aangegaan voor 10 jaar en loopt tot 1 april 2026. Dit staat ook vermeld in de brief die het college in februari 2016 naar inwoners heeft gestuurd. Er moet nu een nieuwe overeenkomst afgesloten worden. Voor dezelfde periode is een tijdelijke omgevingsvergunning afgegeven, die niet verlengd kan worden.
De eigenaar van het pand moet hiervoor een permanente vergunning aanvragen via een buitenplanse omgevingsactiviteit (BOPA). Deze aanvraag is nog niet gedaan. Het college is van mening dat de gemeente een verantwoordelijkheid heeft ten aanzien van de huidige opvangcrisis. Er zijn meer plekken nodig dan in eerste instantie aangekondigd en er is weerstand bij een aantal gemeenten om opvang te realiseren. Vanuit humanitair oogpunt wil het college een substantiële bijdrage leveren. Ook omdat het AZC naar mening van het college de afgelopen jaren niet geleid heeft tot grote problemen. Op basis van deze uitgangspunten heeft het college de eerdere inzet afgewogen en is van mening dat het AZC gecontinueerd zou moeten worden. Daarbij zet het college in op het behoud van de 1000 opvangplekken op de huidige locatie. Dit voorkomt dat het college wanneer het rijk het aantal opvangplekken voor de gemeente verhoogt, op zoek moet naar nieuwe locaties om deze extra opvangplekken te realiseren. Ook zorgt dit voor duidelijkheid. Het college is geen voorstander van meerdere, kleinere opvanglocaties in de gemeente. Kleinschalige opvang is duurder, doordat middelen en personeel minder efficiënt ingezet kunnen worden. Het beheer en de coördinatie is ook ingewikkelder dan van een grote locatie. Daarnaast zijn er op kleine locaties minder voorzieningen en minder aanbod aan activiteiten.
Asielzoekers opvangen op kleine locaties leidt ook niet automatisch tot een betere integratie.
1 Beantwoording Kamervragen Rajkowski: https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/kamervragen/detail?id=2025Z00616&did=2025D08674
10
De opvang in de Expohal eindigt op 31 december 2025. De tijdelijke gemeentelijke opvang aan de Graswijk is sinds eind 2024 gesloten. Dit betekent dat er vanaf januari 2026 nog één opvanglocatie is in Assen.
6. Toelichting op een aantal onderwerpen Hieronder wordt een aantal onderwerpen toegelicht die tijdens de keukentafelgesprekken genoemd zijn en waar onduidelijkheid over was. 6.1 Aantallen op het AZC In de gesprekken is naar voren gekomen dat het COA soms meer dan 1000 asielzoekers op zou vangen aan de Schepersmaat. Dit is niet juist. Er verblijven fysiek nooit meer dan 1000 asielzoekers. Dit aantal is opgenomen in de bestuursovereenkomst. Het COA heeft dit ook bevestigd. Het is daarnaast wel zo, dat een aantal asielzoekers administratief gekoppeld is aan het AZC. Deze asielzoekers wonen ergens anders, bijvoorbeeld bij familie en doen afstand van hun bed op het AZC. Ze behouden de financiële ondersteuning in de vorm van weekgeld en ook het recht op zorg. Deze asielzoekers moeten zich eens per maand fysiek melden op het AZC waar ze aan gekoppeld zijn en melden zich de andere weken telefonisch. Hierdoor kan het totaal aantal asielzoekers dat gekoppeld is aan het AZC in Assen, op papier meer zijn dan 1000, maar fysiek is 1000 het maximum. 6.2 Veiligheid Volgens een aantal inwoners is er regelmatig politie-inzet nodig op het AZC. Deze inwoners vragen waarom de politie tijdens het rondetafelgesprek op 12 december 2024 geen cijfers gegeven heeft over het aantal incidenten. Het college heeft hier geen afspraken over gemaakt met de politie.
Ook heeft het college het COA niet gevraagd het aantal incidenten niet te benoemen. De politie is op basis van haar eigen beleid spaarzaam met het delen van cijfers. Cijfers kunnen een eigen leven gaan leiden, als ze niet in de juiste context geplaatst worden. De politie heeft op verzoek van het college een beeld geschetst van de veiligheidssituatie in Assen. De brief van de politie is als bijlage opgenomen bij dit rapport. 6.3 Veiligelanders Veiligelanders zijn asielzoekers die afkomstig zijn uit landen die door Nederland en de Europese Unie als veilig worden beschouwd. Dit betekent dat deze landen over het algemeen geen systematische vervolging, geweld of mensenrechtenschendingen kennen. Omdat deze landen als veilig worden aangemerkt, wordt ervan uitgegaan dat personen uit deze landen geen noodzaak hebben om internationale bescherming te zoeken. Zij maken weinig kans op een asielvergunning. Ui verschillende cijfers komt naar voren dat met name deze veiligelanders zorgen voor overlast in een gemeente. Omdat vaak maar een klein deel van deze veiligelanders daadwerkelijk voor overlast zorgt, wordt in dit rapport de term ‘overlastgevers’ gebruikt. Dit doet naar mening van het college meer recht aan de werkelijke situatie. 6.4 Financiële vergoeding Een aantal inwoners vindt dat het opvangen van asielzoekers sinds de Spreidingswet een verdienmodel is geworden voor de gemeente.
De gemeente heeft zich laten afkopen door het COA. Er wordt gevraagd naar de financiële vergoeding. Assen heeft in het verleden altijd een bovengemiddelde verantwoordelijkheid genomen in het opvangen van asielzoekers. In het bestuursakkoord is al afgesproken om onderzoek te doen naar een permanente locatie voor een AZC. Die afspraak dateert dus al van vóór de Spreidingswet. Hoewel het college voorstander is van de Spreidingswet, is deze wet niet leidend voor de inzet van het college. 11
Voor asielzoekers die op het AZC aan de Schepersmaat wonen en niet ingeschreven staan in de BRP, ontvangt de gemeente jaarlijks een bedrag (het Faciliteitenbesluit). Zoals de gemeente ook een bedrag ontvangt van het rijk voor alle inwoners die wél ingeschreven staan in de BRP. Het Faciliteitenbesluit gaat gemiddeld om een bedrag tussen de € 200.000 en € 450.000. Met dit bedrag financiert de gemeente o.a. de pilot ‘Snellere start, sterkere toekomst’, om asielzoekers sneller aan het werk te helpen en mee te laten doen in de samenleving. Ook de middelen die het college verwacht voor de Spreidingswet, wil het college deels inzetten voor activiteiten gericht op participatie en integratie. Het gaat hier waarschijnlijk om een bedrag van € 1.280.000 voor twee jaar. Het college gaat met het COA in gesprek over een vergoeding voor deze activiteiten, indien de Spreidingswet ingetrokken wordt. 6.5 Verschillende soorten opvang Inwoners hebben tijdens meerdere gesprekken gezegd, dat zij gehoord hebben dat het AZC een aanmeldcentrum wordt. Dit is pertinent niet juist. Ook wordt het AZC geen doorstroomlocatie. Verder heeft het college geen plannen om de asielopvang in Assen uit te breiden. In het pand aan de Sparrenlaan dat Actium recent heeft aankocht, komen woningen voor jongeren. Hier vestigt de gemeente geen alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV).
In 20 aanleunwoningen van de Boshof aan de Beilerstraat woonden tot voor kort spoedzoekers en statushouders. Deze mensen zijn nu verhuisd en in de aanleunwoningen komen tijdelijk Oekraïense gezinnen. Het college is met Espria, de eigenaar van het pand, in gesprek om te verkennen of op een later moment de hele Boshof gehuurd kan worden voor het opvangen van Oekraïners. Het gaat hier dan om opvang voor een korte periode, omdat Espria het pand gaat herontwikkelen. Inwoners schetsen in een aantal gesprekken het beeld, dat de gemeente meer asielzoekers met een verblijfsvergunning (statushouders) moet huisvesten, als er meer asielzoekers opgevangen worden. Dit beeld is niet juist. Ieder half jaar krijgen gemeenten vanuit het rijk een taakstelling opgelegd. Dit is het aantal statushouders dat een gemeente dat half jaar moet huisvesten. Deze taakstelling wordt bepaald op basis van het inwoneraantal van de gemeente en staat los van het aantal opvangplekken dat een gemeente heeft. De taakstelling voor Assen voor de tweede helft van 2024 bedroeg 66 en voor de eerste helft van 2025 69. De gemeente is verplicht om deze statushouders te huisvesten. Dit betekent echter niet dat alle statushouders direct een woning toegewezen krijgen. Jaarlijks wordt in Assen gemiddeld 3 tot 4% van de vrijgekomen sociale huurwoningen toegewezen aan statushouders.
Het COA bepaalt welke statushouder aan welke gemeente wordt gekoppeld. De gemeente krijgt veel statushouders toegewezen, die al op het AZC in Assen wonen. Als een statushouder een baan heeft in Assen, is dit ook een reden om deze persoon aan Assen te koppelen. Een extra reden om werk te maken van vroegtijdige integratie.
7. Verzamelde informatie Hieronder worden de ervaringen, aandachtspunten en suggesties van de bedrijven en de inwoners per deelonderwerp samenvattend weergegeven. Voor de volledigheid zijn de verslagen van deze gesprekken aan dit rapport toegevoegd.
12
7.1 Weging input Tijdens de gesprekken is voorgesteld om de mening van inwoners uit de wijken rond het AZC, en dan met name de wijk Zuiderpark, zwaarder te laten wegen bij de besluitvorming. Aan de andere kant is ook genoemd, dat het draagvlak voor het verlengen van het AZC uit de hele gemeente moet komen. Ook de inwoners uit de wijk Zuiderpark hebben verschillende meningen. Waar de ene inwoner aangeeft meer overlast te ervaren en vindt dat de gemeente minder asielzoekers moet opvangen, vindt een ander dat er van overlast geen sprake is en dat het AZC kan blijven. Het college hecht waarde aan de mening van alle inwoners van de gemeente. De zorgen en ervaringen van overlast van de inwoners die dichterbij het AZC wonen, worden zorgvuldig meegenomen. Om recht te doen aan alle inwoners, vindt u hieronder een uitgebreide samenvatting van de informatie van de bedrijven en de keukentafelgesprekken. De gespreksverslagen zijn daarnaast toegevoegd aan dit verslag. 7.2 Rondetafelgesprek Tijdens het rondetafelgesprek op 12 december 2024, heeft de gemeenteraad een aantal punten benoemd en het college gevraagd om op deze punten te reflecteren. Deze punten zijn: 1. 2. 3. 4. 5.
Locatie; Aantallen (in het licht van de landelijke ontwikkelingen); Permanent of tijdelijk AZC; Koop van het pand aan de Schepersmaat (door COA of gemeente) of langer huren; Welke voorwaarden stelt de gemeente aan de opvang?
Deze onderwerpen raken elkaar en overlappen elkaar deels. De ervaringen, aandachtspunten en suggesties van de inwoners tijdens de keukentafelgesprekken en de bedrijven worden hier samenvattend zo veel mogelijk per deelonderwerp weergegeven. 7.3 Informatie bedrijven rond het AZC De bedrijven rond het AZC ervaren niet tot nauwelijks overlast van het AZC. Er is een goed contact met de locatiemanager. Eén van de bedrijven heeft recent een feestje gevierd bij het AZC waarbij asielzoekers voor de catering hebben gezorgd. Ook heeft dit bedrijf op de banenmarkt gestaan. Een ander bedrijf geeft aan dat er het laatste jaar meer interactie en afstemming met het COA is. Dit om te kijken of asielzoekers ingezet kunnen worden voor werkzaamheden. De bereidheid hiervoor is er, maar wat in de praktijk kan en mag, is nog ingewikkeld. Om elkaar beter te leren kennen, is het idee om als eerste stap gezamenlijk activiteiten te organiseren. Het WZA geeft aan dat asielzoekers zich regelmatig melden bij het WZA, terwijl ze ergens anders moeten zijn. De receptie is echter goed getraind om door te vragen en over het algemeen leidt dit volgens het WZA niet tot problemen. Met betrekking tot het pand geeft een van de bedrijven aan dat dit steeds slechter wordt. De kamers zijn klein. Als het AZC langer openblijft, zou het mooi zijn als het opgeknapt en onderhouden wordt.
Met betrekking tot de pilot ‘Snellere start, sterkere toekomst’ geeft dit bedrijf aan dat er aandacht moet zijn voor het verlagen van drempels vanuit de (rijks)overheid.
13
7.4 Reden voor deelname aan de keukentafelgesprekken De redenen om mee te doen aan de gesprekken waren verschillend. Inwoners wilden hun mening geven over de opvang van asielzoekers. Sommige inwoners wilden een “ander geluid” laten horen, “de stille meerderheid een stem geven” of maken zich zorgen over het effect op de samenleving. Wat opviel, was dat de meeste inwoners een genuanceerde mening hebben. Ze zijn niet zozeer voor of tegen de opvang van asielzoekers, maar hebben ideeën om de opvang te verbeteren. 7.5 Ervaringen met het AZC De meeste inwoners zijn positief over het huidige AZC en ervaren weinig tot geen overlast. Ook de bedrijven rond het AZC zijn positief en geven aan nauwelijks overlast te ervaren. Een aantal inwoners ziet de aanwezigheid van asielzoekers als een culturele verrijking. Meerdere inwoners vinden het doen van vrijwilligerswerk met asielzoekers waardevol. Andere inwoners zijn minder positief. Zij ervaren overlast van de asielzoekers en vinden het aantal opvangplekken te groot. Een aantal inwoners dat in de buurt van het AZC woont, geeft met name aan overlast te ervaren. Ook voelen meerdere inwoners zich minder veilig. Sommige inwoners noemen dat de contacten met het COA niet altijd positief zijn. 7.6 Locatie Sommige inwoners vinden de locatie aan de Schepersmaat geschikt vanwege de centrale ligging, dichtbij het station en het bos.
Het AZC ligt niet helemaal buitenaf. Een aantal inwoners vindt het pand zelf ook geschikt voor opvang. “Het is een mooi AZC, op een fijne locatie, maar het mag gezelliger en kleurrijker”. Sommige inwoners geven aan tegen dure noodopvang te zijn en zijn daarom voor een permanent AZC. Meerdere inwoners geven aan dat de locatie prima is, juist omdat deze niet midden in de stad staat en er een stukje afstand is tot de woonwijken. Weer andere inwoners vinden dat het aantal zorginstellingen in de wijk Zuiderpark en rond de Beilerstraat een te grote druk legt op deze wijk. Hierbij geven inwoners aan dat dit met name komt door de looproutes van het AZC door de wijk naar de stad en het feit dat er geen fietspaden zijn. Volgens sommige inwoners moet de opvang aan de Schepersmaat stoppen en de gemeente een ander leegstaand pand zoeken. Wat weer een andere inwoner betreft, is dit bij voorkeur op een industrieterrein. 7.7 Aantallen Inwoners verschillen van mening over het aantal asielzoekers dat de gemeente op moet vangen. Een inwoner denkt dat de angel uit het opvangvraagstuk is, als de Expohal gesloten wordt.
Standpunten ten aanzien van minder opvangplekken: • Minder asielzoekers zorgt voor minder druk op de wijk Zuiderpark; • Kijk niet of de stad het aankan, maar kijk of de wijk (Zuiderpark) het aankan; • 1000 opvangplekken legt een te grote druk op de politiecapaciteit; • Assen vangt al jaren meer asielzoekers, nu zijn andere gemeenten aan de beurt; • De gemeente moet zich aan de aantallen van de Spreidingswet houden; • Grote aantallen zorgen voor teveel overlast; • Grote aantallen zijn bepalend voor de sfeer in het centrum van de stad; • Veel mensen bij elkaar leidt tot spanningen; • De uitzichtloosheid en lange procedures zorgen voor veel stress: dit is een voedingsbodem voor problemen; • Kleinschalige opvang zorgt voor meer verbinding met de buurt en de stad;
14
• • • •
Zorg dat je de basis op orde hebt: vang minder mensen op en zorg dat je voor deze mensen de opvang goed geregeld hebt; Ook bij minder opvangplekken kan de school behouden blijven: vang alleen gezinnen op of laat kinderen uit andere gemeenten overkomen; Er moet een evenwicht zijn tussen gezinnen en alleenstaande mannen, op die manier blijft de opvang beheersbaar; Vang bij voorkeur gezinnen op.
Standpunten voor het behoud van 1000 opvangplekken: • 1000 opvangplekken op een inwoneraantal van 70.000 is niet veel; • Het maakt voor de overlast niet uit of er nu 1000, 750 of 500 opvangplekken zijn; • Met minder mensen voorkom je geen criminaliteit; • Assen is een gastvrije gemeente; • De gemeente moet haar maatschappelijke rol pakken en heeft de plicht om asielzoekers goed op te vangen; • Nederland is een welvarend land, we moeten mensen in nood helpen; • Het voordeel van de grootschaligheid zijn de voorzieningen (school en medische voorzieningen); • Verkleuring in Assen is mooi om te zien; • Een positief effect van de opvang zijn de buitenlandse supermarktjes; • Het AZC zorgt voor werkgelegenheid en de mogelijkheid tot vrijwilligerswerk; • Op een groter AZC is een medisch team beschikbaar en betere begeleiding; • Bij kleinschalige opvang klampen asielzoekers zich veel meer vast aan het COA en zijn ze minder zelfstandig; • Een mix van doelgroepen is prima. 7.8 Overlast Een aantal inwoners ervaart overlast van asielzoekers die door de straat lopen of fietsen. Het gaat hier met name om een deel van de inwoners van de wijken Zuiderpark en Oud-Zuid (Beilerstraat). Zij vinden dat onvoldoende naar de belangen van de wijk gekeken wordt en dat het woongenot door het AZC is afgenomen. Zij hebben zorgen over de capaciteit van de politie en het aantal incidenten op het AZC.
Zij stellen dat er regelmatig iets gebeurt op het AZC, omdat ze de hulpdiensten zien rijden. De opvang in de Expohal zou volgens hen extra druk leggen op de capaciteit van de politie. Als er meer jongeren in het AZC zitten, is er volgens deze inwoners meer overlast. Inwoners noemen de volgende overlast: • Lawaai: asielzoekers schreeuwen, beeldbellen op straat met luide stem, hebben de muziek hard aanstaan. Dit gebeurt ook ’s avonds en ’s nachts. Het lawaai neemt toe in de zomermaanden; • Rommel: afval langs de looproutes naar het centrum. Lege verpakkingen en fietswrakken in de bosjes. Rommel bij de bushalte en in het tunneltje tussen het AZC en de wijk Zuiderpark. Daar vindt men ook drugsafval. Niet duidelijk is of dit van asielzoekers afkomstig is; • Menselijke ontlasting in het Asserbos en bij het speeltuintje aan het Juniperusplantsoen; • Bedelen en ongewenst gedrag: asielzoekers die aan de deur komen vragen om geld, eten of andere zaken. Asielzoekers die in containers zoeken; • Intimidatie, agressief gedrag en bedreiging, met name door jonge mannen. Zoals het ongevraagd filmen, het nafluiten/naroepen van meisjes en vrouwen, het maken van dreigende gebaren (met de hand langs de keel);
15
•
Soms lopen er mensen door de tuin heen of slapen in het portiek. Het is niet altijd duidelijk of het om asielzoekers gaat;
•
Inbraak en diefstal: er wordt gestolen bij een aantal winkels in het centrum. Winkeliers zouden geen aangifte doen. Diefstal waarbij de gestolen spullen gevonden werden op het AZC. De politie zou geweigerd hebben te komen. De beveiliging zou de bewuste kamer niet hebben willen betreden.
Andere inwoners van deze wijken ervaren geen overlast. Het stoort een aantal dat er bij overlast direct naar asielzoekers gewezen wordt. Zij wijzen erop dat een kleine groep asielzoekers verantwoordelijk is voor de overlast en het voor de andere asielzoekers verpest. Ook wordt volgens deze inwoners overlast van GGZ bewoners gekoppeld aan het AZC. Suggesties van inwoners voor verbeteringen: • Laat het COA en de asielzoekers de rommel opruimen; • Plaats extra vuilnisbakken langs de looproutes en leeg deze vaker; • Plaats een bord in het Asserbos: hier geen menselijke ontlasting; • Laat BOA’s vaker door het Asserbos lopen; • Sluit het tunneltje onder de Europaweg ’s avonds af; • Pas de weg door het Zuiderpark niet aan, maak er geen fietsroute van; • Geef een andere looproute aan; • Verbeter de fiets- en loopverbinding vanuit het AZC naar het centrum; • Maak twee uitvalswegen, één langs de Dennenweg en één langs de Beilerstraat; • Trek het fietspad door en creëer daardoor een route naar de binnenstad aan de andere kant van de Europaweg; • Stel bij het COA een telefonisch meldpunt in, dat 24/7 bereikbaar is.
Laat het COA en de gemeente terugkoppelen welke acties uitgezet zijn; • Kijk kritisch naar wie er op het AZC opgevangen wordt en weer overlastgevers; • Zet in op het bijbrengen van Nederlandse waarden en normen; • Stel duidelijke gedragsregels op, zoals geen overlast, respect voor Nederland, de Nederlandse cultuur en de inwoners. Bij overtredingen volgen er consequenties; • Kom met een goed plan om de wijk Zuiderpark aantrekkelijk te houden d.m.v. toezicht, preventief onderhoud, een geluidswal/betere scheiding met de Europaweg inclusief groenaanplant; • Organiseer ‘buurtvaders’ uit de eigen cultuur die asielzoekers aanspreken op ongewenst gedrag; • Benoem ook positieve voorbeelden van asielzoekers via de communicatiekanalen van de gemeente en de lokale media (bijvoorbeeld stad opruimen, schoonmaken, etc.). Bij voorkeur wanneer er samengewerkt wordt met inwoners. 7.9 Veiligheid Een aantal inwoners ervaart gevoelens van onveiligheid. Met name jongeren op het Koopmansplein, de Gouverneurstuin en het Drostelaantje worden als reden genoemd. Volgens deze inwoners is de sfeer in de stad veranderd en wordt er veel Arabisch gesproken. Een inwoner geeft aan bang te zijn voor radicalisering. Er wordt door een aantal inwoners aangegeven dat kinderen en ouderen (met name ’s avonds) de straat niet meer op durven en dat ze het centrum van Assen mijden. Een aantal inwoners
16
geeft aan dat de veiligheid van de eigen inwoners voorop moet staan en dat vervelend gedrag ten aanzien van vrouwen niet getolereerd mag worden. Inwoners noemen de volgende punten die het gevoel van onveiligheid veroorzaken: • Groepen asielzoekers worden als intimiderend ervaren; • Het hard praten in een vreemde taal en het niet groeten zorgt voor een onveilig gevoel; • Incidenten op het AZC dragen niet bij aan een gevoel van veiligheid. Andere inwoners ervaren geen overlast van de jongeren op het Koopmansplein. Zij geven wel aan dat een klein groepje voor de meeste problemen zorgt en dat daardoor het draagvlak verschuift. Suggesties van inwoners voor verbeteringen: • Zorg voor meer handhaving en toezicht op straat; • Zorg voor meer politie-inzet bij het station en in het centrum; • Laat handhaving strenger optreden in het centrum; • Zorg voor een vaste plek voor handhaving op het station; • Kijk kritisch naar wie er opgevangen wordt; • Pak de drugshandel aan; • Organiseer meer straatverlichting in de wijk Zuiderpark; • Stel een avondklok in voor asielzoekers; • Stel een samenscholingsverbod in voor het Koopmansplein. 7.10 Verkeersveiligheid Een aantal bewoners irriteert zich aan het verkeersgebruik van asielzoekers. Ook het toenemende aantal fatbikes in de stad en de snelheid waarmee fatbikes en scooters door het Asserbos rijden, zorgt voor irritatie. • • • •
Asielzoekers kennen de verkeersregels niet; Ze fietsen aan de verkeerde kant van de weg, tegen de stroom in, zonder hun licht aan; Ze lopen midden op de weg; Ze steken de Europaweg over op plekken waar dit niet mag.
Suggesties van inwoners voor verbeteringen: • Geef asielzoekers verkeersles; • Zorg voor fatsoenlijke fietsen; • Maak een begroeiing of een barrière van een meter hoog tussen de Europaweg en de wijk Zuiderpark; • Zet een deel van de middelen van de Spreidingswet in voor groen en veiligheid in Zuiderpark; • Pak een aantal onveilige verkeerssituaties aan, zoals bij de bushalte Schepersmaat, de bocht in de Plataanweg en de kruising bij de Port Natalstraat. 7.11 Regie op de opvang De vragen of het COA het pand aan de Schepersmaat kan kopen of langer moet huren en voor welke termijn, hangen samen met de wens dat de gemeente regie houdt op het COA en de opvang. Hierover zijn de meeste inwoners het eens.
17
Een aantal inwoners heeft weinig tot geen vertrouwen in het COA, door de situatie in Ter Apel en in de Expohal. Sommige inwoners vinden, dat het COA het pand daarom niet mag kopen. Als het COA het pand in eigendom heeft, verliest de gemeente volgens een aantal inwoners de regie op de opvang en kan niet ingrijpen, als er problemen ontstaan. Een aantal inwoners vindt dat de gemeente het pand moet kopen, als het AZC permanent wordt. Weer anderen zeggen dat de gemeente betere voorwaarden moet stellen: een stevige, duidelijke bestuursovereenkomst opstellen, daar strakker op sturen en sancties opleggen wanneer het COA zich niet aan de afspraken houdt. In de bestuursovereenkomst moet volgens een aantal inwoners onder andere staan dat er op het AZC geen overlastgevers uit veilige landen verblijven. En maak het AZC niet permanent, maar verleng de bestuursovereenkomst bij goed functioneren steeds met vijf jaar. 7.12 Kwaliteit van de opvang In bijna alle keukentafelgesprekken is aangegeven, dat de kwaliteit van de opvang beter moet worden. Zowel bij voor- als tegenstanders van het verlengen van het AZC.
De belangrijkste vraag daarbij is: hoe kun je het gebouw zo inrichten, dat schrijnende situaties voorkomen worden, dat er sprake is van humane opvang en dat de leefbaarheid verbetert? Volgens inwoners moet de gemeente bij het COA aangeven, dat de kwaliteit van de opvang belangrijk is en daarover een standpunt innemen. Suggesties van inwoners voor verbeteringen: • Minder asielzoekers op één kamer, zodat ze meer privacy hebben; • Geen stapelbedden met asielzoekers die niet bij elkaar passen op één kamer; • Ruimere kamers; • Minder opvangplekken zorgt voor meer ruimte; • Het AZC is kleurloos en saai; doe iets aan de uitstraling van het gebouw en het gebied erom heen; • Zet de middelen van de Spreidingswet in om het pand op te leuken; • Haal het hek rond het AZC weg; • Verbouw en verduurzaam het pand; • Maak klusruimtes, moestuinen, buitenruimtes en richt de tuin in; • Het AZC moet eigen voorzieningen hebben, zoals een speeltuin en een (groenten)winkeltje; • Zorg voor voldoende (privé) sanitair; • Kleinschaligheid biedt meer comfort aan asielzoekers; • Minder asielzoekers betekent meer privacy; • Kwaliteit gaat boven kwantiteit; • Kinderen moeten voldoende kunnen slapen; • De aparte ruimte waar kinderen huiswerk kunnen maken moet veilig zijn; • Meer aandacht en begeleiding voor jongeren; • Zorg voor mogelijkheden om te leren, werken en ontspannen, vooral voor de jeugd; • Maak een
compound van het AZC waar asielzoekers Nederlands leren, verkeersles krijgen en voor een deel zelfvoorzienend zijn met een eigen winkeltje, etc. Het AZC moet een prettige plek zijn om te verblijven. Asielzoekers zijn zeker ook vrij om de stad in te gaan, maar moeten weggestuurd worden als ze zich misdragen; • Zet asielzoekers in om het voorzieningenniveau op het AZC beter te maken. 7.13 Participatie In bijna alle gesprekken is het onderwerp participatie aan bod geweest. Sommige inwoners hebben zorgen dat asielzoekers niet genoeg te doen hebben en daarom overlast veroorzaken. Andere inwoners 18
willen dat asielzoekers een zinvolle dagbesteding hebben, zodat ze sneller kunnen participeren en integreren. Een inwoner zegt dat er een tekort aan arbeidskrachten is in Nederland en dat asielzoekers het arbeidspotentieel van de toekomst zijn. Een ander noemt de job office op het AZC een goed initiatief, net als het gastheerschap op treinstations. Het merendeel van de inwoners geeft aan dat extra inzetten op onderwijs en werk, normen en waarden, veiligheid, het betrekken van de samenleving en verbinding belangrijk zijn bij een continuering van het AZC. Suggesties van inwoners voor verbeteringen: • Zet in op een zinvolle (verplichte) dagbesteding.
Dit helpt om asielzoekers te activeren en is tegen verveling, maar ook goed voor de beeldvorming naar buiten; • Het COA moet zich committeren aan een zinvolle dagbesteding; • Laat asielzoekers direct de taal leren, geef lessen burgerschap, leer ze over waarden en normen in Nederland en laat ze inburgeren, zodat ze aan het werk kunnen; • Stoom asielzoekers klaar voor de Nederlandse maatschappij; • Geef verkeerslessen en fietslessen; • Organiseer activiteiten voor jongeren en voor vrouwen; • Organiseer culturele activiteiten, sport en vrijwilligerswerk; • Bied meer ontspanningsmogelijkheden aan; • Kijk naar talenten van mensen en hoe je deze in kunt zetten; • Begeleid asielzoekers naar werk; • Koppel asielzoekers aan lokale boeren of laat ze vrijwilligerswerk doen bij verenigingen; • Laat verschillende organisaties, waaronder kerken, op verschillende dagdelen activiteiten organiseren; • Bereid de activiteiten bij DNK verder uit (taalklas), ook voor kinderen. 7.14 (wederzijdse) Integratie In de gesprekken is ook het onderwerp integratie aan bod gekomen. Een aantal inwoners zegt dat het van belang is dat asielzoekers en inwoners elkaar ontmoeten en leren kennen, om verbinding tot stand te brengen. Deze inwoners geven aan dat integreren alleen lukt, als inwoners hier ook open voor staan.
Als dit niet zo is, gaan kleinere opvanglocaties verspreid over de stad ook geen bijdrage leveren aan integratie. Suggesties van inwoners voor verbeteringen: • Zorg dat mensen elkaar ontmoeten en leren kennen, dat zorgt voor wederzijds begrip; • Geef voorlichting en laat asielzoekers en inwoners kennis maken met elkaars cultuur; • Zorg voor initiatieven die leiden tot verbinding tussen asielzoekers en de inwoners van Assen; • Richt een shared space in op het AZC voor asielzoekers en inwoners, zoals het Spoorpark Tilburg; • Maak het AZC en de omgeving aantrekkelijk en gezellig om ontmoeting tussen asielzoekers en inwoners te stimuleren, ook voor kinderen; • Begin een eetcafé of wereldrestaurant op het AZC; • Creëer een ontmoetingsruimte op het AZC voor asielzoekers en inwoners, zoals in Renkum; • Creëer een plek voor ontmoeting in de bibliotheek; • Koppel asielzoekers aan eenzame ouderen: zet ze in voor het oplossen van maatschappelijke vraagstukken;
19
• • • • • •
Zet asielzoekers in om bijvoorbeeld sneeuw te ruimen. Samenwerken leidt tot integratie en stimuleert de asielzoeker om Nederlands te leren praten; Zet projecten op waar zowel asielzoekers als inwoners van kunnen profiteren; Creëer zithoekjes op het Koopmansplein. Daardoor wordt het gezelliger, toegankelijker en eenvoudiger om elkaar te ontmoeten; Maak de inwoners van Assen nieuwsgierig naar de asielzoekers op het AZC; Organiseer kunstprojecten en kookgroepen; Start een fietsenproject voor asielzoekers en inwoners die samen fietsen repareren. Samenwerking leidt tot verbinding.
8. Toekomstige betrokkenheid inwoners
Een aantal inwoners heeft het college meegegeven om niet eenmalig met inwoners in gesprek te gaan over het AZC. Het college neemt dit advies ter harte. Het college kijkt graag samen met inwoners hoe de verschillende suggesties uitgewerkt kunnen worden. Ook wil het college een oproep doen aan inwoners om zich aan te melden voor de klankbordgroep. De klankbordgroep bestaat momenteel uit vijf bewoners uit de wijken Zuiderpark en Assen-Oost, die drie keer per jaar met het COA en de gemeente de opvang op het AZC bespreken. Het COA organiseert deze overleggen. Wat het college betreft is er ruimte voor een aantal andere inwoners om bij dit overleg aan te sluiten en mee te praten, ook uit andere wijken. Een aantal inwoners heeft aangegeven graag een keer een bezoek te willen brengen aan het AZC. Het COA gaat dit bezoek organiseren. De deelnemers aan de keukentafelgesprekken ontvangen hierover binnenkort meer informatie.
20
III. Gespreksverslagen participatietraject AZC Hieronder volgt de informatie uit de gesprekken met de bedrijven en de inwoners.
1. Informatie van bedrijven 1.1 Dictu Wat zijn uw positieve of negatieve ervaringen met het AZC de afgelopen jaren? Kunt u concrete voorbeelden geven? Ten eerste hebben we helemaal geen overlast, dat is ook goed om te vermelden en ook positief want het zal er niet altijd leuk zijn. Het is mooi om te zien dat er naast het vele verdriet ook veel plezier te zien is op het buitenterrein. Bent u wel eens op het AZC geweest? Zijn er verbeterpunten voor wat betreft de opvang aan de Schepersmaat die volgens u doorgevoerd zouden moeten worden? We hebben er onlangs nog een mooi 25-jarig jubileum feestje gevierd waarbij we hebben kunnen proeven van alle heerlijke gerechten die waren bereid. Fantastisch om zo een beetje met elkaar te integreren. Onlangs hebben we ook op de banenmarkt gestaan. Kunt u concrete aandachtspunten benoemen voor uw wijk of buurt waar het college rekening mee moet houden als we de opvang van asielzoekers aan de Schepersmaat willen continueren? Het zou fijn zijn als er meer integratiemogelijkheden zijn. Er wordt door ons samen met RVO gekeken of we in het werk iets voor elkaar kunnen betekenen en dat gaat wel lukken maar is toch een ingewikkeld proces. Zonde dat er zoveel talent geen of heel lastig een bijdrage kan leveren aan Nederland.
1.2 RVO Wat zijn uw positieve of negatieve ervaringen met het AZC de afgelopen jaren? Kunt u concrete voorbeelden geven? RVO is op zich positief. Er is de afgelopen jaren een paar keer een incidentje geweest, bijvoorbeeld dat er iemand sliep in het portiek, maar eigenlijk heeft RVO geen klachten. Het laatste jaar is er een intensiever contact met het COA ontstaan. Daardoor is er meer afstemming en interactie. COA en RVO zijn op een aantal punten aan het verkennen hoe ze als buren meer samen op kunnen trekken, bijvoorbeeld als het gaat over het inzetten van asielzoekers voor werkzaamheden bij RVO. De openheid en de zoektocht is er, maar wat kan en mag in de praktijk is nog ingewikkeld. Volgens RVO zijn de belemmeringen nog best heel hoog: wie zit er precies op het AZC, wat zoekt RVO, hoe kun je dat bij elkaar brengen. Hierover is ook contact met Werkplein Drentsche Aa. Dat proces is niet gemakkelijk en de arbeidsrechtelijke drempels hoog. Als er op sociaal vlak contacten zijn, krijg je sneller iemand in beeld die mogelijk interessant is. Maar dan moet je eerst investeren in elkaar leren kennen. De inzet is om daarvoor gezamenlijke activiteiten te organiseren, dit wordt de komende tijd verder uitgewerkt.
De Job Office van het COA kan eventueel ingezet worden voor bijvoorbeeld het (deels) organiseren van een barbecue voor RVO medewerkers om op die manier mogelijke weerstand om te zetten in ontmoetingen. 21
En wie weet leidt dit tot het inzetten van de mensen bij RVO. Bij een aantal mensen is de wil om te verkennen er, maar het enthousiasme moet uit de mensen zelf komen. Bent u wel eens op het AZC geweest? Zijn er verbeterpunten voor wat betreft de opvang aan de Schepersmaat die volgens u doorgevoerd zouden moeten worden? RVO heeft op management niveau contact met het COA en is ook aanwezig geweest op de open dag in september 2024. Bij een volgende open dag gaat RVO hier intern actief over communiceren, zodat meer mensen een kijkje gaan nemen. Met betrekking tot het pand geeft RVO aan dat dit steeds slechter wordt. De kamers zijn klein en krap. Dit gun je de mensen niet. Het zou mooi zijn dat als het AZC langer openblijft, het ook opgeknapt en onderhouden wordt. Kunt u concrete aandachtspunten benoemen voor uw wijk of buurt waar het college rekening mee moet houden als we de opvang van asielzoekers aan de Schepersmaat willen continueren? RVO heeft geen specifieke punten om mee te geven aan het college. Hooguit een aandachtspunt met betrekking tot de pilot ‘Snellere start, sterkere toekomst’. Als het college daar op in blijft zetten, moet er ook aandacht zijn om de drempels vanuit de (rijks)overheid te verlagen.
1.3 WZA Wat zijn uw positieve of negatieve ervaringen met het AZC de afgelopen jaren? Kunt u concrete voorbeelden geven? Het WZA is in het algemeen positief over het bestaan van het AZC aan de Schepersmaat. We ondervinden nauwelijks hinder of overlast van de bewoners. We zien echter wel regelmatig dat bewoners van het AZC niet altijd voorbereid zijn op een ziekenhuisbezoek. Niet altijd moet men in het WZA zijn, maar bijvoorbeeld bij de GGD of de tandarts-bus op locatie AZC. Onze receptie is goed getraind om door te vragen als er onduidelijkheid is en in het algemeen leidt dit niet tot problemen. Bent u wel eens op het AZC geweest? Zijn er verbeterpunten voor wat betreft de opvang aan de Schepersmaat die volgens u doorgevoerd zouden moeten worden? Ja, we hebben een goed contact met de locatiemanager. Tot dusver werden ontstane klachten goed opgepakt. Kunt u concrete aandachtspunten benoemen voor uw wijk of buurt waar het college rekening mee moet houden als we de opvang van asielzoekers aan de Schepersmaat willen continueren? Wenselijk is dat Schepersmaat een opvanglocatie blijft voor statushouders2. We hebben wel overlast ervaren van de noodopvang bij de Haar3. Met name in het eerste jaar hadden we drank- en drugsgerelateerde incidenten vanuit deze opvang. Dat gaat overigens nu stukken beter.